بهداشت روانی در محیط کاری
بهداشت روانی را امروزه به معنی احساس رضایت و بهبود روانی و انطباق کافی اجتماعی با موازین مورد قبول هر جامعه تعریف کردهاند. یک محیط کاری سالم میتواند ارتباط نزدیکی با بهداشت روانی کارکنان داشته باشد. وقتی مدیریت، عملکرد خوبی داشته باشد و کارکنان، مورد تکریم و احترام قراربگیرند و به آنان بها داده شود، بعید است چنین محیط کاری دردسرساز باشد یا باعث بروز مشکلهای روانی شود. بهعبارتی، عملکرد ضعیف مدیریت میتواند عامل نارضایتی شغلی قلمداد شود. بهعنوان نمونه، اگر کارکنان تصور کنند با آنان منصفانه و محترمانه رفتار نمیشود، به احتمال زیاد، به مشکلهای روانی دچار میشوند.
محیط کاری میتواند عارضههای منفی بر سلامت جسمی و روانی کارکنان داشته باشد اگر:
- فضایی بهوجود آوریم که تعادلی بین کار و زندگی وجود نداشته باشد.
- تبعیض، تجاوز به حقوق کارکنان و برچسبزدن رواج داشته باشد.
تعادل میان کار و زندگی
تعارض میان کار و زندگی، وقتی بهوجود میآید که کارکنان دریابند نقشهای آنان در محیط کار و خانواده، با یکدیگر تداخل داشته و برای یکدیگر مزاحمت ایجاد میکنند. همهی استرسها، منفی و مضر نیستند و جزئی از ماهیت کار محسوب میشوند. تحقیقهای انجمن بهداشت روانی «کانادا» در سال 2001 میلادی، نشان میدهد کارکنانی که استرس ناشی از کار را مثبت تلقی میکنند، از بهرهوری بالایی برخوردارند. بسیاری از کارکنان معتقدند تعارض میان کار و زندگی به محیط خانواده و کار، آسیب جدی میرساند که میتواند سلامت جسمی و روانی فرد را به خطر بیندازد. البته این به این معنی نیست که استرس، بهتنهایی موجب تشدید بیماریهای روانی میشود. استرس زیاد، زمینهساز افسردگی، اضطراب یا خشم شده و در کارکرد مغز، اختلال ایجاد میکند و درنهایت، منجر به ضعف سیستم ایمنی بدن میشود. بهعبارتی، استرس زیاد، میتواند موجب ضعف اخلاقی، غیبت و کاهش بهرهوری شود.
تعارض شدید میان کار و زندگی همراه است با:
- تحمل استرس زیاد، افسردهخویی، درماندگی و ضعیفتر شدن وضعیت سلامت جسمانی
- کاهش رضایتمندی شغلی و تعهد سازمانی
- افزایش مراجعه به پزشک
- افزایش غیبت کاری
برای از بین بردن تعارض میان کار و زندگی، به کارفرمایان توصیه میشود:
- کارهای اضافی را کم کنید: یکی از این روشها، جلوگیری از مکاتبههای اضافی و ارجاع آن از مدیریت به کارکنان، اصلاح و بهبود فرآیندهای کاری است. در این زمینه با کارکنان مشورت کنید.
- کاهش مأموریتهای اداری
- کاهش پرداخت اضافهکاری و پرداختهای جایگزین برای جبران هزینههای زندگی (پاداش براساس شایستگی و عملکرد)
- به کارکنان برای انجام اضافهکاری، فرصت «نه گفتن» بدهید، به شرطی که وقفه در کارهای اداری بهوجود نیاید.
- ساعتهای کارِ شناور تدوین کنید تا کارکنان بتوانند در طول هفته، چند روزی از این ساعتهای کاری استفاده کنند یا شرایط انجام کار در خانه را فراهم سازید.
- نباید کارکنان را برای انتخاب میان پیشرفت شغلی و رسیدگی به خانواده تحت فشار بگذارید، بلکه باید راهکارها و شاخصهای ارتقا و ترقی شغلی بهنحوی طراحی شود که به زندگی خصوصی کارکنان، صدمهای نرساند.
