زندگينامه بيش از دويست و پنجاه تن از بزرگان موسيقي ايران3
محمد رضا لطفي
محمد رضا لطفي نوازتار وسه تارنواز برجسته، نواساز، مدرس، مؤلف واشاعه دهنده اصالت هاي موسيقي ايراني، برآمده ازمكتب شهنازي وبرومند وهرمزي وديگر استادان بزرگ است. زندگي او وقف خلاقيت هنري وخدمت به اشاعه وانتقال موسيقي ايراني شده ودرزمره نوازندگان ايراني است كه اعتبار بين المللي دارد. آثاراو بسياراست ازجمله: سلسله نوارهاي چاووش(گروه شيدا)، آلبوم رديف موسيقي ايران(يادواره استاد برومند)، چشمه نوش، رمزعشق و...(نوار)، موسيقي آوازي ايران، كتاب سال شيدا(2جلد) وتعدادي مقاله درپانزده سال گذشته كه سازوموسيقي ايران رابه محافل هنري دنيا شناسانده است.
تولد: 1325/10/17
لطف الله مفخم پايان
لطف الله مفخم پايان اولين ناشر جدي آثار موسيقي است كه زندگي اش راوقف اين كاركرد. اوبرآمده ازخانداني قديم واصيل ودانش آموخته درمحضر صبا وخالقي بود. بخش مهمي ازرديف موسيقي ايران به روايت معروفي، به كوشش اونظم وسامان يافت وآثار بسياري ازبهترين استادان موسيقي وقت به همت وسرمايه او به چاپ رسيد. خدمات فرهنگي مفخم پايان در اشاعه موسيقي ايراني نقش ايفا كرد كه تآثيرش هنوز هم پابرجاست ومجموعه آثار اوبه كوشش سيد عليرضا ميرعلي نقي دردست انتشار مجدد است.
وفات: 1362/10/17 تولد: 1294
محمود فرنام
محمود فرنام نوازنده دف درموسيقي آذري با بيش از هشتاد سال سابقه نوازندگي درنزديك به يك قرن زندگي وداراي آثار فراوان با تار غلامحسين بيكجه خاني، تارمحمد حسن عذاري، آواز اقبال السلطان و…
وفات: 1372/10/21 تولد: 1277
مسعود شعاري
مسعود شعاري نوازنده تاروسه تار وهنرآموخته نزد محمد رضا لطفي، داريوش طلايي ، حسين عليزاده وارشد تهماسبي و با اجراي كنسرتهاي داخل وخارج ازكشور ازآثاراو مي توان به كاروان صبا(آثارابوالحسن صبا، اجرا با سه تار) وانتظار(سه تارنوازي درفضاي موسيقي هند همراه طبلاي دارشان سينگ) اشاره كرد.
تولد: 1340/10/22
عبد الله دادور
عبدالله دادور(قوام السلطان) نوازنده تاروسه تار وشاگرد درويش خان كه ازآثاراو مي توان به تعدادي صفحه گرامافون، همراهي(تار) با آواز پروانه(1312-1303)، ضبط هاي خصوصي، تكنوازي سه تار(سالهاي دهه1330) اشاره كرد.
وفات: 1355/10/25 تولد: 1275
محمد صديق تعريف
محمد صديق تعريف خواننده وشاگرد رضوي سروستاني، نصرالله ناصح پور ومحمود كريمي كه ازآثاراو مي توان به، به ياد استاد طاهرزاده، شوردشت، شيدايي، آبگينه وماه بانو و... ترانه موسيقي متن سريال تلويزيوني امام علي(ع)(آهنگ ازفرهاد فخرالديني) اشاره كرد.
تولد: 1334/10/25
ارشد تهماسب
ارشد تهماسبي نوازنده تاروسه تار، معلم، محقق ومؤلف وهنرآموخته نزد حسين عليزاده ومحمدرضا لطفي وتدريس موسيقي وگردآورنده بسياري ازآثارقدما ومجري آنها ازآثاراو مي توان به مجموعه آثاردرويش خان و مجموعه آثارركن الدين خان مختاري، جواب آواز، صدرنگ رنگ(كتاب ومجموعه نوار، اجرا با تار)، كتابهاي« برنامه دشتي»(ازموسي معروفي)، «سه چهارمضراب»، «تصنيف هاي عارف» ونوار«پنجه دشتي»(اجراي آثاري ازعارف وصبا به روايت فرامرزپايور) اشاره كرد.
