چرا به دات نت احتیاج داریم؟

آشنائی با دات نت و بررسی مشکلاتی که حل آنها سبب تولد دات نت گردید.

به طور معمول نسل های جدید زبان های برنامه نویسی به این دلیل متولد می شوند که زبان های قدیمی تر دارای امکانات محدود بودند و یا قدرت استفاده از تکنولوژی های فعلی را به صورت مطلوب و ساده ندارند.

مهمترین نیازی که به عنوان آخرین تکنولوژی وجود دارد، برنامه نویسی در محیط اینترنت است. اینترنت در مدت تقریبا 8 سال جای خود را به عنوان یکی از مهمترین وسایل ارتباطی برای کارهای روزمره و تجارت باز کرده است. سیستم های برنامه نویسی قدیمی تر امکان برنامه نویسی برای اینترنت را فراهم کرده بودند اما هر کدام دارای اشکالات بزرگی هستند، برای مثال تکنولوژی COM اولین بار در ویندوز به کار گرفته شد. در سال 1970 نیز سیستم هایی برای Unix نوشته شده بودند، جاوا نیز در اصل برای ابزارهای الکترونیکی بود و نه برای اینترنت.

سپس برای اولین بار یک سیستم جامع برای برنامه نویسی تحت اینترنت ایجاد شد. این سیستم -NET. از مراحل سطح پایین که به زبان ماشین می باشد تا بالاترین سطح که برنامه نویسی ویژوال آن می باشد برای استفاده در اینترنت طراحی شده است. البتهNET. فقط برای اینترنت نیست و با استفاده از آن می توان برنامه های کامل تحت Client نیز ایجاد کرد، اما بزرگترین مزیت آن دربرابر سیستم های دیگر امکانات اینترنت آن است.

برای اینکه مزایای استفاده ازNET. را بهتر متوجه بشویم بهتر است در ابتدا معایب سیستم های پیشین را ذکر کنیم. شرکت مایکروسافت تا قبل از سال 1995 به برنامه نویسی در محیط های Client و Server می پرداخت، اما از آن سال به بعد توجه بیشتری به مساله برنامه نویسی در اینترنت کرد. مایکروسافت COM و +COM را ایجاد کرد و آنها را در ویژوال استودیوی 6 به کار گرفت. در سال 1999 حدود 50 در صد از بزرگترین سایتهای تجارت الکترونیکی از محصولات مایکروسافت استفاده می کردند. اما هنوز هم مشکلات بزرگی در سیستم های مایکروسافت وجود داشت که یکی از آنها دشواری نوشتن برنامه در اینترنت با محصولات مایکروسافت بود. شرکت مایکروسافت برای راحتی کار برنامه نویس ها ASP یا Active Server Page را ایجاد کرد. با اینکه این یک قدم بزرگ بود و کارها را بسیار ساده کرد ولی هنوز از برنامه نویسی شی گرا پشتیبانی نمی کرد. همچنین در ویژوال استودیوی 6 قسمتی برای Internet Application ایجاد شده بود و در آنها امکان ساختن Web Class وجود داشت ولی هیچ وقت به عنوان یک ابزار کار آمد برای برنامه نویسی وب درنظر گرفته نشد.

مدل برنامه نویسی DNA:
مایکروسافت یک مدل برنامه نویسی به نام Distributed interNet Application دارد که بر پایه برنامه نویسی n-tier و COM بنا نهاده شده است. مدل DNA از سه بخش اساسی تشکیل شده است.

بخش اول به نام Presentation tire معروف است. در این بخش رابط تصویری کاربر وجود دارد و خود نیز به دو نوع Internet Browser و Win 32 GUI تقسیم می شود که هر کدام مشکلات خاص خود را دارند. در مدلی که از Win32 GUI یا همان نرم افزارهای معمولی استفاده می شود دو مشکل بزرگ وجود دارد ؛ دشواری بروز رسانی نرم افزار و دیگری DLL Hell که در ادامه توضیح داده خواهد شد. در نوع دوم مشکلاتی از قبیل نبود امکانات برنامه نویسی کافی در محیط مرورگر، نبود رابط قوی با کاربر، نبودن مرورگر های یکسان و... وجود دارد. همچنین همیشه یک اتصال به اینترنت یا اینترانت لازم است. در این نوع از برنامه نویسی می توان از Java Applet ها یا ActiveX استفاده کرد ولی مرورگر باید امکان استفاده از آن را داشته باشد، مخصوصا ً هنگام استفاده از ActiveX که باید فقط از IE استفاده کرد.

بخش دوم که Middle tier نام دارد، مکانی است که اطلاعات و قوانین تجاری در آن وجود دارد. منظور از قوانین ، متد ها و اجزائی هستند که اعمال کاربران را کنترل می کنند. مهمترین و آسان ترین زبان برای نوشتن این اجزا از DNA ویژوال بیسیک است. برنامه نویسی که بخواهد در این رده برنامه بنویسد باید آشنایی کاملی با COM و پروتکل های رایج داشته، همچنین باید مهارت کافی در استفاده از ADO و ADSI داشته باشد. مشخص است که یک اشتباه در این لایه باعث بروز خطا و نقص در کل سیستم می شود.