برای حفظ تعادل میان کار و زندگی خانوادگی کارکنان باید:
- به اضافهکاریهای غیرمنطقی «نه» بگویید.
- سعی کنید کار اداری را کمتر به خانه ببرید. اگر مجبورید در خانه، کارهای اداری انجام دهید، باید وقت خاصی را به آنها اختصاص دهید. برای نمونه، وقتی که فرزندان به رختخواب رفتند.
- مأموریتهای اداری را کاهش دهید.
- از ساعتهای کاریِ شناور استفاده کنید.
بهیاد داشته باشید واکنش افراد در مقابل استرس، متفاوت است. ممکن است استرس برای یکنفر عارضههای جسمانی و روانی شدید داشته باشد درحالی که دیگری، از این عارضهها در امان باشد.
عدم تبعیض و تجاوز به حقوق دیگران
تبعیض، نقض حقوق دیگران و برچسبزنی، مانعی جدی برای داشتن سلامت جسمی، روحی و روانی خوب است. ترس ازدست دادن شغل، عدم ارتقای شغلی، عدم مشارکت کارکنان و تمسخر از سوی همکاران، میتواند آسیب جدی به سلامت روحی و روانی فرد وارد نماید. تبعیض، سم مهلکی برای یک محیط کاریِ خوب محسوب میشود و زمینهساز بروز بسیاری از بیماریها است.
سازمانها از داشتن کارکنان سالم و تندرست بهره میبرند. کارکنان را تشویق کنید به فکر سلامتی خود باشند. وجود کارکنان سالم، تندرست و بانشاط، موجب بهبود اخلاقیات و افزایش بهرهوری در سازمان میشود.
در محیط کار با دیگران چگونه رفتار کنیم
هر فردي بايد بداند كه چگونه ميتواند با ديگران ارتباط برقرار نمايد. به ياد داشته باشيد كه عدم مهارتهاي رفتار با ديگران، سبب دلسردي و نااميدي ميشود. يك انسان موفق ميداند كه كار كردن با ديگران به خصوص در دنياي كنوني، ارتباطي توام با مهارت را ميطلبد. جامعهشناسي ميگويد: «هنگام برخورد با مردم به خاطر داشته باشيد كه با مخلوقات منطقي طرف نيستيد، با موجوداتي كه سرشار از غرور، خودبيني و تعصب هستند، طرف هستيد.» در اين نوشته سعي شده است تا برخي از قوانين اصلي ارتباطات انساني در فضاي كاري به شما معرفي شود. پس با ما همراه باشيد.
1- ديگران را با نام صدا بزنيد:
اين خوشايندترين صدا براي گوش هر كسي است. وقتي نام فردي را به كار ميبريد، در حقيقت پيغام خود را تنها براي آن شخص ارسال ميكنيد. اين كار شما سبب ميشود فرد مقابل دريابد كه براي او اهميت و ارزش قائل هستيد. جملات خود را با اسامي افراد بياميزيد و با سوالاتي نظير: «علي، امروز خوب هستي؟» آغاز نماييد.
2- اشتباه خود را بپذيريد:
اگر اين مسئله را بپذيريد كه اعتراف به اشتباهات در محيط كار، يكي از ستودهترين اعمال است، پس با اعتراف به اشتباه خود، هرگز فكر نخواهيد كرد كه وجهه خود را از دست خواهيد داد.
يادمان باشد در اعتراف به اشتباهاتمان زياده روي نكنيم مثلا لازم نيست با عذرخواهي فراوان در جلسات، اقدام به بيان اشتباهات خود نماييد. جمله «من اشتباه كردم و متوجه آن هستم» كفايت ميكند.
3- ديگران را با معيارهاي بالا در نظر بگيريد:
اندك افرادي در بين ما هستند كه معمولا عقلكل خطاب ميشوند. به نظر ميرسد اين گونه افراد فكر ميكنند كه هيچ كس جز خودشان قادر به انجام صحيح امور نيست. جزو اين گروه از افراد نباشيد. به قابليتهاي ديگران اعتماد نماييد. در واقع به آنها در انجام دادن كارها به بهترين وجه ممكن اطمينان داشته باشيد. اين به معناي داشتن انتظارات بيش از حد نيست.
