بیانات مقام معظم رهبری از سال 79 تا 88

‏‏بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار جمعى از پيشكسوتان جهاد و شهادت و خاطره‏گويان دفتر ادبيات و هنر مقاومت‏
31/ 6/ 84
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

اگر دو سه ساعت ديگر هم اين جلسه طول مى‏كشيد، بنده جز احساس شوق، احساس ديگرى پيدا نمى‏كردم. واقعاً انسان از زيارت شماها و از شنيدن اين حرفها خسته نمى‏شود. از دوستان عزيزى هم كه اين توفيق و فرصت را به من دادند كه در جلسه‏ى شما شركت كنم، خيلى تشكر مى‏كنم.

خاطره بماند براى يك‏وقت ديگر؛ مجال كم است؛ علاوه بر اين‏كه خاطره‏هاى ما در قبال خاطره‏هاى شما درواقع هيچ است. آنچه شماها ديديد و لمس كرديد و حس كرديد، بسيار عزيزتر و فراتر از چيزهايى است كه ما در اين صحنه‏ها ديديم. من مى‏خواهم فقط يك جمله عرض كنم، و آن اهميت اين كار است.

به نظر من بنيانگذار بناى حفظ حوادث با ادبيات و هنر، زينب كبرى‏ (سلام‏اللَّه‏عليها) است. اگر حركت و اقدام حضرت زينب نمى‏بود و بعد از آن بزرگوار هم بقيه‏ى اهل بيت (عليهم‏السّلام) - حضرت سجاد و ديگران - نمى‏بودند، حادثه‏ى عاشورا در تاريخ نمى‏ماند. بله، سنت الهى اين است كه اين‏گونه حوادث در تاريخ ماندگار شود؛ اما همه‏ى سنتهاى الهى عملكردش از طريق ساز و كارهاى معينى است. ساز و كار بقاى اين حقايق در تاريخ اين است كه اصحاب سِرّ، اصحاب درد، رازدانان و كسانى‏كه از اين دقايق مطلع شدند، اين را در اختيار ديگران بگذارند. بنابراين خاطره‏گويى و تدوين و پخش خاطرات را بايد در جايگاه حقيقى خودش نشاند، كه جايگاه بسيار بالا و والايى است و بسيار مهم است.

بيان هنرى هم شرط اصلى است؛ كما اين‏كه خطبه‏ى حضرت زينب در شهر كوفه و شهر شام، از لحاظ زيبايى و جذابيت بيان، آيت بيان هنرى است؛ طورى است كه اصلاً هيچ‏كس نمى‏تواند اين را ناديده بگيرد. يك مخالف يا يك دشمن وقتى اين بيان را مى‏شنود، مثل تير بُرنده و تيغ تيزى، خواهى‏نخواهى اين بيان كار خودش را مى‏كند. تأثير هنر به خواست كسى كه مخاطب هنر است، وابستگى ندارد. او بخواهد يا نخواهد، اين اثر را خواهد گذاشت. حضرت زينب (سلام‏اللَّه‏عليها) و امام سجاد در خطبه‏ى شام و در بيان رسا و بليغ و شگفت‏آور مسجد شام اين كارها را كردند. شما هم داريد اين كار را مى‏كنيد.

ادبيات و هنر مقاومت و آنچه مربوط به دوره‏ى خاص دفاع كشور و ملت ماست، حقيقتاً از برجسته‏ترين و مهمترين كارهاست. البته دوستان خيلى كار كرده‏اند. از دهه‏ى 60 كه اين كارهاى هنرى و ادبى در حوزه‏ى هنرى شروع شد و اين خاطرات منتشر گرديد، من يكى از مشترى‏هاى پرو پا قرص اين كتابها بودم، كه خاطرات را نگاه كنم. من خيلى تحت‏تأثير جذابيت و صداقت و خلوص اين نوشته‏ها و گفته‏ها هستم؛ اين را واقعاً عرض مى‏كنم. ياد كسانى‏كه اين كارها را توليد كردند، از خاطر محو نمى‏شود. اسمهايى كه من پشت اين كتابها خواندم و كتابهايشان را نگاه كردم، غالباً در ذهنم هست و من قدردان و قدرشناس اينها هستم و اگر مى‏توانستم، عظمت اين كار را مدح مى‏كردم. البته در طول تاريخ، شعرا معمولاً صاحبان قدرت و ثروت و امثال اينها را مدح مى‏كردند؛ اما به‏نظر من بايد شماها را مدح كرد. اگر بنده شاعر بودم، يقيناً در مدح شماها، در مدح آقاى سرهنگى، در مدح آقاى بهبودى، در مدح آقاى قدمى، در مدح همين خاطره‏سازان و خاطره‏انگيزان قصيده مى‏ساختم؛ حقيقتاً جا دارد؛ چون كارِ بسيار بزرگ و بااهميتى است.

