اسم من «علف هزار چشم» است.
فارسي من علف هزار چشم است، مرا از آن جهت هزار چشم ميگويند كه روي برگهاي من تعداد زيادي غدد شفاف قابل عبور نور بوده، و اينطور به نظر ميرسد كه داراي سوراخهاي ريزاست.به من سبزي يوحنا، نار قيصر، تاكسير، حشيشةالجزاير و هوفاريقون هم ميگويند. و اين روزها عدهاي مرا علف چاي ميگويند. من در كرج، راه چالوس، دره عمارلو، بين كبوتر چاك و پاكوه، آذربايجان، رضائيه، ديلمان، قره داغ، جنگل عليبلاغ، گياهان، طالش، خراسان، بروجرد، كوه الوند، نهاوند و نواحي البرز ميرويم من صد و هشتاد گونه دارم كه سه نوع آن در داروسازي سنتي ايران به اسامي «هوفاريقون» كوچك بزرگ و متوسط وارد شده است. غدد شفاف من محتوي شيره قرمز رنگ مايل به قهوهاي است. گل من شبيه ديهيم است، و در اواخر ارديبهشت تا مهرماه ظاهر ميشود و منظره زيبايي به گياه ميدهد و سرشاخههاي گلدار گياه من داراي عطر و تانني شبيه تانن چاي ميباشند كه مقدار آن به دوازه درصد ميرسد، و علاوه بر داشتن مواد موثر دارويي، داراي ماده قرمز رنگي نيز ميباشد. اين ماده رنگي در ميوه من هم زياد است، سرشاخههاي گلدار مرا بايستي در اوايل گل دادن كه گلها هنوز تازه بوده، و پلاسيده نشده است چيد. در اين هنگام طعم آن تلخ، قابض و كمي شور است. اگر بين انگشتان آن را بفشاريد عطري از آن به مشام ميرسد. اين سرشاخهها را پس از چيدن بايد با نخي به هم بسته و روي طناب آويزان نمايند تا خشك شود و گلها طعم زيبا و رنگ خود را مدتي حفظ نمايند. دمكرده سرشاخههاي گلدار من شبيه چاي بوده، و نيرو بخش، صفرابر، ضد عفوني ميكند و چون از راه ادرار دفع ميشود، در راه خود مجاري ادرار را ضد عفوني ميكند و به ادرار رنگ قرمز ميدهد. برگ و ميوه من ضد نزله، تببر و ضد كرم بوده ضماد برگ من زخمها را التيام ميدهد، و براي درمان كمي اشتها، اسهال ساده، قولنج كبدي و كليوي، يرقان، استسقا، سنگ كليه و مثانه: نزلههاي ششي، سل، تنگنفس، كمخوني دختران، هيستري، ميگرن، تشنج، عدم تعادل عصبي، سياتيك، بواسير، كرم روده و رفع ترشحات زنانه تجويز ميشود. ضمنا براي معالجه بياختياري ادرار، حركت و راه رفتن در خواب، سردرد و نفخ آن را توصيه مينمايند. روغن قرمزي كه از گل من ميگيرند، بهترين دارو براي درمان زخمهاي جلدي، تاول و سوختگي است و چون اين روغن خاصيت بيحس كننده موضعي دارد، براي رفع ناراحتيهاي سوختگي بسيار مفيد است، و التهاب را تسكين ميدهد و از تاول كردن و چركي شدن و ناسور جلوگيري ميكند، ماليدن آن براي تسكين دردهاي روماتيسم و تقرس مفيد است و در ضمن براي معالجه كوبيدگي اعضا، خون مردگي، در رفتگي، درد كمر و حتي براي عرق النساء هم مفيد ميباشدزيادهروي در خوردن من خوب نيست، زيرا محرك سلسله اعصاب بوده، و تشنجآور است و حيواناتي كه از علف من چرا ميكنند، دچار عوارض جلدي ميشوند، خوردن عصاره من چهل روز پي در پي جهت نقرس و سياتيك نافع است. خوردن ميوه من جهت كزاز و باز شدن گرفتگي معده و كبد و رودهها و بازشدن ادرار و عادت ماهانه مفيد ميباشد. حمول ميوه من جهت باز شدن ادرار، حيث سودمند است، رنگي در ميوه من هم زياد جهت سياتيك مجرب است. خوردن برگ من با سداب، جهت درمان تب ربع نافع است. ضماد برگ من جهت جراحات سخت و بدخيم سودمند ميباشد. پاشيدن گرد كوبيده برگ من جهت خشك كردن زخمهاي چركي متعفن بينظير است.
مقدار خوراك من به طور دمكرده 20 تا 30 در هزار يك فنجان قبل از هر غذا ميباشد.
روغن گل هزار چشم
براي تهيه روغن من بهترين راه اين است كه گلهاي مرا بدون كاسبه و دمگل 25 گرم گرفته و در نيم ليتر روغن زيتون مخلوط كرده، در شيشهاي بريزيد و بعد پانزده روز در جاي گرم براي آفتاب بگذاريد و سپس صاف كرده و به كار بريد. اين روغن ضد عفوني كننده و مسكن قوي بوده، و ماليدن آن بر روي زخم سبب پيدايش گوشت و پوست نو ميباشد و ضمنا ميتوان در مواقع گرفتگي غير ارادي بدن و درد شكم هشت قطره از اين روغن را روي يك حبه قند چكاند و ميل نمود.
براي رفع بياختياري ادرار بهتر است دو گرم سرشاخه مرا به دو گرم آويشن دم كرده و نوشيد.
علف هزار چشم بزرگمن نوع بزرگ علف هزار چشم هست. طول گياه من 40 سانتي متر و گاهي بيشتر است، اعراب به من «رمان الانهار و عربيه» ميگويند، و در كتب مرا «هوفازيقون كبير» ناميدهاند. من در شمال ايران مانند گيلان بين رودبار و رشت گرگان، خراسان، راه چالوس و كرج، دره تالار و بعضي از مناطق مازندران ميرويم. گياه من بزرگتر از انواع ديگر هزار چشم بوده و برگهاي من شبيه برگ نعناست. ساقههاي من سرخ و گلهاي من زردرنگ و بذر من در غلافي شبيه خشخاش است. مرا به علت داشتن گلهاي درشت و قشنگ در گلخانهها پرورش ميدهند. برگهاي من درشت و بدون دم و بيضي و قلبي شكل است و اين بهترين وسيله براي تشخيص من است.
ميوه من مسهل صفرا و سوداي سوخته است، و از اعضاي مختلف من مانند انواع ديگر هزار چشم در داروسازي استفاده ميشود. ضماد برگ به شده من براي رفع سوختگي و زخمهاي بزرگ به كار ميرود و پادزهر سموم ميباشد.