باور داشتن يك فرد او را تشويق به انجام كارها با حداكثر توان ميكند و از نااميدي جلوگيريميكند.
4- علاقهاي صادقانه از خود نشان دهيد:
به سخنان خود دقت كنيد و بدانيد چه وقت بايد آنها را بيان كنيد. هر فردي در محيط كار شما، داراي سابقهاي از علايق و تجارب و سلايق گوناگون است. حتي اگر نقطه اشتراكي با هم نداريد، در مورد اطرافيانتان اطلاعات كسب نماييد. مردم دوست دارند كه ديگران آنها را به خاطر داشته باشند پس در سخن گفتن دقت نماييد.
5- از ديگران تعريف و تمجيد كنيد:
در مورد تعريف خود صريح باشيد و نشان دهيد كه در مورد آنچه كه فرد انجام داده است، آگاهي داريد، به طور مثال بگوييد: «علي، تو خيلي خوب جلسه را اداره كردي به خصوص وقتي همه از مسير موضوع اصلي منحرف شده بودند». در عين حال سعي كنيد به ندرت و فقط زماني كه واقعا نياز است، انتقاد نماييد، انتقاد را طوري بيان كنيد كه مانند يك نصيحت سازنده از طرف دوستي قابل اعتماد در نظر گرفته شود.
6- مراقب حرفهايتان باشيد:
اگر قصد نداريد، كاري را انجام دهيد، هرگز نگوييد كه آن را انجام خواهيد داد. يادتان باشد اعتبار شما، ارتباطي تنگاتنگ با گفتارتان دارد. اگر به قول خود عمل نكنيد، در مورد كارهاي بزرگ به شما اعتماد نخواهد شد و در نتيجه پيشرفتي حاصل نميشود.
7- قدرداني و سپاسگزاري فراموش نشود:
اگر فردي لطفي به شما كرد، تشكر نماييد و مقابله به مثل كنيد و اين را بدانيد كه شما به خودي خود مستحق لطف نيستيد و كسي به شما بدهكار نيست. پس تشكر فراموش نشود.
8- با فكر و ملاحظه باشيد:
اگر قبل از صحبت نمودن خوب فكر كنيد شايد هيچوقت، ابهامي در گفتارتان سبب سوء تعبير نشود.در صورت بروز سوءتفاهم يادمان باشد، نظرات ديگران را محترم بشماريم. ببينيد چرا آنها اينگونه فكر ميكنند. به جاي مشاجره از ديگران بخواهيد در مورد مواضعشان توضيح دهند، مجبور نيستيد، موافقت كنيد، اما ميتوانيد بگوييد: «من متوجه هستم شما چه ميگوييد.»
9- از خودگذشتگي فراموش نشود:
بد نيست گاهي اوقات از مكان شغلي خود خارج شده، به ديگران در كارهايشان كمك نماييد. اين عمل را بدون اينكه از شما درخواست شود، انجام دهيد، گفتن: «كمك لازم نداريد؟» شما با اين كار، ديگران را تشويق به از خودگذشتگي نموده و در نتيجه محيط كاري مثبت قوي ايجاد خواهد شد و ديگر اين كه براي خود لطفي دو جانبه را خريداري مينماييد، چرا كه مهرباني هميشه باز ميگردد.
10- متواضع و فروتن باشيد:
يادمان باشد اگر به كاميابي دست يافتيم، خود از آن تعريف نكنيم بلكه ديگران خود متوجه آنها گردند، «همچنان كه گفتهاند، مشك آن است كه خود ببويد نه آن كه عطار بگويد.»
11- به حفظ آبروي ديگران كمك كنيد:
اگر همكارتان اشتباهي كرد با خنديدن به اشتباهي كه شخص (نه با خنديدن به خود شخص) مرتكب شده، به همراه ضربهاي دوستانه به شانههاي او از پريشانياش بكاهيد و بگوييد: «اين براي بهترين افراد هم ممكن است پيش بيايد.» با اين كار به او و ديگران اطمينان ميدهيد كه دنيا به پايان نرسيده است.