به نظر من مسأله‏ى دفاع مقدس و آنچه در اين دوران بروز كرد، يك مسأله‏ى عادى نيست؛ براى همه‏ى ملتها اين‏طور است؛ در مورد ملت ما به دلايل گوناگون بيشتر از ديگران است؛ لذا اين را نمى‏شود جزو روال عادى زندگى ملتها به حساب آورد. دوران دفاع مقدس براى ملت ما ظرفيت و موقعيتى بود كه اين ملت بتواند اعماق جوهره‏ى خودش را در ابعاد مختلف نشان دهد، و نشان داد. عرض كردم، همه‏ى ملتها همين‏طورند؛ با اختلافاتى كه در كيفيت كار و اهداف و جهتگيرى‏ها و نيت‏ها وجود دارد.

دوره‏ى سختى براى يك كشور - چه سختى جنگ باشد، چه سختى اقتصادى باشد، چه فشارهاى گوناگون سياسى باشد - دوره‏ى نشان دادن ظرفيت‏هاست؛ كه اين ملت چقدر ظرفيت دارد، چقدر قابليت اظهار وجود دارد، چقدر لياقت بقا دارد. لذا بهترين آثار هنرى هم كه انسان نگاه مى‏كند، يا بخش‏هاى زيباى بهترين آثار هنرى، مربوط به همين دوره‏هاى اين كشورهاست. شما به آثار داستانى‏يى كه وجود دارد، اگر نگاه كنيد، شيرين‏ترين و هنرمندانه‏ترين نوشته‏هاى هنرى و رمانهاى بزرگ مربوط به بخش‏هايى است كه ملتى دارد كار بزرگى از اين قبيل انجام مى‏دهد. «جنگ و صلح» تولستوى مربوط به مقاومت عجيب مردم روسيه است در مقابل حمله‏ى ناپلئون و حركت عظيمى كه مردم مسكو انجام دادند براى ناكام كردن ناپلئون. تولستوى كتابهاى ديگرى هم دارد، اما به نظر من اين كتاب برجستگى‏اش به خاطر اين است كه كاملاً بر محور روح دفاع مردم روسيه است. همين‏طور است بسيارى از كتابهاى ديگرى كه يا در مورد انقلاب شوروى نوشته شده، يا در مورد انقلاب كبير فرانسه نوشته شده، يا در مورد جنگهاى فرانسه و آلمان و دفاع مردم فرانسه نوشته شده؛ مثل بعضى از كتابهاى اميل زولا. مهمترين آثار رمانى مربوط به دوران حساس يك ملت است، كه در آن‏وقت اين ملت توانسته ظرفيت خودش را نشان دهد. شايد نقاشى‏ها هم همين‏طور باشد. البته بنده در نقاشى به عنوان يك بيننده هم حتّى سررشته‏ى خوبى ندارم؛ اما گمان مى‏كنم تا آن‏حدى كه شنيدم، زيباترين يا بخشى از زيباترين نقاشى‏هاى بزرگ دنيا مربوط به صحنه‏هاى جنگ است؛ مثلاً صحنه‏ى جنگ «واترلو» و صحنه‏هاى گوناگون ديگر.

براى حوزه‏ى هنر كشور، يكى از مهمترين جلوه‏گاه‏ها، دوره‏ى جنگ تحميلىِ بر ما و دوره‏ى دفاع مقدس بوده و هنوز هم هست؛ بايد از اين استفاده كرد.

