-
سبك گوتيك
سبك گوتيك از حدود صده هاي 10 و 11 ميلادي تا پيش از رنسانس در معماري وجود داشته است. من اطلاعات دقيقي از اين نوع معماري ندارم ولي ميتوانم نمونه آنرا در كليساهاي قديمي تصور كنم كه كه ساختماني بلند با خميدگيهاي كم و پر از خطوط راست است كه در جاهاي مختلفش نمادهايي عجيب و غريب وجود دارند. بيشتر اين نوع كليساها در آلمان و فرانسه وجود داشته اند. علاوه بر معماري، سبك گوتيك در مجمسه سازي، موسيقي و ادبيات افسانهاي نيز حضور داشته است. كلا در اين سبك، جهان غيرقابل شناخت، راز آلود، عجيب و پر از غرايب ديده ميشود. واز همه مهمتر نوعي بدبيني در تمام شئون آن نهفته است. اين سبك در موسيقي هنوز ادامه دارد.اصطلاح گوتیک به معماری و هنر اروپای قرن دوازدهم تا اوایل قرن شانزدهم اطلاق می شود. علمداران رنسانس ایتالیایی، یعنی جریان فرهنگی پس از دوره ی گوتیک، به هنر این دوره نگاهی تحقیر آمیز داشتند.
در یک فاصله زمانی نمونه های هنر گوتیک را می توان از اسپانیا تا اسکاندیناوی و از ایرلند تا مرزهای شرقی امپراتوری روم دید. علت حضور این هنر را باید در فعالیت های تجاری و مذهبی مردمان غرب اروپا در مناطق شرقی مدیترانه جست و جو کرد.
برای درک هنر گوتیک باید همواره آن دسته از عوامل تاریخی، فرهنگی و اجتماعی که در شکل گیری آن دخیل بوده اند را مد نظر داشت. قرن دوازه قرن گسترش اروپا همراه با انفجار جمعیت و بهبود روشهای کشاورزی و بازرگانی اقتصادی منطقه بود در این دوره زائران و جنگهای صلیبی دامنه ی نفوذ اروپا و مسیحیت را گسترش دادند. در اسپانیا مسیحیان اسپانیایی بر مورها فائق شدند و جهان ژرمنی پیشرفت خود را به سوی شرق آغاز کرد. در قرن دوازدهم همچنین اصلاحاتی در کلیساها به وقوع پیوست. شهرهای جدیدی به عنوان مراکز تحقیقی دینی رشد یافتند و مدارس وابسته به کلیسای جامع به عنوان مراکز آموزشی جایگزین صومعه ها شدند.
در طول قرن دوازدهم پذیرش روزافزون قدرت مطلقه پادشاه، جایگزین نظام فئودالی شد و فرانسه که این روند در آن قوی تر از جاهای دیگر رخ داد به عنوان مهد هنر گوتیک قلمداد شد تا قرن سیزدهم که دیگر حاکمیت نظام پادشاهی کاملا تثبیت شد، این قرن دوره فرماندهی لویی نهم بر فرانسه، ادوارد اول بر انگلستان و فردیک دوم بر آلمان و آلفونسو بر ایتالیا بود، با بازگشت و احیای قدرت شاهان کشورهای مستقل قد علم کردند و فعالیتهای فرهنگی عظیمی شکل گرفت که اغلب خود پادشاهان منشا آن بودند.
گسترش شهرها و ظهور فرقه های مذهبی جدید مثل فرانسیسکن ها و دومینیکن ها تا حد زیادی عامل شکل دهی حیات معنوی در قرن سیزدهم بود این فرقه ها اثر شدیدی بر عالم فرهنگ و هنر گذاشتند.
معماری گوتیک نخستین بار در ایل- دو- فرانس استانی در شمال فرانسه شکل گرفت و مهمترین مرکز مذهبی این منطقه صومعه ی "سن دنی" بود.
مهمترین عناصر معماری در این بناها طاق های نوک تیز و طاق های قوسی یا به عبارت دیگر سقف ها و بامهای طاقدار و هلالی شکل بودند. این عناصر از معماری رومی وار سده های قبل به عاریت گرفته شده بود اما با پرداختی تازه تر با هم ترکیب شده بودند.
یک بنای گوتیک آمیزه ی حجم هایی است که از حالتی نرم و سبک برخوردارند و ترکیب منسجم و همآهنگ آن ها گوئی حرکت به سوی بالا دارد . پیدایش " پشت بند های معلق " در معماری گوتیک که فشار بار طاق ها و به طور کلی بنا را تحمل می کردند ، تا حدود زیادی دیوارهای بنا را که پیش از آن
وظیفه ی تحمل فشار را نیز بر عهده داشتند از این وظیفه آزاد کرد و به این ترتیب از ضخامت دیوارها کاسته شد . پنجره های عظیم در میان دیوارها گذاشته شد و از میان سطوح وسیع شیشه های رنگین این پنجره ها ، نور فراوان به داخل بناها راه یافت. از اینجاست که سطح دیوارهای بسیاری از کلیساهای گوتیک به پرده های عظیم شفاف و سبک شبیه است، کیفیت زیبا و رمزگونه نور از اجزاء مهم سمبولیسم کلیساهای گوتیک به شمار می رود ...