طریقه برخورد با رئیس جدید
زمان می گذرد و آدم های اطراف شما در شرکت نیز ممکن است تغییر کنند. همانطور که کارمندان و همکاران هم درجه تان می آیند و می روند، ممکن است روزی برسد که رئیستان هم بخواهد برود و فرد جدید جایگزین او شود. آیا می دانید باید با این رئیس جدید چه برخوردی داشته باشید؟ برای تطبیق یافتن با روش او چه کارهایی باید انجام دهید تا باز به موفقیت دست یابید؟
اکثر افراد برای گذاشتن تاثیری مثبت بر رئیس و ناظر جدید خود در تکاپو و تلاش هستند، درحالیکه تعدادی از رئیس ها نیز قادر به تاثیر گذاشتن بر کارمندان جدید و شرکت جدید خود نیستند، و به همین خاطر مدت زیادی نمی توانند در یک شرکت دوام بیاورند.
در این مقاله می خواهیم به شما کارمندان عزیز آموزش دهیم که چطور به راحتی هر چه تمام تر بتوانید تاثیری مثبت بر رئیس جدید خود گذاشته و نظر او را به خود جلب کنید.
جانب گیری نکنید
وقتی یک رئیس جدید استخدام می شود، مطمئناً افرادی هستند که تصور می کنند آنها نیز استحقاق ترفیع گرفتن و گماشته شدن برای آن منصب را داشته اند و توانایی هایشان نیز از فرد تازه وارد بسیار بیشتر است.
گاهی اوقات این کارمند درمانده همه ی تلاش خود را برای به خاک نشاندن رئیس جدید به کار می گیرد و هر کاری می کند تا او را شکست خورده ببیند و گاهی اوقات نیز موفق می شود.
اما کاری که شما باید بکنید این است که بدون هیچگونه جانب گیری با کارمند خاطی، تا آنجا که می توانید به رئیس خود کمک کنید اما زیاده روی نکنید. و تا آنجا که میتوانید برای ترفیع مقام خود تلاش کنید.
صبر کنید تا آب ها از آسیاب بیفتد
روزهای اول بعد از استخدام رئیس جدید، همه ی کارمندهای بادمجام دور قابچین پیش او خواهند رفت و به او اعلام خواهند کرد که هر کمکی که از دستشان برمی آید میتوانند برای او انجام دهند. البته این افراد به خاطر اشتیاق بیش از حدشان، مورد توجه رئیس قرار نمی گیرند.
کاری که شما باید بکنید این است که باید چند وقت صبر کنید تا این آمد و رفت ها فروکش کند. بعد نزد او بروید، و مودبانه خود را معرفی کنید. و در مورد کارتان و تلاش و کوشش هایتان او را مطلع کنید. و روراست سر اصل مطلب بروید و وقت خودتان و او را زیاد نگیرید.
برای انجام کارهای کوچک داوطلب شوید
اگر قرار بر این شده است که بخواهید رئیس جدیدتان را با محیط تازه آشنا کنید، یکی از کارهایی که می تواند انجام دهید این است که برای کارهای کوچکی که انجام آن اسباب راحتی او را فراهم می کند داوطلب شوید.
رئیس جدید شما احتمالاً هر سه یا چهار هفته یکبار قصد رسیدگی به کارهای کارمندان را پیدا می کند. این همن جایی است که شما می توانید او را از وجود خود مطلع کرده و به او کمک کنید، بدون اینکه قصد فضولی و دخالت در کارهای سایر کارمندان را داشته باشید.
آرام و آهسته شروع کنید. داوطلب شدن برای کارهای بزرگ ممکن است شک رئیس شما و همکارانتان را برانگیزد. کارهایی را انتخاب کنید که کسی طالب انجام دادن آن نیست. مطمئن باشید که رئیستان خیلی زود از شما برای انجام اینکار تشکر خواهد کرد.
بدانید که ایجاد اعتماد زمان می برد. رابطه های بزرگ گاهی با کمی صبر ایجاد شده اند. به او نشان دهید که قابل اعتماد هستید.