دو سه سال قبل جمع زيادى از هنرمندها در اين حسينيه جمع بودند. به آنها گفتم كدام هنرمند است كه از روحيه‏ى حماسىِ پُرشور ملت و جوانهاى خودش در مقابل دشمنى كه قصد داشت غيرت و عزت اين ملت را زير پاهاى خودش لگدمال كند، و از زيبايى خارق‏العاده‏ى آن بتواند بگذرد و اين را نبيند. اگر ديديم هنرمندهاى ما اين را نمى‏بينند و به آن نمى‏پردازند، بايد ببينيم عيب كار كجاست. يا در نگاه هنرى، يا در عرضه‏ى درست، يا تأثيراتى كه سياستها و دشمنان در فضاى فرهنگى كشور دارند مى‏گذارند، مشكلى وجود دارد؛ والّا چطور ممكن است يك ملت فراموش كند يا نبيند و نفهمد؟ لذا خاطره‏گويى شما و ثبت كردن اين حوادث، نقش خيلى زيادى در اين مسأله دارد.

اخيراً از آقاى بهبودى و آقاى سرهنگى مصاحبه‏يى مى‏خواندم، كه واقعاً هم همين‏طور است. اين آقايان معتقدند كه قضاياى دوره‏ى دفاع مقدس را بايستى مستند كرد، تبيين كرد، مستدل كرد تا براساس اينها آثار هنرى به‏وجود بيايد، كه كاملاً درست است. اعتقاد من اين است كه ما هرچه براى دوره‏ى دفاع مقدس سرمايه‏گذارى و كار كنيم، زياد نيست؛ چون ظرفيت هنرى و ادبى كشور براى تبيين اين دوره، خيلى گسترده، وسيع و عميق است و از اين ظرفيت تاكنون استفاده‏ى خوب و درخورى نشده. البته كتابهاى خوبى نوشته شده، ليكن اين رشته بايد استمرار پيدا كند.

كسانى هم مى‏خواهند بعمد اين خورشيد فروزان و اين منبع نورانيت و درخشندگى را از خاطره‏ى ملت ببرند؛ چون هر كس كه بايد در اين دوران بيفتد و آن را بشناسد و خصوصيات آن را لااقل تا حدودى درك كند، در خود احساس عزت و انگيزه و اميد مى‏كند. ملتى كه مى‏تواند حقيقتاً با دست خالى در مقابل آن تهاجم بين‏المللى آن‏گونه ايستادگى كند و با ابتكار، با تكيه‏ى به خود، با توسل به پروردگار و استعانت از خداى متعال، خودش را اين‏طور از منجلابى كه قدرتمندان دنيا برايش درست كردند، موفق و پيروز بيرون بكشد، خيلى درخور ستايش است. اين ملت اگر اين توانايى را در خودش ببيند و وجود اين ظرفيت را در خودش احساس كند، در ادامه‏ى اين راه و در حركت عظيمى كه در پيش دارد، هيچ مانعى نمى‏تواند جلوى او را بگيرد. اين را مى‏دانند؛ لذا نمى‏خواهند اين خودآگاهى در مردم ما به‏وجود بيايد. ما بعكس، بايد تلاش كنيم اين خودآگاهى به‏وجود بيايد.

نسل جديد ما متأسفانه كم‏اطلاع است. بايد كارى كرد كه نسل جديد و نسلهاى بعد، از اين ظرفيت، از اين ذخيره‏ى عظيم و از اين گنج تمام نشدنى استفاده‏ى روحى كنند؛ اميد پيدا كنند و خودشان را بشناسند. اين زن ماست، اين مرد ماست، اين جوانهاى ما هستند كه اين‏طور در ميدانهاى نبرد توانستند ابتكار كنند.

اولِ جنگ، ما هيچ چيز نداشتيم. همه‏ى شما يا اغلبتان در جنگ بوديد؛ بنده هم از نزديك شاهد بودم؛ واقعاً دست ما خالى بود؛ نه ارتش ما امكاناتى داشت، نه سپاه كه آن روز اصلاً تشكل درستى نداشت؛ حتّى تفنگ انفرادى در دست افراد نبود؛ وسايل ابتدايىِ يك جنگ حقيقى در اختيار نبود. در منطقه‏ى اهواز - كه بنده آن‏جاها بودم - بعضى از يگانهاى يك تيپ ما شايد حدود ده دستگاه تانك در اختيار داشتند؛ يعنى يك‏دهمِ آنچه بايد داشته باشند. تانكهايشان از بين رفته بود، منهدم شده بود؛ در عين حال جوانهاى ما ايستاده بودند و تلاش مى‏كردند.

