ديوان شمس

این جا کسی است پنهان دامان من گرفته


خود را سپس کشیده پیشان من گرفته


این جا کسی است پنهان چون جان و خوشتر از جان

باغی به من نموده ایوان من گرفته


این جا کسی است پنهان همچون خیال در دل

اما فروغ رویش ارکان من گرفته


این جا کسی است پنهان مانند قند در نی

شیرین شکرفروشی دکان من گرفته


جادو و چشم بندی چشم کسش نبیند

سوداگری است موزون میزان من گرفته


چون گلشکر من و او در همدگر سرشته

من خوی او گرفته او آن من گرفته


در چشم من نیاید خوبان جمله عالم

بنگر خیال خوبش مژگان من گرفته


من خسته گرد عالم درمان ز کس ندیدم

تا درد عشق دیدم درمان من گرفته


تو نیز دل کبابی درمان ز درد یابی

گر گرد درد گردی فرمان من گرفته


در بحر ناامیدی از خود طمع بریدی

زین بحر سر برآری مرجان من گرفته


بشکن طلسم صورت بگشای چشم سیرت

تا شرق و غرب بینی سلطان من گرفته


ساقی غیب بینی پیدا سلام کرده

پیمانه جام کرده پیمان من گرفته


من دامنش کشیده کای نوح روح دیده

از گریه عالمی بین طوفان من گرفته


تو تاج ما وآنگه سرهای ما شکسته

تو یار غار وآنگه یاران من گرفته


گوید ز گریه بگذر زان سوی گریه بنگر

عشاق روح گشته ریحان من گرفته


یاران دل شکسته بر صدر دل نشسته

مستان و می‌پرستان میدان من گرفته


همچو سگان تازی می‌کن شکار خامش

نی چون سگان عوعو کهدان من گرفته


تبریز شمس دین را بر چرخ جان ببینی

اشراق نور رویش کیهان من گرفته

در خانه دل ای جان آن کیست ایستاده


بر تخت شه کی باشد جز شاه و شاه زاده


کرده به دست اشارت کز من بگو چه خواهی

مخمور می چه خواهد جز نقل و جام و باده


نقلی ز دل معلق جامی ز نور مطلق

در خلوت هوالحق بزم ابد نهاده


ای بس دغل فروشان در بزم باده نوشان

هش دار تا نیفتی ای مرد نرم و ساده


در حلقه قلاشی زنهار تا نباشی

چون غنچه چشم بسته چون گل دهان گشاده


چون آینه است عالم نقش کمال عشق است

ای مردمان کی دیده است جزوی ز کل زیاده


چون سبزه شو پیاده زیرا در این گلستان

دلبر چو گل سوار است باقی همه پیاده


هم تیغ و هم کشنده هم کشته هم کشنده

هم جمله عقل گشته هم عقل باده داده


آن شه صلاح دین است کو پایدار بادا

دست عطاش دایم در گردنم قلاده

آن آتشی که داری در عشق صاف و ساده


فردا از او ببینی صد حور رو گشاده


بنگر به شهوت خود ساده‌ست و صاف بی‌رنگ

یک عالمی صنم بین از ساده ای بزاده


زنبور شهد جانت هر چند ناپدید است

شش خانه‌های او بین از شهد پر نهاده


اندازه تن تو خود سه گز است و کمتر

در خان خود تو بنگر از نه فلک زیاده


تا چند کاسه لیسی این کوزه بر زمین زن

برگیر کاه گل را از روی خنب باده


سجاده آتشین کن تا سجده صاف گردد

آتش رخی برآید از زیر این سجاده


آید سوارگشته بر عشق شمس تبریز

اندر رکاب آن شه خورشید و مه پیاده

بازآمد آن مغنی با چنگ سازکرده


دروازه بلا را بر عشق باز کرده


بازار یوسفان را از حسن برشکسته

دکان شکران را یک یک فراز کرده


شمشیر درنهاده سرهای سروران را

و آن گاهشان ز معنی بس سرفراز کرده


خود کشته عاشقان را در خونشان نشسته

و آن گاه بر جنازه هر یک نماز کرده


آن حلقه‌های زلفت حلق که راست روزی

ای ما برون حلقه گردن دراز کرده


از بس که نوح عشقت چون نوح نوحه دارد

کشتی جان ما را دریای راز کرده


ای یک ختن شکسته ای صد ختن نموده

وز نیم غمزه ترکی سیصد طراز کرده


بخت ابد نهاده پای تو را به رخ بر

کت بنده کمینم وآنگه تو ناز کرده


ای خاک پای نازت سرهای نازنینان

وز بهر ناز تو حق شکل نیاز کرده


ای زرگر حقایق ای شمس حق تبریز

گاهم چو زر بریده گاهم چو گاز کرده

ای کهربای عشقت دل را به خود کشیده


دل رفته ما پی دل چون بی‌دلان دویده


دزدیده دل ز حسنت از عشق جامه واری

تا شحنه فراقت دستان دل بریده


از بس شکر که جانم از مصر عشق خورده

نی را ز ناله من در جان شکر دمیده


در سایه‌های عشقت ای خوش همای عرشی