نگویید که همه چیز را می دانید
ایحاد یک احساس خوب در رئیس جدید نیازی به دانستن همه چیز ندارد. البته شما می خواهید شخصی کاردان و با اطلاع به نظر آیید، اما بدانید این با نمایش دادن صحت پیدا نمی کند. وقتی فردی متخصص و کاردان نیستید، لزومی ندارد که خود را اینگونه نشان دهید. درضمن اکثر اوقات به جای تاثیر مثبت، تاثیر عکس روی رئیس خود خواهید گذاشت و باعث خواهد شد که درمورد هر چیز دیگری هم که می گویید رئیستان به شما شک کند.
اگر به جای اینکه بگویید، "می دانم، می دانم..." بگویید، "بیشتر درموردش تحقیق میکنم" یا "پیشنهاد می کنم از فلانی بپرسید او بیشتر اطلاع دارد.." بسیار فروتنانه تر است و رئیستان نیز بیشتر خوشش خواهد آمد.
وقتی کسی در مورد مطلبی که اطلاع چندانی از آن ندارد، کارشاسانه صحبت میکند، نشان دهنده ی این است که مغرورتر از این است که بخواهد از کسی سوال کند و کمک بگیرد. وقتی رئیس جدید به دنبال فردی قابل اعتماد است، اینکار شما اشتباهی بسیار خطرناک خواهد بود.
پس اگر درمورد چیزی اطلاع کافی دارید، سعی کنید آن را به بهترین صورت انجام دهید. و اگرنه حتماً از دیگران سوال کنید و کمک بخواهید تا به شما بهترین راه انجام آن کار را پیشنهاد کنند. آنچه باعث ارزش دار شدن شما می شود، کمک به رئیستان برای پیشبرد کارها به بهترین شکل است. پس غرور را کنار بگذارید و خودتان باشید.
تصویر شغلی خود را دوباره بسازید
داشتن یک رئیس جدید به این معناست که می توانید تصویر خود در شرکت را بازسازی کنید. شاید با رئیس سابق میانه ی خوبی نداشته اید و یا شاید هم داشته اید اما حالا او دیگر رئیس شما نیست.
بدانید که گذشته گذشته است و رئیس جدید احتمالاً از رابطه ی شما با رئیس سابق، درمورد شما قضاوت خواهد کرد.
اعتماد برپایه صداقت بنا می شود. اشتباهات گذشته دلیل بر تیره و تار کردن آینده تان نیست. اما اگر حقیقت را مخفی نگاه دارید، ممکن است آینده تان را نیز تیره و تار کند. اگر نگران اشتباهات گذشته تان هستید، بدانید که شما هم انسانید و انسان جایزالخطاست. به رئیستان نشان دهید که از اشتباهات گذشته تان درس گرفته اید و تشنه ی پیشرفت و ترقی هستید.
نقش جدید آنها را قبول کنید
از سیاست های شرکت خود را دور نگاه دارید. نباید کاری کنید که خطری برای رئیس و فرد بعدی که می خواهد جایگزین او شود به حساب بیایید. اینکار مخصوصاً وقتی که تصور می کنید شایسته ی منصبی بالاتر را داشته باشید اتفاق می افتد.
مطلب اینجاست که باید بفهمید که رئیس جدید دشمن شما نیست. و او با نشستن بر منصب مدیریت جای شما را نگرفته است. این شما بودید که نتوانستید قابلیت های خود را به افرادی که تصمیم می گیرند نشان دهید.
اما لازم به پنهان کاری هم نیست. می توانید خیلی رک و روراست به رئیس جدید بگویید که شما امیدوار به دست آوردن آن منصب بودید. صداقت همیشه دشمنی ها را از بین می برد. و به رئیستان نشان دهید که شما دو نفر می توانید با هم برای پیشبرد اهداف شرکت همکاری کنید.
از موقعیت بهترین استفاده را ببرید!
خوشامدگویی به رئیس جدید شرکت ممکن است تجربه ی خوشایندی نباشد. از این موقعیت استفاده کنید و خود را از دیگران جدا کنید. با نشان دادن قابلیت اعتماد و همکاری خود به رئیس جدید، نظر مثبت او را به خود جلب کنید.