از زمان شروع جنگ تا الان - اين بيست‏وچهار پنج سال - ما از زمين به آسمان رفته‏ايم. ما را تهديد مى‏كنند به تحريم اقتصادى و محاصره‏ى اقتصادى! ما در همين دوره‏ى محاصره‏ى اقتصادى بوده كه اين‏همه امكانات را به‏دست آورديم. در سخت‏ترين دوره‏هاى محاصره‏ى اقتصادى جوانهاى ما توانستند سلاح‏هايى را بسازند كه در همه‏ى دنيا آن سلاح‏ها را غير از امريكايى‏ها و يكى دو دولتِ عزيزكرده‏ى امريكا هيچ‏كس نداشت. همين موشك ضدتانك «تاو» را جوانهاى ما در چه شرايطى ساختند؟ همه‏ى درها رويشان بسته بود، اما ساختند. همين پيشرفت‏هاى علمى‏يى كه امروز شما ملاحظه مى‏كنيد دارد بروز مى‏كند، بنده از سالهاى متمادى مى‏گفتم جوانهاى ما دارند كارهاى بزرگى مى‏كنند، كه الان يكى پس از ديگرى در بخش‏هاى مختلف دارد بروز مى‏كند. البته موضوع انرژى هسته‏يى‏اش به‏خاطر حساسيت دنيا روى آن، برجسته و شاخص شده؛ والّا در رديف اين كار، كارهاى ديگرى كه در بخش‏هاى گوناگون انجام گرفته، واقعاً اهميتش كمتر از اين كار نيست؛ منتها جنبه‏ى نظامى و دفاعى ندارد. اينها همه در شرايط محاصره‏ى اقتصادى بوده، در شرايط فشار سياسى و اقتصادى بوده، در شرايط بدحسابى و سختگيرى دولتهايى كه حتّى با ما رابطه‏ى اقتصادى هم داشتند، ليكن بدجنسى و ناخن‏خشكى و بدحسابى مى‏كردند، بوده؛ ولى ما توانستيم. اين، ظرفيت خيلى بزرگى براى يك ملت است كه مى‏تواند. اين ظرفيت را جوانهاى ما بايد بشناسند.

شما مى‏دانيد در دوره‏ى پهلوى يكى از رايج‏ترين تبليغات، «نمى‏توانيم» بود. همه‏ى ما از بچگى اين‏طور بار آمده بوديم كه جنس ايرانى مساوى است با بد بودن، پست بودن و نامرغوب بودن؛ ايرانى مساوى است با ناتوانى در توليد جنس خوب در همه‏ى زمينه‏ها. اصلاً اين فرهنگ را در ذهن ملت ما نهادينه كرده بودند. اين در حالى است كه اين موضوع 180 درجه با واقعيت فرق دارد. اين ملت، ملتى است كه از همه جهت مى‏تواند؛ مى‏تواند توليد كند، مى‏تواند رشد بدهد، مى‏تواند ابتكار كند، مى‏تواند مرزهاى علم و فناورى را بشكند و جلو برود.

البته ما هنوز از دنيا خيلى عقبيم؛ چون مدتهاى مديدى ما را عقب نگه‏داشته بودند - اين را خودمان بروشنى مى‏دانيم - ولى ما داريم با سرعت اين فاصله را طى مى‏كنيم تا به جلو برسيم. اين، مظهر كاملش در جنگ است؛ هم از جهت روحيات انسانى، و هم از جهت استعداد گرايش معنوى، صفا و معنويت و لطافت، كه اين همه‏جا بود.