در مدت زمانی کوتاه، معماری نوظهور گوتیک به اوج شکوفایی خود رسید و مبدل به شیوه ای از هنر شد که عظمت تاج و تخت سلطنتی فرانسه را می نمایاند.
شيوه «گوتيك» منحصر به هنر معماري نيست، حتي اشيا و مجسمه های فراوانی هستند كه به اين شيوه ساخته شده اند. این سبک پس از معماری و مجسمه سازی تنها در نقاشی نمود پیدا کردکه بر خلاف معماری و پیکرتراشی در مراحل نخست خود با قدمهایی آهسته شروع کرد. از جمله نقاشان این سبک جوتو، سیمونه مارتینی، لورنستو گیبرتی و دوتچو هستند. تمامی آثار نقاشی ملهم از همان معماری است. بیشتر تحت سلطه ی نقاشی های کلیسایی و پرده هایی از مسیح و مریم به عناوین مختلف است. در این میان هنرمندان فلورانسی بیشتر تمایل به کشیدن نقاشی های دیواری داشتند تا قابهای تزئینی.
درعکاسی و حتی در سینما و سایر هنرها هم "سبکی" به نام گوتیک وجود ندارد همانطور که گفته شد به نام " شیوه ی گوتیک" خوانده می شود. چون در نهایت هنرشناسان بر این نظر هستند که گوتیک سبک نیست و نام نوعی شیوه ی معماری در یک گذر زمانی است ( همان قرن دوازده تا شانزده که در بالا ذکر گردید) که این نام بعد از قرن شانزده توسط علمداران رنسانس ایتالیایی با نگاهی تحقیر آمیز به این نوع معماری اطلاق گردید. گوتیک در اصل نوعی بازتاب هنری در فرم است که توسط گوت ها اختراع شده است و دلیل اصلی طاق های تیز و بلند رسیدن به کمال الهی بود.
چیزی که امروزه در ادبیات و سینما و موسیقی و عکاسی به نام گوتیک نام برده می شود در اصل هنری است که بر اثر بازتاب ذهنی و نمادهای بیرونی و الهام گرفته شده از معماری گوتیک، به عرصه ی ظهور رسیده است.کلیسای لائون
از آثار معماری گوتیک آغازین است که در سال 1160 میلادی در پاريس ساخته شده .هر چند این کلیسا بسیاری از ویژگی های معماری رمانسک را داراست ولی وجود المانهای معماری گوتیک مانند طاق جناغی و قوس تیزه دار موجب شده جز سبک گوتیک بشمار بیاید.
پلان امروزی آن تقریبا دراز و باریک است و حال و هوایی انگلیسی دارد.سقف شیب دار چوبی بالای بالکانه،قوس بندی صحن ، ردیف پنجره های زیر گنبد از ویژگی های گوتیک اولیه است که در این بنا دیده میشود.
در کلیسای لائون دو برج در دو طرف هر یک از بازویی ها یک برج گلدسته و دو برج غربی وجود دارد که تعدادشان رویهم رفته به هفت برج یعنی به عدد کامل عرفانی میرسد.این عدد کامل برجها از ویژگی های گوتیک آغازین بوده است.
سبک گوتیک دقیقا در میان سالهای 1137 و 1144 میلادی پا به عرصه وجود گذاشت (یعنی قرن 12 میلادی)
2)زادگاه این سبک "ایل دو-فرانس" فرانسه (پاریس کنونی و حومه آن) میباشد که بتدریج ابتدا به انگلستان و سپس به آلمان و ایتالیا گسترش می یابد.
3)بحثی که راجع به رازآلود بودن معماری این سبک مطرح کردید را از نظر فنی به این شکل میتوان توضیح داد که
اولا در این سبک ارتفاع کلیسا ها افزایش چشمگیری می یابد و دلیل این امر هم ناشی از جهان بینی این دوره میباشد که تلاش داشتند آسمان را بر روی زمین فرود آورند!
ثانیا بدلیل انتقال بخش های باربر به قسمت خارجی ساختمان، در داخل احساس ناپایداری و بدنبال آن تنش ایجاد میشود
ثالثا بدلیل اعتلای هنر مجسمه سازی در این سبک بوفور از نقش برجسته سازی مجسمه های کوچک اندام قدیسان بر روی قوسهای مکرر درگاههای ورودی استفاده شد که مجموع علل و عوامل فوق در کنار منارها و برجهای نوک تیز و بلند این سبک باعث بوجود آمدن احساسی غریب از تماشای این آثار میشود .
