آلرژی حساسیت به مواد آرایشی
استفاده از محصولات آرایشی سابقهای بسیار طولانی در سراسر جهان و تقریبا در تمامی انسانها دارد. در عمل همه افراد طی زندگی روزمره خود انواعی از محصولات آرایشی را مصرف میکنند؛ از موارد رایجتر مثل صابون، خمیر دندان یا دئودورانت گرفته تا ترکیبات پیچیده محصولات زیبایی صورت و عطرهای مسحور کننده و پرزرق و برق. تخمین زده شده که در ساخت محصولات آرایشی از حدود ۸۰۰ نوع ماده خام، حامل و ترکیبات خوشبوکننده استفاده میشود و اگرچه مصرف بیشتر این مواد برای اکثریت مصرفکنندگان بیخطر است، اقلیت قابل توجهی از افراد بر اثر مصرف آنها فردی دچار واکنشهای ناخواسته میشوند…
در ایالات متحده وضع مقررات در مورد محصولات آرایشی تحت اختیار اداره غذا و دارو (FDA) است. FDA عبارت «محصولات زیبایی» را به این صورت تعریف کرده است: «موادی که قرار است بر بدن انسان مالیده، ریخته، پاشیده، اسپری، وارد یا به هر نحو دیگری استفاده شوند… تا باعث تمیزی، زیبایی، افزایش جذابیت یا تغییر نمای ظاهری گردند.» مرطوبکنندههای پوست، عطرها، انواع رژ لب، براقکنندههای ناخن، محصولات آرایشی چشم و صورت، شامپوها، فرزنندههای دایمی، انواع رنگ مو، خمیر دندانها و دئودورانتها و نیز هر مادهای که قرار است به عنوان جزئی از یک محصول زیبایی به کار رود (با یک استثنای جالب یعنی صابونها که تحت مقررات جداگانهای قرار دارند)، در این تعریف میگنجند. در این مقاله عبارتهای «محصولات زیبایی»، «لوازم آرایش» و «محصولات مراقبت فردی» معادل هم به کار رفتهاند.
واکنشهای ناخواسته نسبت به محصولات زیبایی
محصولات زیبایی به صورت گستردهای استفاده میشوند و با وجود میزان بسیار بالای فروش و طیف وسیع فرآوردههای در دسترس، هنوز هم اطلاعات ما در مورد میزان واقعی بروز و شیوع اثرات زیانبار آنها به میزان قابل توجهی اندک است. واکنشهای ناخواسته بالقوه نسبت به محصولات زیبایی، طیف وسیعی از واکنشهای پوستی را در بر میگیرند که عبارتند از واکنشهای تحریکی، بیشحساسیتی نوع تاخیری، کهیر تماسی، حساسیت به نور (فوتوتوکسیک یا فوتوآلرژیک)، اختلالات رنگدانهای، آسیب مو و ناخنها، پارونیشیا، بثور آکنهایشکل، فولیکولیت و بدتر شدن درماتوزهای قبلی.
تخمین میزان واقعی فراوانی واکنشهای ناخواسته نسبت به محصولات آرایشی در جمعیت عمومی دشوار است؛ عمدتا به این دلیل که اکثر افرادی که دچار چنین واکنشهایی میشوند به ندرت با پزشک مشورت میکنند و صرفا مصرف فرآورده احتمالی ایجادکننده احتمالی واکنش ناخواسته را قطع مینمایند. به عنوان مثال، در یک نظرسنجی در ایتالیا که در سال ۲۰۰۶ منتشر شد، بیش از ۵۰ افرادی که دچار واکنش ناخواسته نسبت به یک محصول زیبایی شده بودند، برای دریافت مراقبتهای پزشکی مراجعه نکرده بودند. یک بررسی پیمایشی اخیر روی یک جمعیت گزینشنشده در انگلستان نشان داد که ۲۳ از زنان و ۸/۱۳ از مردان طی یک دوره یک ساله نوعی از واکنش ناخواسته نسبت به محصولات مراقبت فردی را تجربه کرده بودند که این ارقام برای کل مدت عمر به ترتیب به ۴/۵۱ و ۲/۳۸ میرسید. واکنشهای ناخواسته نسبت به محصولات زیبایی اگرچه کاملا شایع هستند، ثابت شده که تنها درصد کمی از آنها در جمعیت عمومی منشأ آلرژیک دارند. این یافته نشان میدهد که علیرغم استفاده گسترده از محصولات مراقبت فردی، میزان واکنشهای آلرژیک نسبت به مواد تشکیلدهنده آنها نسبتا اندک است. چندین مطالعه در اروپا و ایالات متحده نشان دادهاند که میزان شیوع آلرژی نسبت به محصولات زیبایی در جمعیت عمومی کمتر از ۱ است.
