زردچوبه و خواص آن

زردچوبه گياهي است علفي، پايا و داراي ريزوم هايي که از آن ساقه ي هوايي به ارتفاع يک تا يک و نيم متر خارج مي شود. برگ هاي اين گياه در قاعده ي ساقه، تقريباً غلاف دارد و در بالاي ساقه، بدون غلاف هستند. ساقه ي گل دار از بين برگ ها خارج شده و به رنگ سبز مايل به زرد يا زرد است. قسمت مورد استفاده، ريزوم ها است که کشت کاران پس از کندن و بيرون آوردن آن از زمين، ريشه هاي فرعي را جدا کرده و پس از شست و شو، در آفتاب، خشک مي کنند؛ سپس به مصرف مي رسانند. زردچوبه در ايران نمي رويد و جزء اقلام وارداتي است.
تاريخچه:

زردچوبه طعمي تلخ و تند دارد و از اجزاي اصلي پودرهاي کاري و برخي از انواع خردل است. پودر و اولئورزين زردچوبه در صنعت آشپزي به عنوان طعم دهنده ي غذا، بسيار استفاده مي شود. زردچوبه در طب آسيايي، از گذشته هاي دور کاربرد داشته است. در طب چيني، براي درمان مشکلات متفاوتي نظير بواسير و نفخ، به کار مي رفته، هم چنين به شکل ضماد و پماد به عنوان مسکن و براي درمان عفونت هاي قارچي نظير کچلي، به طور موضعي کاربرد داشته است. از زردچوبه براي کنترل زردي و هپاتيت، و از روغن آن نيز گاهي در عطر سازي استفاده مي شود.
منبع جغرافيايي:مهم ترين خاصيت زردچوبه، خاصيت صفرا آوري آن است. از ديگر خواص آن اثرات ضد التهاب، ضد سموم بعضي مارها، ضد سموم کبدي، ضد باکتري، ضد سرطان، ضد نفخ و مقوي معده هستند.
شرح بعضي خواص مهم آن عبارتند از:
خاصيت ضد اکسيدان:
اين خاصيت مربوط به هر دو دسته مواد محلول در آب و چربي آن است. اين خاصيت زردچوبه قوي تر از ويتامين E است.
خاصيت ضد سرطان:
اين خاصيت را مربوط به اثرات ضد اکسيدان مستقيم يا از طريق خنثي کردن راديکال هاي آزاد و يا خنثي کردن بعضي از مواد موثر کارسينوژن مي دانند که در آزمايشات داخل و خارج از بدن به اثبات رسيده است.
خاصيت ضد ورم:
خاصيت ضد ورم زردچوبه مشابه اثر کورتيزون يا فنيل بوتازون است.
زردچوبه و بيماري قلبي – عروقي:
زردچوبه داراي خاصيت کاهش کلسترول و جلوگيري از چسبندگي پلاکت ها است.
زردچوبه و کبد:
از نظر محافظتي اثراتي شبيه به گلي سريزين يا سيلي مارين را ايجاد مي کند.
روده اي – معده اي:

زردچوبه در نواحي گرم آسيا و آفريقا کشت مي گردد. بيشترين صادرات اين محصول از کشورهاي هند، اندونزي و چين صورت مي گيرد.

ترکيبات مهم:

مهم ترين ترکيبات زردچوبه پيگمان هاي زرد رنگي، از دسته کورکومينوزيدها هستند. اين مواد به ميزان 3 تا 5 درصد زردچوبه را تشکيل مي دهند و ترکيبات اصلي آن شامل کورکومين و دزوکسي کورکومين هستند.
ترکيبات ديگر شامل اسانس به ميزان 3 تا 7 درصد است که مهم ترين مواد آن شامل بيس آبولن، گواين، ژرماکرن، تورمرون، زينجيبرن و کورلون هستند.
با توجه به مقادير متفاوت مشتقات بيس آبولن در گونه هاي مختل زردچوبه، مي توان گونه هاي مختلف آن را تشخيص داد.
چون ترکيبات و در نتيجه خواص گونه هاي مختلف زردچوبه تا حد زيادي به هم شبيه هستند، لذا از ريزوم سه گونه ديگر از جمله Curcuma phaeocaulis , Curcuma kwangsiensis Curcuma wenyujin به عنوان زردچوبه استفاده مي شود.

عوارضي جانبي:

مطالعات روي کشت سلول نشان مي دهد که کورکومينوزيدها مي توانند اثرات سيتوتوکسيک (کشنده ي سلول) داشته باشند؛ ولي اين موضوع در اثر مصرف زردچوبه در انسان گزارش نشده است.
همين مواد ممکن است باعث تغييرات شکل زخم معده شوند.