تولد: 1336/10/28
مهدي بركشلي
استاد وزندگي دانشگاهي خود را درخدمت موسيقي ايران صرف كرد. او نوازندگي ويولون را درمكتب وزيري وصبا مهدي بركشلي نخستين موسيقي شناس ايراني بود كه به چندرشته ازدانش آراستگي داشت آموخت ودراركسترانجمن موسيقي ملي عضويت پيدا كرد وآثاري نيزساخت. عمده آثاراو درتئوري موسيقي ايراني وپرده هاي سازنده ونظام فواصل آن است. ازآثاراومي توان به گام ها ودستگاههاي موسيقي ايران، موسيقي فارابي، انديشه هاي علمي فارابي درزمينه موسيقي، موسيقي دوره ساساني وتعداد زيادي مقاله به زبان هاي فارسي وانگليسي وفرانسوي رامي توان نام برد.تعدادي ازآثاراو هنوز منتشرنشده اند. بركشلي دانشمندي شناخته شده درجهان آكوستيك بود كه فرصت نيافت حيات علمي پربار خود راآن طوركه مي خواست به انجام رساند.
وفات: 1366/10/29 تولد: 1291
نور علي برومند
خدمات استاد نورعلي برومند به موسيقي اصيل را نمي توان دراين يادداشت كوچك بيان كرد. برومند برآمده ي مكتب درويش خان بود و از محضر تمام استادان معتبرنيز خوشه چيني كرده ومطالب مهم موسيقي راآموخته بود.اين نوازنده تاروسه تاروسنتوروتنبك وكارشناس آواز، عامل انتقال ميراث هنري گذشتگان به جوانان مستعدي بود كه هركدام اكنون درموسيقي صاحب كرسي خودهستند. ازبرومند ، نوارهاي خصوصي متعددي حاوي رديف نوازي وبديهه نوازي هاي گهگاهي اوضبط شده ومتن كامل رديف هفت دستگاه موسيقي ايران به روايت ازاسماعيل قهرماني نيزبانوازندگي اوبه كوشش مهدي كماليان وفوزيه مجد درسال هاي اوايل 1350 ضبط ودرسال1370 انتشاريافته است. نورعلي برومند ازمهم ترين حلقه هاي رابط هنرامروز وسنت ديروزاست ونقش آموزشي بسيارمهمي درتداوم موسيقي ايراني دارد. محمدرضالطفي، مجيد كياني، حسين عليزاده، داريوش طلايي، ناصرفرهنگ فر و رضوي سروستاني شاگردان برگزيده او هستند.
وفات: 1355/10/30 تولد: 1284
بهمن ابو ااقاسم عارف قزويني
بهمن ابوالقاسم عارف قزويني هنرمند وطن پرست وپديدآورنده تصنيف ملي، آراسته به هنرهاي شاعري وخوانندگي وخوشنويسي ونويسندگي بود. آزاده اي كه موسيقي را ازاستادان گمنام آموخت وبا حيات پربارورنج بارش آن را ازمحاق گمنامي به درآورد. زندگي وهنراويكي بود وآثارش هنوز با ما سخن مي گويند وازدرون پررنج او خبرمي دهند. آثارهنري عارف تصنيف هايي است كه هنرمندان قديم ومعاصر، بارها وبارها آن ها را اجراكرده اند ونت آنها به كوشش ارشد تهماسبي منتشرشده است. ديوان اشعار وتصنيف هاي او نيزبه كوشش شادروان سيد هادي حائري انتشاريافته است.
وفات: 1312/11/01 تولد: 1259
ابراهيم بوذري طالقاني
ابراهيم بوذري طالقاني خوشنويس واديب وخواننده بزرگ تعزيه وازكارشناسان رديف هاي آوازي، نزد اقبال السلطان آواز را آموخته بود. كتاب او به نام «تعزيه درايران ودومجلس آن» درانجمن موسيقي ايران، با مقدمه وشرح سيدعليرضا ميرعلي نقي دردست انتشاراست.
وفات: 1365/11/01 تولد: 1275
داريوش رفيعي
داريوش رفيعي ترانه خواني با تعليمات بديع زاده فراگرفت وباآهنگ هايي ازمجيد وفاداربه شهرت رسيد. ازاوتعدادي ترانه وآوازضبط شده وصداي اويادگاري ازيك دوران، جواني برباد رفته ونوعي زندگي شيدايي است.