شما ببينيد ارتش ايران را در چه شرايطى به‏وجود آوردند؛ چگونه تربيت كردند و با چه شرايطى اينها را رشد دادند. شرايط، كاملاً شرايط ضدمذهب بود. آن‏وقت همين ارتش، در نيروى هوايى‏اش، در نيروى زمينى‏اش، در نيروى دريايى‏اش، يك‏سال‏ونيم تا دو سال بعد از پيروزى انقلاب كه جنگ شروع شد، كارهايى كرد و جلوه‏هايى نشان داد كه حقيقتاً محيرالعقول است. جوانهايى كه بمباران‏ها و حملات هوايىِ اول جنگ را با هواپيماهاى خود به‏وجود آوردند، تربيت‏شده‏هاى ارتش سابق بودند؛ اما جوهر معنويت، خلوص و صفا در اينها بود.

من در منطقه‏ى اهواز غالباً نيمه‏هاى شب مى‏رفتم از منطقه بازديد مى‏كردم. اين منظره را خودم ديدم؛ پشت خاكريز و پاى تانك، افسرى ايستاده بود و داشت نماز شب مى‏خواند.

بچه‏هاى شهيد چمران در ستاد جنگ‏هاى نامنظم جمع مى‏شدند و هر شب عمليات مى‏رفتند و بنده را هم گاهى با خودشان مى‏بردند. يك شب ديدم افسرى با من كار دارد؛ به‏نظرم سرهنگ 2 يا سرگرد بود. چون محل استقرار ما لشكر 92 بود، لذا به اينها نزديك بوديم. آن افسر پيش من آمد و گفت: من با شما يك كار خصوصى دارم. من فكر كردم مثلاً مى‏خواهد درخواست مرخصى بدهد. يك‏خرده لجم گرفت كه حالا در اين حيص و بيص چه وقت مرخصى رفتن است. اما ديدم با حالت گريه آمد و گفت: شب‏ها كه اين بچه‏ها به عمليات مى‏روند، اگر مى‏شود، من را هم با خودشان ببرند(!) بچه‏ها شب‏ها با مرحوم شهيد چمران به قول خودشان به شكار تانك مى‏رفتند و اين سرهنگ آمده بود التماس مى‏كرد كه من را هم ببريد! چنين منظره‏ها و جلوه‏هايى را انسان مشاهده مى‏كرد؛ اين نشان‏دهنده‏ى آن ظرفيت معنوى است. بچه‏هاى بسيجى و بچه‏هاى سپاه و داوطلبان جبهه و آدمهايى از قبيل شهيد چمران كه جاى خود دارند. اين، يك بعد از ظرفيت اين ملت عظيم است. ابعاد علمى و فنى و تحقيقاتى و ادبى و هنرى و امثال اينها، ابعاد بسيار عجيب و شگفت‏آورى است كه همه در جنگ بروز كرد و خودش را نشان داد.

جنگ حقيقتاً آينه‏ى تمام‏نماى ظرفيت‏هاى ملت ايران بود. با كارى كه شما داريد انجام مى‏دهيد، اين را مى‏توانيد ماندگار كنيد؛ مى‏توانيد به ذهن‏هاى مردم منعكس كنيد؛ كار بسيار بزرگ و مهمى است.

من حقيقتاً از زحمات آقايان قدردانى مى‏كنم و اصرار مى‏كنم كه حتماً اين رشته و سلسله را ادامه دهيد و دفتر ادبيات و هنر مقاومت كار خودش را با دلگرمى و جديتِ بيشتر ان‏شاءاللَّه ادامه دهد و دوستان هنرمندى هم كه در اين سالها آثارى را توليد كرده‏اند - كه حقاً و انصافاً آثار باارزشى هم هست - كار خودشان را ادامه دهند.

بعضى دوستان انصافاً پيشرفت هم كرده‏اند. من وقتى قصه يا خاطره‏يى كه امروز برخى از دوستان هنرمند مى‏نويسند، با آثار هفده، هجده سال پيش آنها مقايسه مى‏كنم، مى‏بينم خيلى فاصله است؛ يعنى واقعاً پيشرفت كرده‏اند. امروز آثار هنرى‏يى كه اينها ارائه مى‏كنند، بسيار باارزش است.

