حاجات خود را از چه کسي درخواست نمائيم؟

حاجات خود را از چه کسي درخواست نمائيم؟تمامي انسانها حتي کساني که منکر وجود خداوند متعال هستند هرگاه تمامي درها خود بسته و اميدشان از همه چيزو همه کس قطع گردد به خوبي درک مي کنند که تنها توجه به يک منبع مي تواند به آنها آرامش دهد و تنها يک نيرو مي تواند مشکلات آنان را حل کند و او کسي جز خداوند متعال.[19]اما علت اين مطلب چيست و چرا در چنين مواقعي انسان متوجه وجود الهي مي گردد و تنها او را منجي خود داند؟با مراجعه به آيات قرآن کريم و معارف اهل بيت عليهم السلام در خواهيم يافت که مهمترين دليل همان فطرت الهي و ملکوت است که خداوند در وجود انسان به وديعه نهاده است تا راه را براي او روشن سازد و او را به هدايت فراخواند تا اينکه بداند به درگاه چه کسي دست نياز بلند کند همان ندائي که همواره با انسان سخن گفته و مي گويد.کيست که پنهان مرا در جان و تـن کـز زبـان من همي گويد سخن اين که گويد از لب من راز کيست؟ بنـگر ايـن صاحـب آواز کيست؟در ايـن سان خود نمائـي مي کند ادعـاي آشـنائــي مــي کــندکيست اين گويا و شنوا در تنم؟ باورم يــارب نـيايد کــاين منـم!متصل تـر با همه دوري به من از نگه به چشم و از لب با سخن[20] ويژگي ادعيه قرآني:آنچه موجب گرديد که بحثي با عنوان دعاهاي قرآني طرح شود و دعاهاي قرآن کريم مورد توجه قرار گيرد اين بود که قرآن کريم کلام خداوند متعال و معجزه پيامبر خاتم (ص) بوده و تمامي کلمات و حروف آن مقدس اند تا جايي که نمي توان بدون وضو بر هيچ يک از حروف قرآني دست کشيد « يمسرّ الا المطهرون[21]» جز پاکان نمي توانند به آن دست زنند [= دست يابند].از سوي ديگر خداوند متعال هر آنچه براي سعادت بشر لازم بوده در هدايت او تاثير داشته در قرآن کريم ذکر نموده و بيان داشته است « ولارطب و لايابس الا في کتاب مبين[22]» ونه هيچ تر و خشکي وجود دارد , جز اينکه در کتابي آشکار [= در کتاب علم خدا] ثبت است. « ان هذا القرآن يهدي للتي هي اقوم» اين قرآن به راهي که استوارترين راههاست هدايت مي کند.دعاي قرآني نيز بخشي از اين هدايت الهي است که بايد به آن توجه شود.اما ويژگي ديگر که توجه ما را به دعا هاي قرآني بيش از پيش نمود و برانگيزه ما افزود اين بودکه هر يک از الفاظ و کلمات قرآن نيز خود داري نيروي خاصي است, مويّد ما بر اين سخن رواياتي است که در تأثير آيات قرآني براي امور مختلف ذکر شده است که به عنوان نمونه به يک مورد اشاره مي کنيم: مرحوم علامه طباطبائي در کتاب شريف الميزان روايتي را از کتاب « الدرر المنثور» نقل مي کند که عبدبن حميد از زيد بن اسلم روايت کرده که گفت : مردي يهودي رسول خدا (ص) را جادو کرد و در نتيجه آن حضرت بيمار شد , جبرئيل بر او نازل گشته و سوره معوذتين را آورد و گفت: مردي يهودي تو را سحر کرده و سحر مذکور در فلان چاه است . رسول خدا (ص) علي (ع) را فرستاد آن سحر را آوردند دستور داد گره هاي آن را باز نموده براي هر گره يک آيه بخواند , علي هرگِرِهي را باز مي کرد يک آيه را مي خواند به محضي که گره ها باز و اين سوره تمام شد رسول خدا (ص) برخاست گويا پاي بندي از پايش باز شده باشد.[23] اهميت و ضرورت دعا:با توجه به اينکه جايگاه دعا در شريعت و اديان مختلف داراي وسعت خاصي است و بخش عمده اي از سفارشات الهي و توصيه هاي پيامبران و اولياي او را به خود اختصاص داده است ما را به تفکر واداشت تا به طور خلاصه در ضمن دو سوال به اهميت و ضرورت دعا بپردازيم؛ سوال اول : دعا در منابع ديني از چه جايگاهي برخوردار است؟سوال دوم : چرا انسان بايد دعا کند در حالي که خداوند به همه خواسته هاي او علم دارد؟