وفات: 1337/11/02 تولد: 1306
رضا ورزنده
رضا ورزنده نوازنده سنتور وهنرآموخته نزد پدرش مرشد ماند علي ورزنده كاشاني و بهره گيري غيرمستقيم ازپيانوي مرتضي محجوبي وكاردرراديو از اوايل دهه1330 وآشنا به نواختن تنبك، داراي تكنيك انحصاري وتأثيرگذاري فراوان درشيوه خاص نوازندگي وخلاقيت هاي ملوديك وريتميك دربداهه نوازي وهمراهي باساز وآواز هنرمندان مختلف كه ازآثاراو مي توان به ضبط هاي راديويي وضبط هاي خصوصي ازتكنوازي ها وهمنوازي ها(1355-13309 ) اشاره كرد.
وفات: 1355/11/03 تولد: 1305
مجيد وفادار
مجيد وفادار نوازنده ويولون ونواساز وهنرآموخته نزد حسين خان اسماعيل زاده، رضا محجوبي، ابوالحسن صبا بااستفاده ازديگر هنرمندان وشروع نواسازي ازدهه 1310 وخالق بسياري ازنغمه هاي زيبا وتأثيرگذار درموسيقي دهه هاي 1320تا1340وكاردرراديو تهران ازدهه1330تااواخرعمركه ازآثاراومي توان به «مراببوس»(كلام ازحيدررقابي)،«گل اومد بهاراومد»(كلام ازبيژن ترقي)، «شب جدايي»(كلام ازرهي معيري) و... تعدادي صفحه گرامافون وضبط هاي راديويي اشاره كرد.
وفات: 1354 تولد: 1291/11/04
رضا مهدوي
رضا مهدوي نوازنده ومعلم سنتور، پژوهشگرومؤلف وهنرآموخته نزد حسين ملك، رضاشفيعيان، مسعودشناسا، پرويزمشكانيان وفرامرزپايورو... مجيدكياني(رديف نوازي) وكنسرت هاي متعدد درداخل وخارج ازايران وپايه گذارومديرهنرستان موسيقي حوزه هنري وبخش موسيقي دانشگاه سوره واولين مؤسس درراه اندازي نخستين تريبون هاي آزاد جمعي براي معرفي كاروآثارموسيقي دانان ايراني (برنامه هاي تالارانديشه) كه ازآثاراو مي توان به: نوار«آذركيميا»(برگزيده اجراهاي صحنه اي همراه تنبك اميربيداريان)، كتاب هاي«بينش وموسيقي»(يادواره استاد تقي بينش) و«آشنايي باهنر»(دوره پيش دانشگاهي) اشاره كرد.
تولد: 1347/11/04
عبد الله دوامي
عبدالله دوامي دركناربرومند وشهنازي يك عمردرتداوم اصالت هاي موسيقي ايران كوشيد اوازمعلمان بزرگ موسيقي رديف است. درجواني نزدعلي خان نايب السلطنه تعليم گرفت وچند سال بعد همراه هنرمندان بزرگ موسيقي وقت به خارج سفركرد وصفحه هايي ازصداي او ضبط شد. اولوح محفوظ رديف هاي آوازي وسازي وقطعه هايي اصيل قديمي بود ويك عمر هرچه مي دانست بي دريغ به هنرمندان جوان آموخت. دوامي نيز مثل بيشترهنرمندان قديم اهل معنويت وخلوص وسادگي بود وبا هنرش مي زيست. ازاو نوارهاي خصوصي باقي مانده است كه بيشترجنبه آموزشي دارند. نت رديف آوازي او وتصنيف هاي قديمي، به كوشش فرامرز پايوروآلبوم رديف نوارهاي آواز او نيز انتشاريافته است.
وفات: 1359/11/06 تولد: 1270
رضا گلشن راده
رضا گلشن راده نوازنده قره ني، نواساز وهنرآموخته درشعبه موزيك نظامي دارالفنون وكاردرراديو تهران ازاوايل دهه 1330 كه ازآثاراو مي توان به: ضبط هاي راديويي همراه با ساز واركستروصداي خوانندگان مختلف اشاره كرد.
وفات: 1369/11/07 تولد: 1298
شهرام ناظري
شهرام ناظري خواننده وشاگرد پدروبهره گرفته ازآموزشهاي نورعلي برومند واستفاده ازآثارخوانندگان قديمي واجرادرزمينه سنتي(موسيقي شهري) وموسيقي كردي وكنسرت هاي فراوان درداخل وخارج ازكشور كه ازآثاراو مي توان به اي برادر(همراه بامحمدرضالطفي)، لاله بهار(همراه پرويزمشكاتيان)، گل صدبرگ(همراه جلال ذوالفنون)، زمستان(همراه محمدرضا درويشي)، يادگاردوست(همراه كامبيزروشن روان)، مهتاب رو(همراه گروه تنبوربه سرپستي كيخسرو پورناظري) و سازوآواز(همراه داريوش طلايي) و...اشاره كرد.