با در نظر گرفتن بیماران گزینششدهای که توسط متخصصان پوست ویزیت میشوند یا برای انجام آزمون پچ پوستی با شک به درماتیت تماسی آلرژیک(۱) (ACD) ارجاع میگردند، میزان شیوع آلرژی نسبت به محصولات زیبایی تفاوت قابل ملاحظهای با شیوع در جمعیت عمومی پیدا میکند و طیفی از ۳/۳۶ – ۴/۲ را در بر میگیرد. البته این میزان شیوع در اکثر مطالعات بین ۹ – ۴ گزارش شده است. در مروری بر درماتیت تماسی آلرژیک نسبت به محصولات زیبایی در سال ۲۰۰۶، بیبل (Biebl) و ورشو (Warshaw) میزان شیوع وزن داده شده ۴/۰ برای جمعیت عمومی و ۸/۹ برای بیماران ارجاعشده جهت آزمون پچ پوستی را گزارش کردهاند.
در آخرین و بزرگترین مطالعه روی بیماران گزینششده مشکوک به درماتیت تماسی آلرژیک در آمریکا، جمعا ۱۰۰۶۱ بیمار (۶۶۲۱ زن و ۳۴۴۰ مرد) طی یک دوره ۷ ساله با آزمون پچ پوستی گروه درماتیت تماسی آمریکای شمالی(۲) (NACDG) بررسی شدند. از میان تمامی بیماران مورد مطالعه، ۱۵۸۲ زن (۸/۲۳) و ۶۱۱ مرد (۸/۱۷) حداقل یک واکنش آلرژی مرتبط با یک محصول زیبایی را در آزمون پچ پوستی نشان میدادند. اگرچه این ارقام کمی بیشتر از ارقام یافتشده توسط بیبل و ورشو هستند، با اکثر مرورهای بزرگ همخوانی دارند. همانطور که انتظار میرفت، این مطالعه نیز همچون سایر مطالعات نشان داد جمعیتی که بیشترین میزان حساسیت به محصولات زیبایی را نشان میدهند، زنان ۵۵-۲۰ ساله هستند.
اکثر واکنشهای ناخواسته نسبت به محصولات زیبایی ماهیت تحریکی دارند که البته خود این واکنشها را میتوان به واکنشهای عینی و غیرعینی تقسیم کرد. واکنشهای غیرعینی، احساس سوزش یا درد و گزگز همراه با مصرف محصولات زیبایی بدون تغییرات قابل مشاهده را شامل میشوند. اگرچه بیماران در اغلب موارد به دلیل چنین واکنشهایی به پزشک مراجعه نمیکنند، تصور میشود که این واکنشها شایعترین علت نارضایتی از محصولات زیبایی باشند. از سوی دیگر، تحریک عینی به صورت التهاب پوست با واسطه غیرایمنی همراه با تغییرات قابل مشاهده در پوست، تعریف میشود. ایجاد حساسیت از نوع تاخیری و درماتیت تماسی آلرژیک نسبت به محصولات زیبایی ناشایعتر است و به چندین عامل بستگی دارد که عبارتند از: ترکیب فرآورده و غلظت مواد آلرژن بالقوه در آن، توانایی ذاتی یک آلرژن برای ایجاد حساسیت، موضع مصرف، میزان مصرف فرآورده، فراوانی و مدت تماس با آن، وجود عوامل تقویتکننده نفوذ و درنهایت، حفظ یکپارچگی کارکرد سد پوستی. حساس شدن اغلب پس از استفاده مکرر یا استعمال روی پوست آسیبدیده رخ میدهد.