در پاسخ به پرسش اول بايد گفت هر چند با وجود يک احساس دروني و فطري هر انساني اهميت دعارا در مي يابد لکن با بررسي آيات و رواياتي که از پيشوايان ديني نقل شده و توجه به سيره علمي آن بزرگواران بيشتر به اهميت اين موضوع پي خواهيم برد در نزد ايشان مسأله دعا آن قدر مهم و قابل توجه بوده که همواره به پيروان خود دستور مي دادند که حتي کمترين در خواست هاي خود را از خداوند متعال طلب نمايد و مي فرمودند هر کسي که از درگاه خداوند دوري جويد و حاجات خود را از خداوند نخواهد نيازمند و فقيري مي گردد.امام صادق (ع) در اين باره مي فرمايد: « من لم يسأل الله عزوجلّ من فضله فقد افتقر[24]»هرکس از فضل خداوند عزوجل درخواست نکند به تحقيق نيازمند و فقير مي گردد. اما در پاسخ به سوال دوم به حديثي ديگر از امام صادق اشاره مي کنيم , ايشان مي فرمايند:« انّ الله عزوجلّ يعلم حاجتک و ما تريد ولکن يحب ان الله الحوائج[25]»به راستي خداوند عزوجل حاجت تو را مي داند و آنچه را مي خواهي هم مي داند ولي دوست دارد هر حاجتي براي او شرح داده شود. با توجه به اين مطالب آنچه را که در زمينه اهميت و ضرورت دعا دريافته ايم به طور خلاصه بيان مي کنيم: 1ـ توجه نکردن به خداي متعال در برآورده شدن خواسته ها و عدم درخواست از او نوعي رويگرداني محسوب مي شود خداوند متعال در اين باره مي فرمايد « ومن اعرض عن ذکري فان له معيشه صنکاً و نحشره يوم القيامه اعمي[26]» و هر کس از يادمن روي گردان شود زندگي ( سخت) و تنگي خواهد داشت و روز قيامت او را نابينا محشور مي کنيم.2ـ خداوند انسان را به دعا کردن امر نموده است : « قال ربکم ادعوني استجب لکم إن الذين يستکبرون عن عبادتي سيد خلون جهنم داخرين[27]» پروردگار شما گفته است: «مرا بخوانيد تا دعاي شما را بپذيرم کساني که از عبادت من تکبر مي ورزند به زودي با ذلت وارد دوزخ مي شوند.»3ـ روايات زيادي که اشاره به جايگاه والاي دعا و اهميت دعا را بيشتر آشکار مي سازد چنانکه امام صادق (ع) مي فرمايد : « الدعا سلاح المومن , عمودالدين, و نور السموات و الارض[28]» دعا سلاح مومن و ستون دين و نور آسمانها و زمين است همچنين حضرت علي (ع) در اين باره مي فرمايد: « احب الاعمال الي الله عزوجل في الارض الدعاء[29]» از بهترين اعمال دوري زمين نزد خداوند متعال دعا مي باشد.4ـ ائمه اطهار پيروان خود را امر به دعا فرموده و بيان داشته اند که اعطاي الهي وابسته به خواهش بندگان است « عن ابي عبدالله (ع) قال يا ميسر ادع و لا تقل ان الامر قد فرغ مند انّ عندالله عزوجل منزلة لاتنال الا بمسالة ولوان عبداً سدّ و لم يسأل لم يعط شيئاً فسئل تعط , يا ميسرانه ليس من باب يقرع الا يوشک ان يفتح لصاحبه[30]» از ميسر ابن عبدالعزيز منقول است که امام صادق (ع) به من فرمود: اي ميسر دعا کن و مگو که امر گذشته است راستي در نزد خداوند عزوجل مقامي است که جز با درخواست به آن نتوان رسيد اگر چنان که بنده اي دهان خود ببندد و درخواستي نکند چيزي به او داده نشود تو درخواست کن تا به تو بدهند. اي ميسر هيچ دري کوبيده نشود جز آنکه به روي کوبنده خود باز شود.5ـ مطلب ديگري که به اهميت دعا اشاره دارد سخني از ابن سينا است که مي گويد « همان گونه که خداوند رحمت عام و خاص دارد که رحمت عامش شامل همه بندگان و رحمت خاصش مختص صالحان و با تقوايان است. نعمت هايش نيز عام و خاص است , بخشي شامل همه بندگان بوده و به آنها ارزاني مي شود هر چند مورد درخواست واقع نشد باشند . اما بخش ديگر نعمتهاي است که تنها به کساني داده مي شود که آن را درخواست کرده باشند و کليد دست يابي به آن نعمتهاي خاص, دعا و درخواست از خداوند است.[31]»