بیانات مقام معظم رهبری از سال 79 تا 88

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار اساتيد و دانشجويان‏ دانشگاههاى استان سمنان
18/ 8/ 85


بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

آنچه كه در اين جمع پُرشور، پُراستعداد و پُرشوق مشاهده مى‏كنم، براى من در حكم يك اشارت بزرگ است. جمعهاى دانشجويى در اغلب نقاطى كه ما توفيق پيدا مى‏كنيم در بين اين عزيزان شركت كنيم، همين‏طورند. شما هم يكى از مجموعه‏هاى بزرگِ دانشجويى كشور هستيد؛ البته در گنجايش اين تالار، بخشى از مجموعه‏ى عظيم دانشجويى استان تشريف داريد كه من خواهش مى‏كنم سلام من را به بقيه‏ى دانشجويان و استادان - كه عزيزان ما هستند - برسانيد. آنچه كه در اين مجموعه مشاهده مى‏شود، حقيقتاً يك تحرك، تپش، شوق، اميد و آماده به كارى براى پيمودن راههاى دشوار و رسيدن به قله است. اين درست است كه گفت:

تپش دل بود سرا پايم‏ قطره‏ى ناچكيده را مانم‏

بعضى از انسانها آن چنان وجودشان پُرتپش و پُرتحرك است كه مثل اينكه همه‏ى اعضا و جوارح آنها قلب است؛ اينها مى‏توانند به قله برسند. رسيدن به قله، يك مرحله‏ى «آرزو» دارد. شما وقتى از پنجره‏ى خانه‏تان منظره‏ى كوهستان را مشاهده مى‏كنيد - كه در تهران مكرر ديده مى‏شود - مى‏بينيد كسانى به آن بالاها رفته‏اند و دارند در ارتفاعات بلند راه مى‏روند؛ آرزو مى‏كنيد كاش شما هم بتوانيد به آنجا برسيد. اين، يك مرحله است؛ ليكن كافى نيست. مرحله‏ى بعد اين است كه از رختخواب بلند شويد، بيرون بياييد، لباس مناسب بپوشيد، كفش مناسب به پا كنيد و به طرف كوه راه بيفتيد. وقتى انسان به بخشهاى دامنه‏اى مى‏رسد، بعضيها، با پستى بلنديها و سختيها و خاك و خُل‏هايى كه سر راهشان مى‏بينند، خسته مى‏شوند، حوصله‏شان سر مى‏رود و تصور مى‏كنند كه رسيدن به قله، مثل پريدن يك كبوتر است كه پايشان را بگذارند و بپرند و به آنجا بروند، فكرِ اين حركتِ ميان راه را نمى‏كنند؛ اينها زود مأيوس مى‏شوند. بعضيها چند تا پيچ و خم هم بالا مى‏روند، ليكن خسته مى‏شوند. بعضى احساس خستگى هم نمى‏كنند، اما حوصله‏شان سر مى‏رود؛ عجله مى‏كنند؛ خيال مى‏كنند كه نيم ساعت يا يك ساعت كه انسان راه رفت، بايد به آنجا برسد. اينها آفتهاى اين حركت است. آن كسى كه صبورانه، شائقانه، با استفاده‏ى از همه‏ى توان و نيروى خود و با اميد به اينكه به آنجا خواهد رسيد، حركت بكند، از طولانى شدن زمان، از دراز بودن راه، از پى‏درپى آمدن گردنه‏ها، از در ميان راه ماندن بعضى از رفيقانِ نيمه راه، نمى‏هراسد؛ اين آدم بايد مطمئن باشد كه به آن قله خواهد رسيد.
بعضيها به افرادى كه اهل معنايند، مراجعه مى‏كنند و مى‏گويند ذكرى بدهيد تا ما بشويم يك آدم نورانى و خوب! خيال مى‏كنند مثل حبّه‏اى است كه بخورند و فورى تغيير حالى در آنها به وجود بيايد؛ نه. اگر انسان بناست نورانى بشود و دلش با عوالم غيب آشنا بشود، اگر انسان مى‏خواهد صداى فرشتگان را بشنود، اگر انسان مى‏خواهد با ساحت جلال الهى ورود پيدا كند، اگر انسان مى‏خواهد شامه‏ى معنوى‏اش به عطر توحيد معطر بشود، بايد كار كند؛ بايد راه برود. قله در پيش است و در بين راه هم كسانى از راه مى‏مانند؛ كسانى پشيمان مى‏شوند؛ كسانى بى‏حوصله مى‏شوند؛ كسانى برمى‏گردند؛ كسانى به ديگران مى‏گويند فايده‏اى ندارد، كجا مى‏رويد؛ و كسانى هم اصل قله را انكار مى‏كنند! در راه معنويات، اين مسائل هست؛ در راه ماديات هم همين مسائل هست.
بنده در يكى از همين ملاقاتها به دانشجوها گفتم شما براى پنجاه سال آينده برنامه‏ريزى كنيد؛ توقع ما اين است. منظورم در زمينه‏ى علم است. هدف را اين قرار بدهيم كه پنجاه سال بعد، كشور شما يكى از مراجع عمده و درجه‏ى اول علمى دنيا باشد؛ به طورى كه اگر كسى خواست با تازه‏هاى دانش آشنا شود، مجبور بشود زبان ملى شما را ياد بگيرد؛ همچنانى كه اين دختر عزيزمان گفتند كه ما مجبوريم زبان بين‏المللى را ياد بگيريم؛ راست هم مى‏گويد. انگليسيها با زرنگى زبان خودشان را زبان علم و زبان بين‏المللى كرده‏اند و هر چه شما مى‏خواهيد ياد بگيريد و هر چه مى‏خواهيد بخوانيد، مجبوريد زبان آنها را ياد بگيريد. شما كارى كنيد كه در پنجاه سال آينده، همين نياز به زبان فارسى شما باشد. اين، يك آرزوست؛ يك قله است؛ مثل قله‏ى دماوند، مثل قله‏ى توچال، كه نگاه كردن به آن، هيجان‏انگيز است؛ شوق رسيدن به آن، در دل همه به وجود مى‏آيد؛ اما چه كسانى مى‏رسند؟ بايد كفش و كلاهش را آماده كنيد؛ بيشتر از آن، بايد همتش را آماده كنيد و راه بيفتيد.
من در نسل جوان كشورمان، اين استعداد را مى‏بينم. من نمى‏خواهم گزافه بگويم، شعار هم نيست؛ هيچ كس از ما توقع نكرده كه بياييم اين حرفها را بزنيم؛ اينها واقعيت است. جوان ايرانى در استعدادهاى گوناگون، يك ظرفيت سطح بالا را داراست. اگر ما مسئولان نشناسيم، گناه ماست؛ اگر خودِ او اين ظرفيت را نشناسد، گناه اوست. گناه هم نتيجه‏ى خودش را دارد؛ از راه ماندن و به مقصود نرسيدن است. اما اگر چشم را باز كنيم، راه را پيدا كنيم، همت بگماريم و هدف را گم نكنيم، بدون ترديد خواهيم رسيد.
آنهايى كه امروز در قله‏ى دانشند، هميشه اين‏طور نبوده‏اند. همين امريكا كه امروز از لحاظ علمى از همه‏ى مراكز علمى و كشورهاى دنيا جلوتر است، صد سال پيش براى ابزارهاى عادى جنگىِ خودش، محتاج انگليس و فرانسه و ايتاليا بود. تاريخ را بخوانيد! در جنگهاى داخلى امريكا - به جنگهاى انفصال معروف است؛ جنگ بين شمال و جنوب امريكا. جنوبى‏ها مى‏خواستند جدا شوند؛ اما شماليها مى‏جنگيدند و نمى‏گذاشتند كه آنها جدا شوند؛ جنگ چهارساله كه در حدود سالهاى هزار و هشتصد و شصت تقريباً، صد و پنجاه سال پيش اتفاق افتاد - دو طرف موفقيت خودشان را در اين مى‏دانستند كه بتوانند مثلاً يك كشتى جنگى يا يك توپِ از فلان نوع را از انگليس بخرند، از اقيانوس اطلس عبور بدهند و برسانند به اين طرف. آن زمان، امكانات نداشتند؛ اما امروز در قله‏ى علمند؛ چون تلاش كردند. تلاش به دين و ايمان و كفر و اسلام، ارتباطى ندارد؛ قرآن اين را مى‏گويد. من بارها اين آيه را گفته و خوانده‏ام: «كلاًّ نمدّ هؤلاء و هؤلاء»؛ ما به همه كمك مى‏كنيم؛ اين سنت الهى است. هر كس در راه يك مقصودى تلاش كرد، خداى متعال اين سنت را قرار داده است كه اين تلاش به نتيجه خواهد رسيد. مشكل كسى كه عارى از معنويت است، جاى ديگر است؛ مشكل او يك بعدى بودن، تهيدست بودن از يك ثروت لازم ديگر است و همت را فقط متوجه يك بخش كردن است، كه آن وقت ضررهايش را هم دارند مى‏بينند. امروز جامعه‏ى امريكايى تا خرخره در گنداب اين ضررها دست و پا مى‏زند و بدتر هم خواهد شد؛ همينها روى سرشان را هم خواهد گرفت. اين حوادث تاريخى، ظرف يك سال و پنج سال و ده سال به وجود نمى‏آيد؛ بلكه در ظرف صد سال، صد و پنجاه سال به وجود مى‏آيد؛ اينها به آن اواخرش رسيده‏اند و مشكلات جدى‏اى دارند، كه حالا بحث ما در آن‏باره نيست. پس، بايد كار و تلاش كرد. من اين استعداد را در شما مى‏بينم.
اين مطالبى كه عزيزان ما در اينجا گفتند - چه رئيس محترم و برخى از استادان، و چه چند نفر از دانشجويان - درخواستهاى علمى و حرفه‏اى است و كاملاً درست است. اين خواسته‏ها، همان مسائل مورد نظر من است. من با مسئولان كه مواجه‏ام، همينها را مى‏گويم. البته حالا كه شما گفتيد، تأكيدى شد؛ وزراى محترم هم تشريف دارند. همه‏ى اين زمينه‏هاى مربوط به علم و تحقيقات، و اين مسئله‏ى تأكيد بر علوم پايه، از جمله‏ى چيزهايى است كه من بارها رويش تأكيد كرده‏ام. هر كشورى به هر جا رسيده، از علوم پايه رسيده است.
مسئله‏ى مديريت تحقيقات، جزو چيزهاى بسيار اساسى است كه من در ماه رمضان هم كه جلسه‏ى با دانشجويان يا اساتيد بود، يادداشت كرده بودم كه بگويم - حالا يادم نيست كداميك از اين دو جلسه بود - اما وقت نشد؛ حالا مى‏گويم: تحقيقات بايد مديريت پيدا كند. ما همه‏اش مى‏گوييم بودجه‏ى تحقيقات از چهل و هفت صدم در صد مثلاً، به سه درصد برسد؛ روى جنبه‏ى مادى و كمى‏اش بحث مى‏كنيم كه البته لازم هم هست؛ اما يك جنبه‏ى كيفى هم دارد؛ تحقيقات موازى و غير لازم نبايد باشد؛ مهم تحقيقات بنيادى، تحقيقات كاركردى و تحقيقات تجربى - سه نوع تحقيقات داريم - است كه هر كدام در مجموعه‏ى تحقيقات كشور، يك سهم و وزنى دارند. اين سهم را رعايت نكردن و ملاحظه نكردن، از مشكلات ماست. يك مركزِ مديريت تحقيقات در كشور لازم است كه ان‏شاءاللَّه بايستى به همت اين عزيزان و اين دولت فعال و پا به ركاب و آماده به كار، تحقق پيدا كند.
و اما مشكلات دانشجويان و استادان و بالاخره جنبش عدالت خواهى - اين حرفهايى كه زدند - همه‏اش حرفهاى مورد تأييد ماست. هر چه هم من بتوانم و در حوزه‏ى كار من باشد، اقدام مى‏كنم؛ هر چه بايد توصيه كنم، توصيه مى‏كنم و اميدواريم ان‏شاءاللَّه كه عزيزان ما دنبال بكنند.
مطلبى كه من مى‏خواهم به شما عرض كنم، حول و حوش يك آيه‏ى قرآن است. آيه‏ى معروفى است: «انّ اللَّه لايغيّر ما بقوم حتّى يغيّروا ما بأنفسهم». تغييرات به دست شماست. كليد تحولات اجتماعى و تحولات عظيم در دست شماست؛ مضمون آيه اين است. يك جاى ديگر در يك دايره‏ى محدودتر مى‏فرمايد: «ذلك بأنّ اللَّه لم يك مغيّرا نعمة أنعمها على قوم حتّى يغيّروا ما بأنفسهم». اين آيه، پسرفت را مى‏گويد. خداى متعال پسرفت را نصيب هيچ كشورى نمى‏كند، مگر خودشان به دست خودشان بكنند. تغييرِ موجبِ پسرفت را خودِ ملتها به وجود مى‏آورند. و شبيه اين مضمون در آيات متعدد ديگرى هم هست كه مرجعش به همين است. خلاصه‏ى اينها چيست؟ خلاصه‏ى اينها اين است كه شما آحاد انسان، سر رشته‏دار تحولات جامعه هستيد؛ شما هستيد كه تحول و تغيير را ايجاد مى‏كنيد. عزمِ انسان، تعيين كننده است.
بعضى ممكن است بگويند منظور از عزم انسان چيست؟ اراده‏ى چه كسى؟ اراده‏ى منِ يك نفر، توى يك نفر، اراده‏ى چه كسانى مؤثر است؟ اين البته جزو بحثهاى دامنه‏دار است، لكن من مى‏خواهم فى‏الجمله عرض بكنم كه عزم يكايك انسانها در حد خودش تأثير دارد؛ نه فقط در مسائل شخصى - كه تأثير تام دارد - بلكه در مسائل اجتماعى. ما اگر چنانچه آرزوهامان، هوسهامان، هواهاى نفسانيمان در فعاليتهامان حاكم شوند و در رفتار ما، عقل كنار بيايد و محاسبه‏ى درست كنار زده شود، اين كار در ايجاد يك سلسله تحولات منفى در جامعه تأثير مى‏گذارد. حالا يك مثال كوچكش را عرض بكنم: شما مى‏رويد يك جنسى را از بازار تهيه كنيد - يك لباس، يا فرض بفرماييد يك وسيله‏ى خانه؛ يك ظرف - نوع داخلى‏اش هست، نوع خارجى‏اش هم هست؛ يك مقدارى به خاطر تبليغات خارجى، يك مقدار به خاطر پُز دادن به اينكه اين جنس خارجى است، يك مقدار به خاطر رسوبات فرهنگى قبلى كه جنس داخلى فايده‏اى ندارد و يك مقدار هم شايد به خاطر مرغوبتر بودن جنس خارجى - اين مرغوبتر بودن هم ممكن است يكى از عوامل باشد، ليكن به هر حال تعيين كننده نيست - شما آن را انتخاب مى‏كنيد. يعنى چه كار مى‏كنيد: يك كارگر ايرانى را بيكار مى‏كنيد و يك كارگر غير ايرانى را به كار وادار مى‏كنيد. خوب، مگر بيكارى امروز، مشكل عمده‏ى جامعه‏ى ما نيست. وقتى شما اين‏طور كرديد، بنده اين‏طور كردم، آن برادر ديگر، آن خواهر ديگر، و يكى يكى از اين روش پيروى كرديم، نتيجه چه مى‏شود؟ نتيجه، ورشكستگى كارخانه‏ى داخلى، بيكارى كارگر داخلى و در نهايت باعث نااميدى سرمايه‏گذار داخلى مى‏شود. بيكارى هم كه به دنبال خودش اعتياد، فساد و اختلافات خانوادگى مى‏آورد و به دنبال آن، حوادث سياسى و اجتماعى فراوان به وجود مى‏آيد. بنابراين، از يك چيز كوچكى شروع مى‏شود؛ از يك اراده‏ى شخصى من و شما. پس اراده‏ى شخصى افراد هم حتّى در تحولات اجتماعى، مى‏تواند اثر گذار باشد. و از اين دست مسائل، فراوان است. هوس مى‏كند از دست رفيقش سيگار بگيرد بكشد؛ گرايش به سيگار، گرايش به مواد مخدر، هوسهاى زودگذر؛ اينها همان چيزهايى است كه به دنبال خودش يك جريان عظيم، طولانى و تمام نشدنى از تحولات اجتماعى را - كه پسرفت هست - به وجود مى‏آورد. عكسش هم صادق است.
بنده گاهى صبحها به ارتفاعات تهران مى‏روم. وقتى ما حركت مى‏كنيم، هوا تاريك است؛ يعنى بعد از نماز صبح خيابانها خلوت است؛ وقتى به چراغ قرمز مى‏رسيم، مى‏ايستيم. بناى ما بر اين است. هيچ كس هم در خيابان نيست؛ يعنى هيچ ماشينى هم از آن طرف نمى‏آيد؛ مى‏ايستيم تا چراغ سبز مى‏شود، بعد عبور مى‏كنيم. من ديده‏ام وقتى ما اين طرف چهارراه ايستاده‏ايم - مثلاً سه، چهار تا ماشين همراه هستيم - از آن طرف چهارراه يك ماشين دارد مى‏آيد و تصميم هم دارد از چراغ قرمز عبور كند؛ يك خرده هم عبور مى‏كند؛ اما وقتى مى‏بيند سه، چهار تا چراغ آن طرف روشن است و ماشينها ايستاده‏اند، او هم آهسته ترمز مى‏گيرد و گاهى هم يك ذره به عقب مى‏رود. يعنى انضباط اجتماعىِ يك نفر، در احساس لزوم انضباط اجتماعى در افراد مقابل تأثير مى‏گذارد. رفتارهاى فردى ما تأثير گذار است، حتّى در فرهنگ سازى و بسيارى چيزهاى ديگر. به هر حال، عزم انسانى، محور و ملاك است.
حالا تحول يعنى چه؟ تحول چرا؟ مگر بناست تغيير اتفاق بيفتد؟ بله. تحول در جوامع انسانى و براى بشر، سنت لايتغير الهى است. هيچ كس نمى‏تواند در مقابل تحول بشرى بايستد؛ امكان ندارد. دير يا زود، يكى پس از ديگرى، تحولات بشرى اتفاق مى‏افتند. اين راز ماندگارى و راز تعالى بشر است. اصلاً خدا بشر را اين‏طور قرار داده است كه ايستايى در طبيعت انسان نيست. شايد يكى از فرقهاى انسان با بقيه اشيا هم همين باشد. البته در بقيه‏ى اشيا هم يك نوع تغييرات، تحولات و تبديل انواع را مى‏گويند، كه من حالا به آن مسائل كار ندارم؛ نه درست وارديم و نه مى‏توانيم قضاوت كنيم؛ نه به بحث ما ارتباطى دارد؛ اما در بشريت تحول حتمى است. با تحول نبايستى مقابله كرد؛ تحول را نبايد انكار كرد. و بايد به سوى تحول - به همان معنايى كه عرض خواهم كرد - به شكل درست حركت كرد.
در مقابلِ تحول چه هست؟ ركود. نقطه‏ى مقابل تحول، ركود است. بعضى اينها را غلط مى‏فهمند و اشتباه معنا مى‏كنند. بعضى ركود را با ثبات اجتماعى اشتباه مى‏كنند. ركود، بد است؛ ثبات اجتماعى خوب است. بعضى خيال مى‏كنند كه ركود يعنى ثبات اجتماعى. تحول را هم بعضى با آنارشيسم و هرج و مرج و هر چى به هر چى بودن، اشتباه مى‏كنند. اين اشتباهات موجب شده است كه يك عده‏اى كه طرفدار ثبات اجتماعى‏اند، با هر تحولى مخالفت كنند؛ به خيال اينكه اين تحول، ثبات را به هم مى‏زند. از طرف ديگر، كسانى كه خيال مى‏كنند هر تحولى به معناى ساختار شكنى و شالوده‏شكنى و زير سؤال بردن همه‏ى اصالتهاست، اينها هم براى اينكه تحول ايجاد كنند، ثبات اجتماعى را از بين مى‏برند و دچار خطر مى‏كنند. اين دو اشتباه، از دو طرف وجود دارد. تحول، يك چيز است، آنارشيسم، يك چيز ديگر؛ و هرج و مرج هم يك چيز ديگر است. همچنان كه ثبات اجتماعى يك چيز است و ركود اجتماعى و ايستايى اجتماعى هم يك چيز ديگر است؛ اينها را نبايد با هم اشتباه كرد. آنچه خوب و درست است، جامعه‏ى با ثبات، اما غير راكد و داراى تحول است؛ جامعه‏اى كه حتّى تحولات صحيح را سريع در خودش به وجود بياورد.
چگونه مى‏شود اين ويژگى را به دست آورد؟ اين كه: ريشه‏ها و اصالتها را حفظ كنيم و شالوده‏شكنى نكنيم؛ هويت ملى را بشدت مورد ملاحظه قرار دهيم و ارج بنهيم. هويت جمعى يك ملت، جزو آن چيزهايى است كه در تحولات بايد دست نخورد. در كنار هويت ملى، پويايى، نشاط، برخوردارى از آزادىِ تحرك و روح رقابت در ميان جمع خود را بايد بشدت ارج بنهيم و به آن اهميت بدهيم. لازمه‏ى اين نشاط و پويايى اين است كه هم منتقد باشيم، هم انتقادپذير، كه هر كدامش نباشد، بد است. بعضيها اهل انتقاد كردن هستند؛ انتقاد هم بجاست؛ شما هر چيزى را با دقت نگاه كنيد و يك خُرده‏اى كنجكاوى كنيد، يك نقطه‏ى عيبى در آن پيدا مى‏كنيد و مى‏شود عيب‏جويى كرد و عيبى هم ندارد؛ چنانچه عيب‏جويى در جهت رفع عيب باشد، خيلى خوب است؛ اما اين افراد، خودشان انتقادپذير نيستند! اگر كسى بگويد چرا اين‏قدر پُرحرفى مى‏كنى و چرا همه‏اش عيبها را مى‏بينى، چرا مثل مگس فقط روى زخمها مى‏نشينى، نقاط مثبت را هم ببين، بدشان مى‏آيد! البته معيار و ملاك، برآيند نقاط مثبت به نقاط منفى است. ما ضعفهايى داريم، مشكلاتى داريم، بديهايى داريم؛ قوتهايى هم داريم، خوبيهايى هم داريم؛ زيباييهايى هم داريم. ببينيد در موازنه‏ى اين دو با يكديگر، برآيند اينها چه خواهد شد؛ آن مى‏شود معيار. اگر بديهايمان بيشتر بود، بد است؛ اگر خوبيهايمان بيشتر بود، خوب است. پس هم انتقاد خوب است، هم انتقادپذيرى. اينها لازمه‏ى آن تحول و حالت مطلوب جامعه است؛ همراه با اميد، همراه با پُركارى، همراه با برنامه‏ريزى و همراه با داشتن خط مشى درست و سرمشق براى تحول.
حالا چه كار مى‏خواهيم بكنيم؟ اين دگرگونى‏اى كه مى‏خواهيم ايجاد كنيم، به چه معناست؟ جاى آنچه كه مى‏خواهيم دگرگون كنيم، چه مى‏خواهيم بگذاريم؟ اينها مهم است. و در اين راه، كار و تلاش، شرط اول است. پس، ثبات اجتماعى باقى مى‏ماند؛ به خاطر اينكه ريشه‏ها و اصالتها و ساختارهاى اصلى و هويت ملى محفوظ است. هويت ملى هم كه مى‏گوييم، مليت در مقابل دين نيست، بلكه هويت ملى هر ملت، مجموعه‏ى فرهنگها و باورها و خواستها و آرزوها و رفتارهاى اوست. يك ملت مذهبى، يك ملت موحد، يك ملت مؤمن و يك ملت معتقد به پاكان درگاه الهى و اهل بيت پيغمبر است؛ اين جزو فرهنگ و هويتشان است؛ هويت ملى كه مى‏گوييم، شامل همه‏ى اينها هست؛ اينها را حفظ كنيم. حالا براى تغيير بخشهاى غلط، كارهاى غلط و راه‏هاى غلط، تلاش و پويايى لازم است.
نقطه‏ى مقابل، اين است كه هرج و مرج رفتارى و سياسى و ساختارشكنى و پوچ‏گرايى و فراموشى هويت ملى بر ما حاكم شده باشد؛ اين، نقطه‏ى مقابل آن چيز مطلوب است؛ يعنى ايجاد يك حركت، اما در جهت خراب كردن آنچه كه داريم و مفيد است و لازم مى‏دانيم. اين، غلط است. بعضيها در زمان جوانىِ ما - آن زمان كه نهضت معمارى غربى بر كشور ما تازه حاكم شده بود - مى‏خواستند ساختمانهاى قديمى را خراب كنند و آنها را به ساختمانهاى با سبك نو تبديل كنند. همين ساختمانهاى با پنجره و شيشه‏هاى بزرگ از آن زمان شروع شد. بيشتر اينها خانه‏ى محكم قديمى را خراب مى‏كردند، كه من تعجب مى‏كردم. در مشهدِ ما اين‏طور بود. يك خانه‏ى محكم و خوب، اما قديمى - اتفاقاً حالا معمارها، مهندسان، آرشيتكتها و مطلعان ما مى‏گويند براى كشور ما همان روش قديمى درست است و اين شيشه‏ها و پنجره‏هاى بزرگ و آفتابگيرهاى آنچنانى، اروپايى است؛ چون آنها آفتاب را آرزو مى‏برند و نمى‏بينند، ولى كشور ما كشور پُرآفتاب است؛ بخصوص بعضى از مناطقش. بنابراين، چه لزومى دارد؛ همان پنجره‏هاى كوچك و درهاى چوبى خوب بود - را خراب مى‏كردند و از تيرآهن و سيمان و درِ آهنى و شيشه‏هاى بزرگ و... استفاده مى‏كردند. اينها كار هجو و غلطى است؛ كار عاقلانه‏اى نيست.
ما در تحولات بنيانى اساسىِ جامعه، ممكن است گاهى اين‏طورى عمل كنيم؛ به جاى اينكه بنيانها را حفظ كنيم و بر آنچه كه نياز داريم، پا فشارى كنيم و آنچه را كه نداريم، براى خودمان فراهم كنيم، هويت مستقلِ ملىِ خودمان را فراموش كنيم! كه متأسفانه اين مسئله در كشور ما و خيلى از كشورهاى اسلامى داستان و سرگذشت بسيار غمبارى دارد، كه حالا بعد ممكن است اشاره‏اى بكنم.
از اين خطرناكتر، اين است كه سررشته‏ى همين تحولات منفى در سطح بين‏المللى، در دست كسانى باشد كه آنها به وسيله‏ى اين تحولات مى‏خواهند اهداف خودشان را - كه يا زر است يا زور - تأمين كنند و براى آنها چيزى به نام هويت ملتها اصلاً ارزش ندارد؛ كه متأسفانه اين در صد سال، صد و پنجاه سال اخير، در دنيا اتفاق افتاده است؛ يعنى تحولات كشورهاى آسيايى و آفريقايى و امريكاى لاتين در دام طراحى باندهاى قدرت بين‏المللى افتاده است و طراح اينها صهيونيست و سرمايه‏داران بين‏المللى بوده‏اند. براى اينها آنچه مهم بوده، كسب قدرت سياسى است كه بتوانند در كشورها و دولتهاى اروپايى و غيره نفوذ كنند و قدرت سياسى را در دست بگيرند و پول كسب كنند و اين كمپانيها، سرمايه‏هاى عظيم، كارتلها و تراستها را به وجود آورند. هدف اين بوده است؛ آن وقت اگر اقتضاء مى‏كرده است كه اخلاق جنسى ملتها را خراب كنند، راحت مى‏كردند؛ مصرف گرايى را در بين آنها ترويج كنند، به‏راحتى اين كار را انجام مى‏دادند؛ بى‏اعتنايى به هويتهاى ملى و مبانىِ فرهنگى را در آنها ترويج كنند، اين كار را مى‏كردند. اينها، اهداف كلان آنها بوده است كه تصوير مى‏كردند. آن وقت هميشه لشگرى هم از امكانات فرهنگى و رسانه‏اى و روزنامه‏هاى فراوان و مسائل گوناگون تبليغات در مشت اينها بوده است، كه اينها امروز يواش يواش دارد پخش مى‏شود و من پريروز در روزنامه - البته سه، چهار ماه قبل از اين، من مقاله‏اش را ديده بودم - گزارشى از تشكيلِ «ناتوى فرهنگى» را خواندم. يعنى در مقابل پيمان ناتو كه امريكاييها در اروپا به عنوان مقابله‏ى با شوروى سابق يك مجموعه‏ى مقتدر نظامى به وجود آوردند؛ اما براى سركوب هر صداى معارض با خودشان در منطقه خاور ميانه و آسيا و غيره از آن استفاده مى‏كردند، حالا يك ناتوى فرهنگى هم به وجود آورده‏اند. اين، بسيار چيز خطرناكى است. البته حالا هم نيست؛ سالهاست كه اين اتفاق افتاده است. مجموعه‏ى زنجيره‏ى به هم پيوسته‏ى رسانه‏هاى گوناگون - كه حالا اينترنت هم داخلش شده است و ماهواره‏ها و تلويزيونها و راديوها - در جهت مشخصى حركت مى‏كنند تا سررشته‏ى تحولات جوامع را به عهده بگيرند؛ حالا كه ديگر خيلى هم آسان و رو راست شده است.
در گرجستان كه يك تحول سياسى اتفاق افتاد و جا به‏جايى قدرت انجام گرفت، يك سرمايه‏دار امريكايى و صهيونيست يهودى - البته اسمش معروف است، من نمى‏خواهم اسمش را بياورم - اعلام كرد كه من ده ميليون دلار در كشور گرجستان خرج كردم و تحول سياسى ايجاد كردم؛ خيلى راحت. ده ميليون دلار خرج مى‏كنند، يك حكومت را كنار مى‏گذارند، يك حكومت ديگر را سرِ كار مى‏آورند! اينها بايد روى مردم اثر بگذارند؛ بايد اجتماعات درست كنند. در اوكراين هم همين كار را كردند؛ در جاهاى ديگر هم همين كار را كردند. گاهى اوقات تأثيراتشان به شكل ديگرى است و تعيين كننده است؛ شايد اين را در يك جمع دانشجويى ديگر گفته باشم كه ماهاتير محمد، نخست وزير سابق مالزى - كه بسيار هم آدم پُركار و دقيق و جدى و پايبندى بود - به تهران آمد، به ديدن من هم آمد؛ همان اوقات بود كه تحولات گوناگونى در آسياى شرقى اتفاق افتاده بود؛ در مالزى، اندونزى و تايلند، و زلزله‏ى اقتصادى به وجود آمده بود. همين سرمايه‏دار صهيونيستى و بعد سرمايه‏دارهاى ديگر، با بازيهاى بانكى و پولى توانستند چند تا كشور را به برشكستگى بكشانند. در آن وقت ماهاتير محمد به من گفت: من فقط همين قدر به شما بگويم كه ما يك شبه گدا شديم! البته وقتى كشورى وابستگى اقتصادى پيدا كرد و خواست نسخه‏هاى اقتصادى بانك جهانى و صندوق بين‏المللى پول را عمل بكند، همين‏طور هم خواهد شد.
خود اين بانك جهانى و صندوق بين‏المللى هم يكى از بخشها و قطعه‏هاى اين پازل بزرگند. اين خيلى خطرناك است كه سر رشته‏ى تحولات جهانى دست باندهاى قدرت بين‏المللى باشد؛ كه امروز هست. اينها صهيونيستها و سرمايه‏دارهايند و عمدتاً هم در امريكا و در اروپايند. اين دو، سه نكته در باب تحول بود. پس، از تحول نبايد گريخت؛ نبايد ترسيد و نبايد آن را با هرج و مرج و آنارشيسم اشتباه كرد. تحول خوب است و لازم است.
حرف اصلى ما امروز اين است كه نه با توقف در گذشته و سركوب نوآورى مى‏توان به جايى رسيد، نه با رهاسازى و شالوده‏شكنى و هرج و مرجِ اقتصادى و عقيدتى و فرهنگى مى‏توان به جايى رسيد؛ هر دو غلط است. آزادى فكر؛ همان نهضت آزادفكرى كه ما دو، سه سال قبل مطرح كرديم و البته دانشجوها هم استقبال كردند؛ اما عملاً آن كارى را كه من گفته بودم، انجام نشده است؛ نه در حوزه، نه در دانشگاه. من گفتم كرسيهاى آزادانديشى بگذاريد. البته حالا اينجا الان يادم آمد كه در گزارشهاى مربوط به دانشگاههاى سمنان خواندم كه خوشبختانه مجموعه‏هاى فعال دانشجويى در سمنان با همديگر مناظرات آزاد دارند. اگر اين گزارش كه به من دادند، دقيق باشد، بسيار چيز مثبت و خوبى است.
مسئله‏ى آزادانديشى‏اى كه ما گفتيم، ناظر به اين است. بايد راه آزاد انديشى و نوآورى و تحول را باز گذاشت، منتها آن را مديريت كرد تا به ساختارشكنى و شالوده‏شكنى و بر هم زدن پايه‏هاى هويت ملى نينجامد. اين كار، مديريت صحيح لازم دارد. چه كسى بايد مديريت كند؟ نگاهها فوراً مى‏رود به سمت دولت و وزارت علوم و...؛ نه، مديريتش با نخبگان است؛ با خود شماست؛ با اساتيد فعال، دانشجوى فعال و مجموعه‏هاى فعال دانشجويى. حواستان جمع باشد! دنبال حرف نو و پيدا كردن حرف نو حركت كنيد؛ اما مراقب باشيد كه اين حرف نو در كدام جهت دارد حركت مى‏كند؛ در جهت تخريب يا در جهت ترميم و تكميل؛ اينها با هم تفاوت دارد. اين وظيفه‏اى است به عهده‏ى خود شماها. امثال بنده كه مسئول هستيم؛ البته مسئوليتهايى داريم و شكى نيست در اين زمينه‏ها؛ اما كار، كارِ خود شماهاست. گمان نكنيد كه نهضت آزادانديشى و حركت تحول و شجاعت در كارهاى گوناگون را، به جاى شما كه دانشجو هستيد يا محقق هستيد يا استاد هستيد، ممكن است مسئولان دولتى يا بنده بياييم انجام بدهيم؛ نه، من نقشم اين است كه بيايم بگويم اين كار را خوب است بكنيم. نهضت نرم‏افزارى و جنبش نرم‏افزارى و نهضت توليد علم را ما مطرح كرديم؛ الان حدود ده سال مى‏گذرد و امروز يك غوغايى راه افتاده است. چه كسى اين را راه انداخته؟ من كه يك كلمه بيشتر نگفتم. اين كار را شما كرديد؛ محقق ما، جوان ما و استاد ما؛ تحول از اين قبيل است.
