-
توهمِ زشتی
علت گرایش نوجوانان و جوانان به جراحی های زیبایی
هر روز دختران جوانی را در میان همسالان، همکلاسی ها، همکاران و ... خود می بینم که چون اندازه دهان، بینی شان و... با فلان هنرپیشه و ملکه زیبایی سال (که هر ساله در کشورهای اروپایی و آمریکایی انتخاب می شود)، مطابقت ندارد خود را زشت می پندارد. مردهایی پیدا می شوند که خیال می کنند گوشهایشان بیش از اندازه بزرگ یا بینی شان بیش از حد بلند است. همان طور که ملاحظه می کنید این «توهم زشتی» بسیار شایع شده است. پژوهش های متعدد در این زمینه و یا حتی مشاهدات طبیعی ما در میان دوستان و اقوام و اطرافیان نشان می دهد که بخش بزرگی از جمعیت ما به دلیلی، از شکل ظاهری خود ناراضی هستند و لذا میل به جراحی های زیبایی افزایش چشم گیری یافته است.
در این زمینه دکتر ماکسول مالتز متخصص جراحی زیبایی عنوان می کند: «اشخاصی که به جراح پلاستیک رجوع می کنند، به چیزی بیشتر از جراحی نیاز دارند و بعضی اصولا به جراحی احتیاج ندارند. اگر باید این اشخاص را به عنوان بیمار معالجه می کردم، صرفاً ناراحتی شان را در بینی و گوش و دهان و... خلاصه نمی دیدم. لذا خود را نیازمند ابزار دیگری میدیدم. لذا باید راهی برای غلبه بر عیوب روحی آنها پیدا کرد، باید جراحت های احساسی شان را برداشت و باید به آن ها نشان داد که چگونه طرح تلقی و افکارشان را همراه با قیافه ظاهر تغییر دهند.»
اشخاصی که به جراح پلاستیک رجوع می کنند، به چیزی بیشتر از جراحی نیاز دارند و بعضی اصولا به جراحی احتیاج ندارند
این کاملا طبیعی است که برای رسیدن به زندگی رضایت بخش همه ما محتاج یک تصویر ذهنی واقع بینانه و شایسته هستیم و باید بتوانیم با آن زندگی کنیم. باید از خودمان و ظاهرمان راضی باشیم تا اعتماد و حرمت نفس خود را حفظ کنیم یعنی باید خویشی داشته باشیم که اسباب خجالت نباشد و از طرف دیگر با واقعیت مطابقت داشته باشد تا بتوانیم به طور موثر در دنیای حقیقی زندگی کنیم و خود را بشناسیم. از نقاط قوت و ضعف خود آگاه باشیم و با خودمان صادقانه برخورد کنیم به همین دلیل تصویر ذهنی ما باید حدود منطقی "ما" باشد نه بیش از آنچه هستیم و نه کمتر از آن. وقتی این تصویر ذهنی بی عیب و نقص باشد، احساس خوشی می کنیم و وقتی با این تصویر مشکل داشته باشیم احساس دلواپسی و ناامنی به ما دست داده و برای رفع آن سعی داریم این تصویر ذهنی را اصلاح کنیم تا بتوانیم احساس اعتماد به نفس کنیم.
این کاملا طبیعی است که برای رسیدن به زندگی رضایت بخش همه ما محتاج یک تصویر ذهنی واقع بینانه و شایسته هستیم و باید بتوانیم با آن زندگی کنیم
اما در دسته ای از افراد، توجه به ظاهر بیش از حد شدت یافته و یا اینکه افراد تصویر نادرست و تحریف شده ای از خود را در ذهن دارند. لذا با مطالعه در کتاب های تصویر ذهنی و همچنین درک صحبت های جراحان زیبایی، دریافت خواهیم کرد که خیل عظیمی از افرادی که رو به جراحی های زیبایی می آورند، از تصویر ذهنی خود ناراضی بوده و با آن مشکل دارند بنابراین ابتدا باید مسایل احساسی و روحی و یا خودپنداره ای که آنها از بدنشان دارند، مورد بررسی قرار گیرد. بر اساس پژوهشهای صورت گرفته در این زمینه به نظر می رسد دسته ای از متقاضیان این نوع جراحی ها از «بدشکلی هراسی» رنج می برند. البته هر چند که تمایل به جراحی های زیبایی می توانند ناشی از علل مختلفی باشد اما در این مقاله سعی داریم در مورد یکی از علل این جراحی ها که همان اختلال بدشکلی هراسی است، صحبت کنیم. اختلال بدشکلی هراسی، اختلالی است که با اشتغال و توجه بیش از حد به یکی از اندام های بدن همراه است.
علت این اختلال چیست؟
علت اصلی بدشکلی هراسی هنوز به طور کامل روشن نیست. اما ممکن است عوامل ژنتیکی، عدم تعادل انتقال دهنده های عصبی مغز، عوامل فرهنگی مانند تبلیغات مجلات، سایتها، سریال ها و فیلم های سینمایی بر مقوله زیبایی، کمبود اعتماد به نفس و ... از مهم ترین علل این اختلال به شمار می رود.
