تاريخچه کشتي و کشتي گيران ايران

کشتي در ايران تاريخچه اي طولاني دارد و گويند کلمه " کشتي از کشتن " گرفته شده است و تا قرن ششم هجري يکي از فنون جنگ بود. از اين تاريخ به تدريج به صورت ورزش ملي درآمد
درباره کشتي ميداني و پهلواني خواجه رشيدالدين فضل الله صاحب کتاب نفيس جامع التواريخ شرح مفصلي نوشته و جريان مسابقه فيله همداني کشتي گير ايراني با اورغانه بوکه پهلوان تاتار را به رشته تحرير در آورده. در اين مسابقه فيله همداني با فن ويژه اي پهلوان تاتار را در حضور اوکتاي قاآن مغلوب کرد و خلعت گرفت.

از پهلوانان معروف ديگر پورياي ولي پهلوان عارف و شاعر پيشه قرن هشتم هجري و عبدالرزاق بيهقي و پهلوان علي معروف به ابومسلم معاصرين سلطان ابوسعيد بهادر هستند که عبدالرزاق بيهقي براي اولين بار عنوان جهان پهلوان گرفت.

پهلوان يوسف ساوه اي از کشتي گيران بي نظير قرن نهم هجري است که براي ترويج و تعميم کشتي تا هندوستان رفت و زورخانه اي در آنجا تأسيس کرد. پهلوانان ديگر ايران محمد ابوسعيد و محمد مالاني هستند. از دوران همين دو پهلوان است که مقرر شد تا کشتي گير پشت حريف را به زمين نرساند پيروز به حساب نيايد.

محمد مالاني آنچنان پهلواني بود که با فيل نبرد کرد و آن حيوان عظيم الجثه را مغلوب ساخت. کشتي گير نامدار ديگر ايران پهلوان درويش است که در عين حال از طلاب علوم و اهل درس به حساب مي آمد.
پهلوان بيک قمري و پهلوان ندافي اصفهاني از پهلوانان نامدار عصر صفويه بودند. در عصر زنديه پهلوانان غالباً از اهل اصفهان بودند، مانند پهلوان کبير اصفهاني و پهلوان لندره دوز. (لندره جامه پشمين را گويند)

مهمترين پهلوانان و کشتي گيران ايران در يک قرن اخير عبارتند از:

پهلوان ابراهيم يزدي، پهلوان اکبر خراساني، پهلوان حاج محمد صادق بلور فروش و آقا سيد حسن رزاز.

پهلوان يزدي بزرگ 150 کيلوگرم وزن داشت و پهلوان حاج محمد صادق بلور فروش تا آخر عمر مغلوب نشد. پهلوانان ديگر عبارت بودند از : پهلوان عسگر يزدي، پهلوان حاج محمد بدافت، پهلوان حاج نايب رضاقلي، پهلوان اکبر گلزار کرمانشاهي، پهلوان سيد هاشم خاتم زاده، ابوالقاسم قمي، اصغر نجار، ميرزا باقر دراندروني، علي ميرزا همداني، مهدي خان سيف الملک، حاج سيد تقي قمي و صادق.
انتخاب پهلوانان پايتخت در زمان ناصرالدين شاه قاجار در حضور پادشاه و عده کثيري از رجال آن عصر صورت ميگرفت.