انواع ذخایر در منابع معدنی
انواع ذخایر در منابع معدنی ذخایر صفحهای ذخایری هستند که در جهت طول و عمق گسترش زیاد دارند حال آنکه در جهت عرض بسیار محدود میباشند. به دو دسته لایهای و رگهای تقسیم میشوند.
ذخایر صفحهای لایهای
از ذخایر رسوبی نوع لایهای میتوان به كانسارهاي آهن (BIF) اشاره کرد که مهمترین آهنهای دنیا محسوب میشوند. اینها مربوط به پركامبرين هستند. این کانسارها به دو دسته آلگوما Algoma ، دریاچه ****یور(Lake superior) تقسیم میشوند.
ذخاير آلگوما
ذخایر آلگوما با سنگهای آتشفشانی در ارتباطند بطور عمده در آرکئن تشکیل شدهاند، کوچکند و یک زون بندی رخسارهای را نشان میدهند. بطوری که در حاشیه اکسیدی بعد کربناتهای آهن و بعد رخساره سولفیدی قرار میگیرد.
ذخایر دریاچه ****یور
ذخایر آهن دریاچه ****یور نسبتا بزرگ و در اعماق کماند سن آنها 2 میلیارد سال قبل قرار میگیرد. و از ذخایر لایهای دارای منشأ ماگمایی به كروميت و مگنتيتدر سنگهای اولترامانیکی میتوان اشاره کرد. بخصوص کانسارهای کرومیت بوشوار در آفریقای جنوبی استیل واتر آمریکا کمپلکس دایک بزرگ رودزیا این کانسارها از اهمیت اقتصادی خاصی برخوردارند و کانسارهای لایگون احتمالاً نتیجه جایگزینی ماگما در مناطق آرام از جمله کراتونها تشکیل میشوند. سن این کانسارها پرکامبرین است. سنگ میزبان آنها دونیت ، پريدوتيت، پیروکسنیتهای کم سرپانتینی شده است. 98% کرومیتهای دنیا را می سازد. و مهمترین یا عظیم ترین ذخایر آهن در لوپولیتهای لایگون حادث شده اند مثل ذخایر آهن موجود در کمپلکس بوشوار ، استیل واتر ، اسکالگارو.
ذخایر رگهای
مثل کانسارهای طلای رگهای آرکئن که در درون شیستهای سبز آرکئن که سنگهای اولیه آنها سنگهای نامیکو اولترانامیک بودهاند یافت میشود. طلا بصورت آزاد در داخل پیریت و كالكوپيريت دیده میشود. مقدار ذخیره این کانسارها کمتر از یک میلیون تن و عیار آنها بین 100 - 15 گرم در تن نوسان میکند. و عمدتاً در سپر کانادا ، استرالیا و رودوزیای آفریقا یافت میشود.
ذخایر استوانهای
کانسارهای نابرجای حاصل از هوازدگی در این کانسارها فرآیندهای هوازدگی مواد با ارزش را میشوید از محیط اولیه خارج و در محیط مناسب دیگری نهشته میکند. مانند کانسارهای اورانيوم این کانسارها از تونهای اسیدی و پگماتیتهای رخنمون یافته در سطح زمین شسته شده و پس از انتقال از محیط اکسیدان سطحی و رسیدن به محیطهای احیایی مناسب که معمولاً چنین شرایطی در محیطهای رودخانهای حاصل میشوند نهشته میگردند. اورانیوم جزو عناصر کمپلکس ساز است که جانشین کمپلکسهای تترا نمیشود و در مراحل آخر وارد پگماتيتها میشود. کانسارهای اورانیوم رودخانهای به سه گروه تقسیم میشوند.
گروه Roll front اینها به حالت کنگرهای یا لولهای شکل با صدها متر طول دهها متر عرض و ضخامت کم درصد چند متر تشکیل میشوند. و کانسارهای آبراههای و مسطح نیز مطرحاند ولی اولویت چندانی ندارند. و بیشتر حالت مانتو دارند.
ذخاير عد سي:
ذخایر ماسیوسولفاید
ذخایر ماسیوسولفاید دارای مشخصات زیرمی باشند. 60-20% سولفید ، همزمان با تشکیل سنگهای آتشفشانی زیردریایی ، شکل عدسی ، بافت تودهای و مواد معدنی همراه مس، روي، سرب، نقره، طلا میباشد.
عدسیهای کرومیت یا کرومیتهای تیپ آلپی
همراه با مجموعههای افیولیتی در کمربند آلپ هیمالایا یافت میشوند این کانسارها در لایه جبه زمین تشکیل میشوند و سپس در نتیجه فرآیندهای تکتونیکی به محیطهای بسیار ناآرام پوستهای وارد میشوند. سنگ میزبان این کرومیتها شدیداً سرپانتینی شده و به شکل نیام یا عدسی یا انبان هستند. جایگاه تشکیل اینها در پشتههای میان اقيانوس یا حوضههای پشت قوسی است سن این کانسارها پالئوزوئیک – مزوزوئیک و ترشیری است. فقط 2% از ذخایر کرومیت دنیا را میسازند این کانسارها در اورال روسیه و کلیه کشورهای واقع در کمربند آلپ – هیمالایا از جمله ايران، ترکیه ، عمان ، کرومیتهای ایران از جمله آلپی و در سبزوار ، نیریز ، جنوب شرق خراسان، بیرجند - بندان شناخته شدهاند.
ذخاير ايزومتريك:
مانند ذخایر مس – مولیبدن پورفیری که مشخصات آن تناژ زیاد و عیار کم (عیار مس 0.5 -1%) است. شکل کانسارهای پورفیری بیضوی تا بیضوی ناقصاند. گسترش سطحی آنها از گسترش عمقی آنها بیشتر است. نحوه برداشت روباز و نحوه پراکندگی آن افشان یا انتشاری یا رگچهای و استوک درک یا داربستی است. سنگ میزبان آن سنگهای نفوذی حد واسط تا اسیدی پورفیری با خصلت کالک آلکالن از نظر بافت پورفیری رژیم تکتونیکی کانسارهای مس پورفیری رژیم فرورانشی پوسته اقیانوس به زیر پوسته اقیانوسی (در جزایر قومی) و پوستهای اقیانوس به زیر قارهای در حاشیه قارهها از لحاظ سنی دوران دوم و سوم تعلق دارند. و یکی از مسائل مهم در سیستم پورفیری زونهای آلتراسیون است که در بالای توده نفوذی بعد که بخش اعظم ذخیره در آن است بعد پتاسیک و بعد سرسیتیک است