وظيفه‏ى نخبگان فكرى و فرهنگى جامعه و حوزه و دانشگاه، مديريت اين تحول است. نه بايد تحولات را سركوب كرد، نه بايد تسليم هر تحولى شد. خوب، اين تحول براى چيست؟ براى پيشرفت. پيشرفت چيست؟ بايد آن را معنا كنيم.
اولاً اين سؤال را بايد از خودمان بكنيم: پيشرفت چيست؟ اگر سؤال نكنيم كه پيشرفت چيست، پيداست به فكر پيشرفت نيستيم. بنابراين، بايد اول اين سؤال را از خودمان بكنيم و به دنبال پاسخش حركت بكنيم تا آن را پيدا بكنيم.
اينكه «پيشرفت چيست؟» حرفهاى گوناگونى در سطح دنيا مطرح است. همه‏جور حرفى هست؛ نسخه‏هاى قلابى، توصيه‏هاى متناقض، عجيب و غريب و بعضاً خائنانه، كه اين بلايى بود كه در آغاز شروع مدرن‏سازى كشور به جان ما ايرانيها افتاد. اول كه نشانه‏هاى پيشرفت اروپايى براى ايرانيها معلوم شد، كم كم به فكر افتادند كه ببينند در اروپا، در آن طرف دنيا، چه خبراست؛ قبل از آن، اصلاً خبر نداشتند كه در دنيا چه خبر است! سلاطين قاجارى آنقدر گرفتار حرمسراها و سفره‏خانه‏ها و گرفتاريهاى شخصى و مسائل بى‏ارزش خودشان بودند كه اصلاً از اينكه در دنيا چه دارد مى‏گذرد، خبر نداشتند. رنسانس چه بود؟ چطور به وجود آمد؟ چرا به وجود آمد؟ نتيجه‏اش چه شد؟ اصلاً اين قضايا را تا دوران فتحعلى شاه و بعد از آن ملتفت نبودند! بعد كه جنگ ايران و روس شد و دستگاه قاجارى به واسطه‏ى سلاحهاى پيشرفته‏ى روسها - كه آن روز از امكانات جديد و سلاحهايى كه براى خودشان ساخته بودند، بهره بردند - تو دهنى محكمى خورد، تازه كسانى را به اروپا فرستادند و سفراى اروپايى هم كه در ايران زندگى مى‏كردند، دست و پايى باز كردند. پيغام‏آورها و مأموران ويژه‏اى هم براى زمينه‏سازى نفوذ سياسى به ايران گسيل شدند و با روشهاى خودشان به ايران آمدند. اولين كسانى كه با موج به اصطلاح مدرنيته مواجه شدند، چه كسانى بودند؟ شاهزاده‏ها، رجال دربار قاجارى و شخصيتهاى متنفذ سياسى آن روز. عامه‏ى مردم كه خبرى نداشتند، علما كه اطلاعى نداشتند و ديگران كه چيزى نمى‏دانستند. اينها هم به جز خيلى افراد معدود، عموماً - تقريباً مى‏شود گفت بدون استثنا - در مواجهه‏ى با اين فرهنگ و پيشرفتهاى غربى مات و مبهوت شدند؛ دست و پاى خودشان را گم كردند و نتوانستند ذهن و عقل خودشان را به كار بگيرند و از پيشرفت طرف مقابل، به فكر پيشرفت خود بيفتند. نتيجه چه شد؟ نتيجه اين شد كه در دوران مشروطيت و بعد از استقرار آن، روشنفكرهاى درجه‏ى اول ما عقيده‏شان اين شد كه اگر ايران بخواهد پيشرفت كند، بايد از فرق سرتا پا غربىِ كامل بشود! اين، يعنى تقليد محض. و همين‏طور هم عمل كردند و اين روند تا حكومت پهلوى ادامه داشت.
حكومت پهلوى آمد اين را برنامه‏ريزى كرد تا با سرعت بيشترى اين كار انجام بگيرد. به آن مقدارى كه در دوره‏ى قاجار بود، قانع نبودند. پهلوى را براى اين سرِ كار آوردند؛ چند تا روشنفكرِ دست‏نشانده‏ى مورد اعتماد خودشان از ايرانيهاى تحت تأثير غرب را هم به عنوان عناصر فرهنگى، دور و برِ آن گذاشتند تا همين كار را بكنند. مسئله‏ى كشف حجاب، مسئله‏ى تغيير لباس و مسئله‏ى حذف كردن نشانه‏هاى ايرانىِ اسم: ميرزا، سيد، خان، آقا، دادن امتيازات فراوان در زمينه‏هاى نفت و آوردن مستشارهاى خارجى - كه روز به روز هم بيشتر شد - از اين قبيل است. بعد هم كه - انگليسيها رضاخان را كنار گذاشتند، در دوره‏ى بعد، امريكاييها از سال 1332 همه كاره‏ى كشور شدند؛ اين سرگذشت تحولات ما در دوران طاغوت است كه با همان مديريت خطرناك كه گفتم، به سمت نابود كردن اصالتها رفت. اى كاش در مقابل چيزى مى‏گرفتند! نه، هيچ چيز هم نگرفتند. يعنى ايرانيها در طول سالهاى متمادى - بيش از شصت، هفتاد سال - كه در اختيار انگليسيها و غربيها بودند، اين قدرت را پيدا نكردند كه مثلاً يك مركز تحقيقات علمى در كشور به وجود آورند كه ظرف پنجاه سال دو تا اختراع درست كند؛ دانشمندانى را تربيت كنند كه دو، سه تا كشف جديد علمى بكنند؛ يعنى اينها اين اندازه از غرب استفاده نكردند. آنها چه مى‏خواستند؟ مصرف كننده مى‏خواستند. مصرف كننده‏ى اقتصادى‏اى كه به طور طبيعى با خودش مصرف فرهنگى و تسليم سياسى را هم همراه دارد. آنها اين را مى‏خواستند؛ اينها هم راحت تسليم شدند و دادند. همه‏ى اين تشنجها، درگيريها و چالشهايى كه شما در دوران حكومت قاجاريه از زمان تنباكو تا دوران رضا خان و تا بعد از آن مى‏بينيد كه بين جبهه‏اى از مؤمنين به رهبرى علما از يك طرف و حكام جائر از يك طرف انجام گرفت، نشئت گرفته از اين قضيه است. در قضيه‏ى امتياز «رژى»، ميرزاى شيرازى در مقابل دادن امتيازِ مفت و مجانىِ يك منبع درآمد بزرگ در كشور به غربيها و خارجيها، مخالفت كرد. در قضيه‏ى امتياز «رويتر» همين‏طور، و در قضيه‏ى قراردادِ 99 - قرارداد معروف به «قرارداد وثوق الدوله» كه در واقع طبق آن، همه‏ى كشور را به دست انگليسها مى‏دادند - هم همين طور بود، كه مدرس، آن روحانى برجسته، مخالفت كرد.
در قضيه‏ى ملى شدن صنعت نفت هم كه مرحوم آقاى كاشانى (رضوان اللَّه عليه) دخالت كرد، همين طور بود. اين چالشهايى كه علما با حكام دورانهاى مختلف داشتند - كه مردم و بسيارى از روشنفكرها هم با اينها همراهى كردند - همه در اين مرز است؛ مرز منافع ملى، و آن طرف هم كه تحول ناشى از اراده و تصميم‏گيرى قدرتهاى بيگانه‏است. پس نسخه‏هاى پيشرفت و نسخه‏هاى غربى و بيگانه، بعضاً حتّى خائنانه است.
براى اينكه ما بتوانيم نسخه‏ى درست پيشرفت را پيدا كنيم، چه لازم داريم؟ بحث نظرى. اين، يكى از آن كارهايى است كه شماها بايد بكنيد. پيشرفتِ يك كشور چيست؟ البته مقصودم اين نيست كه در بحثهاى ذهنى و باز بيفتيم و همين‏طور خودمان را معطل مباحث ذهنى بكنيم؛ مباحث تئوريكِ بدون توجه به خارج و واقعيات؛ نه، اينها را نمى‏خواهم، اين غلط است. مثل اينكه در باب تهاجم فرهنگى ما يك روزى گفتيم دارد تهاجم فرهنگى انجام مى‏گيرد. اين صحبتِ دوازده، سيزده سال قبل است. اگر از من مى‏خواستند كه تهاجم فرهنگى را نشان بدهم، من كه با چشم خودم كأنّه دارم تهاجم فرهنگى را مى‏بينم، مى‏توانستم موارد را نشان بدهم. در چندين سخنرانى نشان هم دادم؛ اما بعضيها شروع كردند به انكار تهاجم فرهنگى! و گفتند: نه آقا، چنين چيزى وجود ندارد!
بنده به ياد بنى‏صدر افتادم. در اول جنگ تحميلى عراق، دلسوزهاى محلى مى‏آمدند و مى‏گفتند عراقيها به خاك ما حمله كردند؛ به مرز ما نفوذ و تجاوز كردند. ما به بنى صدر مى‏گفتيم: رئيس جمهور! شما چه خبر داريد؟ مى‏گويند عراقيها حمله كردند؛ مى‏گفت دروغ مى‏گويند؛ اين سپاه براى اينكه خودش امكانات دست و پا كند، اين حرفها را مى‏زند! آنها را متهم مى‏كردند. بعد هم به دهلران رفت - كه هنوز آن وقت دهلران را نگرفته بودند - ايستاد و مصاحبه كرد؛ گفت: من الان در دهلرانم؛ مى‏گويند عراقيها آمده‏اند؛ عراقيها كجايند؟! از دهلران بيرون آمد و دو ساعت بعد دهلران به وسيله‏ى عراقيها تصرف شد. نمى‏شود كه واقعيات را با چشم روى هم گذاشتن انكار كرد.
پادشاهِ معاصر حافظ، شاه شيخ ابواسحاق - كه البته شاه بود، اما شيخ نبود؛ اسمش شيخ ابواسحاق است - يك جوان خوشگذرانِ خوش قيافه بود كه از شعرهاى حافظ فهميده مى‏شود كه به او خيلى علاقه داشته، وقتى امير مبارزالدين آمده بود اطراف بيابانهاى شيراز اردو زده بود و داشت خودش را آماده‏ى حمله‏ى به شيراز مى‏كرد، اين حاكم بدبختِ شيراز كه غرقِ در عيش و نوش خودش بود، خبر نداشت، وزيرش هم جرئت نمى‏كرد به او چيزى بگويد. اگر چيزى مى‏گفتند، مى‏گفت شماها بيخود مى‏گوييد. وزيرش يك روز تدبيرى انديشيد و مثلاً گفت: جناب اعلى حضرت مايل نيستيد كه در اين فصل بهار، بالاى پشت بام برويم و اين بيابان را نگاهى بكنيم و از اين سبزه‏ى بيابان استفاده‏اى بكنيم؟ آن هم كه چنين آدمى بود، گفت: چرا؛ برويم. بالاى پشت بام قصر رفت، نگاه كرد و ديد در بيابان اردو زده‏اند. گفت: اينها چيست؟ گفت: اردوى مبارزالدين كرمانى است؛ آمده پدر شما و همه‏ى دربارتان را در بياورد. به اين بهانه و تدبير، وجود دشمن را به او نشان داد. بعضى اين‏طورى‏اند؛ چشمشان را روى هم مى‏گذارند؛ گفتند تهاجم فرهنگى نيست. بعد كه قبول كردند تهاجم فرهنگى هست، به دنبال بحثهاى ذهنى رفتند! «تهاجم يعنى چه؟»، «فرهنگ يعنى چه؟»، «فرهنگى چه چيزهايى را شامل مى‏شود و چه چيزهايى را شامل نمى‏شود؟» ما به اينها چه كار داريم؟! نقل مى‏كنند قديمها كه در يك شهرى، يك سينما درست كرده بودند؛ يك عده‏اى رفتند پيش عالِم شهر - كه آدم گوشه‏گيرى بود - تا وادارش كنند كه با اين سينما مخالفت كند. گفتند: آقا! در اين شهر سينما ساخته‏اند، شما يك اقدامى بكنيد. عالِم يك فكرى كرد، گفت: حالا ببينيم اين سى‏نُماست يا سى‏نَماست يا سى‏نِماست! كدام درست است؟! بنا كردند بحث نظرى كردن كه ضبط لفظ سينما را پيدا كنند! بنده طرفدار بحثهاى نظرىِ اين طورى نيستم كه برويم در آنها غرق بشويم؛ اما به هر حال بايد بحثهاى نظرى انجام بگيرد تا معلوم شود كه پيشرفت به چيست.
«تعيين الگوى پيشرفت» هم لازم است. الگوى پيشرفت چيست؟ ما بايد اين را مشخص كنيم. اگر اين را مشخص كنيم، آن وقت در برنامه‏ريزيها، اولويتها، تقدمها، برنامه‏ها، زمان‏بنديها، و سرمايه‏گذاريهاى ما اثر مى‏گذارد؛ به دنبال خود فرهنگ سازى مى‏آورد؛ در گفتگوى نخبگان خودش را نشان مى‏دهد و به ذهنيت عامه‏ى مردم سرريز مى‏شود؛ حتّى در صادرات و واردات كشور اثر مى‏گذارد؛ چه چيزى را از كجا وارد كنيم؟ چه چيزى را به كجا صادر كنيم؟
حالا مى‏خواهيم مشخص كنيم كه پيشرفت چيست؟ تعريفهايى براى پيشرفت و كشور پيشرفته در دنيا معمول است؛ ما اغلب اينها را قبول داريم و رد نمى‏كنيم؛ مثلاً صنعتى شدن و فرا صنعتى شدن كشور؛ اينها دليل پيشرفت است. خودكفايى؛ كشور در مسائل حياتى و اساسى بايد خودكفا باشد. نه اينكه از ديگران بكلى بى‏نياز باشد، نه؛ اما اگر به كسى يا كشورى، در چيزى احتياج دارد، طورى روابطش را تنظيم كند كه اگر خواست آن را به دست آورد، دچار مشكل نشود؛ او هم چيزى داشته باشد كه مورد نياز آن كشور است؛ خودكفايى يعنى اين. وفور توليدات، وفور صادرات، افزايش بهره‏ورى، ارتقاء سطح سواد، ارتقاء سطح معلومات عمومى مردم، ارتقاء خدمات شهروندى، خدمت دادن به شهروندان، رشد نرخ عمر متوسط - به قول تعبيرات اخير، اميد به زندگى - اينها جزو نشانه‏هاى پيشرفت است و درست است. كاهش مرگ و مير كودكان، ريشه‏كنى بيماريهاى گوناگون در كشور، رشد ارتباطات و امثال اينها، شاخصهايى است كه در دنيا براى يك كشور پيشرفته ذكر مى‏كنند و ما اين شاخصها را رد نمى‏كنيم و قبول داريم. منتها توجه داشته باشيد اين شاخصها را وقتى كه به ما تحويل مى‏دهند - به ما كه تشكيل‏دهنده‏ى اين شاخصها نيستيم - در لابه‏لاى آن، چيزهايى است كه ديگر آنها جزو شاخصهاى پيشرفت و توسعه نيست؛ چيزهايى را به ميان مى‏آورند كه اين صادر كردن فرهنگ مخالف با هويت و شخصيت ملى و ميل براى وابسته كردن كشورهاست. آن كسانى كه اين شاخصها را تهيه و ارائه مى‏كنند، اگر غالباً چه دانشمندانند، اما بسيارى از آنان آدمهاى مستقلى نيستند؛ يعنى همان شبكه و همان ناتوى فرهنگى در مجموعه‏ى خود، بسيارى از اين دانشمندان، متفكران، هنرمندان، ادبا و امثال اينها را هم دارد. با وجود همه‏ى اينها، اساس تحول بايد بر «ملاحظه‏ى عناصر اصلى هويت ملى» قرار داده شود، كه آرمانهاى اساسى و اصولى مهمترين آنهاست. من اين را عرض مى‏كنم كه صنعتى شدن، فرا صنعتى شدن، پيشرفت علمى، پيشرفت خدماتى و پيشرفتهاى بهداشتى و درمانى، باشد؛ اما اساس اينها بايد حفظ هويت ملى باشد. اگر يك كشورى همه‏ى اينها را داشت، اما از لحاظ ملى، يك كشور بى‏هويتى بود، فرهنگش وابسته‏ى به ديگران بود، از گذشته و تاريخ خود هيچ بهره‏اى نداشت و نبرده بود، يا اگر گذشته‏اى داشت، آن گذشته را از چشمش دور نگه داشتند يا آن را در نظرش تحقير كردند، اين كشور مطلقاً پيشرفت نخواهد كرد؛ زيرا هويت ملى، اساس هر پيشرفتى است.
آنچه كه ما در تحول، تحولى كه با پيشرفت همراه است، مورد نظرمان است - كه جا دارد كه اين جزو آرمانهاى ما باشد - مبارزه‏ى با فقر، مبارزه‏ى با تبعيض، مبارزه‏ى با بيمارى، مبارزه‏ى با جهل، مبارزه‏ى با ناامنى، مبارزه‏ى با بى‏قانونى، مديريتها را به سطح علمى‏تر ارتقاء دادن، رفتار شهروندان را به سطوح منضبط ارتقاء دادن و انضباط اجتماعى، رشد امنيت، رشد ثروت ملى، رشد علم، رشد اقتدار ملى، رشد اخلاق و رشد عزت ملى است؛ همه‏ى اينها در اين تحول و پيشرفت، به معناى صحيح دخالت دارند و ما اينها را پايه‏هاى اصلى مى‏دانيم. در كنار اينها، عشق به معنويت و ارتباط با خدا، مهمترين عاملى است كه پيشرفت يك ملت را به معناى واقعى خودش تضمين مى‏كند؛ اگر اين نشد، همه‏ى آنچه كه دستاوردهاى به معناى عرفى و رايج جهانِ پيشرفته محسوب مى‏شود، ممكن است در راههاى غلطى مصرف شود. يعنى ممكن است يك كشور از لحاظ رفتارهاى اجتماعى‏اش منضبط، مؤدب و با اخلاق باشد، ثروت و علم را هم به دست بياورد، اما در عين حال همين ثروت و علم، و همين انضباط مردمى خودش را براى نابود كردن يك ملت ديگر به كار گيرد. اين غلط است؛ اين در منطق ما درست نيست. علم خودش را به كار بگيرد براى ايجاد سلاحى مثل بمب اتم كه وقتى يك جايى فرود افتاد، ديگر با گناه و بى گناه و مسلح و بچه‏ى كوچك و شيرخوار و انسانهاى مظلوم را نگاه نمى‏كند و فرقى نمى‏گذارد و همه را نابود مى‏كند. علمى كه در اين راه به كار بيفتد و كشورى كه اين را داشته باشد و تحولى كه بخواهد به اينجا منتهى شود، مورد تأييد ما نيست و ما چنين تحولى را دوست نمى‏داريم.
خداپرستى، عشق به معنويت، عاطفه‏ى انسانى در هر تحولى، و عواطف و محبت در انسانها بايد تقويت بشود و در اين جهت بايد راه برويم. آن تحول اجتماعى يا اقتصادى‏اى كه انسانها را نسبت به هم بى‏تفاوت و بى‏محبت مى‏كند، ممدوح نيست؛ مذموم است. اگر شما مى‏شنويد كه در برخى از كشورهاى غربى، فرزند و پدر در يك شهر زندگى مى‏كنند، اما فرزند از پدرش سال به سال احوالى نمى‏پرسد، خانواده‏ها دور هم جمع نمى‏شوند، كودكان از عطوفتهاى پدرانه و مادرانه برخوردار نمى‏شوند، زن و شوهرها جز به موجب يك قرارداد موقت - يك قرارداد قانونى بسته شده است - كنار هم نمى‏نشينند؛ زن يك جا كار دارد، مرد يك جا كار دارد، آخرِ كارِ اين، ساعت هشت شب است، آخر كار آن، ساعت ده شب است، بعد يك قرار اين با يك دوستى دارد، او قرار با يك همكارى دارد؛ اگر اينها را شما مى‏شنويد كه در جايى هست و اگر اينها واقعيت دارد، اينها ديگر نشانه‏هاى پسرفت است. آن تحولى كه به اين چيزها بينجامد، مورد تأييد ما نيست. ما تحولى مى‏خواهيم كه بين پدرها، مادرها، خانواده‏ها، فرزندان، دوستان و همسايگان الفت و محبت بيشتر به وجود آورد؛ تا چهل خانه آن طرفتر را شما همسايه‏ى خود بدانيد؛ اين خوب است. محيط، محيط تراحم و تعاطف باشد؛ همه‏ى افراد جامعه نسبت به همديگر احساس مسئوليت كنند: «كلكم راع و كلكم مسؤول عن رعيته»؛ همه‏ى شما راعى هستيد؛ يعنى رعايت كننده. همه‏ى شما مسئول از رعيت‏تان هستيد؛ يعنى آن كسى كه مورد رعايت شما بايد قرار بگيرد. آن تحولى كه در پيوندها و نظامات اجتماعى به يك چنين حقايقى منتهى بشود، آن پيشرفت است؛ پيشرفت مورد نظر اسلام و جمهورى اسلامى، اين است. پيشرفتى كه بر فردمحورى و اباحه‏ى لذاتى كه انسان به طور مطلق دوست مى‏دارد، مبتنى باشد، پيشرفت نيست. دنياى صنعتى غرب امروز بر اين پايه استوار است: اباحه‏ى لذات؛ هر لذتى كه شرطش فقط اين است كه تعدى به ديگرى نباشد. هر چيزى كه دوست مى‏دارى، مباح است؛ لذت‏جويى كن. براى همين هم است كه مى‏بينيد ديگر اين تعبيرات شرم‏آورى كه امروز وجود دارد، حتّى به سطح كليساهاى آنها هم كشيده شده است! همجنس‏بازيها و كارهاى زشتى كه اينها مى‏كنند، ارتباط و اختلاطهاى نامشروع و مستجهن جنسى كه بين اينها رايج است، يك روز مخفى بود، همين‏طور بتدريج طورى شده كه امروز يك چيز رايج شده است. دو، سه سال پيش از اين، كشيش يك كليسايى در امريكا اعلام كرد كه من حاضرم دو تا همجنس را كه مى‏خواهند با هم زندگى كنند، عقدشان را بخوانم! اين همان لذت‏گرايى است. مى‏گويد از اين خوشم مى‏آيد، پس بايد انجام بدهم. اين ممنوع و مطرود است. ما اين را پيشرفت نمى‏دانيم.
اقتدارى كه مبتنى بر ظلم به ملتهاى ديگر و به بهاى پسرفت ملتهاى ديگر باشد، پيشرفت و تحولى كه در خدمت يك طبقه‏ى خاص - طبقه‏ى سرمايه‏دار - باشد، كه امروز در كشورهاى غربى اين‏طور است، مورد نظر ما نيست. ثروت اين كشورهايى كه زياد است، يعنى درآمد عمومى‏شان زياد است - به تعبير رايج، درآمد ناخالص ملى - چگونه توزيع مى‏شود؟ به هر كس چقدر و در مقابل چه مقدار كار، مى‏رسد؟ معمولاً اينها را نگفته مى‏گذارند. براى كسب معاش، زن و شوهر روز و شب كار كنند و توان نداشته باشند تا بتوانند زندگى خودشان را بگذرانند، اما در مقابل سرمايه‏داران بزرگ - راكفلرها و فوردها و آنهايى كه حالا جديداً در اين ميدان وارد شده‏اند - كوههايى از ثروت داشته باشند كه نتوانند محاسبه كنند؛ اينها مورد نظر ما نيست. پيشرفتى كه در خدمت طبقه‏ى سرمايه‏دارها باشد، پسرفت است. پيشرفتى كه با باختن هويت مستقل ملى همراه باشد و انسان خودش را از دست بدهد، پيشرفت نيست.
تقليد، رايج شدن و پيشرفت تقليد، پيشرفت نيست. وابسته كردن اقتصاد، تقليدى كردن علم، ترجمه گرايى در دانشگاه؛ كه هر چه كه آن طرف مرزها، مرزهاى غربى و كشورهاى اروپايى، گفته‏اند، ما همان را ترجمه كنيم و اگر كسى حرف زد، بگويند مخالف علم حرف مى‏زند؛ پيشرفت نيست و ما اين را پيشرفت نمى‏دانيم. نه اينكه ترجمه را رد كنيم؛ من اين را بارها در مجامع دانشگاهى گفته‏ام؛ نخير، ترجمه هم خيلى خوب است؛ ياد گرفتن از ديگران خوب است؛ اما ترجمه كنيم تا بتوانيم خودمان به وجود آوريم. حرف ديگران را بفهميم تا حرف نو به ذهن خود ما برسد؛ نه اينكه هميشه پاى حرف كهنه‏ى ديگران بمانيم. يك حرفى را در زمينه‏ى مسائل اجتماعى پنجاه، شصت سال پيش فلان نويسنده يا فيلسوف يا شبه فيلسوف فرهنگى گفته، حالا آقايى بيايد در دانشگاه، دهنش را با غرور پُر كند و همان را دوباره به عنوان حرف نو براى دانشجو بيان كند! اين پيشرفت نيست؛ پسرفت است. زبان و ملى را مغشوش كردن، هويت اسلامى ملى را سلب كردن و مدل‏بازى به جاى مدل‏سازى، پيشرفت نيست. ما وابسته شدن و غربى شدن را پيشرفت نمى‏دانيم.
آنچه كه پيشرفت هست، اين است كه ما از هر كه و هر جور، همه‏ى دانشهاى مورد نيازمان را فرا بگيريم؛ اين دانش را به مرحله‏ى عمل و كاربرد برسانيم، تحقيقات گوناگون انجام بدهيم، براى اينكه دامنه‏ى علم را توسعه بدهيم، تحقيقات بنيادى انجام بدهيم، تحقيقات كاربردى و تجربى انجام دهيم، تا فناورى را به وجود آوريم يا فناورى جديدى را به وجود بياوريم يا فناورى را تكميل كنيم؛ تصحيح كنيم و انجام بدهيم؛ در زمينه‏ى آموزشهاى مديريتى از پيشرفتهاى دنيا فرا بگيريم، آن را بين خودمان بر طبق نيازها و عرف و فرهنگ خودمان تحليل و فهم كنيم و با جامعه‏مان تطبيق كنيم؛ درباره‏ى مشكلات اجتماعى‏اى كه در كشور وجود دارد، تحقيق كنيم و راه ريشه كردن اينها را پيدا كنيم و به دنبال اين برويم كه راه مبارزه با اسراف چيست. اسراف يك بيمارى اجتماعى است. راه مبارزه با مصرف گرايى چيست؟ راه مبارزه با ترجيح كالاى خارجى بر كالاى ساخت داخل چيست؟ اينها تحقيق مى‏خواهد. در دانشگاهها پروژه‏هاى تحقيقى بگيريد، استاد و دانشجو كار كنيد، نتيجه‏ى تحقيق را به مسئولان كشور بدهيد؛ به رسانه‏ها بدهيد تا سرريز شود و فرهنگ‏سازى شود. اين، مى‏شود پيشرفت.
راه مبارزه با گسترش اخلاق بى‏بند و بارى غربى چيست؟ راه مقابله با بى‏انضباطى اجتماعى چيست؟ همين مسئله‏ى چراغ قرمز كه يك نمونه‏ى كوچكش است. چه كار كنيم كه موتور سيكلت ما، تاكسى ما، ماشين شخصى ما، ماشين مدير كل و مسئول ما از چراغ خطر سر چهارراه عبور نكند؟ چه كار كنيم اين پياده‏ى ما وقتى كه چراغ خطر پياده‏رو قرمز است، عبور نكند؟ اينها كارهاى بسيار خوبى است، تلفات را كم مى‏كند، زندگى را راحت مى‏كند و اعصاب انسان را آرام مى‏كند.
الان كه يك مشكلى وجود دارد، اين مشكل را چگونه حل كنيم؟ اين گره را چگونه باز كنيم؟ اين كار شماست. راه مبارزه با طلاق، راه مبارزه با مواد مخدر، راه مبارزه با بى‏احترامى به بزرگترها - كه خوشبختانه اين عيب خيلى در جامعه‏ى ما وجود ندارد، اما حالا كم و بيش ممكن است يك جاهايى ديده شود - راه مبارزه با بى‏اعتنايى به مادر، بى‏اعتنايى به پدر و مبارزه با دروغگويى و كم تحملى چيست؟ چرا همديگر را تحمل نمى‏كنيم و عيب‏جويى مى‏كنيم؟ در يك محيط واحد، با يك جهتگيرى واحد، يك نقطه و خدشه‏ى كوچكى موجب مى‏شود كه اين گروه در مقابل آن گروه بايستد و آن گروه در مقابل اين گروه.
من اين را به شما بگويم - با تجربه‏اى كه بنده از اول انقلاب تا حالا دارم - كه غالبِ دسته‏بنديهاى سياسىِ كشور ما از اين قبيل بود كه متأسفانه بعد به دسته‏بنديهاى عميق‏تر هم منتهى شد. در آن سالهاى رياست جمهورىِ بنده، دو گروه در كشور بودند: چپ و راست. يك عده‏اى مى‏گفتند چپ، يك عده مى‏گفتند راست. بنده يك بحث تحليلىِ مفصلى كردم - سالهاى 62، 63 بود؛ حالا دقيقاً يادم نيست - و ثابت كردم كه اين اختلافات مثل اختلافات قبائل قديمى عرب است. يك قبيله با يك قبيله‏ى ديگر بد بود؛ منشأش نه يك مبناى اقتصادى بود و نه يك مبناى اعتقادى. فرض كنيد يك وقتى اسب اين قبيله در مرتع يكى از افراد آن قبيله چريده، او هم مثلاً گفته بالاى چشمت ابروست؛ اين هم يك جوابى داده و احياناً خونى هم بينشان ريخته شده يا نشده، اما اين دو تا قبيله ديگر تا ابد بايد با هم دشمن باشند! بنده ثابت كردم كه اختلافات آن روزِ چپ و راست در كشور ما از اين قبيل است؛ و بود. اختلافات عاطفى و اخلاقى به دسته‏بنديهاى سياسى تبديل شده بود. البته امروز آن‏طور نيست. امروز يك عده عميقاً با نظام جمهورى اسلامى مخالفند؛ حالا با زبانها و شعارهاى گوناگون و تحت پرچمهاى مختلف با اصل نظام مخالفند. مخالفت هم نه به خاطر اينكه يك جايگزين بهترى براى آن دارند. با همان شعارهايى كه جمهورى اسلامى به خاطر مبارزه با آنها به وجود آمد، مى‏خواهند با جمهورى اسلامى مخالفت كنند. جمهورى اسلامى براساس نفى سلطه‏ى غرب و امريكا سركار آمد؛ اما اينها طرفدار سلطه‏ى غربند. جمهورى اسلامى براى گسترش دين و معنويت و مفاهيم اسلامى سركار آمد؛ در حالى كه اينها اصلاً مخالف گسترش اين مفاهيمند. جمهورى اسلامى شعار خودش را وحدت دين و سياست قرارداد؛ در حالى كه اينها اصلا دشمنِ وحدت دين و سياستند. بعضيها اين‏طورى‏اند؛ حالا كمند، زيادند، چه كسانى‏اند و چه هستند، اينها را كار نداريم، لكن باز در بين همين مجموعه‏هايى كه همفكرند و هم جهتند، انسان مى‏بيند يك اختلافاتى هست كه باز از قبيل همان اختلافات قبيله‏اى سابق است.
راه مقابله با اين بى‏تحملى چيست؟ اين، تحقيق نظرى مى‏خواهد؛ به قول شماها كار تئوريك بكنيد و بعد هم اين را عملياتى كنيد. اين مى‏شود پيشرفت. بخشى از پيشرفت اينهاست و از اين قبيل است.
حرف ما اين است: يك؛ با تحول نبايد سينه به سينه شد. دو؛ از تحول بايد استقبال كرد. سه؛ نه فقط با تحول نبايد دشمنى كرد، كه بايد از آن استقبال كرد. چهار؛ تحول را بايد مديريت كرد؛ در تحول، دگرگونىِ به سمت پيشرفت و تعالى را بايد در نظر گرفت. تحولى كه موجب پسرفت بشود، تحول بدى است. پنج؛ تحول را با آنارشيسم و ساختارشكنى و هرج و مرج نبايد اشتباه گرفت. و بالاخره پايه‏ى تحول را بايستى غير از آن چيزى كه امروز معيارهاى پيشرفت در دنيا محسوب مى‏شود - كه اغلبش را شمرديم - دانست؛ و معيارهاى ويژه‏ى جمهورى اسلامى و حرف نوِ اسلام در زمينه‏هاى اخلاق، معنويت، معرفت الهى، انسان دوستى و ارتباطات و عواطف بشرى را در نظر گرفت و اينها را هم بايستى جزو معيارهاى پيشرفت دانست. و كسى هم كه متصدى اين كارهاست، عبارتند از مجموعه‏ى نخبگانِ دانشگاه و حوزه. شما جوانها و آنهايى كه آمادگى داريد، وارد اين ميدان شويد. منتها منتظر من و امثال من نمانيد. ماها حداقل پنجاه سال اختلاف سنى با شما داريم؛ شما جوانيد؛ مركز نيرو و نشاط هستيد؛ كار مالِ شماست؛ همچنان كه آينده مال شماست. بنابراين منتظر نمانيد، خودتان اقدام كنيد؛ اساتيدتان اقدام كنند. مسئولان كشور هم البته آگاه و متوجه باشند. منتها توجه داشته باشيد كه اگر شما هم دنبال اين كارها هستيد، بايد مديريت كنيد. همان شاخصها را مراقبت كنيد. مثل ميدان مين است؛ دو طرف، ميدان مين است. از آن خط سالم و صحيح حركت كنيد.
پروردگارا! اين دلهاى جوان و روحهاى با نشاط را مشمول نظر رحمت و تفضل‏آميز خودت قرار بده. پروردگارا! آنچه شنيديم و گفتيم، براى خودت، در راه خودت و مورد قبول و رضاى خودت قرار بده. پروردگارا! ما را به آنچه معتقديم و به آنچه مى‏گوييم، عامل بگردان؛ عمل ما را با معرفت و معرفت ما را با عمل همراه كن. پروردگارا! روز به روز دلهاى اين جوانهاى مؤمن و عزيز ما را با نور محبت و معرفت و لطف و فضل خودت نورانى‏تر كن. پروردگارا! اين جوانها را در همين زندگى خودشان به هدف و آرزوى بزرگ زيارت ولى عصر(ارواحنا فداه) برسان.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار خانواده‏هاى شهدا و ايثارگران استان سمنان
18/ 8/ 85


بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

والحمدللَّه ربّ العالمين و الصّلاة والسّلام على سيّدنا و نبيّنا أبى القاسم المصطفى محمّد و على آله الأطيبين الأطهرين سيّما بقيةاللَّه فى الأرضين.
از اعماق دل به همه‏ى شما عزيزان سلام عرض مى‏كنم: جوانان عزيز، پدران و مادران، فرزندان شهدا، همسران عزيز شهيدان و مادران صبور شهداى عزيزمان.
اين جلسه و جلسات مشابه اين در همه‏ى سفرها، براى من يكى از شورانگيزترين جلسات است. يادگاران ايثار و شهادت؛ آن كسانى كه شربت صبر در راه خدا را چشيدند؛ «و بشّر الصّابرين الّذين اذا اصابتهم مصيبة قالوا انّا للَّه و انّا اليه راجعون اولئك عليهم صلوات من ربّهم و رحمة».
در قرآن يكى از كم‏نظيرترين تعبيرات، اين تعبير است. صلوات و رحمت خدا بر آن صابران كه مصيبت و حادثه‏ى گزنده را تحمل مى‏كنند و با روى باز با آن مواجه مى‏شوند. مادرى كه دسته‏گلِ عزيز خود را در طول ساليان دراز بزرگ كرده و به برگ و بار رسانده؛ پدرى كه آرزوىِ جوانى فرزند را در طول ساليان دشوارِ تربيت همواره در دل پرورانده، ناگهان خبر مى‏شود كه اين جوان در جبهه‏ى جنگ به شهادت رسيد؛ صبر مى‏كند. خبر شهادت به همسر محبوب او مى‏رسد؛ يارِ دورانهاى تلخ و شيرين زندگى و دلِ پيوند خورده‏ى با دلِ اين زن؛ خيلى اينها سخت است؛ خيلى سخت است؛ اما مردم ما با بازترين چهره و شيرين‏ترين برخورد، اين سختيها را تحمل كردند. اين گزافه نيست اگر بگوييم در هيچ ملتى و در هيچ جنگى، آزمايشى كه ملت ما دادند، پيش نيامده است. خود جنگ يك داستان است، دنباله‏هاى جنگ - يعنى خانه‏هاى رزمندگان، خانه‏هاى شهيدان، خانه‏هاى جانبازان، خودِ آن جانبازان - يك داستان ديگرى است؛ اين داستان دوم گاهى از آن داستان اول گزنده‏تر است. صبرِ پدر و مادر و همسر و فرزند در فقدان عزيزشان در جبهه، گاهى دشوارتر از صبر خود آن رزمنده است در زير گلوله‏هاى آتش‏بار دشمن. اين صبر را مردم نشان دادند. من با پدران شهدا، مادران شهدا و همسران شهدا زياد نشست و برخاست كرده‏ام و مى‏كنم؛ داستانها و ماجراها در اين ديدارها از زبان آنها شنيده‏ام كه حيرت‏آور است. شماها هم مى‏دانيد.
در همين استان مؤمن و غيور و شجاع شما - اين استان از لحاظ تعداد نسبى رزمندگان، جزو استانهاى درجه‏ى يك كشور محسوب مى‏شود. اين سه هزار شهيد نسبت به جمعيت استان و آن تعدادى كه از اين استان براى شركت در دفاع مقدس يك يا چند بار به جبهه رفته‏اند، يكى از رتبه‏هاى بالا بين استانهاى كشور است - ماجراهاى عجيب در اين زمينه وجود دارد كه شماها بيش از من مى‏دانيد:
آن پدرى كه با دو فرزندش در جبهه است و هر دو فرزند در يك روز شهيد مى‏شوند، از مسئولان سپاه آمار و اسم شهدا را مى‏پرسد؛ وقتى آنها اسم شهدا را به آن پدر مى‏دهند، مى‏گويد اين دو، پسران من هستند؛ خم به ابرو نمى‏آورد. فقط مى‏گويد مى‏خواهم با پيكر پاك آنها حرف بزنم؛ و او را بالاى سر دو شهيدش مى‏برند. اين، شبيه افسانه‏هاست؛ اما واقعيت است.
آن سه نوجوانى كه از مهدى‏شهر با هم پيمان مى‏بندند كه هر كدام شهيد شدند، آن دو نفر ديگر را در روز قيامت پيش خداوند شفاعت كنند؛ سه تا نوجوان و هر سه شهيد مى‏شوند؛ نام اينها را شماها مى‏دانيد؛ داستان اينها را شماها مى‏دانيد. اينها جزو ماجراهاى فراموش نشدنىِ تاريخ است. اينها چيزهايى نيست كه از خاطره يك ملت برود.
آن جوان دلاورى كه در جبهه جانباز مى‏شود؛ بعد از جانبازى، شركت و فعاليت او در جبهه آنچنان است كه او را گاهى روى دوش مى‏گيرند و براى شناسايى مى‏برند؛ بارها جانباز مى‏شود. دو نفر از اين شهدا را ما داريم؛ همين شهيد محمود اخلاقى كه اينجا عكسش هست؛ يكى هم شهيد شوكت‏پور. اينها اول جانباز شدند؛ در حال جانبازى به جبهه رفتند و بعد هم در نهايت، شهيد شدند. خانواده‏هاى سه شهيد، خانواده‏هاى دو شهيد؛ اينها خيلى مايه‏ى افتخار است.
ما اگر اين دستاوردها را هم نداشتيم - همه‏ى اين دستاوردها متعلق به خون اين عزيزان شماهاست: اين عزت ملى، اين پيشرفت علمى، اين استقلال سياسى، اين زنده ماندن آرمانهاى انقلابى و سخنان امام، كه همه‏ى اينها چيزهايى است كه براى يك ملت آسان به دست نمى‏آيد، اين ايستادگى در اين راه، اين روزبه‏روز مدارج ترقى را در بخشهاى گوناگون طى كردن و پيش رفتن، از يك ملت ضعيف و عقب‏مانده و فراموش شده به يك ملت مطرح در سطح بين‏المللى تبديل شدن - باز اين يادگارها و خاندانهاى شهدا و اين شجاعتها و عظمتهايى كه اينها آفريدند، در تاريخ ماندنى بود و افتخار كردنى.
همين تيپ مستقلِ قائم كه از سال 65 تشكيل شده است، تا آخر جنگ - تقريباً در طول دو سال و نيم - در بيست و پنج عمليات آفندى و پدافندى شركت كرده است. اين شوخى است؟! بيست و پنج عمليات! رزمندگان اين استان، تيپ قائم را سال 65 تشكيل دادند و قبلش هم در قالب لشگر هفده على بن ابى‏طالب و تيپ امام رضا (عليهماالسّلام) از سمنان و شاهرود و دامغان و گرمسار و سراسر اين استان به جبهه‏ها مى‏رفتند و فعاليت مى‏كردند. آنها به جاى خود محفوظ؛ اما از وقتى اين تيپ تشكيل شد، در طول تقريباً دو سال و نيم، در بيست و پنج عمليات آفندى و پدافندى شركت كردند؛ اين ارزش يك مجموعه‏ى مردمى را نشان مى‏دهد؛ قدرتِ اراده‏ها را نشان مى‏دهد؛ صبر خانواده‏ها را نشان مى‏دهد. همين تيپ قائم در عمليات مرصاد مهمترين نقش را ايفا كرد. شنيدم كه نقش تيپ قائم در عمليات مرصاد آنچنان بود كه اگر نبود، دشمن ممكن بود تا كرمانشاه پيش بيايد. آن كه ايستاد، تيپ قائم بود. اينها در تاريخ مى‏ماند.
ستادهاى پشتيبانى جنگ اين استان - كه من ديروز هم در سخنرانى عمومى اشاره كردم كه مربوط به جهاد سازندگى بود - در مجموعه‏هاى مهندسى - رزمى كارهاى برجسته‏اى انجام دادند. آنچه كه به من گزارش كردند اينها بيست و پنج هزار كيلومتر در جبهه جاده‏ساخته‏اند؛ چهارهزار كيلومتر خاكريز زدند! رقم را ببينيد! نقل مى‏كنند پسر بچه‏ى چهارده، پانزده ساله پشت فرمان بولدوزر نشسته بود و خاكريز مى‏زد؛ از بس كوچك بود، پشت فرمان ديده نمى‏شد! گاهى مى‏خواست جلوش را ببيند، مجبور بود از روى صندلى‏اش بلند شود و ببيند؛ اين بچه تا صبح خاكريز زد. اين جوانها كجايند؟ در بين شماهايند؛ در ميان اين ملتند. اين اراده‏ها كجايند؟ اينها تشكيل دهنده‏ى اراده‏ى عمومى ملت ايران هستند و از بين نمى‏روند.
بعضى دل خوش كردند و گفتند هر چه از انقلاب دورتر بشويد، انقلاب كمرنگتر خواهد شد. مى‏بينند كه نشد. آن اراده‏هايى كه مى‏ايستد و اعلام مى‏كند كه در مقابل تهديد ابرقدرتِ زياده‏طلبِ جهانى از چيزى نمى‏ترسد، همين اراده‏هاست؛ همين‏هايند؛ و جوانهايى كه پشت سرِ اينها آمده‏اند.
امروز نسل جوان ما در برابر هر امتحانى مثل همان نسل جوان دوران جبهه است. بعضى با ديدن يك ناهنجارى در يك دختر يا پسرى در خيابانى يا در محيطى، فوراً قضاوت مى‏كنند كه نسل جوان ما از بين رفت؛ نه آقا! آن وقت هم داشتيم. نسل جوان، نسل جوانِ مؤمنى است. در آزمونهاى دشوار است كه يك ملت را مى‏توان شناخت؛ يك ملت در آزمونهاى دشوار خودش را نشان مى‏دهد. نخبگان يك ملت تأثير خودشان را در سرنوشت كشورشان آن وقتى مى‏توانند نشان دهند كه آزمايشهاى دشوار پيش بيايد.
يك روز - در شهريور 1320 - چند لشگر از شرق و چند لشگر از غرب وارد كشور شدند و چند تا هواپيما در آسمانها پيدا شدند؛ نيروهاى نظامى آن روزِ كشور از پادگانها هم گريختند! نه فقط در جبهه‏ها نماندند، بلكه آنهايى هم كه در پادگان بودند، خزيدند تو خانه‏ها و خود را مخفى كردند! يك روز هم همين ملت ساعت 2 بعد از ظهر امام اعلام كرد كه مردم بروند پاوه را از دست دشمنان خارج كنند؛ مرحوم شهيد چمران به خود من گفت: به‏مجرد اينكه پيام امام از ديوار پخش شد، ما كه آنجا در محاصره‏ى دشمن بوديم، احساس كرديم كه دشمن دارد شكست مى‏خورد. بعد از چند ساعت هم سيل جمعيت به سمت پاوه راه افتاد. من ساعت چهار و پنج همان روز در خيابان به طرف منزل امام مى‏رفتم؛ ديدم اصلاً اوضاع دگرگونه است. همين‏طور مردم در خيابانها سوار ماشينها مى‏شوند و از مراكز سپاه و مراكز مربوط به اعزام جبهه، به جبهه‏ها مى‏روند. اين همان مردمند؛ اما فكر و محتواى ذهن تغيير پيدا كرده است؛ آرمان پيدا كردند؛ به هويت خودشان واقف شدند؛ خود را شناخته‏اند. همين‏طور بايد پيش برود.
شهداى برجسته‏ى اين استان زيادند. عكس بعضى از اينها را اينجا نصب كرده‏اند. شهيد شاهچراغى، شهيد سيد كاظم موسوى - كه از شهداى هفتم تير است - شهيد سيد كاظم كاظمى، شهيد حسن شوكت‏پور، شهيد محمود اخلاقى، شهيد همتى - كه فرمانده‏ى ناوچه‏ى پيكان بود - شهيد سيد احمد نبوى، شهيد حسن عرب عامرى، شهيد مرتضى شادلو و شهداى فراوان ديگر؛ فرزندانِ برجستگانِ اين حوزه و اين مجموعه: فرزند حضرت آقاى اخترى، فرزند حضرت آقاى نصيرى؛ اينها خيلى ارزش و اهميت دارند. استان شما از اين جهت استان پُرافتخارى است و اين را قدر بدانيد.
جوانهاى عزيز بدانند كه شناسنامه‏ى يك ملت و يك قوم با اين چيزها تعيين مى‏شود؛ اينهاست كه تعيين كننده است؛ اينهاست كه اگر امروز شما آن را ساختيد، فرداى خوبى در اختيار شماست. كسانى كه در دنيا به جايى رسيدند و ملتهايى كه عظمتى كسب كردند، اين‏طورى كسب كردند. البته اكثر آن ملتها اميدى به سرنوشت شخصى خودشان بعد از پايان اين دوران حيات ظاهرى نداشتند؛ خيلى‏هايشان هم اميد به آينده نداشتند؛ اما شما داريد. «انّ اللَّه اشترى من المؤمنين أنفسهم و أموالهم بأنّ لهم الجنّة»؛ اين جان را خداى متعال با بهشت معامله مى‏كند. «هى فلا تبيعوها بغيرها»، مبادا اين جان با ارزشِ انسانى را به غير بهشت بفروشيد. ارزش جان شما بهشت است. جان شما ارزشى به قدر بهشت دارد.
آنچه كه براى يك انسان اهميت دارد، اين است؛ موفقيت در اين دنيا، چشم‏انداز خوب و در نهايت چشم‏انداز رضوان الهى و بهشت الهى است. اين با مجاهدت به دست مى‏آيد، با صبر به دست مى‏آيد، با پرهيزگارى و پاكدامنى به دست مى‏آيد و با تلاش خستگى‏ناپذير به دست مى‏آيد. در مقابل چالشهايى كه دشمن آفريده، انسان سختى‏هايى را تحمل مى‏كند؛ اما قرآن به ما مى‏گويد از اين سختيها نترسيد: «ان تكونوا تألمون فإنّهم يألمون كما تألمون»؛ اگر شما از ناحيه‏ى آسيب دشمن رنجى را تحمل مى‏كنيد، دشمن هم از ناحيه‏ى مقاومت، صبر و رشادت شما رنجهايى را تحمل مى‏كند؛ اما با اين فرق: «و ترجون من اللَّه ما لا يرجون»؛ چشم‏انداز براى شما چشم‏اندازِ روشن است، اما براى دشمن نه. مسئله‏ى شهادت و مسئله‏ى جهاد در اسلام اين است: تلاشِ از همه سو سود، بدون زيان؛ تلاشِ صادقانه‏اى كه به زندگى انسان معنا مى‏دهد؛ جهت حركت انسان رامعين مى‏كند؛ چشم‏انداز آينده‏ى زندگى را به عنوان يك ملت، چشم‏انداز روشن و تابناكى مى‏كند و چشم‏انداز سرنوشت نهايى انسان را به عنوان يك فرد، رضوان الهى قرار مى‏دهد؛ اين جهاد و شهادت اسلام است؛ هيچ چيز جاى اين را نمى‏گيرد.
پروردگارا! رحمت و رضوان خود را بر ارواح طيبه‏ى شهيدان ما نازل كن. پروردگارا! صبر كامل و اجر فراوان به خانواده‏هاى عزيز شهدا مرحمت كن. پروردگارا! مرگ ما را جز به شهادت در راه خودت قرارمده.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار مردم دامغان
19/ 8/ 85