هر لحظه باز جان‌ها تا عرش برپریده


ای شاد مرغزاری کان جاست ورد و نسرین

از آب عشق رسته وین آهوان چریده


دیده ندیده خود را و اکنون ز آینه تو

هر دیده خویشتن را در آینه بدیده


سرنای دولت تو ای شمس حق تبریز

گوش رباب جانی برتافته شنیده

برجه ز خواب و بنگر صبحی دگر دمیده


جویان و پای کوبان از آسمان رسیده


ای جان چرا نشستی وقت می است و مستی

آخر در این کشاکش کس نیست پاکشیده


بهر رضای مستی برجه بکوب دستی

دستی قدح پرستی پرراوق گزیده


ما را مبین چو مستان هر چه خورم می است آن

افیون شود مرا نان مخموری دو دیده


نگذاشت آن قیامت تا من کنم ریاضت

آن دیده‌اش ندیده گوشیش ناشنیده


او آب زندگانی می‌داد رایگانی

از قطره قطره او فردوس بردمیده


از دوست هر چه گفتم بیرون پوست گفتم

زان سر چه دارد آن جان گفتار دم بریده


با این همه دهانم گر رشک او نبستی

صد جای آسمان را تو دیدیی دریده


یخدان چه داند ای جان خورشید و تابشش را

کی داند آفرین را این جان آفریده


با این که می‌نداند چون جرعه‌ای ستاند

مستی خراب گردد از خویش وارهیده


تبریز تو چه دانی اسرار شمس دین را

بیرون نجسته‌ای تو زین چرخه خمیده

از بس که مطرب دل از عشق کرد ناله


آن دلبرم درآمد در کف یکی پیاله


افکند در سر من آنچ از سرم برآرد

نو کرد عشق ما را باده هزارساله


می‌گشت دین و کیشم من مست وقت خویشم

نی نسیه را شناسم نی بر کسم حواله


من باغ جان بدادم چرخشت را خریدم

بر جام می‌نبشتم این بیع را قباله


ای سخره زمانه برهم بزن تو خانه

کاین کاله بیش ارزد وآنگه چگونه کاله


بربند این دهان را بگشا دهان جان را

بینی که هر دو عالم گردد یکی نواله


نپذیرد آن نواله جانت چو مست باشد

سرمست خد و خالش کی بنگرد به خاله


جان‌های آسمانی سرمست شمس تبریز

بگشای چشم و بنگر پران شده چو ژاله

دیدم نگار خود را می‌گشت گرد خانه


برداشته ربابی می‌زد یکی ترانه


با زخمه چو آتش می‌زد ترانه خوش

مست و خراب و دلکش از باده مغانه


در پرده عراقی می‌زد به نام ساقی

مقصود باده بودش ساقی بدش بهانه


ساقی ماه رویی در دست او سبویی

از گوشه‌ای درآمد بنهاد در میانه


پر کرد جام اول زان باده مشعل

در آب هیچ دیدی کآتش زند زبانه


بر کف نهاده آن را از بهر دلستان را

آنگه بکرد سجده بوسید آستانه


بستد نگار از وی اندرکشید آن می

شد شعله‌ها از آن می بر روی او دوانه


می‌دید حسن خود را می‌گفت چشم بد را

نی بود و نی بیاید چون من در این زمانه

ای پاک از آب و از گل پایی در این گلم نه


بی‌دست و دل شدستم دستی بر این دلم نه


من آب تیره گشته در راه خیره گشته

از ره مرا برون بر در صدر منزلم نه


کارم ز پیچ زلفت شوریده گشت و مشکل

شوریده زلف خود را بر کار مشکلم نه


هر حاصلی که دارم بی‌حاصلی است بی‌تو

سیلاب عشق خود را بر کار و حاصلم نه


خواهی که گرد شمعم پروانه روح باشد

زان آتشی که داری بر شمع قابلم نه


چون رشته تبم من با صد گره ز زلفت

همچون گره زمانی بر زلف سلسلم نه


از چشم توست جانا پرسحر چاه بابل

سحری بکن حلالی در چاه بابلم نه


گفتی الست زان دم حاصل شده‌ست جانم

تعویذ کن بلی را بر جان حاملم نه


کی باشد آن زمانی کان ابر را برانی

گویی بیا و رخ را بر ماه کاملم نه


ای شمس حق تبریز ار مقبل است جانم

اقبال وصل خود را بر جان مقبلم نه

ای گرد عاشقانت از رشک تخته بسته


وی جمله عاشقانت از تخت و تخته رسته


صد مطرقه کشیده در یک قدح بکرده

صد زین قدح کشیده چون عاقلان نشسته


یک ریسمان فکندی بردیم بر بلندی

من در هوا معلق و آن ریسمان گسسته


از آهوان چشمت ای بس که شیر عشقت

هم پوست بردریده هم استخوان شکسته


دیدن به خواب در شب ماه تو را مبارک

وز بامداد رویت دیدن زهی خجسته


ای بنده کمینت گشته چو آبگینه

بشکسته آبگینه صد دست و پا بخسته


در حسن شمس تبریز دزدیده بنگریدم

زه گفتم و ز غیرت تیر از کمان بجسته