علامه حاج سيد محمد حسين طباطبائی

حاج سيد محمد حسين طباطبائی معروف به علامه طباطبائی صاحب الميزان یکی از بزرگترين فلاسفه و اساتيد علما در جهان اسلام بود. اين عالم ربانی و فيلسوف شرق یکی از بزرگترين و بهترين مفسرين اسلامی است. معظم له استادی جامع بود، زيرا در عين حال که به دروس حکمت و فلسفه و کلام تبحر داشت، به اصول فقهی و تفسيری، علم رجال و حديث نيز مهارت یافت. علامه در زهد و تقوی و عشق و عرفان، تواضع و ايمان، خلوص و پاکی و صفا و ديگر سجايای اخلاقی کم نظير بود.

علامه در سال 1321 در شهر تبريز متولد شد، از اوايل زندگی نزد والد معظم و اعلام مختلف آذربايجان مقدمات علوم و سطوح فقه و اصول و قسمتی از دروس حکمت را به پايان برد و در سال 1344 رهسپار نجف اشرف گرديد و چند سال از کرسی درس آيت الله نائينی، شيخ محمد حسين اصفهانی (کمپانی) و سيد ابو الحسن اصفهانی و ديگر اساتيد به درجه اجتهاد در علوم نقلی ارتقاء یافت. علامه دروس عقلی را بيشتر از محضر علامه بادکوبه ای استفاده نمود و سالها در تحقيقات فلسفی و کلامی و ضمن تدريس علوم عقلی به مراتب استادی رسيد.

علامه در سال 1354 نجف را به قصد تبريز ترک نمود و سالها در آذربايجان سرگرم تدريس و تحقيقات علمی بود. شهرت آن جناب از وقتی است که در جمله اساتيد بزرگ حوزه قم قرار گرفت معظم له از سال 1365 تا پايان عمر در اين مرکز علمی بيش از پيش به تأليف و تحقيقات مختلف مشغول بود و در ضمن علاقه مندان به درس حکمت سالها از کرسی درس او مستفيض و بهره مند بودند. امثال شهيد مطهری، شهيد بهشتی و اساتيد فعلی از کرسی درس او به مقام استادی رسيدند.

علامه شخصيتی است که فلاسفه شرق و غرب از احاطه علمی او به شگفت بودند. او با براهين منطقی ضمن اقامه دليل نارسائيهای مکتب ماترياليسم را به جهان بشريت ثابت نمود و نوعی انقلاب علمی و فرهنگی در جهان دانش و حکمت پديد آورد. چون خود وجودی سراسر زهد و تقوی و ايمان بود، فلسفه را با عشق و عرفان به هم آميخت و کتب علمی و مستند در مسائل مختلف و در خور فهم همگان به رشته تحرير برد. علامه گذشته از مقالات متعدد که سالها در مکتب اسلام از او منتشر می شد. یکی از بزرگترين یادگارهای جاويد او دوره تفسير الميزان است که مجلدات اين تفسير در جامعيت و محتوی کم نظير بلکه بی نظير است و درباره اهميت و جامعيت اين تفسير علما و مفسرين بزرگ سخنها و مقالات متعدد دارند.

همانطور که ميدانيد مجلدات تفسير الميزان توسط علمای حوزه قم به فارسی در چندين جلد تجديد چاپ شده و زينـت بخش هر بستان و مخزن کتاب بوده و هست. علامه مقام استادی خويش را در مجلدات اصول فلسفه، هدايت و حکمت، نهايت و حکمت و کتاب اصول عقايد به اثبات رسانيده و کتب ديگری مانند: مبدأ و معاد، سنن النبی، وحی یا شعور مرموز، قرآن در اسلام، شيعه در اسلام، کتاب مصاحبه او با پرفسور کربن که با قلم زيبائی به رشته تحرير رفته قابل استفاده عموم است. که اين مجموعه ها آثار بسيار زنده ای است در حقانيت مکتب اسلام و تشيع در جهان بشريت.

بيننده ی عزيز: سجايای اخلاقی علامه در خلوص و صفا، تواضع و ايمان، صبر و استقامت و تقوا، عشق به ائمه اطهار، و... که در آن وجود عزيز بود. خود بهتر از فقير واقفيد. همانطور که می دانيد اين عالم ربانی و استاد جهانی سرانجام در صفر سال 1402 برابر با آبان 1361 جهان فانی را وداع نمود و با مرگ او ثلمه ای به جهان دانش و حکمت پديد آمد. قبرش در کنار فاطمه معصومه جنب علما زيارتگاه است.