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

والحمدللَّه ربّ العالمين والصّلاة والسّلام على سيّدنا و نبيّنا أبى القاسم المصطفى محمّد و على آله الأطيبين الأطهرين المنتجبين سيّما بقيةاللَّه فى الأرضين.
من خود را در جمع شما برادران و خواهران عزيز دامغانى، در جمع يك مجموعه‏ى آشنا و سرشار از محبت و لطف مشاهده مى‏كنم و خدا را سپاسگزارم. شهر كهن و زيباى شما يكى از مراكز عمده‏ى افتخارات اين استان است. آنچه كه درباره‏ى گذشته‏ى اين شهر و پرورش اديبان و شاعران و دانشمندان و شخصيتهاى برجسته در كتابها نوشته و در خاطره‏ى تاريخ ثبت كرده‏اند، براى همه معلوم است. آنچه ما در زمان خودمان مشاهده كرديم، دامغان را مركز مردم مؤمن، صميمى، با محبت و قانع و صبور و در ميدانهاى انقلاب فعال ديديم؛ چه در دوران دفاع مقدس و چه قبل از آن، كه من ديروز در جمع خانواده‏هاى معظم شهيدان عرض كردم: در دوران جنگ و دفاع مقدس، ستادهاى پشتيبانى جنگ و ستادهاى مهندسىِ وابسته‏ى به جهاد سازندگى - كه در استان يك مجموعه‏ى بسيار فعال و در بين استانهاى كشور كم نظير بودند - مركزيت و فرماندهى آن با دامغانيهاى فعال و مجاهد و مبارز و فداكار بود. در بين شهداى نام‏آور جمهورى اسلامى ايران، شهيد شاهچراغى - كه نه فقط متعلق به مردم دامغان، بلكه متعلق به ملت ايران است - يكى از پرچمهاى افتخارِ اين مردم عزيز است. شهداى بزرگوار ديگرى هم كه ما حالا در گلزار شهدا و مزارهاى مبارك آنها را زيارت كرديم، هر كدام چلچراغى از معنويت و شكوه و افتخار در فضاى اين شهر كهن و با سابقه‏ى تاريخى روشن كرده‏اند. اينها نشانه‏هاى عزت و شجاعت و غيرت و ايمان شما مرد و زنِ مؤمن و صميمى‏اند.
من عرض بكنم از تدين و ريشه‏هاى ايمانى مردم اين شهر كه بعد از قلع و قمع روحانيت و اهل دين در دوران رضاخان قلدر، يكى از حوزه‏هاى علميه فعال در منطقه‏ى شرق كشور، حوزه‏ى علميه‏ى دامغان بود كه مرحوم آقاى ترابى (رضوان‏اللَّه عليه) - عموى امام جمعه‏ى محترم فعلى - در اين شهر بساط درس و علم و معرفت را گسترد. از شهرهاى مختلف، از مازندران، سمنان و بخشهاى مختلف، طالبانِ عشق و علم و مشتاقان حقيقت به دامغان مى‏آمدند و در سه مدرسه‏ى دامغان تحصيل علم مى‏كردند. امروز بعضى از متخرجان مدارس علمى آن روز دامغان، در اين استان و بيرون از آن، جزو چهره‏هاى برجسته و معروفند. يك حوزه‏ى علميه در يك شهر، وقتى پرورش پيدا مى‏كند و كارآمد مى‏شود، جداى از فضاى معنوى و دينى مردم نمى‏شود آن را تحليل كرد. وجود يك حوزه‏ى با بركت، به معناى حضور دينى و ايمانىِ عميق و اصيلِ مردم آن منطقه است.
در مشهد هم مرحوم آيةاللَّه دامغانى از مدرسان معروف مشهد و شخصيت برجسته‏اى در زمان جوانى ما بود. در اين دوران اخير هم كه مرد صاحبدل سالكِ خداپرست - مرحوم آقاى معلم (رضوان‏اللَّه‏عليه) - در اين شهر زندگى مى‏كرد. هر وقت من در تهران اين مرد عزيز و شريف را - كه به ديدار ما مى‏آمد - زيارت مى‏كردم، يادِ زيباييهاى معنوى دامغان در ذهنم زنده مى‏شد.
امروز من خوشحالم كه در ميان مردمى، از مرد و زنِ مهربان و مؤمن و صميمى، قرار گرفته‏ام كه اين سوابق زيبا و شوق آفرين را از آنها در ذهن داشته‏ام و دارم.
يك مسئله، مسئله‏ى آبادانى و سازندگى دامغان است. ما نقاط مهم را در اين سفرها به دولتهاى محترم تذكر مى‏دهيم. شهر شما شهر با استعدادى است؛ مشكلاتى هم با آن همراه است و مردم با آنها دست و پنجه نرم مى‏كنند. سؤالاتى كه دوستان ما قبل از سفر از مردم شهر كردند، به ما نشان داد كه مشكل آب، مشكل بيكارى، مسئله‏ى اشتغال، مشكل بهداشت و درمان و برخى مشكلات ديگر، براى مردم اين شهر جدى است. آنچه كه من مى‏توانم عرض بكنم، اين است كه دولت محترم و رئيس جمهور محترم، با همه‏ى توان، در حد ظرفيت كشور، در صدد رفع مشكلات است. يقيناً دولت محترم طى برنامه‏ريزيهاى كوتاه مدت و بلند مدت اين مشكلات را مورد توجه قرار خواهد داد. اين مشكلات بايد بتدريج حل شود. با همت خود شما مردم، با همراهى و همكارى شما مردم و با حضور جوانان، بخصوص جوانان دانشجو - كه در اين استان، از جمله در اين شهر دانشجويان زيادى حضور دارند - با استفاده از تخصصها و معرفتشان، بتوانند در باز كردن گرههاى گوناگون همكارى كنند و شريك باشند.
دامغانِ امروز با دامغان سى سال قبل كه من ديدم، از زمين تا آسمان متفاوت است؛ شاهرود هم همين‏طور؛ سمنان هم همين‏طور؛ و بقيه‏ى شهرهاى كشور و بخشها و روستاهاى كشور هم همين‏طور.
يك روزى بود كه مسئولانِ در سطح بالا، در تهران اساسى‏ترين هدفشان، پُركردن كيسه‏هاى خود و راضى كردن اربابان خارجى و امريكايى و صهيونيستشان بود. خود را وظيفه‏مند نمى‏دانستند كه مشكلات ملت و كشور را هدف خودشان قرار بدهند. اگر يك شهرى يك عنصر با نفوذى در دستگاه حاكمه مى‏داشت، به قدر نفوذ خود، براى شهر خود - آن هم غالباً براى منافع شخصى - امكانات دولتى را جلب مى‏كرد. اگر شهرى يك پارتىِ با نفوذ در دستگاههاى تصميم‏گيرى نداشت، از همه چيز محروم مى‏ماند. بسيارى از مردم ما و بسيارى از شهرهاى ما در دوران طاغوت، قربانىِ اين تبعيض و اين نظام غلط و طاغوتى شدند. در دوران جمهورى اسلامى، مسئولان كشور تنها وظيفه‏ى خودشان را خدمت به مردم مى‏دانند. من بارها تصريح كرده‏ام كه مسئولان ما خدمتگزاران مردم و به تعبير واضح و روشن، نوكران مردمند. مردم اقتدار عظيم ملى را به دست مسئولانشان سپرده‏اند تا آنان بتوانند هم از عزت و شرف و استقلال آنها، و هم از جايگاه علمى و فرهنگى و سياسى آنها در سطح بين‏المللى دفاع كنند، و هم بتوانند امكانات كشور را به نفع آنها به كار بگيرند. كشور ما امكانات زيادى دارد. همين كويرى كه در همسايگى شماست، منبع بركاتى است. يقيناً يكى از كارهايى كه دولت بايد انجام دهد - البته كارهايى را شروع كرده‏اند؛ اما ضعيف است، بايد تقويت شود - شناسايىِ اين كوير و بركات آن است. به تعبيرى، سفره‏ى گسترده‏ى نعمتى است كه مى‏توان از آن استفاده‏هاى بسيارى به سود مردم و براى آبادانى استانهاى اطراف كوير كرد.
اين دولت، دولت با نشاط، چابك، فعال، دلسوز، دلبسته‏ى به منافع و خواسته‏هاى مردمى و وسط ميدان و صحنه است. هر مقدارى كه امكانات دولت اقتضاء بكند، يقيناً عمل خواهد كرد.
البته ما در اين سفر - در گزارشهاى قبل و بعد سفر و آنچه كه در اثناى سفر در مذاكره‏ى با مسئولان شنيديم و مى‏شنويم - نقاط اساسى‏تر و حساستر و لازمتر را شناسايى مى‏كنيم و ان‏شاءاللَّه خداى متعال كمك بكند تا بتوانيم با برنامه‏ريزى، اين راههاى درست را بپيماييم و روزبه‏روز بر بهتر شدن و بهبود زندگى شما مردم مؤمن و مردم پُرشور و محترم بيفزاييم.
مسئولان هر چه براى اين ملت بكنند، حقيقتاً كم است. انسان مبهوت مى‏ماند. من الان مادر شهيدان مؤمنى را زيارت كردم. سه جوان در راه خدا داده و يك پسرِ جانباز دارد و خودش سالخورده است؛ اما با وجود همه‏ى اينها از لحاظ روحى مثل كوه ايستاده است. دست اينها را بايد بوسيد؛ عظمت واقعى يعنى اين. يك ملت وقتى يك چنين عظمتهاى انسانى را در درون خود دارد، بايد مطمئن باشد كه به هر كار بزرگى همت بگمارد، از عهده‏ى آن برخواهد آمد.
آرمانهايى كه ملت ايران تصوير كرده است، البته آرمانهاى بلندى است؛ اما اين آرمانها دست يافتنى است. پرچم عدالت اسلامى را برافراشتن، از آن دفاع كردن و در راه آن حركت كردن، يك آرمانگرايى پوچ و بى‏نتيجه نيست، آنچنان كه بعضى سعى مى‏كنند اين‏طور القاء كنند. اين، عملى است.
درست است كه امروز در دنياى بشر عدالت اجتماعى مظلوم است؛ درست است كه امروز مدعيان حقوق بشر بى‏رحم‏ترين پامال كنندگانِ حقوق بشرند؛ شما ببينيد الان در فلسطين چه دارد مى‏گذرد؛ روزانه فلسطينيها قتل عام مى‏شوند. صهيونيستهاى وحشى كه ابهت به دست آمده‏ى نظامىِ در طول پنجاه سال را در جنگ سى و سه روزه‏ى لبنان از دست دادند - پنجاه سال تلاش كردند تا نشان بدهند كه اسرائيل شكست‏ناپذير است؛ اما اين ابهت پنجاه ساله در سى و سه روز دود شد رفت هوا. يك گروهِ مجاهدِ مؤمن تهيدست از سلاحهاى پيشرفته‏ى هوايى و غيره، توانست آن ارتش مغرور و سركش را به ذلت بكشاند؛ تلفات بر آن وارد كند؛ او را در سطح دنيا مسخره كند - گويا مى‏خواهند انتقام آن شكست و آن فضاحت را از فلسطينيهاى بيچاره بگيرند. الان چندين روز است يا شايد چند هفته است كه غزه مورد تهاجم دائمى صهيونيستهاست. و خودِ همين تهاجمِ بى‏امان و ظالمانه‏ى به غزه - كه به‏ظاهر در ذيل يك قراردادى آنها را به دست فلسطينيها برگرداندند و حالا دارند اين‏طور با آنها رفتار مى‏كنند - بايد نشان بدهد كه آخِر و عاقبتِ مذاكره‏ى با اسرائيل غاصب و صهيونيستها چيست. بعضيها مى‏گويند با مذاكره، مشكلاتمان را با صهيونيستها حل كنيم؛ بفرماييد اين هم مذاكره! اين ستمِ بزرگ امروز دارد انجام مى‏گيرد؛ طرفداران حقوق بشر، مدعيان حقوق بشر، حضراتى كه در هر نقطه‏ى دنيا سرِ چيز كوچكى دولتهايى را كه مطيع آنها نيستند، به نقض حقوق بشر متهم مى‏كنند - در اروپا و غرب - نشسته‏اند، دست روى دست هم گذاشته‏اند؛ فارغ‏البال و بى‏خيال دارند به اين كشتار روزانه نگاه مى‏كنند. اگر كسى يك گوسفند را هم در يكى از خيابانهاى يك پايتخت اروپايى سر ببرد، اين‏قدر فراغت بال به وجود نخواهد آمد. براى كشتن دهها و صدها انسان و براى نابود شدن كودكان، زنان و مردان بى‏دفاع، كسانى كه در هيچ كار مسلحانه‏اى شركت نداشته‏اند و همين‏طور چشم بسته به قتل مى‏رسند، ارزشى به قدر ريختن خون يك گوسفند ندارند؛ امروز وضع عدالت در دنيا اين است.
بعضى كه به اين وضعيت نگاه مى‏كنند، مى‏گويند: شما نام عدالت اجتماعى را مى‏آوريد، مگر مى‏شود؟! در داخل هم البته كسانى هستند كه حاضرند براى منافع خود، پا روى منافع صدها و هزارها و ميليونها بگذارند؛ كه مى‏شنويد. بعضى سوءاستفاده كنندگان و مفسدان اقتصادى برايشان بيت‏المال و غير بيت‏المال فرقى نمى‏كند؛ هر جا بتوانند دست مى‏اندازند؛ حق هر كس ضايع شد، شد. اينها را كه بعضى مى‏بينند، مى‏گويند: مگر مى‏شود در كشور عدالت اجتماعى را مستقر كرد؟! من عرض مى‏كنم: بله؛ همه‏ى آرمانهاى اين ملت و انقلاب - از جمله عدالت اجتماعى - را مى‏شود با پشتيبانى اين مردم مؤمن و غيور - كه مثل كوه ايستاده‏اند - به نتيجه رساند. بيست سال قبل، آن روزى كه ما درگير دفاع مقدس بوديم و از ميهنمان دفاع مى‏كرديم، قدرتها ساده‏ترين سلاحها را هم حاضر نبودند به ما بفروشند؛ حتّى به دو برابر قيمت هم نمى‏فروختند. سيل سلاحها و ابزارهاى مدرن از اروپا و امريكا و شوروى سابق به سمت عراق و صدام جنايتكار روانه بود، آن وقت ما براى ساده‏ترين سلاحها - اگر نداشتيم - بايستى با هزار مشكل مواجه مى‏شديم تا شايد بتوانيم يا نتوانيم آن را تهيه كنيم. آن روز اگر كسى مى‏گفت اين ملت، اين جوانان و اين همتهاى انقلابى و مؤمن، يك روز خواهد توانست اين همه ابزارهاى موشكى را در خليج فارس يا در نقطه‏ى ديگرى به عنوان آزمايش و رزمايش منفجر بكند، كسى باور مى‏كرد؟ اما ملت ما توانست.
آن روزى كه عربده‏هاى تهديدآميز قدرتهاى معارض و استكبارى از اطراف به سمت اين ملت سرازير مى‏شد، تهديد مى‏كردند و حتّى بعضى از عناصر دولتهاى دوست با عنوان خبر ويژه - ده سال قبل، هشت سال قبل، پنج سال قبل - به ما خبر مى‏دادند كه ما خبر داريم بناست به شما در فلان روز يا فلان ماه حمله كنند؛ قصدشان تهديد و ارعاب و عقب‏نشاندن دولت جمهورى اسلامى از مواضع خود بود. آن روز شايد خيلى‏ها بودند كه باور نمى‏كردند استكبار جهانى و در رأس آن امريكا، در همه‏ى سياستهاى معارض خود در مقابل ملت ايران و جمهورى اسلامى ايران، اين‏جور شكست بخورد؛ در عراق سياستش شكست بخورد؛ در فلسطين سياستش شكست بخورد؛ در لبنان سياستش به شكل مفتضحانه شكست بخورد؛ در افغانستان ناكام بماند و تهديدهاى او، تهديدهاى پوچ در سطح بين‏المللى قلمداد بشود. اما اين كار شد.
آنچه عليه ملت ايران توطئه كردند، عليه خودشان تمام شد. همين دولت كنونى امريكا كه هر وقت هر كدام از سران اين دولت - چه آن وزير دفاعش، چه وزير خارجه‏اش، چه خودِ بوش - حرفى عليه ملت ايران زدند، يك جمله‏ى تلخِ تهديدآميز بر زبان آوردند كه شايد ملت را بترسانند؛ اما هر چه گفتند، به‏عكس شد. بوش در قضيه‏ى انتخابات رياست جمهورى، به ملت ايران پيغام داد كه در انتخابات شركت نكنيد؛ اما مردم لج كردند و از هميشه‏ى دوران بيست و پنج، شش ساله، در انتخابات بيشتر شركت كردند. در همين قضيه‏ى مسائل عراق و سياستهاى شكست خورده‏ى امريكا در عراق، در اين انتخابات اخير امريكا، معلوم شد كه اين سياستها در خودِ واشنگتن هم شكست خورده است؛ اين سياستهاى جنگ‏طلبانه در بين خود مردم امريكا و سياستمداران امريكا هم شكست خورده است. اين كه در انتخابات كنگره، حزب وابسته‏ى به رئيس جمهور كنونى شكست خورد، اين فقط به معناى يك حادثه‏ى داخلى امريكا نيست؛ بلكه به معناى شكست سياستهاى جنگ‏طلبانه و پرخاش‏جويانه‏ى رئيس جمهور كنونى امريكاست. اين سياستها در سطح دنيا شكست خورده است. از نظر امريكاييها، طرف اصلىِ اين سياستها ملت ايران بود؛ و معنايش اين است كه ملت ايران در اين مرحله‏ى سياسى به صورت بارز و در سطح بين‏المللى پيروز شده است. امروز خودِ بوش هم فهميده كه ديگر شكست خورده است؛ ظاهراً آخرين فرد از سياستمداران امريكا كه فهميد شكست خورده، خود بوش است! او هم امروز اعتراف مى‏كند كه در سياستهاى جنگ طلبانه‏ى خود شكست خورده است.
من به ملت ايران عرض مى‏كنم: ملت عزيز ايران! شما مسلح و مجهز به ايمان و همت و استعداد و قابليت انسانى هستيد؛ اين اساس ثروت اين ملتِ با همت، با ايمان و با استعداد است. جوان ايرانى داراى قابليتهايى است كه از متوسط قابليتهاى جوانان دنيا بالاتر است. متخصصان و كارشناسهاى ما به من مى‏گويند در هر كارى از كارهاى فنى و علمى كه ما نيرو گذاشتيم و متمركز شديم، توانستيم آن كار را به بهترين وجه انجام دهيم؛ به توفيق و حول و قوه‏ى الهى هم در مسائل فنى اين‏طور است، هم در مسائل انسانى و اجتماعى، و هم در مسائل سياسى. پشتوانه‏اش هم همين ايمان، وحدت و همبستگى شماست. اين ارتباطِ گرم و صميمانه‏ى شما با مسئولان كشور است؛ اين را نبايد از دست داد. همتِ كار، همتِ تلاش و ايمان جوشنده‏ى شما مردم، شما را مثل كوه استوار كرده است. بايد همين همت باقى بماند. ان‏شاءاللَّه تمام آرمانهاى انقلاب به نتيجه برسد، كه از مهمترينِ آن رفع تبعيض، رفع تبعيض فردى، شهرستانى، استانى و منطقه‏اى در سرتاسر كشور است؛ و به كار گرفتن استعدادها و ثروتهاى طبيعى كه امروز در اختيار بخشهاى مختلف ملت ايران است؛ از جمله در اختيار شماست. شما اينجا معدن داريد، امكانات كشاورزى داريد. البته از لحاظ آب مشكل داريد؛ اما تأمين آب محال نيست؛ تدابيرى وجود دارد كه مى‏شود ان‏شاءاللَّه اين كار را كرد. از يك طرف اين كوير است، از يك طرف زمينهاى حاصلخيز است، و از يك طرف استعداد عظيم مردمى شماست.
اميدواريم ان‏شاءاللَّه خداوند متعال مسئولان را موفق كند كه با كمك و همت خود شما، بتوانند روزبه‏روز بر بهبود زندگى شما مردم بيفزايند و به توفيق الهى مشكلات حل بشود، و ان‏شاءاللَّه دعاى حضرت بقيةاللَّه (ارواحنا فداه) - به بركت ارواح طيبه‏ى شهداى عزيزمان - شامل حال شما و همه‏ى ملت ايران بشود.
پروردگارا! به محمد و آل محمد فضل و رحمت و بركات خود را بر اين مردم نازل كن. پروردگارا! روزبه‏روز بر توفيقات اين ملت بزرگ بيفزا. پروردگارا! روزبه‏روز مسئولان را در خدمتگزارى به اين ملت، علاقه‏مندتر و راغب‏تر بفرما. پروردگارا! نيت ما را در آنچه گفتيم و در آنچه شنيديم، نيتهاى خالص و مورد رضاى خود قرار بده.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى در ديدار نخبگان استان سمنان
19/ 8/ 85


بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

بسيار جلسه‏ى شيرين و دلنشينى است؛ مجموعه‏اى از نخبگان اين استان در كنار مجموعه‏اى از مسئولان بخشهاى مختلف آن.
من از همه‏ى دوستان - كه بياناتى را در اينجا ابراز فرمودند - صميمانه تشكر مى‏كنم. حقيقتاً همه‏ى حرفها براى من و مسئولان مختلف درخورِ استفاده است و اميدواريم كه همه بتوانيم از اين نظرات و بيانات استفاده كنيم.
البته شخصاً به اين تعداد كمى از دوستان نخبه كه صحبت كردند، قانع نيستيم؛ مايل بودم جمع بيشترى از نخبگانِ اين استان - كه در اين جمع از بخشهاى مختلف علمى و فرهنگى و ادبى حضور دارند و بخشهاى مختلف ديگر - به اينجا مى‏آمدند و هر كدام چند جمله‏اى مى‏گفتند؛ هم ما استفاده مى‏كرديم، هم انعكاس اين مطلب در رسانه‏ها بخشى از چهره‏ى اين استان را به مجموعه‏ى ملت عزيزمان نشان مى‏داد.
من به شما عرض بكنم: با وجود كارهاى خوبى كه در اين دوره (پس از انقلاب اسلامى) نسبت به نخبگان كشور مى‏شود كه در گذشته هرگز نمى‏شد - اين كه يك دانشمندى، يك فيلسوفى، يك اديبى، يك شاعرى، يك جوانى، يك عنصر قرآنى‏اى بيايند در تلويزيون، بنشينند حرف بزنند و مردم اينها را بشناسند، در دوره‏ى گذشته اين خبرها نبود. بعضى شخصيتها هستند كه بعد از انقلاب اگر حساب كنيم، شايد هزار مرتبه در تلويزيون راجع به اينها يا مستقيم با خودشان يا با خانواده‏شان يا با دوستانشان يا با شاگردانشان صحبت شده. اين كه مى‏گويم هزار مرتبه، مبالغه نيست؛ موردى بالخصوص در ذهن دارم. در رژيم گذشته يك‏بار هم از اينها اين‏طور تجليل نمى‏شد؛ به اينها اين‏طور احترام نمى‏شد كه بيايند جلوى چشم مردم؛ مردم اينها را ببينند؛ بشناسند؛ جوانشان، پيرشان، اديبشان، عالمشان، استادشان، روحانى‏شان. ميدان دست افراد ديگرى بود - هنوز چهره‏ى نخبه‏ى كشور و نخبه‏پرورِ كشور براى اغلب مردم ما روشن نيست. من خودم كه با خيلى از آدمهاى برجسته‏ى علمى، ولى غيرمشهور در كشور، از جوانى تا حالا ارتباط داشتم، وقتى شهرستانها مى‏روم، افرادى از مجموعه‏ى نخبگان مى‏آيند آنجا حرف مى‏زنند كه چهره‏ى آنان براى من تازه است؛ چهره‏هاى برجسته و ممتاز؛ در كشور ما پُر است. نمى‏خواهم بگويم كه به خود بباليم و غرور بيجا پيدا كنيم؛ مى‏خواهم بگويم تا شناسنامه‏ى ملتمان را بشناسيم. اين ملت، يك ملت نخبه‏پرور است؛ به معناى حقيقى كلمه. زن، مرد، جوان، پير، بخشهاى مختلف، افرادى كه هرگز هيچ دوربينى يا هيچ ميكروفونى، صدا و سيماى آنها را پخش نخواهد كرد؛ اما انسان مى‏بيند كه اينها نخبه‏اند.
گاهى من با خانواده‏ى معظم شهدا در خانه‏هايشان، زير سقفهايشان مى‏نشينم و مى‏بينم گاهى مادرِ يك شهيد، حقيقتاً يك نخبه‏ى فكرى و روحى است؛ يك انسان برجسته است. همين جا هم ديديم؛ در جاهاى ديگر هم ديده‏ام. انسان تحت تأثير قرار مى‏گيرد. نخبه آن كسى است كه بتواند برجستگى خودش را بدون ادعا، با شخصيت خود، با هويت خود و با ذات خود، به ديگران تفهيم كند. من اين را مى‏بينم. در بين مردم استانها و مردم سراسر كشور، برجستگانى در همه جا هستند؛ اما ما از هم خبر نداريم. خوب بود اگر فرصت بود و اگر مى‏توانستيم، به جاى اين شش نفر از دوستان كه تشريف آوردند - غير از آقاى استاندار - شصت نفر مى‏آمدند و صحبت مى‏كردند. من واقعاً مشترى و طالب هستم. متأسفانه مجال كم است. توصيه مى‏كنم جلسات نخبگان و سخن گفتن آنان و سخن شنيدن از آنان، باب بشود. مسئولان مختلف، در رده‏هاى مختلف اين كار را بكنند. ما هر جا كه مى‏رويم، بخشى از برنامه‏مان اين است، ليكن مجموعه‏ى مسئولان استانها، مسئولان كشور و وزرا، به يك شكل مناسبى اين كار را در برنامه‏ها بگنجانند، كه من حالا پيشنهادى درباره‏ى شكلش ندارم؛ بايد بررسى كنند؛ ببينند چه طور مى‏شود نخبه‏ها را وسط ميدان آورد و آنها را شناساند و شناخت. اول، بايد اينها را شناخت. بنابراين، من خيلى از اين جلسه خوشحالم. البته من يك قدرى (نيم ساعت) هم تأخير داشتم، از دوستان عذرخواهى مى‏كنم. علتش اين بود كه بعد از نماز، آقايانِ مسئولان - وزرا و مسئولانى كه از تهران اينجا تشريف آوردند - به ما گفتند ده دقيقه بنشينيد براى جمع‏بندى كارها و بحثهايى كه براى اقدامات سفر كردند؛ اما ده دقيقه‏ى آنها شد حدود چهل دقيقه! به هر حال، تا تجديد وضو كنيم و بياييم اينجا، طول كشيد.
يك جمله به مسئولانى كه در جلسه هستند، بگويم؛ هم به استاندار محترم و عزيز، آقاى حاج عبدالوهاب كه حقيقتاً استاندار خوب و شخصيت خوبى هستند؛ من سابقه‏ى ايشان را در كارهاى مختلف دارم. اين مطلب را در اينجا گفته‏ام و قبلاً هم كه ايشان در جاى ديگرى استاندار بودند - سالهاى پيش - گفته‏ام و به استاندارهاى ديگر هم گفته‏ام، به مسئولان مختلف هم مى‏گويم: آنچه كه روى كاغذ و در عزم و اراده و ذهن ما هست، با آنچه كه در خارج و واقعيت اتفاق مى‏افتد، فاصله دارد. هنر ما اين است كه بتوانيم آن ذهنيتها را عينيت و تحقق خارجى ببخشيم؛ و بشود. درست است كه تا اين نقشِ ذهنى نباشد، چيزى در خارج اتفاق نخواهد افتاد؛ اما لازم است كه بدانند چه كار مى‏خواهند بكنند و تصميم بگيرند كه بكنند؛ اما بين تصميم گرفتن و خواستن و شوق پيدا كردن تا رسيدن به آن نقطه‏ى مطلوب، يك فاصله‏اى وجود دارد كه اين فاصله جز با همت، با تلاش، با قبول زحمت، با عرق ريختن و كار را دنبال كردن، به دست نمى‏آيد. مثالِ كوهنوردى را من ديروز براى جوانهاى دانشجو در دانشگاه گفتم. انسان نگاه مى‏كند به بالاى كوه؛ آدمهايى رفته‏اند آن بالاها كه يا به قله رسيده‏اند يا به نزديك آن. وقتى انسان از اين پايين نگاه مى‏كند، دلش پرواز مى‏كند كه: آه! بعد هم كه همت مى‏كند كه راه بيفتد؛ اما دو، سه تا پيچ كه رفت، مى‏بيند عجب! سخت است! خيلى‏ها از وسط راه برمى گردند؛ خيلى‏ها خسته مى‏شوند؛ خيلى‏ها هم آنجا مى‏مانند. آن آرزو و تصوير ذهنى مطلوب، در آن نقطه‏ى بالاست. براى رسيدن و عينيت بخشيدن به آن، كارِ مداوم لازم است. مسئولان اين كارِ مداوم را بايد انجام بدهند؛ دنبال كنند و بخواهند؛ صادقانه، با امانت كامل و با همت، تا ان‏شاءاللَّه بشود.
امروز در اين گزارشها شنيديد؛ هم در گزارش صنعت الان گفتند، هم در گزارشهاى آموزش و پرورش و آموزش عالى گزارش دادند و آقاى استاندار هم مواردى را امشب مطرح كردند. امروز با قبل از انقلاب و زمان طاغوت، قابل مقايسه نيست. حجم و كيفيت كارى كه انجام گرفته، آن روز حتّى به ذهن ما هم خطور نمى‏كرد كه ممكن است اين كارها بشود؛ اما شده است. ولى ظرفيت خيلى بيش از اينهاست. نشنيديد در مورد كوير چه گفتند؟ كوير يك نمونه است. استعدادهاى انسانى، عنصر انسانى و ظرفيت انسانى، خيلى خيلى بالاست. هدف، بايد همان چيزى باشد كه من بارها گفته‏ام. كشور بايد در علم، در دانش و به تبع علم و دانش، در آنچه كه مترتب بر علم است، در رتبه‏هاى اول جهان قرار بگيرد. نمى‏گويم پنج سال ديگر، ده سال ديگر؛ نه، هدف را بگيريد پنجاه سال ديگر؛ اما بايد برويم و برسيم و اين، به همت احتياج دارد و من به شما عرض بكنم: مطمئن باشيد اين ملت، آن ملتى است كه اگر اين حركت را بكند، خواهد رسيد. همه‏ى ملتها اين‏طور نيستند؛ بعضى ملتها اين استعداد را ندارند؛ بعضى ملتها اين موقعيتِ جغرافيايى را ندارند؛ بعضى ملتها اين گذشته‏ى فرهنگى را ندارند؛ اين ميراث عظيم و غنى را ندارند؛ بعضى ملتها استعداد انسانى‏شان اينقدر نيست. ملتها همه يك‏جور نيستند؛ اما اين ملت از همه‏ى اين جهات تواناييهايى دارد كه اگر اين همت را بكند و اين تصميم را بگيرد، خواهد رسيد. اين ايران نمى‏تواند ايرانِ دوره‏ى قاجار و پهلوى بماند. اين ايران، ايرانِ دوره‏ى اسلامى است؛ بايد بتوانيم در قله‏ى تمدن بشرى قرار بگيريم كه حق ماست؛ به خاطر اسلاممان، به خاطر ايمانمان، به خاطر استعدادمان، به خاطر ايرانى بودنمان. پس، من به مسئولان دنبال‏گيرى و جديت در تعقيب كار را توصيه مى‏كنم.
به نخبگان هم عرض مى‏كنم: نخبه بودن يك ارزش است حقيقتاً؛ اما «و تمام آنگه شود» - به قول سعدى - اين ارزش است كه به دنبالِ نخبه بودن، نخبه‏پرورى بيايد. نخبگان عزيز ما در هر رشته‏اى بر پروراندن همت بگمارند. اولاً پروراندن خود؛ انسان حدِّ يقف كه ندارد؛ معلومات انسان روزبه‏روز ممكن است بيشتر بشود. همين آقاى دكتر كردوانى كه الحمدللَّه در كار خودشان متخصصِ درجه‏ى يك هستند - به قول خودشان هفتاد و هفت سال هم دارند. البته ماشاءاللَّه پنجاه و پنج ساله بيشتر به نظر نمى‏آيند! - اگر در همين رشته‏ى كوير مطالعه و تحقيق بيشترى بكنند، يقيناً به اطلاعات بيشترى دست پيدا مى‏كنند؛ چه برسد به جوانها؛ چه برسد به آن كسانى كه در حال رويشند؛ در حال گسترشند. پروراندن خود و پروراندن، به نظر من تكليف نخبگان است.
من جلسه را با عذرخواهى و با تشكر تمام مى‏كنم. بسيار جلسه‏ى خوبى بود و ان‏شاءاللَّه خاطره‏ى خوبِ امشب در ذهن من و شماها بماند و براى ما منشأ اثر باشد.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار مردم شاهرود
20/ 8/ 85


بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

الحمدللَّه ربّ العالمين و الصّلاة و السّلام على سيّدنا و نبيّنا أبى القاسم المصطفى محمّد و على آله الأطيبين الأطهرين المنتجبين سيّما بقيةاللَّه فى الأرضين.
خداوند متعال را شاكر و سپاسگزارم و از اعماق دل خرسندم كه بار ديگر در جمع شما مردم عزيز و خونگرم و باصفاى شاهرود اين توفيق را پيدا كرده‏ام كه باشم و مثل هميشه شاهد اين اجتماع عظيم و پُرشور شما باشم. و نشانه‏هاى محبت و صفا و ايمانى را كه از ديرباز در مردم اين شهر از نزديك شاهد بودم، بار ديگر مشاهده كنم.
در طول دوره‏ى زندگى - چه در دوران مبارزات، چه دوران اوج انقلاب اسلامى، چه قبل از آن در دورانهاى طلبگى در مشهد و چه بعد از آن در دوران جنگ تحميلى و در محيطهاى ادارى و كارى و انقلابى - هميشه عنصر شاهرودى را با اين خصوصيات شناخته‏ايم: متدين، باصفا، خونگرم، اهلِ اقدام، دوستدار علم و ارزشهاى دينى و اسلامى. امروز هم - كه سالها از پيروزى انقلاب مى‏گذرد و كشور عزيز ما تجربه‏هاى گوناگونى را در طول ساليان گذشته گذرانده است - بار ديگر مردم عزيزِ شاهرود، مرد و زن و پير و جوان از قشرهاى مختلف را با همين خصوصيات مشاهده مى‏كنيم؛ شهرِ باصفا، مردمِ باصفا، دلهاى باصفا. يقيناً نقش معلمان دين و اخلاق در اين حيطه و در اين سرزمين، در پرورش اخلاقى مردم شهرستان شاهرود نقش به‏سزايى داشته است. علماى بزرگ، برجستگان دينى و اخلاقى در اين ناحيه، در اين شهر و در بخشهاى متصل به اين شهر - چه در گذشته، چه در آن دورانى كه خود ما از نزديك شاهد بوديم و ديديم يا همزمان بوديم - نقش برجسته‏اى داشته‏اند. در دوران جوانىِ ما نام برجستگان علمىِ دينىِ شاهرود بر سر زبانها بود. مرحوم آيةاللَّه العظمى شاهرودى، مرجعِ تقليد، استاد مبرز حوزه‏ى نجف؛ مرحوم آيةاللَّه آقا شيخ آقا بزرگ شاهرودى، از برجستگان علمى و ساكن خود شاهرود؛ قبل از اينها در مشهد شنيده بوديم مرحوم آقا سيد عباس شاهرودى، عالِم برجسته؛ عموى يك عالِم روحانى پارسا و باتقواى ديگرى به نام مرحوم آقاى حاج آقا حسين شاهرودى كه چند سال پيش رحلت كرده‏اند؛ تا دوران انقلاب مرحوم آقاى توحيدى، عالِم برجسته و ممتاز و از علماى فعال؛ و در رتبه‏ى جوانتر مرحوم آقاى طاهرى و علماى فراوان ديگر. اينجا منطقه‏ى عالِم‏خيز است؛ منطقه‏ى معلمان دين و اخلاق. در زمان گذشته هم نام بايزيد بسطامى و ابوالحسن خرقانى را همه‏ى مسلمانان و مرتبطين با معارف اسلام - ولو غيرمسلمان - شنيده‏ايد. البته امثال بايزيد و ابوالحسن خرقانى را با اين مدعيان صوفيگرى نبايد اشتباه كرد. آنها داستان ديگرى دارند و ماجرا و سخن ديگرى است.
اين نكته مهم است كه چگونه اين منطقه، اين همه معلم دين و اخلاق و عالِم برجسته‏ى دينى تربيت كرده است. اين تصادفى نيست؛ نشانه‏ى يك خُلقِ بومىِ ديرين در ميان اين مردم است؛ ميلِ به معنويات، باور نسبت به ارزشهاى معنوى و اسلامى. اين مطالب را ما براى اين عرض نمى‏كنيم كه مردم شاهرود خوششان بيايد؛ آنها خودشان با اين مسائل آشنا هستند. افتخار و تكيه‏ى به فضل گذشتگان و پدران، براى اينكه به گذشتگان خودمان هم افتخار كنيم، نيست. يادآورىِ اين مطالب براى نكته‏ى مهم ديگرى است. و آن اين است كه يك ملت و يك جمعيت، هنگامى كه به ارزشهاى بنيادىِ بومىِ خود واقف بشود، استعدادهاى خود را بشناسد، ارزش اخلاقى و انسانى خود را بداند، مغلوب حوادثى كه براى او درست مى‏كنند، نمى‏شود. آينده در برابر يك چنين جمعيت و ملتى، آينده‏ى روشنى است.
سالهاى متمادى - شايد دهها سال - همت استعمارگران اين بود كه ملت ايران را نسبت به خودشان و نسبت به ارزشها و گذشته‏ى خودشان بى‏اعتقاد كنند. گناه بزرگ نسل اول روشنفكران اين كشور كه مروّج تفكرات غربى و فرهنگ غربى بودند، همين است. به ملت ايران تبيين كردند و اصرار و تكرار كردند كه تو چيزى نيستى. ارزشهاى تو، اعتقادات تو، گذشته‏ى تو، تاريخ تو و بزرگان تو به چيزى نمى‏ارزند. توانستند يك نسلِ از خود بيگانه‏اى درست كنند كه پذيراى يك حكومت ظالم و دست‏نشانده‏اى مثل حكومت رضاخان قلدر باشد. اين كارى است كه دشمنان ما در طول سالهاى طولانى كرده‏اند.
نهضت اسلامى، حركت عظيم روحانيت و مردم در دوران سالهاى منتهى به پيروزى انقلاب همين بود كه مردم را نسبت به هويت خودشان، نسبت به تواناييهاى خودشان و نسبت به گذشته و تاريخ خودشان خوشبين كنند و پرده‏ى دروغ و توهمى را كه دشمنان بر روى باورهاى ملى ما كشيده بودند، آن را بِدَرَد؛ و موفق هم شدند و شاهرود يكى از شهرهايى بود كه مردم و جوانهاى آن استقبال كردند. من خودم در دوران مبارزات ارتباط نزديك با شاهرود داشتم. دوستان ما، رفقاى همراه و همگام ما به شاهرود مى‏آمدند و مورد استقبال جوانان اينجا قرار مى‏گرفتند؛ در مساجد مختلف اين شهر جلساتى كه در آنها مبانى انقلاب و مفاهيم انقلابى و مسائل مربوط به نهضت اسلامى گسترش پيدا مى‏كرد و تبيين مى‏شد، در اين شهر فراوان بود. خدا رحمت كند مرحوم آقاى توحيدى و بعضى از علماى ديگر اين شهر را كه به اين جوانهاى ما كمك مى‏كردند و با بنده هم مرتبط بودند. تعدادى از جوانهاى مؤمن و پُرشور اين شهر با ما در مشهد در ارتباط بودند. من هم چند بار شاهرود آمده بودم. از جمله در روزهاى اوج انقلاب، شبى را در شاهرود در جمع جوانان پُرشور و مؤمن اين شهر گذراندم. اين تجربه‏ها از ياد انسان نمى‏رود. مردم شاهرود، شما برادران و خواهران و خانواده‏هاى محترم و عزيز، در طول دوران دفاع مقدس هم آزمايش خوبى داديد. بيشترين شهداى اين استان مربوط به شاهرودند. برجستگانى از نيروهاى مسلح و فداكاران، مربوط به اين منطقه، اين شهر و بخشهاى اطراف اين شهرند.
اميدواريم سهمِ شما مردم عزيز در آينده‏ى پُرشُكوهِ اين كشور و اين انقلاب، همان‏قدر نمايان باشد كه در گذشته و در دوران منتهىِ به اين روزها سهم وافر شما نمايان بوده است.
آنچه همه‏ى ملت ايران و شما مردم عزيز بايد بدانيد - و خوشبختانه آگاهى ملت، آنها را نسبت به اين شرايط كاملاً روشن و آگاه نگه داشته است - اين است كه در رويارويى ميان اسلام، حركت اسلامى و اردوگاهِ كفر و استكبار، سهم پيروزيهاى جبهه‏ى اسلام و ايمان، چندين برابر بيشتر از سهم پيروزيهاى جبهه‏ى مقابل است. مسئله، تنها مسئله‏ى ايران نيست؛ مسئله‏ى نهضت اسلامى است و ملت ايران پرچمدارِ اين نهضت است. آن روزى كه ما مردم ايران نهضت اسلامى را در اين كشور آغاز كرديم، به قصد ايجاد يك نهضت جهانى نبود. دلسوزان، علاقه‏مندان و آگاهان، آنچه را كه براى امر به معروف و نهى از منكر و دفاع از حق و قيام در مقابل ظلم تشخيص مى‏دادند، انجام دادند. و امام بزرگوار ما بارها گفته است، در هر موقعيتى آنچه را كه احساس وظيفه مى‏كرد، آن را انجام مى‏داد و در راه آن قدم برمى‏داشت؛ و مشكلات او را به عقب نمى‏راند. نيت مبارزان، نهضت‏كنندگان و ملت ايران، اصلاح در مسائل جارى كشور خودشان بود. اما خاصيت سخن و دعوى حق، همين است كه دلهاى مشتاق را در همه‏ى نقاط عالم به خود جذب مى‏كند.
قيام ملت ايران توانست مسلمانان نقاط مختلف دنياى اسلام و كشورهاى اسلامى را متوجهِ خود كند و به آنها تكانِ سختى بدهد؛ خيلى‏ها را از خواب بيدار كرد و جوانها را هم متوجهِ آرمانهاى دست‏يافتنى كرد. لذا حركت، حركت اسلامى شد. ما به امور داخلى كشورها كارى نداريم. مسئله‏ى فلسطين يا مسئله‏ى لبنان يا مسئله‏ى عراق به وسيله‏ى مسئولان ايرانى و مردم ايران اداره و مديريت نمى‏شود؛ اما اين حركت شما مردم و مقاومت شما جوانان و صبر شما خانواده‏ها بود كه توانست ملت فلسطين را بيدار كند؛ توانست به جوانان مؤمن در لبنان، آن قدرت را عطا كند و آن روح را در آنها بدمد كه اينها بتوانند در مقابل يك ارتش مجهزِ ظالمِ بى‏مهار و با پشتيبانى امريكا، آن‏طور مقاومت كنند و آن‏طور پيروز شوند. در صحنه، ملت لبنان و حزب‏اللَّه بودند؛ اما در دنيا قضاوت همه‏ى اهل نظر اين است كه ملت ايران در اين قضيه پيروز شد. امروز در دنياى اسلام، هر گروه مسلمانى و هر شعارِ اسلامى و ارزشى‏اى كه به پيروزى مى‏رسد، قضاوت دنيا و سياستمداران در سطح بين‏المللى، اين است كه ملت ايران در اين قضيه پيروز شد؛ در حالى كه ملت ايران كارى به كارِ فلان كشور و فلان مجموعه‏ى سياسى يا انقلابى ندارد. اين به خاطر اين است كه پرچم پُرافتخار استقلال ملتها در زير سايه‏ى «لااله‏الّااللَّه محمّد رسول‏اللَّه»، در دستان شماست. و شما ملت توانستيد اين پرچم را با همه‏ى سختيهايش در دست خود نگه داريد. نگذاريد سرنگون بشود. اين توانايى را ملت ايران نشان داده است. براى ملت ما اين يك افتخار بزرگ است.
اما اين كافى نيست. ما نمى‏خواهيم دل خودمان را به اين خوش كنيم كه ملت ايران در سطح بين‏المللى يا در سطح بين‏المللِ اسلامى سربلند و عزيز و آبرومند است؛ اين هست؛ اما ما به اين اكتفا نمى‏كنيم. ما بايد اين توانايى را از خودمان نشان بدهيم كه بتوانيم يك جامعه‏اى بسازيم كه مورد رضاى اسلام باشد. اين كار را بايد بكنيم؛ وظيفه‏ى ما اين است. و اتفاقاً آن نقطه‏ى اساسى‏اى كه دشمنان توطئه‏گر اسلام در سطح جهان به آن توجه دارند و مى‏خواهند آن انجام نگيرد، همين است. آن كشور و جامعه‏اى كه مورد نظر اسلام است، بايد هم از لحاظ مادى و هم از لحاظ معنوى، پيشرو باشد.
كشور ما از لحاظ مادى بايد در آن، علم و تجربه و فناورى در سطوح بالا قرار بگيرد. از لحاظ ساخت و ارتباطات اجتماعى مردم در زمينه‏ى اقتصاد و بقيه‏ى موارد، ارتباط مردم با يكديگر، بايد ارتباطات سالم، قوى و نشان‏دهنده‏ى پيشرفت و شكوفايى باشد؛ بايد استعدادها در آن جامعه بشكفد. همه‏ى انسانها بتوانند در آن با توانِ خداداده‏ى خود در پيشبرد اهداف زندگى، به يكديگر كمك و با هم همكارى كنند. در آن جامعه بايد عدالت اجتماعى باشد. عدالت به معناى يكسان بودنِ همه‏ى برخورداريها نيست؛ به معناى يكسان بودن فرصتهاست؛ يكسان بودن حقوق است. همه بايد بتوانند از فرصتهاى حركت و پيشرفت بهره‏مند شوند. بايد سرپنجه‏ى عدالت گريبان ستمگران و متجاوزانِ از حدود را بگيرد و مردم به اين، اطمينان پيدا كنند.
در چنين جامعه‏اى، معنويت و اخلاق هم بايد به قدرِ حركت پيش‏رونده‏ى مادى پيشرفت كند. دلهاى مردم با خدا و معنويات آشنا بشود. انس با خدا، انس با عالم معنا، ذكر الهى و توجه به آخرت در يك چنين جامعه‏اى بايستى رايج شود. اينجاست كه آن خصوصيت استثنايى جامعه و تمدن اسلامى، خود را نشان مى‏دهد؛ تركيب و آميختگى دنيا و آخرت با هم.
تمدن مادىِ غرب در علم و تكنولوژى پيشرفت كرد. در روشهاى پيچيده‏ى مادى، توفيقات بزرگى به دست آورد؛ اما در كفه‏ى معنوى روزبه‏روز بيشتر خسارت كرد. نتيجه اين شد كه علم و پيشرفت تمدن مادىِ غرب، به ضرر بشريت تمام شد. علم بايد به سود بشريت تمام شود. سرعت و سهولت و ارتباطات زوددسترس، بايد در خدمت آرامش و امنيت و راحتى مردم باشد. آن علمى كه از ترس دستاورد آن - يعنى از ترس بمب اتم و موشك دوربُرد و انفجار نادانسته - مردم شب و روز نداشته باشند، آن علم براى بشريت مفيد نيست. دنياى غرب با پيشرفت علمىِ خود، در اين دام خطرناك افتاد.
تمدن و فكر اسلامى، پيشرفت مادى را مى‏خواهد؛ اما براى امنيت مردم، آسايش مردم، رفاه مردم و همزيستىِ مهربانانه‏ى مردم با يكديگر؛ اين خصوصيات نظام اسلامى است. ما اينها را با صداى بلند از اولِ انقلاب در سطح عالم مطرح كرديم و دلهاى فراوانى از مسلمان و غير مسلمان هم به اينها جلب شده است. پشتوانه‏ى عزت ملت ايران اينهاست. يعنى متفكر مسيحى و سياستمدارِ غير مسلمان - احياناً ملحد - در مجامع جهانى، در برخورد با تفكرات نظام جمهورى اسلامى تحت تأثير قرار مى‏گيرد. اين، بارها و بارها مشاهده و ديده شده است. ما مى‏خواهيم در كشورمان اين تفكرات والا را پياده كنيم. برادران و خواهران عزيز! اين، كار و تلاش لازم دارد؛ اين، مردان مؤمن و فداكار و شجاع لازم دارد؛ اين، پيوندِ روزبه‏روز افزاينده‏ىِ ميان ملت و دولت را لازم دارد. دشمنان اين كشور و ملت، و دشمنان رسيدن به آن اهداف، اين نقاط را هدف مى‏گيرند. براى اينكه پيوند ميان مسئولان و مردم را ضعيف كنند، برنامه‏ها طراحى مى‏كنند؛ براى اينكه اراده‏ى مسئولان كشور را سست كنند، برنامه‏ها طراحى مى‏كنند. در چند سالِ گذشته، صريحاً دستگاههاى تبليغاتى غرب گفتند و تكرار كردند كه در صدد اينند كه در مجموعه‏ى مديريت نظام جمهورى اسلامى اختلاف بيندازند؛ دودستگى و دو جريانى درست كنند؛ خودشان اين را اعتراف كردند. و بحمداللَّه موفق نشدند.
جوانِ ما را از فكر آينده و همت گماشتن براى بِناى آينده، به سمت شهوات سوق بدهند؛ براى اين برنامه‏ريزى مى‏كنند. دلهاى مردم ما را كه در سايه‏ى اميد مى‏توانند اين راه طولانى و دشوار، اما شوق‏برانگيز را طى كنند، نااميد كنند؛ دلهايشان را از اميد خالى كنند. اينها جزو برنامه‏هايى است كه دشمن طراحى مى‏كند.
من به شما عرض بكنم در طول اين بيست‏وهفت سالى كه از پيروزى انقلاب مى‏گذرد - كه يك روز از اين بيست‏وهفت سال هم بدون توطئه‏ى دشمن نبوده است - دشمن در مقابله‏ى با ملت ايران و انقلاب اسلامى و اين حركت عظيم، تا امروز پى‏درپى احساس ناكامى كرده است. هيچ وقت دشمن موفق و پيروز نشد. گاهى يك اميدهاى واهى‏اى پيدا مى‏كردند و يك علامت غلطى از يك طرف به آنها داده مى‏شد، آن وقت تصور مى‏كردند كه توانسته‏اند توطئه‏هاى خود را در اين كشور به جايى برسانند. اما بلافاصله معلوم مى‏شد اشتباه كرده‏اند. بنابراين دشمن موفق نشده است. امروز برنامه‏هاى مسئولان كشور براى ساختن و بِناى آينده در بخشهاى مختلف، برنامه‏هاى حساب‏شده و روشنى است. مسئولان هم، مسئولانى هستند كه با تصميم قاطع و با اعتماد به نفسِ كامل، در جهت رسيدن به اين هدفها دارند حركت مى‏كنند.
شايد بتوانم بگويم، امروز همت مسئولان دولتى در پيمودن راههاى طولانى و دشوار به سمت هدفهاى انقلاب، از دورانهاى گذشته بيشتر است؛ با اينكه دشمنان و بدخواهان ملت ما عكس اين را توقع داشتند و تصور مى‏كردند. فكر مى‏كردند هر چه زمان بگذرد و از مبدأ انقلاب دورتر شويم، اميدها كمتر مى‏شود؛ در حالى كه به عكس شد. امروز مسئولان و دولت ما، براى رفع مشكلات و گشودن گره‏ها و پيمودن راهها، اميدشان و اعتمادبه‏نفس و همتشان از گذشته بيشتر است. و من عرض مى‏كنم، آنچه را كه آنها به آن همت گماشته‏اند، اينها همه شدنى است. همچنان كه از اول انقلاب تا امروز، آنچه كه در اين كشور اتفاق افتاده - پيشرفتهاى مختلف در بخشهاى گوناگون - شبيه معجزه است. البته مشكلاتى وجود دارد. من مشكلاتِ بخشهاى مختلف كشور و مشكلات شما مردمِ شاهرود را مى‏دانم. كمبودهايى كه وجود دارد؛ گله‏هايى كه وجود دارد؛ توقعاتى كه وجود دارد؛ كارهايى كه اولويت با آنهاست: مثل مسئله‏ى آب، مسئله‏ى اشتغال و مسائل گوناگونى كه مورد نظر مردم است. خواستن اينها حق مردم است. البته همه‏ى اينها از لحاظ در دسترس بودن، در يك حد نيست؛ بعضى چيزها يك مقدارى صبر لازم دارد، بعضى چيزها يك مقدارى نزديكتر و در دسترس‏تر است. عمده اين است كه مسئولان بدانند چه لازم است و همت كنند كه آن را انجام بدهند و راهِ نفوذ فساد و سوءاستفاده را ببندند. احساس مى‏كنم همه‏ى اينها به لطف پروردگار و به توفيق الهى حاصل است.
سندهاى استانىِ مربوط به اين استان، سندهاى تنظيم شده‏اى است. مسئولان با نيازها و امكانات منطقه آشنا هستند. همت هم بر اين دارند. خوشبختانه تازه‏نفس و آماده به كار هم هستند كه اين كارها را انجام بدهند، و بايد انجام بدهند. البته بعضى از كارها طبيعتش زمان مى‏طلبد. در بعضى كارها راهى را كه انسان مى‏خواهد طى كند، گاهى اوقات ده ساعت بايد راه برود تا به يك نقطه‏اى برسد؛ نمى‏شود توقع داشت يك ساعته طى شود. بعضى راهها نزديكتر است و بعضى دورتر. مهم اين است كه مسئولان بخواهند، بفهمند، احساس كنند و همت كنند، و اين بحمداللَّه هست.
آنچه پشتوانه‏ى حركت مسئولان است، پشتيبانىِ دلها و احساسات و اعتماد و اميد شماست. آنان تكيه‏ى به اين اعتماد و شور و شوق و محبت شما مردم را دارند و حقيقتاً حجت بر آنها تمام است. يعنى پشتيبانى مردم از مسئولان كشور، يك پشتيبانى همه‏جانبه و مستحكم و ريشه‏دار با ريشه‏هاى ايمانى است. آنان بايستى با تكيه‏ى بر اين اعتماد شما و اين حسن ظن شما، كارها را پيش ببرند و بنده بسيار خوشبين هستم به اينكه ان‏شاءاللَّه همه‏ى آنچه را كه بايد انجام بدهند، انجام خواهند داد. مردم سهمِ خودشان را فراموش نكنند. همت گماشتنِ مردم، كارهاى موكول به هر كسى را با احساس مسئوليت انجام دادن، خواستن و پيگيرى كردن، اينها وظايف مردم است. مسئولان سهمى دارند و مردم هم سهمى. به توفيق الهى ان‏شاءاللَّه با مجموعه‏ى اينها ما شاهد روزهاى بسيار بهترى خواهيم بود. و اميدواريم ملت ما همچنان كه با طرح شعارها و آرزوهاى بزرگ اسلامى توانست دلهاى امت اسلامى را متوجهِ خود كند، با نشان دادن يك الگوى كامل و ساخته و پرداخته‏ى نظام اسلامى هم بتواند آنها را در اين راه موفقتر كند.
پروردگارا! به محمد و آل محمد لطف و تفضل خود را بر اين مردم مؤمن و باصفا فرو بفرست. پروردگارا! به مسئولان توفيق خدمت به اين مردم مؤمن و باصفا را عنايت كن. پروردگارا! اين پيوند محبت و همبستگى ميان مردم و مسئولان را روزبه‏روز بيشتر كن.
از شما مردم عزيز، از اين جمعى كه در اين ميدان اجتماع كرديد و از برادران و خواهرانى كه در طول مسير آنها را زيارت كرديم، به خاطر محبت و ابراز لطفتان صميمانه تشكر مى‏كنم و اميدوارم كه توجهات حضرت بقيةاللَّه (ارواحنا فداه) شامل حال همه‏ى شما باشد.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار مشترك نظامى استان سمنان
20/ 8/ 85