علایم این اختلال چیست؟
افرادی با اختلال بدشکلی هراسی، به طور افراطی نگران بخشی از بدن خود هستند آن ها همواره تصور می کنند که بخشی از بدنشان دچار اختلال و نقص است. به همین دلیل دائماً درصدد دریافت خدمات زیبایی هستند و جالب تر از همه این که باز هم رضایت لازم را از ظاهر خود ندارند. در ضمن توجه داشته باشید که هر بخشی از بدن در این اختلال می تواند درگیر باشد اما بنظر می رسد که افراد بیشتر بر بخش هایی از چهره خود حساس شده و واکنش نشان می دهند.
افراد مبتلا به بدشکلی هراسی:
- عموماً از آرایش های بسیار غلیظ استفاده می کنند تا نقص صورتشان (البته نقص ذهنی) پنهان شود.
- بطور مکرر به ارزیابی و بررسی اندام مورد نظر می پردازند.
- دائماً از پوستشان ایراد می گیرند و به همین دلیل درصدد کشیدن پوست، تزریق های زیر پوستی، کاشتن مو و ابرو و... هستند.
- همیشه نگران قضاوت افراد در مورد ظاهرشان هستند.
- از ورزشها و رژیم های غذایی سرسختانه پیروی می کنند.
- این دسته از افراد (حداقل تا پیش از جراحی های زیبایی) نمی توانند در موقعیتهای شغلی و اجتماعی موفقیتی کسب کرده و... طور کلی دارای مشکلات ارتباطی هستند.
این اختلال عمدتاً با آغاز بلوغ و نوجوانی آغاز می گردد زیرا در این دوره نوجوانان در مورد شکل ظاهری خود بسیار حساس تر شده و به چهره و برازندگی خود بسیار اهمیت می دهند. جهش رشدی نوجوانان یکی از شدیدترین و سریع ترین تغییراتی است که در جسم آنها رخ می دهد. در ذهن خود تجسم کنید که در طی یک دوره ی دو تا سه ساله، بچه ای که احتمالاً در حدود صد و بیست تا صد و سی سانتی متر قد و در حدود سی و پنج کیلوگرم وزن دارد، به یک مرد بلند، قد، قوی و عضلانی یا یک زن تبدیل می شود. مسلماً این تغییرات شامل چهره نوجوان نیز می شود و همین تغییرات سریع است که برخی از نوجوانان را به سمت برخی از مشکلات مانند بی اشتهایی روانی، پر خوری عصبی، رژیم های سر سخت برای زیبایی، بدشکلی هراسی و... سوق داده می شوند. بدشکلی هراسی که وابستگی تنگاتنگی با دگرگونی های دوره بلوغ دارد در حدود دوازده سالگی آغاز و در هجده – بیست سالگی از بین می رود. اما برای برخی از نوجوانان این مشکل حل و فصل نشده و تا دوران جوانی و پس از آن ادامه یافته و لذا تبدیل به اختلال می گردد.
افرادی با اختلال بدشکلی هراسی، به طور افراطی نگران بخشی از بدن خود هستند آن ها همواره تصور می کنند که بخشی از بدنشان دچار اختلال و نقص است. به همین دلیل دائماً درصدد دریافت خدمات زیبایی هستند و جالب تر از همه این که باز هم رضایت لازم را از ظاهر خود ندارند
برای درمان این مشکل چه باید کرد؟
آنچه که مسلم است هر فردی که متقاضی دریافت خدمات زیبایی و جراحی است نباید در معرض این جراحی ها قرار بگیرد چرا که پیش از آن باید سلامت روان افراد در این زمینه مورد ارزیابی و بررسی قرار گیرد و به همین دلیل است که اگر فردی برای جراحی های زیبایی نزد متخصصان مراجعه داشته باشند ، حتما از لحاظ سلامت روان مورد ارزیابی و بررسی قرار گرفته و اگر تشخیص بدشکلی هراسی و یا موارد مشابه در این دسته از افراد داده شود، از اعمال جراحی خودداری شده و ابتدا برای دریافت کمکهای روان شناسی اقدام می گردد. اما متاسفانه گرایش بسیار بالای جوانان ما به این نوع جراحی ها و همچنین سواستفاده برخی از افراد سودجو مانع از پشت سرگذاردن این مراحل شده و لذا مشاهده می کنیم که هر کس با هر شرایط ظاهری و با هر نوع مشکلی در معرض این نوع جراحی ها قرار می گیرد.
اما در هر حال برای درمان بدشکلی هراسی پاره ای از متخصصان از روش هایی مانند مواجهه یا پیشگیری از پاسخ که در مورد هراسها و انواع وسواس ها به کار بسته می شود، به کار می برند. البته برخی دیگر از متخصصان این بیماران را دچار مشکلات روان شناختی کم و بیش با اهمیتی در سطح شخصیت دانسته و لذا روش درمان گری مبتنی بر روان تحلیل گری را به عنوان روش اصلی درمان محسوب می کنند اما آنچه که مسلم است عمده جوانانی که در حال حاضر دچار این مشکل بوده و لذا به جراحی های زیبایی روی می آورند، دچار مشکلات ارتباطی بوده و بنابراین استفاده از راهبردهایی مانند رفتار درمانی شناختی، به طور عمده توصیه می شود.