بخش سوم یا Data tier مکانی است که اطلاعات سازمان در آن ذخیره می شود. معمولا ً در این قسمت از بانکهای پیشرفته رابطه ای مانند SQL Server و Oracle استفاده می کنند.

محدودیت های COM:
همانطور که دیدید مهمترین قسمت در DNA همان COM است که در جای جای آن استفاده می شود. در اینجا برخی معایب COM ذکر می شود : ( در ابتدای متن ذکر شد که برای درک نیاز بهNET. باید ابتدا معایب سیستم های قدیمی را بشناسیم )

DLL Hell: اگر کوچکترین تغییری در یک COM ایجاد شود، دیگر برنامه هایی که از ورژن قبلی استفاده می کردند قادر به فعال ساختن نسخه جدید نیستند. هنگامی که در ویندوز، یک COM نصب شود برایش در رجیستری یک GUID ثبت می شود که اطلاعات آن COM را در خود ذخیره می کند. اگر یک برنامه از نسخه اول یک COM استفاده کند و بعد از مدتی شما تغییراتی در نسخه اول بدهید و بخواهید آن را دوباره در سیستم نصب کنید ویندوز به شما پیغام خطا می دهد چون ورژن آن تکراری است، اگر هم آن را به ورژن دوم ارتقا دهید نرم افزار قبلی هنوز به دنبال نسخه اول می گردد. این امر باعث می شود که شما مجبور شوید یکبار دیگر کل برنامه را کامپایل کرده و در کامپیوترتان نصب کنید.

کمبود در وراثت: در نسخه های COM که در حال حاضرهستند چیزی به نام وراثتی که در ++C وجود دارد نمی باشد، بلکه وراثت تنها در واسط یک COM می باشد، استفاده از آن هم چندان کمکی به برنامه نویسی نمی کند.

برخی محدودیت های برنامه نویسی اینترنتی در مدل DNA

1- وجود دو محیط برنامه نویسی برای اینترنت و Client
نقصان در نوشتن برنامه هایی با رابط گرافیکی خوب که در اینترنت کار می کردند کاملا ً مشهود است، نمونه بارز آن اختلاف در برنامه نویسی در ویژوال بیسیک و ASP است. ویژوال بیسیک با رابط گرافیکی کاملا ً سطح بالا و ASP تقریبا ً رابط گرافیکی ندارد. همین امر باعث می شد که یک برنامه نویس مجبور باشد طیف وسیعی از تکنیک ها و زبان ها را فرابگیرد تا بتواند برنامه ساده ای در اینترنت بنویسد.

2- نبودن حالت های ذخیره اطلاعات رابط گرافیکی در صفحه های اینترنتی
نمونه این حالت زمانی است که در یک textbox متنی وجود داشته باشد. در برنامه های Win32 GUI متن داخل textbox تا زمانی که کاربر یا برنامه آن را تغییر نداده بر جای خود وجود دارد. اما در محیط اینترنت و نوع ASP با هر بار refresh کردن صفحه کل اطلاعات ازبین می رود. البته این مشکل با استفاده از شئ های Request و Response تقریبا ً قابل حل است ولی احتیاج به برنامه نویسی برای هر تکه از صفحه ASP دارد.

3- نداشتن Event Handler در محیط برنامه نویسی اینترنت
یکی از مهمترین ابزاری که در برنامه نویسی Win32 GUI وجود دارد استفاده از Event ها است. با تکنولوژی که در حال حاضر وجود دارد تنها راه رسیدن به این مهم استفاده از ActiveX است که به علت مسایل امنیتی در بیش از 95 در صد مواقع توسط کاربر استفاده از آن رد می شود.

معایب استفاده از API
API ها توابعی هستند که از ویندوز نسخه 1 تا امروز در برنامه نویسی کاربرد داشته و دارند. مهمترین کاری که این توابع انجام می دهند انجام کارهای سخت و سطح پایین سیستمی است که احتیاج به برنامه نویسی زیادی دارند و یا حتی امکان ایجاد آن با زبان هایی مثل ویژوال بیسیک نیست. اما هر API از هر نسخه ویندوز تا نسخه دیگر آن می تواند دچار تغییرات بشود. برای مثال برنامه ای که در ویندوز 98 نوشته شده باشد می تواند در ویندوز 95 اجرا نشود. همچنین هم اکنون ابزارهای جدیدی به بازار آمده است که برای آنها نیز می توان برنامه نویسی کرد، مانند تلفن های سیار، کیوسک تلفن، دستگاه های کامپیوتری جیبی و غیره. در این نوع دستگاه ها دیگر ویندوز به مفهومی که در حال حاضر وجود دارد قابل اجرا نیست و در نتیجه API هم وجود ندارد. لازم به ذکر است که ویندوز CE برای دستگاه های مذکور می باشد ولی قابلیت های آن با ویندوزهای دیگر تفاوت زیادی دارد.