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

از اينكه امروز با شما رزمندگان دلاور و مؤمن؛ لشگر تكاور ذوالفقار، تيپ قائم و ديگر يگانهاى ارتشى و سپاهى و بسيجى و نيروى انتظامىِ اين استان، در خانه‏ى اين لشگر ديدار مى‏كنم، خرسندم.
نقش نيروهاى مسلح در دوران حيات پُرفرازونشيب نظام جمهورى اسلامى، يك نقش افتخارآفرين است. نيروهاى مسلح ما پيش از آنكه به زبان، موقعيت خود و توان خود و اراده‏ى خود را بيان كنند، آن را در ميدان عمل نشان دادند. خداوند اين‏طور اراده كرد كه در ساليان اول نظام جمهورى اسلامى، در هنگامى كه دشمنان كشور را خالى از دستها و بازوهاى مسلح آن مى‏پنداشتند، آنچنان دفاع مقتدرانه‏اى از خود در مقابل تهاجم همه جانبه‏ى دشمنان نشان بدهد كه خود اين، ميدان عمل سازنده و پروراننده‏ى جسمها و جانها و دلهاى آماده و مستعد جوانان اين مرز و بوم باشد. دوران دفاع مقدس براى ملت، كشور و نيروهاى مسلح ما، ساعت به ساعت دوران آموزشى و پرورش پُرفايده و با بركت بود. در آن دوران، نيروهاى مسلح ما در كنار خود، جوانانى را از آحاد مردم كه به هيچ سازمانى از سازمانهاى مسلح وابسته نبودند، مشاهده كردند. رابطه‏ى تنگاتنگِ نيروهاى مسلح با مردم، و همدلى و همخونى آنها در جبهه‏هاى پُربركت اين دفاع پُرشُكُوه، بيش از پيش شد.
امروز نيروهاى مسلح ما از مردمند، با مردمند و براى مردمند. افتخار نيروهاى مسلح ما اين است كه هدفهاى خود را از ايمان عميق اسلامى الهام گرفته است. امروز آموزش، رزم، رزمايش، آمادگى، انضباط، سازندگىِ ابزارها در درون نيروهاى مسلح و هرآنچه كه به دفاع يك ملت به وسيله‏ى نيروهاى مسلحش مربوط مى‏شود، همه با اتكاء به خدا و الهام از ايمان الهى و اسلامى انجام مى‏گيرد. نيروهاى مسلح ما براى شخص، براى مقام و براى زخارف مادى وارد اين ميدان نمى‏شوند و نشده‏اند. هدفها، ايمانى و راهها و برنامه‏ها برخاسته از دستوران دين و آموزشهاى قرآنى است؛ و هدف، به وسيله‏ى اولياء دين ترسيم شده است. مردم احساس مى‏كنند جوانانشان در راه خدا حركت مى‏كنند؛ وقتى كه لباس مقدس سربازىِ دفاع مقدس را در هر يك از سازمانها بر تن مى‏كنند.
امروز در دنياى لبريز از انگيزه‏هاى مادى، در دنيايى كه خودكامگان عالم براى اهداف پليدى شيطانى خود، جان انسانها را قربانى مى‏كنند و حريم امن زندگى انسانها را ناامن مى‏كنند، نيروهاى مسلح به جان و مال ملتها تعرض مى‏كنند؛ انسانها نمونه‏هاى تلخ وحشيگرى را دارند در فلسطين و عراق و افغانستان و لبنان و در بسيارى از مناطق ديگر دنيا مى‏بينند. در يك چنين دورانى، ملتى كه مى‏خواهد عزت و سرافرازى خود را حفظ كند، بايد متكى به اراده‏ى جوانان و مردان خود، و متكى به ايمانى كه از اعماق دلها برخاسته است، باشد. اگر نيروهاى مسلح از فرمانى هم اطاعت مى‏كنند، با الهام از دستور دين و ايمان قلبى آنهاست؛ اين، براى يك ملت افتخار است؛ اين، يك ملت را پولادين مى‏كند؛ اين، يك كشور را از يك امنيت مستقرِ واقعى برخوردار مى‏كند.
امروز ما به نيروهاى مسلح خود مى‏باليم. نيروهاى مسلح ما - ارتش ما، سپاه ما، نيروى انتظامى ما و بخشهاى مختلف مربوط به اين سازمانها - هر كدام به نوبه و در جاى خود و در حيطه‏ى مسئوليتها و تعهدات خود، سرگرمِ تلاش مؤمنانه و مخلصانه‏اى هستند. هر كدام در هر كجا كه هستيد، اين احساس ايمانى را در خود زنده نگه داريد و از تلاش خسته نشويد. در دوران زندگى و تاريخ ملتها مقطعهايى مى‏گذرد كه براى آنها سرنوشت‏ساز است. ما در دوران پُرماجراى پس از انقلاب، در يكى از اين مقطعها قرار گرفتيم. تاريخ ما، آينده‏ى ما، فرزندان ما و نسلهاى پى‏درپى در ايران اسلامىِ بزرگ، مر هونِ همت و اراده‏اى خواهند بود كه امروز مسئولان كشور - چه نيروهاى نظامى و انتظامى و چه ساير سازمانهاى مسئول كشور - آنها را متعهدند و انجام مى‏دهند. كار امروز ما سرنوشت‏ساز است. آموزش خوب، رفتار خوب، عملكرد خوب، اراده‏ى راسخ، عزم و آگاهى هميشه بيدار، همبستگى، همدلى در ميان بخشهاى مختلف، استفاده‏ى از ابتكارها و نوآوريها و استعدادهاى گوناگونى كه در وجود يكايك شما هست، در رده‏هاى مختلف و در سازمانهاى گوناگون، امروز بايد برنامه‏ى عملِ نيروهاى مسلح باشد.
از حركت در راه خدا خسته و سست نشويد. هرگز از دشمنانى كه از دين و اخلاق و انصاف تهى هستند، ترس در دلتان راه ندهيد؛ «ولا تهنوا ولا تحزنوا». اين دستور قرآن است. «و أنتم الأعلون ان كنتم مؤمنين». ايمان شما، شما را برترينها قرار داده است. اين ايمان را حفظ كنيد؛ آن را در عملِ سازمانى، عمل فردى و در اجراى تعهدات و مسئوليتهاى خود به كار گيريد؛ مخصوصاً شما جوانها خود را براى مسئوليتهاى سنگين‏تر و بزرگتر آماده كنيد.
امروز كه به توفيق الهى و به حول و قوه‏ى پروردگار، كشور با ابهت و عزت خود در صحنه‏ى بين‏المللى توانسته است كيد و مكر دشمن را از خود دور كند، اين ابهت، عزت و اقتدار مادى و معنوى را در رفتارهاى خود هرچه بيشتر ريشه‏دار و راسخ كنيد. هر كدام از سازمانها و بخشهاى گوناگون سازمانها مسئوليتهاى خود را درست بشناسند، الزامات آن را بدانند و به آن عميقاً متعهد و پايدار باشند؛ وحدت و يگانگى و همدلىِ ميان خود را هم يك اصلِ مسلّم و تخلف‏ناپذير بدانند.
بدانيد اين ملتى كه اراده و ايمانِ خود را معيار كار خود قرار داده و به كار گرفته است، اين ملتى كه هويت خود را شناخته و به آن تكيه كرده است، سرنوشت او جز عزت و سربلندى و اقتدار روزافزون، چيز ديگرى نيست. در راه رسيدن به اين قله‏ى پرشُكُوه، بايد همه با هم همكارى كنند؛ همه به يكديگر نيروى بيشتر بدمند: «و تواصوا بالحقّ و تواصوا بالصّبر».
پروردگار عالم را به خاطر مشاهده‏ى چهره‏ى استوارِ شما جوانان عزيز اين ملت سپاسگزارم و توفيق و سلامت همه‏ى شما و فرماندهان محترم همه‏ى سازمانها را از خداوند متعال مسئلت مى‏كنم و دعاى حضرت بقيةاللَّه (ارواحنا فداه) را براى همه‏ى شما آرزو مى‏كنم.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار مردم گرمسار
21/ 8/ 85


بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

خدا را شكر و سپاس عرض مى‏كنم كه بعد از سالها اين توفيق را به بنده ارزانى داشت كه با شما مردم عزيز گرمسار، از نزديك اين ديدار صميمى و پُرشور را داشته باشيم. البته تصديق مى‏كنم كه حق گرمسار اين بود كه قبل از اين ما با شما مردم عزيز ديدار مى‏كرديم؛ چون شما همسايه‏ى تهران هستيد و بنده مكرراً تصميم داشتم كه بالخصوص به شهر گرمسار بيايم و با مردم عزيزِ اين منطقه ملاقات كنم. به هر حال اين توفيق امروز دست داد.
بحمداللَّه شهر گرمسار در اين استان جزو شهرهايى است كه شاخصهاى آن جزو شاخصهاى بالاست. مردمِ علاقه‏مند و پُرشور، سطح بالاى سواد در كل منطقه و شهرستان، و استعدادهاى خوب كه نشانه‏ى آن را در برخى از نخبگانِ برجسته‏ى كشورى ما مشاهده كرديم؛ هم قبل از اين سفر، هم در اين سفر، با بعضى از نخبگانِ برجسته‏ى كشور كه اهل گرمسارند و از اين منطقه برخاسته‏اند، ملاقات كرديم.
اين منطقه، منطقه‏اى است كه با علم و سواد و معلومات و كار شناخته شده است و اين براى جوانان آن بايد يك شاخص اميد و تلاش و حركت باشد. جوانانِ عزيزِ اين شهرستان، مى‏توانند آينده‏اى را كه در آن، بيشترِ عمر خود را خواهند گذراند، به شكلى ببينند كه در آن نقش ايفا مى‏كنند و مى‏توانند در ساختن كشورِ عزيزشان سهم قابل توجهى داشته باشند.
من در پايانِ اين سفر چند روزه به استان سمنان، امروز يك بحث كوتاهى به صورت جمع‏بندى شده درباره‏ى مجموعه‏ى اوضاع كشور عزيزمان عرض مى‏كنم.
شما مردم علاقه‏مند و پُرشور - بخصوص جوانها - كه به سرنوشت كشورتان علاقه‏منديد و مايليد در آينده‏ى كشور نقش ايفا كنيد، اين را بدانيد كه بحمداللَّه اوضاع كشور عزيز ما در اين برهه‏ى از زمان در طول ساليان گذشته، جزو برترين اوضاع و احوالى است كه اين كشور به خود ديده است. امروز نظام سياسى كشور از هميشه مستحكمتر است. آن كسانى كه از اول انقلاب درصدد بوده‏اند كه ثبات سياسى كشور را متزلزل كنند و از بين ببرند، امروز شاهد هستند كه كشور از يك ثبات سياسىِ كامل برخوردار است.
آحاد مردم، مردم بخشهاى مختلف كشور و قشرهاى گوناگون جامعه، در يك هماهنگى مطلوب و با يك برخوردِ هوشمندانه‏ى متناسب با يك ملت بزرگ، مسائل كشورشان را دنبال مى‏كنند. مردم شعارها و آرمانهاى ملى را با درك كامل بر زبان جارى مى‏كنند؛ مثل همين شعارهايى كه شما امروز داديد و در همه جا راجع به پيشرفتهاى علمى، انرژى هسته‏اى و موقعيتهاى سياسى كشور در سطح بين‏المللى شعار مى‏دهند. و امروز بيش از گذشته هم حتّى گفتمانِ عدالت‏طلبى و رفع تبعيض و مبارزه‏ى با فساد در كشور مستقر و حاكم است.
نسل جوان انقلاب - و به قول متعارف و معروف، نسل سوم انقلاب - بااستعداد و قدردان زحمات گذشتگان خود است. جوانهايى كه امروز در صحنه مشاهده مى‏كنيم، در همه‏ى عرصه‏ها - پسران، دختران؛ در سطوح مختلف درس و سواد و علم - به مبانى و آرمانها و انگيزه‏هاى انقلابى گرايش عمومى دارند. وقتى يك ملتى از اين تعداد جوان و از اين نسبت سنى در مجموعه‏ى خود برخوردار است، بايد اميدوار باشد. نسل نو، نسل تازه‏نفس و نسل اميدوار به آينده، هميشه اين امكان را به يك كشور و يك ملت مى‏دهد كه با ابتكارات خود آينده را آنچنان كه شايسته‏ى آن ملت است، بسازد. ما امروز يك چنين وضعى داريم. اكثر مردم جامعه‏ى ما جوانند؛ آن هم جوانانى كه غالباً در دام گرفتاريها و فسادهايى كه جوانهاى دنيا در آن گرفتارند، گرفتار نشده‏اند. بنده قبول نمى‏كنم حرف افراد بدبينى را كه نسل جوان ما را به انواع اتهامات متهم مى‏كنند و اينها را واقع‏بينانه نمى‏دانم، بدبينانه مى‏دانم. جوان جامعه‏ى امروز ايران با جوان دوران قبل از پيروزى انقلاب و با جوانان امروز در سطح كشورهاى منطقه و بسيارى از كشورهاى دنيا - كه ما خبر داريم - از زمين تا آسمان تفاوت دارد. در دل و زندگى جوان ما باورهاى دينى هست؛ بى‏مبالاتى و بى‏اعتنايى به ارزشها در جوانان ما بسيار كم است.
من در نماز عيد فطر اين را از روى علم و اطلاع گفتم. در شبهاى احياء ماه رمضان امسال و در مراسم گوناگون دعا و تضرع، جوانانى از قشرهاى مختلف و با ظواهر گوناگون شركت كرده بودند؛ كه اگر يك انسان سطحى و ظاهربين آن پسر يا آن دختر را با آن لباس - فرض بفرماييد - مشاهده كند، خيال مى‏كند اين اصلاً خدا را نمى‏شناسد؛ نه، اين‏طور نيست. جوانهاى ما دل در گروِ حقيقت دارند؛ دلهايشان نرم و نورانى است. هيچ وقت در اين كشور در طول سالهاى گذشته، از دوران جوانى و نوجوانى ما، به ياد نداريم كه در ماه رمضان، در مساجد كشور يا در مسجد گوهرشاد مشهد، مردم بيايند اعتكاف بكنند. در ايام‏البيض سه روزِ متعارف ماه رجب يا ماه شعبان، ما تعداد معدودى در قم ديده بوديم كه اعتكاف مى‏كردند؛ آن هم غالباً طلبه‏ها. در غير آن معمول نبود. امروز در ايام اعتكاف، دانشگاهها و مساجد و سرتاسر كشور و مساجد جامع، مملو از معتكفين است؛ علاوه‏ى بر آن، در دهه‏ى آخر ماه رمضان، جمعيت عظيمى مشغول اعتكاف بودند. چه كسانى؟ پيرمردها؟ پيرزن‏ها؟ نه، همين جوانها، جوانترينها. اين ديگر در دنيا نظير ندارد. اين نسل جوان امروز ماست. امروز گرايش به دين و ارزشهاى انقلابى، وجه غالب جامعه است.
خوشبختانه يك دولت مردمى و پايبند به ارزشهاى دينى هم سرِ كار است. خود رئيس جمهور با شيوه و منش مردمى، با ساده‏زيستى، با دلبستگى كامل به ارزشهاى اسلامى، با شجاعت و اعتمادبه‏نفس، در ميدان كار و تلاش است؛ اجزاى دولت و خود رئيس جمهور، كمربسته‏ى خدمت به مردم مشغول كار هستند. ابتكار عمل را - هم در مسائل كشور و هم در مسائل بين‏المللى - در دست دارند. امروز در عرصه‏ى بين‏المللى ديگر اين‏طور نيست كه مسئولان كشور ما مجبور باشند دنبال حرف سياستمداران و سياست‏سازان بين‏المللى بدوند؛ نه، ابتكار عمل در دست مسئولان ماست. اعتمادبه‏نفس و ايمان و اتكاء به خدا در مسئولان كشور، يك چنين اثرى دارد و امروز بحمداللَّه اين‏طور است. رئيس جمهور، اهل كار، اهل ابتكار، اهل خدمت، اهل عمل، وارد ميدان و خسته نشو است؛ اين، افقها را روشن مى‏كند. امروز نظام سياسى ما اين‏طورى است؛ نظام باثبات، مردم مؤمن، جوانان علاقه‏مند، پُرتحرك و پُرشور، و مسئولان دلسوز و علاقه‏مند، شجاع و داراى ابتكار عمل.
در شاخصهاى گوناگون كشور هم در همه جا نشانه‏ى پيشرفت را ملاحظه مى‏كنيم. اين گزارشى كه چند هفته‏ى قبل، رئيس جمهور محترم از وضع كشور، مسائل اقتصادى و غيره به مردم داد، مورد تأييد كارشناسان منصف و حتّى در موارد بسيارى، مورد تأييد مراكز بين‏المللى است؛ كه آن مراكز بين‏المللى غالباً نسبت به مسائل ما با غرض و عناد اظهارنظر مى‏كنند؛ آنها در موارد بسيارى همين‏ها را تأييد كردند: در مسئله‏ى تورم، مسئله‏ى نرخ بيكارى و زمينه‏ى مبارزه‏ى با فساد. آنها انگيزه‏هاى معكوس دارند؛ در خيلى از موارد، انسان مى‏بيند آمارى كه آنها مى‏دهند، علمى و متكى بر واقعيت نيست، در واقع سياسى است. مايلند اوضاع ما را بد جلوه دهند؛ اما همانها هم در موارد بسيارى به درست بودنِ گزارش اعتراف و تأكيد كرده‏اند.
امروز بحمداللَّه قشرهاى عمومى مردم - بخصوص مردم مستضعف - اميدوارند. اين اميدوارى نه به خاطر اين است كه مشكلات برطرف شده است؛ ممكن است برطرف كردن مشكلات، سالها طول بكشد. گاهى انجام كارهاى بزرگ احتياج دارد به گذشت يك دوره، دو دوره‏ى عمر دولتها تا به نتيجه برسد؛ ليكن در عين حال مردم اميدوار و خوشحالند؛ چرا؟ چون احساس مى‏كنند دارد كار مى‏شود؛ در جهت رفع تبعيض و كمك به محرومان پيشرفت است؛ همين، دل مردم را خوشحال مى‏كند. بنده هم تأكيدم هميشه - در طول اين سالهاى گذشته - به دولتها و مسئولان مختلف اين بوده كه كارى كنيد چيزى از خود نشان بدهيد كه مردم بفهمند و قبول كنند كه شما داريد كار مى‏كنيد و داريد به سمت اهداف حركت مى‏كنيد. مردم ما، مردم بزرگوارى‏اند.
بنده تاريخ را زياد خوانده‏ام، با مسائل گوناگون كشورها و ملتها هم آشنا هستم؛ خيلى از ملتها اين نجابت، اين صبر، اين واقع‏بينى و اين همراهى و همدلى را ندارند؛ كما اينكه بسيارى از ملتها اين آگاهى و هُشيارى را ندارند كه ملت ما دارد. ملت ما همين‏قدر احساس بكنند كه مسئولان كشور مى‏خواهند براى آنها كار كنند و در ميدانند، بيكار ننشسته‏اند و براى خودشان چيزى نمى‏خواهند. اين كه ما اين‏قدر روى ساده‏زيستى مسئولان تكيه مى‏كنيم، اين براى همين است كه به مردم نشان بدهند براى خود كيسه نمى‏دوزند و به فكر ثروت‏اندوزى براى خودشان نيستند؛ اين، مردم را اميدوار مى‏كند و اعتماد آنها را برمى‏انگيزد. خيلى فرق است بين آن مسئولى كه در دوران كوتاه مسئوليت خود در فكر اين است كه يك آينده‏ى مالى براى خود تأمين بكند؛ دائم به اين طرف و آن طرف دست مى‏اندازد و چنگ مى‏زند، شايد بتواند آينده‏ى مالى و زندگى خودش را تأمين كند، و آن انسانى كه در دوران مسئوليت، اصلاً به فكر تنها چيزى كه نيست، مسائل شخصى است؛ اينها خيلى با هم تفاوت دارند.
امروز در دنيا هر كسى به وزارتى، رياستى و مديريتى مى‏رسد، جزو اولين اهدافش اين است كه از طرقى - حالا ولو ظاهراً قانونى - آينده‏ى خودش را تأمين كند؛ فردا كه از كار كنار رفت، در فلان كمپانى، در فلان شركت و در فلان سرمايه‏گذارى مهم سهمى داشته باشد. ما در نظام جمهورى اسلامى مايليم مسئولان ما اين‏طور نباشند. خوشبختانه مى‏بينيد امروز مسئولان كشور، خود رئيس جمهور در رأس آنها، به معناى واقعى كلمه، همه‏ى وقتشان را دارند براى مردم صرف مى‏كنند.
اقتدارِ بين‏المللى ملت ما، روحيه‏اش را تقويت كرده است؛ امروز همين مسئله‏ى انرژى هسته‏اى را - كه اين، يك مسئله است؛ همه‏ى مسائل ما كه نيست - در سطح بين‏المللى همه پذيرفته‏اند كه ايران بر سرِ اين خواسته‏ى به حق و حق طبيعى خود، محكم ايستاده است. اين اقتدار در عرصه‏ى بين‏المللى، روحيه‏ى مردم را هم به نوبه‏ى خود بالا مى‏برد. رشد علم و رشد صنعت و فناورى در داخل كشور، فرصتهاى خوبى را براى حل مشكلات به وجود آورده است. مسئله‏ى اساسى‏اى كه امروز هدف مسئولان كشور است، «مسئله‏ى اشتغال» است. دارند تلاش و فعاليت مى‏كنند و كار مى‏كنند كه اين معضل را - كه از سالها پيش گريبان‏گير ملت بوده است - به بهترين شكلى در مدت زمان متناسب خودش حل كنند.
از جمله‏ى شاخصها، مسئله‏ى «مبارزه‏ى با فساد» است؛ فساد ادارى و مالى، جزو بدترين عوارض است. اين، از همان مواردى است كه مراكز بين‏المللى تأييد كرده‏اند كه در اين يك سال و نيم اخير، رتبه‏ى كشور در مبارزه‏ى با فساد بالا آمده است و در اين زمينه پيشرفتهايى وجود داشته است. البته ما به اين قانع نيستيم. بايستى فساد ادارى و مالى و خيانت در امانتهاى ملى در كشور ريشه‏كن شود. اين به سرمايه‏گذاريهاى سالم ربطى ندارد؛ ما به سرمايه‏داران كشور - كسانى كه مى‏توانند سرمايه‏گذارى كنند - توصيه مى‏كنيم كه وارد ميدان سرمايه‏گذارى بشوند و طبق قانون كار كنند. بعضى اين دو تا را با هم اشتباه مى‏كنند. ما با فساد مخالفيم، با سوءاستفاده مخالفيم، با خيانت در امانت - كه عمده هم از مسئولان و مأموران بخشهاى گوناگون دولتى سر مى‏زند - مخالفيم و معتقديم بايد مبارزه بشود. اين مبارزه بحمداللَّه جدّى است و شروع شده است، و بايد توسعه پيدا كند و همه‏گير شود.
در عرصه‏ى سياسى كشور هم امروز وحدت و يكپارچگى مردم از هميشه بيشتر محسوس است. عده‏اى شعار مى‏دادند؛ شعارهايى كه فقط براى جدا كردن مردم از يكديگر خوب بود؛ به اين هم قانع نبودند، شعار حاكميت دوگانه مى‏دادند؛ يعنى در خود حاكميت و مديريت كشور دودستگى به وجود آيد و به جان هم بيفتند؛ اين را صريحاً شعار مى‏دادند و خجالت هم نمى‏كشيدند. اينها بحمداللَّه منزوى شده‏اند. امروز يكپارچگى و همدلى در مديريت كشور، يك نعمت بزرگى است. مردم، دلهايشان به هم نزديك است و اتحاد بين مردم و دولت هم خوب است. البته تبليغاتى انجام مى‏گيرد. چندى پيش رئيس جمهور محترم از مطبوعات گله كرد كه بدگويى مى‏كنند، بددهنى مى‏كنند، لجن‏پراكنى مى‏كنند؛ و بعضى از مطبوعات اعتراض كردند. من معمولاً مطبوعات را مى‏بينم؛ من حق را به رئيس جمهور دادم. من معتقدم - نمى‏گويم همه‏ى مطبوعات - بعضى از مطبوعات نه اينكه انتقاد مى‏كنند - انتقاد ايرادى ندارد - بى‏انصافى مى‏كنند؛ از روشهاى تبليغاتى و رايج دنيا استفاده مى‏كند تا آن كارى را كه در دولت به نفع مردم انجام گرفته، زير سؤال ببرند يا ناديده بينگارند، و اگر عيبى هست - ولو كوچك هم باشد - آن عيب را بزرگ كنند. اين را انسان در بسيارى از مطبوعات مى‏بيند. ايرادى ندارد. اين هست، اما ملت ما آگاه و هوشيارند.
من از سالها قبل هشدار دادم و براى مردم نقشى را كه دستهاى بيگانه در مديريت فرهنگى كشور و رسانه‏ها و تبليغات كشور به كار مى‏گيرند، تبيين كردم. بعضيها انكار كردند؛ اما بالاخره همه تصديق كردند. دشمنان ما بيكار ننشسته‏اند: از مطبوعات استفاده مى‏كنند، از تبليغات استفاده مى‏كنند و از روشهاى گوناگون تبليغى استفاده مى‏كنند تا آن ارزشهايى را كه ملت به آنها پايبند است و آنها از آن ارزشها خوششان نمى‏آيد، در چشم مردم بشكنند. تلاششان را مى‏كنند. ما هم در عمل نشان داديم كه مطبوعات آزادند؛ اين عملكردهايى كه از نظر ما بسيار منفى است، وجود دارد؛ اما مطبوعات آزادانه دارند همان كارها را مى‏كنند. اين، خود رد عملىِ كسانى است كه معتقدند آزادى بيان نيست؛ نخير، آزادى بيان، نشانه‏اش همين مطبوعاتى است كه عليه دولت، عليه نظام و عليه سياستهاى كلى، آزادانه هر چه مى‏خواهند مى‏نويسند؛ كسى هم متعرض آنها نمى‏شود. البته مردم هم به اينها خيلى اعتنايى نمى‏كنند. اين، فضل الهى است.
بحمداللَّه پايگاه سياسى كشور و منزلت اجتماعى ملت ايران در جهان افزايش پيدا كرده است. قبلها دشمنان ما خيال مى‏كردند زمينه را فراهم كرده‏اند يا فراهم خواهند كرد و با يك حركت دست مى‏توانند كشور را از اين رو به آن رو كنند. امريكاييها اين حرف را گفتند. چند سال قبل از اين، عده‏اى از سياسيون امريكايى به طور محرمانه و مخفيانه - ما مطلع نشديم، بعد كه برگشتند مطلع شديم - به ايران آمده بودند و با بعضى از محافل نامساعد با نظام نشست و برخاست كرده بودند؛ وقتى رفتند گفتند در ايران كسانى هستند كه منتظر يك اشاره‏ى ما هستند تا عليه نظام شليك كنند. امروز حقيقت براى آنها روشن شده است. نه فقط نمى‏توانند سلطه پيدا كنند، حتّى لطمه هم نمى‏توانند بزنند. ملت بيدار و متحد است. ما دلهايمان به هم نزديك است. ملت به مسئولان خود اعتماد دارد؛ مى‏داند كه آنان آنچه مى‏كنند و آنچه مى‏گويند، براى شخص، براى قدرت و براى زر و زور نيست. با نگاه باز نيازها و مصالح كشور مشاهده مى‏شود و مردم هم تشخيص مى‏دهند.
امروز بحمداللَّه موقعيت ما، موقعيت مستحكمى است؛ بعكس موقعيت دشمنان و مخالفان ما متزلزل است. من ديروز و پريروز هم گفتم: امريكاى امروز، امريكاى ده سال و پانزده سال قبل نيست؛ رژيم صهيونيست امروز هم، رژيم صهيونيست چند سال قبل نيست. اين رژيم بشدت تودهنى خورد.
البته اينها از مخالفتها و خصومت و دشمنى‏شان دست برنخواهند داشت. ايرادى ندارد. اين مكر الهى هم عليه خود آنهاست تا در دنيا بيشتر نشان داده بشود كه قدرت ابرقدرتها چقدر ظاهرى و پوشالى است.
امروز وضع سياست در دنيا هم تغيير پيدا كرده است. دولتهايى در مناطقى بر سر كار مى‏آيند كه امريكا آنجا را حيات خلوت خود به حساب مى‏آورده است؛ دولتهايى سر كار مى‏آيند كه با امريكا مخالفند. هر چه هم رژيم ايالات متحده تلاش مى‏كند كه اينها سر كار نيايند، نمى‏تواند. اين نشان‏دهنده‏ى اين است كه در وضع سياست جهان هم تحول ايجاد شده است.
ملت عزيز ما! مردم عزيز گرمسار! خداى متعال وعده‏ى قطعى كرده است كه: «انّ الّذين قالوا ربّنا اللَّه ثمّ استقاموا تتنزّل عليهم الملائكة الّا تخافوا و لاتحزنوا»؛ استقامت در راه درست نتيجه‏اش اين است كه خداى متعال اندوه و ترس را از يك انسان و يك جامعه سلب مى‏كند و موفقيت را نصيب آنها مى‏كند. ما راهى كه انتخاب كرديم، راه خداست. راه خدا فقط به معناى عبادت كردن و در كنج نشستن نيست؛ راه خدا يعنى به سعادت رساندن جامعه‏ى انسانى. ملت ما اين راه را انتخاب كرد؛ يعنى راه عدالت، راه انصاف، راه عبوديت الهى، راه برابرى انسانها، راه برادرى انسانها با يكديگر و راه اخلاق نيكو و پسنديده و فضيلتهاى انسانى؛ و در اين راه پافشارى هم كرده است؛ با سختيهايى كه در اين راه هست، مقابله كرده و از آنها نهراسيده است. ان‏شاءاللَّه ميوه‏هاى شيرين و دلنشين اين ايستادگى را خداى متعال به او خواهد چشاند.
مسئولان گوناگون كشورى نسبت به مسائل اين استان هم بسيار حساسند. اين مطالبى كه امام جمعه‏ى محترم در بياناتشان ايراد كردند، تماماً چيزهايى است كه در گزارشهاى قبل از سفر به بنده ارائه شده بود و مسئولان دولتى درصدد انجام همين مسائل هستند؛ تصميم‏هاى خوبى هم گرفته شده است. البته در سفرهاى ما بَنا بر اين نيست كه كارها و مسئوليتهايى را كه دولت بر عهده دارد، ما هم اينها را به طور مضاعف بر مسئولان تحميل كنيم. اينها كارهايى است كه در برنامه‏هاى دولت هست. ما توصيه مى‏كنيم ان‏شاءاللَّه تسريع و تسهيل بشود؛ نقاطى كه از چشمها دور مانده است، مورد توجه قرار بگيرد و همه‏ى مسئولان - چه مسئولان استان، مسئولان شهرستان، نمايندگان مجلس و مديريتهاى بالا كه در تهران هستند - به طور هماهنگ بر روى اين نقاط متمركز بشوند و يكى پس از ديگرى اين مشكلات را حل كنند و اين گره‏ها را باز كنند. اميدواريم خداوند متعال بركات مادى و معنوى را بر شما مردم عزيز نازل بفرمايد.
پروردگارا! مردم عزيز گرمسار را، اين زن و مرد و پير و جوانِ پُرشور و مؤمن را مشمول الطاف ويژه‏ى خود قرار بده. پروردگارا! جوانها را به راه راست و راه رشد و استقامت هدايت بفرما. پروردگارا! روزبه‏روز بر زيباييها و بهبوديهاى زندگى اين مردم خوب و مؤمن بيفزا. پروردگارا! مسئولان محترم را در خدمت به اين مردم، روزبه‏روز موفقتر بگردان.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار كارگزاران سازمان حج و زيارت
1/ 9/ 85


بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

به مجموعه‏ى خدمتگزاران مفتخر و كارگزاران موفق مراسم عظيم حج خوش‏آمد عرض مى‏كنيم. حقيقتاً خدمت در اين ميدان در هر رده‏اى، موجب افتخار انسان است. نيتها را در كار حج و كارگزارى حج، بايد خيلى فراتر از مقاصد معمولى و كوچكى برد كه ما انسانها دچار آنها هستيم. علت هم اين است كه افق در امر حج، بسيار بالاست.
«حج» يك فريضه‏ى پُرظرفيتى است كه اگر درست عمل شود و آنچنان كه شارع مقدس خواسته است در هر دوره و زمانى، متناسب با آن زمان به شكل شايسته‏اى انجام بگيرد، تأثيرات آن علاوه بر تأثيرات فردى و ملى، تأثيرات بين‏المللى خواهد بود. ما ديگر كدام واجب را داريم كه اين‏طور باشد. اين عمل و فريضه، هم دل و روح و باطن خود انسانِ حج‏گزار را تصفيه مى‏كند، نورانى مى‏كند و به خدا نزديك مى‏كند؛ با استغفار و با تضرع و مناجات الهى آشنا و معنوى مى‏كند؛ هم بر روى مسائل يك ملت اثر مى‏گذارد؛ چون بخشى از مردم يك ملت وقتى در يك جهت خاصى، در يك سفرى و با يك هدفى رفتند و برگشتند، همگرايى آنها قهراً بيشتر مى‏شود و سطح معنويت و اخلاق ملى بالا مى‏رود. و هم علاوه‏ى بر اينها بين‏المللى است؛ چون ملتها با اشتراكاتى كه دارند، فارقها و تفاوتهايى هم با هم دارند كه آنها را از هم جدا مى‏كند و احياناً انگيزه‏هاى خصمانه‏اى نسبت به يكديگر در آنها به وجود مى‏آورد. «حج» موجب مى‏شود كه اين فارقها كمرنگ شود و آن جهات اشتراك و اتحاد بين ملتهاى گوناگون برقرار گردد. بنابراين ما هيچ واجبى را با اين ابعاد گسترده و عظيم نداريم.
علت اين هم كه به ما گفته‏اند اين عمليات را با هم انجام بدهيد، در يك «فى ايّام معدودات»، «فى ايّام معلومات» در يك وقت معينى بايد انجام بدهيد، همه در اين موعد و در اين ميقات بايد جمع بشوند، به نظر مى‏رسد همين باشد كه خواسته‏اند اين آثار، ابعاد بين‏المللى پيدا كند. والّا مى‏گفتند هر كسى در طول سال، هر وقت خواست بيايد همين عمليات را انجام بدهد. اين را نگفته‏اند؛ مثل عمره؛ در عمره هر كسى هر وقتى خواست، مى‏رود انجام مى‏دهد، عمل مستحبى است؛ اما حج اين‏طور نيست. حج بايد در يك وقت معينى باشد؛ مى‏خواهد همه آنجا جمع شوند. براى چه جمع بشوند؟ جمع بشوند كه با هم دعوا كنند؟ «لا رفث و لا فسوق و لا جدال فى الحجّ»؛ پس جمع شدن براى دعوا كردن نيست، براى احساس بيگانگى از هم نيست؛ پس براى چيست؟ براى همين احساس اتحاد و يگانگى است؛ اين احساس را در خود و طرف مقابل به وجود آوردن است. حقيقتاً دنيا و آخرت در قضيه‏ى حج گنجانده شده است؛ اين ظرف بسيار وسيع و پُراستعداد و پُرظرفيتى است كه از اين مى‏شود استفاده كرد. اگر من و شما - هر كدام - در يك بخشى، در يك رده‏اى تلاش كنيم كه اين ظرفيت شناخته شود و از آن استفاده بشود، آن وقت اجر و پاداش خواهد داشت. لذا اين عمل، بسيار عمل مهمى است و كارگزار آن هم حقيقتاً بايد احساس افتخار كند.
آنچه كه در حج بايد مورد توجه باشد - بارها هم گفته شده است؛ هم ما عرض كرديم، هم ديگران گفته‏اند - آن همين است كه: حج به معناى حقيقى خود نزديك بشود. البته اين يك لوازمى نياز دارد. يكى از لوازمش همين «آمادگى قبلى» است. آدمى را بدون آمادگى قبلى ببرند در حج رها كنند، يقيناً استفاده‏ى صحيحى نخواهد كرد؛ بنابراين بايد از قبل او را آماده كنند. اين يك وظيفه است. يكى از كارهاى سازمان حج و بعثه‏ى مربوط به اين كار، بايد اين باشد: مردمى را كه مى‏خواهند مسافر حج بشوند، از پيش در اينها ظرفيت و آمادگى به وجود بياورند. البته حالا هم هست، اما اين بايد بيشتر شود؛ با تهيه‏ى كتاب، با برنامه‏ريزيهاى گوناگون، با آموزش و بيان مسائلى كه احتياج دارند بدانند - چه مسائل فقهى، چه مسائل اجتماعى و سياسى و اخلاقى و معنوى و عبادى و عرفانى و ... . بنابراين يكى از كارها، ايجاد آمادگى در مسافر حج است.
يك مطلب ديگر اين است كه: «حج و فضاى آن را از انگيزه‏هاى دنيايى و مادى - تا آن جايى كه ممكن است - تخليه كنند.» اين خيلى مهم است؛ چون يكى از شاخصهايى كه در حج در نظر گرفته شده است، اين است. مى‏گويند در حج شما حق نداريد بوى خوش استعمال كنيد، اگر از جايى گذشتيد كه بوى ناخوشى هست، حق نداريد بينى‏تان را بگيريد. البته اينها خيلى معنا دارد. حج جايى است كه بايد هر چه ممكن است انسان از انگيزه‏هاى دنيوى و مادى جدا و دور بشود. البته ما نمى‏خواهيم سفارش كنيم كه به حجاج آنجا گرسنگى بدهيد يا جاى بد بدهيد، نه؛ پذيرايى از حجاج و مسكن و غذا و تأمين آسايش جسمانى‏شان كه بتوانند به مسائل معنوى بپردازند، خود اين يكى از كارهاى مهم است؛ اين را ما نفى نمى‏كنيم. اما اين انگيزه‏هاى مادى را تا آنجايى كه ممكن است، بايد از دلها خارج كرد؛ اين انگيزه‏ى بازارگردى و سوغات‏خَرى و اينها را بايد كم كرد؛ نگاه به حج به صورت يك سفر گردشى يا خداى نكرده با يك اهداف ديگر، كه ديگر آنها قابل ذكر هم نيست. ولى اين نفس و هواى انسان، انسان را به خيلى جاها مى‏كشاند. بايد اينها را مراقبت و جلوگيرى كرد. اين انگيزه‏هاى مادى بايد در حج - چه در حاجى، چه در همراه، چه در كارگزار - دور شود؛ اين هم يك نقطه است كه اگر بخواهيم از آن ظرفيت عظيم استفاده كنيم، يكى از شرايطش اين است.
يكى ديگر از شرايط، همين «مسئله‏ى اتحاد مسلمين» است. حج بايد آئينه‏ى اتحاد باشد، نه آئينه‏ى اختلاف. اگر قرار باشد ما همه يك‏جا جمع بشويم تا در آنجا يكى به يكى بگويد تو بدى، آن ديگرى بگويد تو بدترى؛ اين چه جمع شدنى است! اگر اختلافى هم وجود دارد، جاى بروزش آنجايى نيست كه خداى متعال فرموده است: جمع بشويد تا «ليشهدوا منافع لهم» كه منافع خودشان را در آنجا به دست بياورند. بعضيها - حالا نگاه خوش‏بينانه همين است كه بگوييم كج‏سليقگى است، والّا اگر به چشم بدبينانه نگاه كنيم، حرفهاى ديگر هم مى‏شود زد - حج را جايى قرار مى‏دهند براى دندان نشان دادن و لج كردن و چهره در هم كردن نسبت به اختلافات فرقه‏اى و طائفى؛ شيعه و سنى را آنجا مقابل هم قرار دادن. چقدر بايد به ما بگويند تا باور كنيم كه امروز بيش از گذشته اختلافات شيعه و سنى يكى از محورهاى اساسى است كه دشمنان اسلام دارند رويش سرمايه‏گذارى مى‏كنند. حاضرند پولهاى كلان خرج كنند كه شيعه را عليه سنى و سنى را عليه شيعه تحريك كنند. يك عده بى‏عقلهايى هم هستند كه بدون اينكه از اين پولهاى كلان هم بگيرند، براى استكبار همين هدف را مفت و مجانى تأمين مى‏كنند. خوب چرا؟ اين خطايى است كه معلوم نيست خداى متعال از آن بگذرد. خداى متعال همه‏ى مسلمانها را در يك مركز واحدى جمع كند كه واضح‏ترين منافع آن، احساس اجتماع، احساس اتحاد و احساس يگانگى است؛ آن وقت در اين مجمعى كه براى احساس بيگانگى به وجود آمده، ما بنا كنيم در اين گوشه و آن گوشه، به سر و كله‏ى هم زدن و اختلاف را تشديد كردن! اين لج كردن با خدا نيست؟! ما - نه فقط تحليلاً، از روى اطلاع عرض مى‏كنم - مى‏دانيم كه در خودِ آن مراكز، دستهاى استعمار كسانى را گماشته‏اند تا اينكه اين اختلافات را تشديد كنند؛ يعنى آنجا افراد مأمورى هستند كه اصلاً مأموريتشان همين است كه يك بهانه‏ى كوچكى از يك شيعه‏اى پيدا كنند، جنجال راه بيندازند، تكثير كنند، فحش بدهند، اهانت كنند و دعوا راه بيندازند. اگر هم خبر نداشتيم، تحليل هم اين را نشان مى‏داد؛ دليلى نداشت كه دشمنان وحدت اسلامى از اين فرصت و امكان عظيم حج براى اين مقصود استفاده نكنند؛ خبر هم داريم كه چرا، افرادى را هم براى اين كار اجير مى‏كنند. مراقب باشيد در اين دام نيفتيد. ايرانى چه شيعه‏اش و چه سنى‏اش، مراقب باشد در اين دام نيفتد.
ما البته به برادران خودمان در سعودى و در جاهاى ديگر هم نصيحت و توصيه مى‏كنيم كه نگذارند؛ مانع بشوند از نفوذ آن دستهاى اختلاف‏افكنى كه در آنجاها اين اختلافات را تشديد مى‏كنند و به رخ يكديگر مى‏كشند. اين مسئله‏ى بسيار مهمى است.
يك مسئله هم مسئله‏ى «برائت» است. قضيه‏ى برائت از كفار و مشركين بسيار مهم است. بايد همه‏ى ملتهاى مسلمان در اين كار پيشقدم باشند. به نظر ما خود عربستانيها بايد در اين قضيه پيشقدم شوند. آن كسانى كه ميزبان حجند، آنها اين كار را بايد بكنند. بيش از آنكه ميهمانان ايرانى يا ميهمانان ساير كشورها درصدد اين كار باشند، اين تكليف آنهاست. شكى نيست كه استكبار جهانى با دنياى اسلام بد است. اين بد بودن، فقط هم بغض نيست؛ بلكه ابراز بعض و دشمنى كردن است؛ نه اينكه دشمنند و نشسته‏اند كنار تماشا مى‏كنند؛ نه، دشمنى هم مى‏كنند. قصدشان اين است كه دنياى اسلام را به‏كلى از حقيقت اسلام خالى كنند؛ اين ديگر حرفى نيست كه احتياج به اثبات و استدلال داشته باشد. اين را همه‏ى مسلمانهايى كه چشمشان باز است، مشاهده مى‏كنند. اينها دشمن مسلمانهايند. مايلند اسلام نباشد تا بتوانند بر اين ملتها سلطه پيدا كنند؛ اسلام نباشد تا بتوانند بر منابع آنها تسلط پيدا كنند؛ تا بتوانند فرهنگ خودشان را در آنجا رايج كنند، آنها را به بخش ِ درجه‏ى دو از ملتهاى خودشان تبديل كنند؛ بخش درجه‏ى دو و پايين از ملتهاى خودشان.
وقتى يك ملتى، فرهنگ يك ملت ديگر را قبول كرد، همين مى‏شود؛ مى‏شود جزوى از آن ملت، منتها مثل بچه‏ى ناتنى، مثل جماعتِ درجه‏ى پست‏تر. هم بر طبق ميل آنها رفتار مى‏كند، هم مثل خود آن ملت از طرف آن ملت، تحويل گرفته نمى‏شود. اشتباهِ اين كسانى كه سعى كردند رفتار فرنگيها را در همه‏ى امورشان تقليد كنند، اينجا بود. نفهميدند كه با تقليد رفتار يك قوم و يك ملت و يك فرهنگ، مثل آنها و جزو آنها نمى‏شوند؛ بلكه تابع آنها و درجه‏ى دو آنها مى‏شوند. استكبار نسبت به دنياى اسلام هميشه اين را خواسته است.
مانع عمده اسلام است. با اسلام بدند به اين دلائل؛ و دشمنى مى‏كنند با اسلام؛ اينكه ديگر جاى ترديد نيست. اين دشمنى در شكلهاى استكبارى، صهيونيستى، خشن، خونين، بى‏رحمانه و سبعانه هم هست. خوب، آيا جا ندارد مسلمانها نسبت به اين رفتار، موضع خودشان را ابراز كنند؟! ما كه نمى‏خواهيم از مكه لشگر راه بيندازيم برويم به سمت يك كشورى، آنجا بجنگيم؛ مى‏خواهيم اعلام موضع كنيم. مسلمانها بگويند كه موضعشان در مقابل اين غزو استكبارى و صهيونيستى چيست. جايش كجاست اگر بخواهند اعلام موضع كنند غير از مكه؛ غير از اين مجامع عظيم و ميقات عظيم امت اسلام. جايش همانجاست. همه بايد بكنند؛ همه‏ى ملتها و همه‏ى رؤساى كشورها، اگر به اين حقيقت توجه كنند و وجدان بيدارى وجود داشته باشد. اگر آنها نمى‏كنند، ما مى‏كنيم. ما كار خودمان را تعطيل نمى‏كنيم به خاطر اينكه ديگران به اين وظيفه عمل نمى‏كنند؛ اين بسيار مهم است. فقط هم اعلام موضع است؛ اين، بيان موضع يك كشور است؛ آن هم با استدلال و منطق. سعى بشود اين حقيقت به ملتهاى مسلمان تفهيم بشود. در اين ارتباطاتى كه وجود دارد، اين معنا روشن بشود كه ما هدفمان از اين اعلام برائت چيست و معناى اين اعلام برائت چيست؟ اينها تدوين بشود، نوشته بشود، با لغت متناسب و قابل فهم بيان بشود و در اختيار حجاج كشورهاى اسلامى گذاشته بشود.
امروز در دنيا شوق به اسلام ناب روزبه‏روز بيشتر مى‏شود. از اول انقلاب تا به حال، روزبه‏روز اين شوق بيشتر شده است و كمتر نشده است. خيال مى‏كردند كه انقلاب مثل شعله‏اى بود كه بلند شد و بعد هم نشست، تمام شد؛ يك عده آدمهاى سطحى و ظاهرنگر اين‏طور خيال مى‏كردند. شنيديد كه در اين چند سال گذشته چه تعبيراتى در اين زمينه‏ها بود: انقلاب تمام شد، انقلاب فراموش شد، موزه‏اى شد. نمى‏فهميدند كه آن شعله وقتى كه شما نگاه مى‏كنيد مى‏بينيد فرو نشسته است، تازه نوبت آن آتش‏گيره‏هاى سنگين و ماندگارى است كه با آن شعله روشن شده و آنها در طول زمان، خاموش شدنى نيست.
امروز در دنياى اسلام نفرت از استكبار، نفرت از امريكا بالخصوص و نفرت از صهيونيستها و رفتارهاى آنها روزبه‏روز بيشتر شده است. فقط نفرت هم نيست، احساس ميل به اقدام در مسلمانها زياد شده است. لذا شما در فلسطين اين قضايا را مشاهده مى‏كنيد. البته فلسطين، همان فلسطين پنجاه سال پيش است كه آن راگرفتند و تصرف كردند؛ ببينيد حالا به چه مجموعه‏ى نيرومند و قوى‏اى تبديل شد كه امريكا و صهيونيستها با همديگر نمى‏توانند علاج كنند؛ در حالى كه آن ملت هيچ چيز هم ندارند و تحت محاصره‏ى شديد هستند. اين همه دارند روى فلسطين فشار مى‏آورند. روزانه دارند كشتار مى‏كنند و فاجعه‏آفرينى و جنايت مى‏كنند؛ اما از عهده‏ى آنها بر نمى‏آيند. يك نمونه‏ى بارزش همين حادثه‏ى عجيب و معجزه‏آساى لبنان بود. آنها خيال مى‏كردند لبنان ضعيف‏ترين حلقه‏ى كشورهاى دنياى اسلام است؛ اما معلوم شد كه يكى از قويترين حلقه‏هاست؛ ديديد لبنانيها چه كردند، چه كرد حزب‏اللَّه!
عراق جور ديگرى و افغانستان هم يك جور ديگر. در تمام اين منطقه، مسلمانها، جوانهاى مسلمان و انگيزه‏هاى اسلامى رو به رونق بيشتر است. حالا كه اين هست، بايد مسلمانها تشويق بشوند به اينكه اين اعلام موضع را - كه برائت است - روزبه‏روز بيشتر كنند.
به هر حال، اميدواريم اين برنامه‏هايى كه ذكر كردند - هم جناب آقاى رى‏شهرى و هم مدير محترم اشاره كردند؛ اين برنامه‏هايى كه نشان مى‏دهد به تصحيح و تكميل برنامه‏هايى كه در حج هميشه بوده است - ان‏شاءاللَّه با بهترين وجهى انجام بگيرد. هم نگاه به سازمان و كيفيت كارهاى سازماندهى‏اى كه هست، هم نوعِ وظايف و كارهايى كه بايد انجام بگيرد. ان‏شاءاللَّه روزبه‏روز بايستى با نگاه نو و احساس مسئوليت، اين مجموعه‏ى حج را - هر دو بخش را - تعالى و تكامل بخشيد و بهتر از گذشته كرد.
ان‏شاءاللَّه همه‏ى اين خدمات منظور نظر حضرت بقيةاللَّه(ارواحنافداه) باشد و ارواح طيبه‏ى شهدا و روح مطهر امام بزرگوارمان از آن راضى و خشنود باشند.

و السّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار كارگزاران سازمان حج و زيارت
1/ 9/ 85


بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

به مجموعه‏ى خدمتگزاران مفتخر و كارگزاران موفق مراسم عظيم حج خوش‏آمد عرض مى‏كنيم. حقيقتاً خدمت در اين ميدان در هر رده‏اى، موجب افتخار انسان است. نيتها را در كار حج و كارگزارى حج، بايد خيلى فراتر از مقاصد معمولى و كوچكى برد كه ما انسانها دچار آنها هستيم. علت هم اين است كه افق در امر حج، بسيار بالاست.
«حج» يك فريضه‏ى پُرظرفيتى است كه اگر درست عمل شود و آنچنان كه شارع مقدس خواسته است در هر دوره و زمانى، متناسب با آن زمان به شكل شايسته‏اى انجام بگيرد، تأثيرات آن علاوه بر تأثيرات فردى و ملى، تأثيرات بين‏المللى خواهد بود. ما ديگر كدام واجب را داريم كه اين‏طور باشد. اين عمل و فريضه، هم دل و روح و باطن خود انسانِ حج‏گزار را تصفيه مى‏كند، نورانى مى‏كند و به خدا نزديك مى‏كند؛ با استغفار و با تضرع و مناجات الهى آشنا و معنوى مى‏كند؛ هم بر روى مسائل يك ملت اثر مى‏گذارد؛ چون بخشى از مردم يك ملت وقتى در يك جهت خاصى، در يك سفرى و با يك هدفى رفتند و برگشتند، همگرايى آنها قهراً بيشتر مى‏شود و سطح معنويت و اخلاق ملى بالا مى‏رود. و هم علاوه‏ى بر اينها بين‏المللى است؛ چون ملتها با اشتراكاتى كه دارند، فارقها و تفاوتهايى هم با هم دارند كه آنها را از هم جدا مى‏كند و احياناً انگيزه‏هاى خصمانه‏اى نسبت به يكديگر در آنها به وجود مى‏آورد. «حج» موجب مى‏شود كه اين فارقها كمرنگ شود و آن جهات اشتراك و اتحاد بين ملتهاى گوناگون برقرار گردد. بنابراين ما هيچ واجبى را با اين ابعاد گسترده و عظيم نداريم.
علت اين هم كه به ما گفته‏اند اين عمليات را با هم انجام بدهيد، در يك «فى ايّام معدودات»، «فى ايّام معلومات» در يك وقت معينى بايد انجام بدهيد، همه در اين موعد و در اين ميقات بايد جمع بشوند، به نظر مى‏رسد همين باشد كه خواسته‏اند اين آثار، ابعاد بين‏المللى پيدا كند. والّا مى‏گفتند هر كسى در طول سال، هر وقت خواست بيايد همين عمليات را انجام بدهد. اين را نگفته‏اند؛ مثل عمره؛ در عمره هر كسى هر وقتى خواست، مى‏رود انجام مى‏دهد، عمل مستحبى است؛ اما حج اين‏طور نيست. حج بايد در يك وقت معينى باشد؛ مى‏خواهد همه آنجا جمع شوند. براى چه جمع بشوند؟ جمع بشوند كه با هم دعوا كنند؟ «لا رفث و لا فسوق و لا جدال فى الحجّ»؛ پس جمع شدن براى دعوا كردن نيست، براى احساس بيگانگى از هم نيست؛ پس براى چيست؟ براى همين احساس اتحاد و يگانگى است؛ اين احساس را در خود و طرف مقابل به وجود آوردن است. حقيقتاً دنيا و آخرت در قضيه‏ى حج گنجانده شده است؛ اين ظرف بسيار وسيع و پُراستعداد و پُرظرفيتى است كه از اين مى‏شود استفاده كرد. اگر من و شما - هر كدام - در يك بخشى، در يك رده‏اى تلاش كنيم كه اين ظرفيت شناخته شود و از آن استفاده بشود، آن وقت اجر و پاداش خواهد داشت. لذا اين عمل، بسيار عمل مهمى است و كارگزار آن هم حقيقتاً بايد احساس افتخار كند.
آنچه كه در حج بايد مورد توجه باشد - بارها هم گفته شده است؛ هم ما عرض كرديم، هم ديگران گفته‏اند - آن همين است كه: حج به معناى حقيقى خود نزديك بشود. البته اين يك لوازمى نياز دارد. يكى از لوازمش همين «آمادگى قبلى» است. آدمى را بدون آمادگى قبلى ببرند در حج رها كنند، يقيناً استفاده‏ى صحيحى نخواهد كرد؛ بنابراين بايد از قبل او را آماده كنند. اين يك وظيفه است. يكى از كارهاى سازمان حج و بعثه‏ى مربوط به اين كار، بايد اين باشد: مردمى را كه مى‏خواهند مسافر حج بشوند، از پيش در اينها ظرفيت و آمادگى به وجود بياورند. البته حالا هم هست، اما اين بايد بيشتر شود؛ با تهيه‏ى كتاب، با برنامه‏ريزيهاى گوناگون، با آموزش و بيان مسائلى كه احتياج دارند بدانند - چه مسائل فقهى، چه مسائل اجتماعى و سياسى و اخلاقى و معنوى و عبادى و عرفانى و ... . بنابراين يكى از كارها، ايجاد آمادگى در مسافر حج است.
يك مطلب ديگر اين است كه: «حج و فضاى آن را از انگيزه‏هاى دنيايى و مادى - تا آن جايى كه ممكن است - تخليه كنند.» اين خيلى مهم است؛ چون يكى از شاخصهايى كه در حج در نظر گرفته شده است، اين است. مى‏گويند در حج شما حق نداريد بوى خوش استعمال كنيد، اگر از جايى گذشتيد كه بوى ناخوشى هست، حق نداريد بينى‏تان را بگيريد. البته اينها خيلى معنا دارد. حج جايى است كه بايد هر چه ممكن است انسان از انگيزه‏هاى دنيوى و مادى جدا و دور بشود. البته ما نمى‏خواهيم سفارش كنيم كه به حجاج آنجا گرسنگى بدهيد يا جاى بد بدهيد، نه؛ پذيرايى از حجاج و مسكن و غذا و تأمين آسايش جسمانى‏شان كه بتوانند به مسائل معنوى بپردازند، خود اين يكى از كارهاى مهم است؛ اين را ما نفى نمى‏كنيم. اما اين انگيزه‏هاى مادى را تا آنجايى كه ممكن است، بايد از دلها خارج كرد؛ اين انگيزه‏ى بازارگردى و سوغات‏خَرى و اينها را بايد كم كرد؛ نگاه به حج به صورت يك سفر گردشى يا خداى نكرده با يك اهداف ديگر، كه ديگر آنها قابل ذكر هم نيست. ولى اين نفس و هواى انسان، انسان را به خيلى جاها مى‏كشاند. بايد اينها را مراقبت و جلوگيرى كرد. اين انگيزه‏هاى مادى بايد در حج - چه در حاجى، چه در همراه، چه در كارگزار - دور شود؛ اين هم يك نقطه است كه اگر بخواهيم از آن ظرفيت عظيم استفاده كنيم، يكى از شرايطش اين است.
يكى ديگر از شرايط، همين «مسئله‏ى اتحاد مسلمين» است. حج بايد آئينه‏ى اتحاد باشد، نه آئينه‏ى اختلاف. اگر قرار باشد ما همه يك‏جا جمع بشويم تا در آنجا يكى به يكى بگويد تو بدى، آن ديگرى بگويد تو بدترى؛ اين چه جمع شدنى است! اگر اختلافى هم وجود دارد، جاى بروزش آنجايى نيست كه خداى متعال فرموده است: جمع بشويد تا «ليشهدوا منافع لهم» كه منافع خودشان را در آنجا به دست بياورند. بعضيها - حالا نگاه خوش‏بينانه همين است كه بگوييم كج‏سليقگى است، والّا اگر به چشم بدبينانه نگاه كنيم، حرفهاى ديگر هم مى‏شود زد - حج را جايى قرار مى‏دهند براى دندان نشان دادن و لج كردن و چهره در هم كردن نسبت به اختلافات فرقه‏اى و طائفى؛ شيعه و سنى را آنجا مقابل هم قرار دادن. چقدر بايد به ما بگويند تا باور كنيم كه امروز بيش از گذشته اختلافات شيعه و سنى يكى از محورهاى اساسى است كه دشمنان اسلام دارند رويش سرمايه‏گذارى مى‏كنند. حاضرند پولهاى كلان خرج كنند كه شيعه را عليه سنى و سنى را عليه شيعه تحريك كنند. يك عده بى‏عقلهايى هم هستند كه بدون اينكه از اين پولهاى كلان هم بگيرند، براى استكبار همين هدف را مفت و مجانى تأمين مى‏كنند. خوب چرا؟ اين خطايى است كه معلوم نيست خداى متعال از آن بگذرد. خداى متعال همه‏ى مسلمانها را در يك مركز واحدى جمع كند كه واضح‏ترين منافع آن، احساس اجتماع، احساس اتحاد و احساس يگانگى است؛ آن وقت در اين مجمعى كه براى احساس بيگانگى به وجود آمده، ما بنا كنيم در اين گوشه و آن گوشه، به سر و كله‏ى هم زدن و اختلاف را تشديد كردن! اين لج كردن با خدا نيست؟! ما - نه فقط تحليلاً، از روى اطلاع عرض مى‏كنم - مى‏دانيم كه در خودِ آن مراكز، دستهاى استعمار كسانى را گماشته‏اند تا اينكه اين اختلافات را تشديد كنند؛ يعنى آنجا افراد مأمورى هستند كه اصلاً مأموريتشان همين است كه يك بهانه‏ى كوچكى از يك شيعه‏اى پيدا كنند، جنجال راه بيندازند، تكثير كنند، فحش بدهند، اهانت كنند و دعوا راه بيندازند. اگر هم خبر نداشتيم، تحليل هم اين را نشان مى‏داد؛ دليلى نداشت كه دشمنان وحدت اسلامى از اين فرصت و امكان عظيم حج براى اين مقصود استفاده نكنند؛ خبر هم داريم كه چرا، افرادى را هم براى اين كار اجير مى‏كنند. مراقب باشيد در اين دام نيفتيد. ايرانى چه شيعه‏اش و چه سنى‏اش، مراقب باشد در اين دام نيفتد.
ما البته به برادران خودمان در سعودى و در جاهاى ديگر هم نصيحت و توصيه مى‏كنيم كه نگذارند؛ مانع بشوند از نفوذ آن دستهاى اختلاف‏افكنى كه در آنجاها اين اختلافات را تشديد مى‏كنند و به رخ يكديگر مى‏كشند. اين مسئله‏ى بسيار مهمى است.
يك مسئله هم مسئله‏ى «برائت» است. قضيه‏ى برائت از كفار و مشركين بسيار مهم است. بايد همه‏ى ملتهاى مسلمان در اين كار پيشقدم باشند. به نظر ما خود عربستانيها بايد در اين قضيه پيشقدم شوند. آن كسانى كه ميزبان حجند، آنها اين كار را بايد بكنند. بيش از آنكه ميهمانان ايرانى يا ميهمانان ساير كشورها درصدد اين كار باشند، اين تكليف آنهاست. شكى نيست كه استكبار جهانى با دنياى اسلام بد است. اين بد بودن، فقط هم بغض نيست؛ بلكه ابراز بعض و دشمنى كردن است؛ نه اينكه دشمنند و نشسته‏اند كنار تماشا مى‏كنند؛ نه، دشمنى هم مى‏كنند. قصدشان اين است كه دنياى اسلام را به‏كلى از حقيقت اسلام خالى كنند؛ اين ديگر حرفى نيست كه احتياج به اثبات و استدلال داشته باشد. اين را همه‏ى مسلمانهايى كه چشمشان باز است، مشاهده مى‏كنند. اينها دشمن مسلمانهايند. مايلند اسلام نباشد تا بتوانند بر اين ملتها سلطه پيدا كنند؛ اسلام نباشد تا بتوانند بر منابع آنها تسلط پيدا كنند؛ تا بتوانند فرهنگ خودشان را در آنجا رايج كنند، آنها را به بخش ِ درجه‏ى دو از ملتهاى خودشان تبديل كنند؛ بخش درجه‏ى دو و پايين از ملتهاى خودشان.
وقتى يك ملتى، فرهنگ يك ملت ديگر را قبول كرد، همين مى‏شود؛ مى‏شود جزوى از آن ملت، منتها مثل بچه‏ى ناتنى، مثل جماعتِ درجه‏ى پست‏تر. هم بر طبق ميل آنها رفتار مى‏كند، هم مثل خود آن ملت از طرف آن ملت، تحويل گرفته نمى‏شود. اشتباهِ اين كسانى كه سعى كردند رفتار فرنگيها را در همه‏ى امورشان تقليد كنند، اينجا بود. نفهميدند كه با تقليد رفتار يك قوم و يك ملت و يك فرهنگ، مثل آنها و جزو آنها نمى‏شوند؛ بلكه تابع آنها و درجه‏ى دو آنها مى‏شوند. استكبار نسبت به دنياى اسلام هميشه اين را خواسته است.
مانع عمده اسلام است. با اسلام بدند به اين دلائل؛ و دشمنى مى‏كنند با اسلام؛ اينكه ديگر جاى ترديد نيست. اين دشمنى در شكلهاى استكبارى، صهيونيستى، خشن، خونين، بى‏رحمانه و سبعانه هم هست. خوب، آيا جا ندارد مسلمانها نسبت به اين رفتار، موضع خودشان را ابراز كنند؟! ما كه نمى‏خواهيم از مكه لشگر راه بيندازيم برويم به سمت يك كشورى، آنجا بجنگيم؛ مى‏خواهيم اعلام موضع كنيم. مسلمانها بگويند كه موضعشان در مقابل اين غزو استكبارى و صهيونيستى چيست. جايش كجاست اگر بخواهند اعلام موضع كنند غير از مكه؛ غير از اين مجامع عظيم و ميقات عظيم امت اسلام. جايش همانجاست. همه بايد بكنند؛ همه‏ى ملتها و همه‏ى رؤساى كشورها، اگر به اين حقيقت توجه كنند و وجدان بيدارى وجود داشته باشد. اگر آنها نمى‏كنند، ما مى‏كنيم. ما كار خودمان را تعطيل نمى‏كنيم به خاطر اينكه ديگران به اين وظيفه عمل نمى‏كنند؛ اين بسيار مهم است. فقط هم اعلام موضع است؛ اين، بيان موضع يك كشور است؛ آن هم با استدلال و منطق. سعى بشود اين حقيقت به ملتهاى مسلمان تفهيم بشود. در اين ارتباطاتى كه وجود دارد، اين معنا روشن بشود كه ما هدفمان از اين اعلام برائت چيست و معناى اين اعلام برائت چيست؟ اينها تدوين بشود، نوشته بشود، با لغت متناسب و قابل فهم بيان بشود و در اختيار حجاج كشورهاى اسلامى گذاشته بشود.
امروز در دنيا شوق به اسلام ناب روزبه‏روز بيشتر مى‏شود. از اول انقلاب تا به حال، روزبه‏روز اين شوق بيشتر شده است و كمتر نشده است. خيال مى‏كردند كه انقلاب مثل شعله‏اى بود كه بلند شد و بعد هم نشست، تمام شد؛ يك عده آدمهاى سطحى و ظاهرنگر اين‏طور خيال مى‏كردند. شنيديد كه در اين چند سال گذشته چه تعبيراتى در اين زمينه‏ها بود: انقلاب تمام شد، انقلاب فراموش شد، موزه‏اى شد. نمى‏فهميدند كه آن شعله وقتى كه شما نگاه مى‏كنيد مى‏بينيد فرو نشسته است، تازه نوبت آن آتش‏گيره‏هاى سنگين و ماندگارى است كه با آن شعله روشن شده و آنها در طول زمان، خاموش شدنى نيست.
امروز در دنياى اسلام نفرت از استكبار، نفرت از امريكا بالخصوص و نفرت از صهيونيستها و رفتارهاى آنها روزبه‏روز بيشتر شده است. فقط نفرت هم نيست، احساس ميل به اقدام در مسلمانها زياد شده است. لذا شما در فلسطين اين قضايا را مشاهده مى‏كنيد. البته فلسطين، همان فلسطين پنجاه سال پيش است كه آن راگرفتند و تصرف كردند؛ ببينيد حالا به چه مجموعه‏ى نيرومند و قوى‏اى تبديل شد كه امريكا و صهيونيستها با همديگر نمى‏توانند علاج كنند؛ در حالى كه آن ملت هيچ چيز هم ندارند و تحت محاصره‏ى شديد هستند. اين همه دارند روى فلسطين فشار مى‏آورند. روزانه دارند كشتار مى‏كنند و فاجعه‏آفرينى و جنايت مى‏كنند؛ اما از عهده‏ى آنها بر نمى‏آيند. يك نمونه‏ى بارزش همين حادثه‏ى عجيب و معجزه‏آساى لبنان بود. آنها خيال مى‏كردند لبنان ضعيف‏ترين حلقه‏ى كشورهاى دنياى اسلام است؛ اما معلوم شد كه يكى از قويترين حلقه‏هاست؛ ديديد لبنانيها چه كردند، چه كرد حزب‏اللَّه!
عراق جور ديگرى و افغانستان هم يك جور ديگر. در تمام اين منطقه، مسلمانها، جوانهاى مسلمان و انگيزه‏هاى اسلامى رو به رونق بيشتر است. حالا كه اين هست، بايد مسلمانها تشويق بشوند به اينكه اين اعلام موضع را - كه برائت است - روزبه‏روز بيشتر كنند.
به هر حال، اميدواريم اين برنامه‏هايى كه ذكر كردند - هم جناب آقاى رى‏شهرى و هم مدير محترم اشاره كردند؛ اين برنامه‏هايى كه نشان مى‏دهد به تصحيح و تكميل برنامه‏هايى كه در حج هميشه بوده است - ان‏شاءاللَّه با بهترين وجهى انجام بگيرد. هم نگاه به سازمان و كيفيت كارهاى سازماندهى‏اى كه هست، هم نوعِ وظايف و كارهايى كه بايد انجام بگيرد. ان‏شاءاللَّه روزبه‏روز بايستى با نگاه نو و احساس مسئوليت، اين مجموعه‏ى حج را - هر دو بخش را - تعالى و تكامل بخشيد و بهتر از گذشته كرد.
ان‏شاءاللَّه همه‏ى اين خدمات منظور نظر حضرت بقيةاللَّه(ارواحنافداه) باشد و ارواح طيبه‏ى شهدا و روح مطهر امام بزرگوارمان از آن راضى و خشنود باشند.

و السّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در مراسم تحليف و اعطای سردوشى در دانشكده‏ى افسرى دانشگاه امام حسين(ع)
4/ 9/ 85



بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم‏

تبريك عرض مى‏كنم هم طليعه‏ى هفته‏ى مبارك بسيج را به همه‏ى بسيجيان و ملت ايران؛ و هم سرآغاز پاسدارى شما جوانان عزيز را كه امروز رسماً به كسوت مقدس سپاهيگرى و خدمت در راه پاسدارى انقلاب اسلامى ملبس شديد؛ و همچنين به سپاه پاسداران انقلاب اسلامى به خاطر فراهم آوردن اين تشكيلات، تبريك عرض مى‏كنم.
مسئله‏ى كسوتِ سپاهيگرى و نظاميگرى - كه ما آن را يك امر مقدس به حساب مى‏آوريم - در منطق اسلامى، به كلى با آنچه كه در منطق مادى امروز و ديروز دنيا وجود داشته است، متفاوت است. در منطق قدرتمندان مادى، نظامى و نظاميگرى وسيله‏اى است براى اطفاء شعله‏هاى قدرت‏طلبى خود آنها؛ كه اين شعله اطفاء نمى‏شود و روزبه‏روز هم در دل دنياطلبان و قدرت‏طلبان و دنياپرستان مشتعل‏تر مى‏شود. در طول تاريخ، فجايعى كه به وسيله‏ى قدرتمندان و صاحبانِ زر و زور به وجود آمده است، غالباً متكى به همان وسيله و ابزارى بوده است كه تلقى و برداشت آنها از نظاميگرى در اختيار آنها قرار مى‏داده است. منطق اسلام به كلى با اين منطق متفاوت است. در اسلام مسلح شدن، براى دفاع از حقوق ملتها و ضعفا و عدالت، و براى اقامه‏ى حق و عدل به عنوان يك ارزش، به همه توصيه شده است. همه‏ى آحاد امت اسلامى موظفند كه خود را براى دفاع از حق و حقيقت، براى دفاع از حقوق خود در مقابل متجاوزان، براى استقرار امنيت و براى حفظ عزت خود آماده كنند. منتها در مجموعه‏ى همه‏ى آحاد ملت براساس تقسيم وظايف، يك عده از انسانهاى مصمم و صاحبان عزم و اراده، مانند پيشقراولان ملت به عنوان حصن و حصار امن و امنيت ملى، اين لباس مقدس را بر تن مى‏كنند. نظاميگرى، سپاهيگرى و مسلح بودن در اسلام به اين معناست.
جوانى كه با اين عزم وارد اين ميدان پُرشرافت و پُركرامت مى‏شود، از لحظه‏ى اول در ميدان عبادت وارد شده است. شما جوانان عزيز امروز خود را آماده مى‏كنيد تا اينكه مجموعه‏ى شما يك حصن امنى براى ملت و كشور و ارزشهاى اين ملت بزرگ باشد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامى اين امتياز را دارد كه ولادت آن از آغاز براساس ارزشهاى اسلام بود. تداوم اين نهاد مقدس، محتاج انسانهايى است كه بتوانند در شرايطى كه اوضاع و احوالِ آغاز انقلاب و دفاع مقدس هم بر كشور حاكم نيست، خود را با همان ارزشها و هدفهاى عالى تربيت كنند و آماده نگه‏دارند. شما جوانان عزيز ادامه‏دهندگانِ راهِ آن شخصيتهايى هستيد كه با جهاد آنها، با ايستادگى و مقاومت آنها و با روح ابتكار آنها، كشور از يكى از مهمترين گذرگاههاى تاريخى خود به سلامت گذشت.
خود را هم از لحاظ فكرى، هم از لحاظ جسمانى و هم از لحاظ آموزش مجهز كنيد و ارتباط خود را با خداى متعال تقويت كنيد. دلهاى جوان و نورانى شما آماده‏ى ارتباط با خداست. اين ارتباط در سخت‏ترين ميدانها به شما نيرو مى‏دهد. توكل به خدا، اعتماد به خدا و احساس رابطه‏ى با خداوند متعال، در انسان عزت مى‏آفريند، به او اعتماد به نفس مى‏دهد و به او شجاعت مى‏بخشد. و يك ملت براى گذر كردن از گردنه‏هاى دشوار به اينها نيازمند است. خودتان را از همه‏ى جهات آماده كنيد. بگذاريد اين ملت با احساس وجود جوانان باارزشى در نيروهاى مسلح، طعم امنيت و آسايش روانى را همچنان بچشد و احساس كند كه به اذن پروردگار، حصن حصينى ضامن امنيت اوست. دشمنان با مشاهده‏ى آمادگى نيروهاى مسلح، نگاهشان به كشور و ملت، نگاه ديگرى مى‏شود. خيلى از طمعها به خاطر گمانه‏ى ضعف در ملتهاست. ملتها بايد احساس ضعف نكنند. شما مظهر قدرت، عزم و اراده‏ى ملت ايرانيد.
از خداوند متعال مسئلت مى‏كنم كه شما را موفق كند؛ توفيقات الهى همچنان شامل حال سپاه پاسداران انقلاب اسلامى باشد و شما بتوانيد هميشه در همه‏ى دورانها - چه در دورانى كه خطرى اين كشور را تهديد بكند يا نكند - شاخصى براى امنيت، آسايش ملت ايران و حفاظت از ارزشهاى انقلاب اسلامى باشيد.
روح مبارك شهيدان و روح مطهر امام شهيدان از شما شاد باد و دعاى حضرت بقيةاللَّه الاعظم شامل حال شما باشد.

و السّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