تولد: 1329/11/08
هوشنگ استوار
هوشنگ استوارآهنگسازونوازنده پيانو واستاد هنرستان عالي موسيقي وتحصيل موسيقي كلاسيك دربروكسل(بلژيك) وآشنا به موسيقي جزوموسيقي اصيل ايراني وسابقه تدريس طولاني درهنرستان ها ودانشكده هاي موسيقي(تاسال1359) وسازنده آثاربسيار درفرم هايي مختلف موسيقي بين المللي باالهام ازموسيقي ايراني، اجراشده درايران وآلمان.
تولد: 1306/11/09
نور الله همايون
نورالله همايون ازترانه سازان نسل بعد از عارف وشيدا وجاهد است كه گوشه گيري و جنجال گريزي اوباعث گمنامي نسبي او شد درحالي كه بخش مهمي ازترانه هاي اوايل قرن شمسي حاضر، حاصل طبع اوست. نورالله همايون مردي شاعرواديب وسخن سنج بود وسال ها دربخش اداري خدمت كرد. ازاو كتاب «پنج چكامه» يادگارمانده است ودفتري ازشعرها وتصنيف ها كه منتشرنشده است. كلام ترانه هاي « جلوه گل»(آهنگ عبدالحسين شهنازي وصداي بديع زاده) واكثرآثاربديع زاده ازاوست.
وفات: 1370/11/09 تولد: 1286
حاتم عسگري
حاتم عسگري فراهاني خواننده ومعلم آوازايراني وهنرآموخته نزد ضياءالذاكرين وحسين علي نكيسا وسليمان اميرقاسمي وداراي سابقه طولاني تدريس آوازايراني درمراكزدولتي ودانشگاهي كه ازآثاراو مي توان به آلبوم نوارهاي«دستگاه نوا» و«دستگاه ماهور»(رديف هاي آوازي همراه سه تارداريوش صفوت) اشاره كرد.
تولد: 1312/11/09
سيد علي اكبر گلپايگاني
سيدعلي اكبرگلپايگاني خواننده وهنرآموخته نزد نورعلي برومند وباراهنمايي هاي ابوالحسن صبا وكاردرراديو تهران ازاواخردهه1330 وكنسرت هاي متعدد درداخل وخارج ازكشوروخوانندگي درچند فيلم ايراني دردهه1340 كه آثارفراوان به صورت صفحهي گرامافون، نواركاست، ضبط هاي راديويي وضبط هاي خصوصي وازجمله آوازهاي «مست مستم ساقيا»(همراه باپيانوي محجوبي) وترانه ي« مرابوسه اي ده»(آهنگ ازاكبرمحسني ) برجاي گذاشته است.
تولد: 1312/11/10
مشير همايون شهردار
مشيرهمايون شهردارنوازنده پيانوورياست شوراي موسيقي راديو تهران دردهه 1330 وشاگرد محمدصادق خان سرورالملك وداراي سابقه نوازندگي درمجامع هنري ودودوره ضبط صفحه هاي گرامافون درداخل وخارج ومشاغل متنوع ازرياست نظميه تا رياست شوراي موسيقي راديوتهران وداراي آثارادبي مختلف ازنظم ونثر و قطعه هاي ضبط شده دراجراهاي راديويي وصفحه هاي گرامافون، تكنوازي دشتي و راست پنجگاه وهمراهي باآواز رضاقلي ميرزا ظلي درصفحه هاي همايون، اصفهان، ترك، افشاري وچهارگاه.
وفات: 1348 تولد: 1261
امير ناصح افتتاح
اميرناصح افتتاح نوازنده تنبك وشاگرد حسين تهراني وهوشنگ مهرورزان وكاردرراديو تهران از1334 دربرنامه گل ها وداراي قريحه ويژه وتكنيك درخشان درهمنوازي وتكنوازي كه ازآثاراو مي توان به نوارهاي راديويي(همراه سازوآوازواركستر) وتعدادي نوارخصوصي(تكنوازي وهمنوازي با ساز) اشاره كرد.
وفات: 1366/11/11 تولد: 1314