در مقوله‏ى شعر هم همين‏طور است. شعرهايى كه آقاى دكتر رفيعى خواندند، با آن دهن گرم و نفس گيرايى كه داشتند، انصافاً شعرهاى برجسته‏ى خيلى خوبِ مضمون‏دارِ خوش‏ساختى بود. ما اين‏طور شعرها و آثار هنرى را در بيست سال پيش نداشتيم؛ اينها بتدريج دارد بروز مى‏كند.

بنده عقيده‏ام اين است كه اگر متوليان اين كار را دنبال كنند، ما ان‏شاءاللَّه آثار هنرى‏يى خواهيم داشت كه در قله‏ى هنر ايرانى قرار بگيرد. اگر ما در تاريخِ خود مثلاً در يك نوعِ شعر، فردوسى را داريم؛ در يك نوعِ شعر، حافظ يا سعدى را داريم؛ گمان مى‏كنم اگر ما بتوانيم اين رشته را دنبال كنيم، در زمينه‏ى شعر يقيناً قله‏ى جديدى به‏وجود خواهيم آورد؛ در زمينه‏ى قصه و رمان و داستان كوتاه و بلند هم يقيناً قله‏هايى را به‏وجود خواهيم آورد - كه البته ما در اين زمينه هم از لحاظ تاريخى عقبيم - و همچنين در بقيه‏ى بخش‏هاى هنرى صاحب قله خواهيم بود و دستاوردش هم براى ملت ما تمام‏نشدنى است.

اميدوارم ان‏شاءاللَّه خداوند متعال به همه‏ى شما توفيق دهد. من دعاگوى شما هستم و خواهم بود. اميدوارم همه‏ى شما مشمول رحمت الهى و كمك الهى و هدايت و دستگيرى الهى و مشمول تفضلات و دعاى حضرت بقيةاللَّه باشيد.



والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏

‏‏بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار اقشار مختلف مردم به ‏مناسبت نيمه‏ى شعبان

29/ 6/ 84
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم

‏
اين روز بزرگ را به همه‏ى منتظران و همه‏ى عاشقان و همه‏ى مواليان اهل بيت، بخصوص شما برادران و خواهران عزيزى كه در اين‏جا تشريف داريد، تبريك عرض مى‏كنم.

در حقيقت ولادت اين بزرگوار يك عيد حقيقى است؛ لذا بزرگداشت خاطره‏ى اين روز و اين ساعت هرگز از ياد معتقدان به مهدويت نخواهد رفت. فقط مردم شيعه نيستند كه منتظر مهدى موعود (سلام‏اللَّه‏عليه) هستند، بلكه انتظار منجى و مهدى، متعلق به همه‏ى مسلمانهاست. فرق شيعه با ديگران اين است كه شيعيان آن منجى را با نام و نشان، با خصوصيات گوناگون مى‏شناسند؛ اما ديگر مسلمانان كه به منجى هم معتقدند، منجى را نمى‏شناسند؛ تفاوت، اين‏جاست؛ والّا اصل مهدويت مورد اتفاق همه‏ى مسلمانهاست. اديان ديگر هم در اعتقادات خودشان، انتظار منجى را در نهايت زمانه دارند؛ آنها هم در يك بخش از قضيه، مطلب را درست فهميده‏اند؛ اما در بخش اصلى قضيه كه معرفت به شخص منجى است، دچار نقص معرفتند. شيعه با خبر مسلّم و قطعى خود، منجى را با نام، با نشان، با خصوصيات، با تاريخ تولد، مى‏شناسد. نكاتى در اعتقاد به مهدويت هست، كه من به اجمال آنها را عرض مى‏كنم:

يك نكته اين است كه وجود مقدس حضرت بقيةاللَّه (ارواحنافداه) استمرار حركت نبوت‏ها و دعوت‏هاى الهى است از اول تاريخ تا امروز؛ يعنى همان‏طور كه در دعاى ندبه مى‏خوانيد، از «فبعض اسكنته جنّتك» - كه حضرت آدم است - تا «الى ان انتهى الامر» - كه رسيدن به خاتم‏الانبياء (صلّى‏اللَّه‏عليه‏واله) هست - و بعد مسأله‏ى وصايت و اهل بيت آن بزرگوار، تا مى‏رسد به امام زمان، همه، يك سلسله‏ى متصل و مرتبط به هم در تاريخ بشر است. اين، بدين معناست كه آن حركت عظيم نبوت‏ها، آن دعوت الهى به‏وسيله‏ى پيامبران، در هيچ نقطه‏يى متوقف نشده است. بشر به پيامبر و به دعوت الهى و به داعيان الهى احتياج داشته است و اين احتياج تا امروز باقى است و هر چه زمان گذشته، بشر به تعاليم انبيا نزديك‏تر شده است. امروز جامعه‏ى بشرى با پيشرفت فكر و مدنيت و معرفت، بسيارى از تعاليم انبيا را - كه ده‏ها قرن پيش از اين، براى بشر قابل درك نبود - درك كرده است. همين مسأله‏ى عدالت، مسأله‏ى آزادى، مسأله‏ى كرامت انسان - اين حرفهايى كه امروز در دنيا رايج است - حرفهاى انبياست. آن روز عامه‏ى مردم و افكار عمومى مردم اين مفاهيم را درك نمى‏كردند. پى‏درپى آمدن پيغمبران و انتشار دعوت پيغمبران، اين افكار را در ذهن مردم، در فطرت مردم، در دل مردم، نسل به نسل نهادينه كرده است. آن داعيان الهى، امروز سلسله‏شان قطع نشده است و وجود مقدس بقيةاللَّه‏الاعظم (ارواحنافداه) ادامه‏ى سلسله‏ى داعيان الهى است، كه در زيارت آل ياسين مى‏خوانيد: «السّلام عليك يا داعى‏اللَّه و ربّانى آياته». يعنى شما امروز همان دعوت ابراهيم، همان دعوت موسى، همان دعوت عيسى، همان دعوت همه‏ى پيغمبران و مصلحان الهى و دعوت پيامبر خاتم را در وجود حضرت بقيةاللَّه مجسم مى‏بينيد. اين بزرگوار، وارث همه‏ى آنهاست و دعوت و پرچم همه‏ى آنها را در دست دارد و دنيا را به همان معارفى كه انبيا در طول زمان آورده‏اند و به بشر عرضه كرده‏اند، فرا مى‏خواند. اين، نكته‏ى مهمى است.

نكته‏ى بعدى در باب مهدويت، انتظار فرج است. انتظار فرج يك مفهوم بسيار وسيع و گسترده‏يى است. يك انتظار، انتظارِ فرجِ نهايى است؛ يعنى اين‏كه بشريت اگر مى‏بيند كه طواغيت عالم ترك‏تازى مى‏كنند و چپاولگرى مى‏كنند و افسارگسيخته به حق انسانها تعدى مى‏كنند، نبايد خيال كند كه سرنوشت دنيا همين است؛ نبايد تصور كند كه بالاخره چاره‏يى نيست و بايستى به همين وضعيت تن داد؛ نه، بداند كه اين وضعيت يك وضعيت گذراست - «للباطل جولة» - و آن چيزى كه متعلق به اين عالم و طبيعت اين عالم است، عبارت است از استقرار حكومت عدل؛ و او خواهد آمد. انتظار فرج و گشايش، در نهايت دورانى كه ما در آن قرار داريم و بشريت دچار ستم‏ها و آزارهاست، يك مصداق از انتظار فرج است، ليكن انتظار فرج مصداق‏هاى ديگر هم دارد. وقتى به ما مى‏گويند منتظر فرج باشيد، فقط اين نيست كه منتظر فرج نهايى باشيد، بلكه معنايش اين است كه هر بن‏بستى قابل گشوده شدن است. فرج، يعنى اين؛ فرج، يعنى گشايش. مسلمان با درسِ انتظار، فرج مى‏آموزد و تعليم مى‏گيرد كه هيچ بن‏بستى در زندگى بشر وجود ندارد كه نشود آن را باز كرد و لازم باشد كه انسان نااميد دست روى دست بگذارد و بنشيند و بگويد ديگر كارى نمى‏شود كرد؛ نه، وقتى در نهايتِ زندگىِ انسان، در مقابله‏ى با اين‏همه حركت ظالمانه و ستمگرانه، خورشيدِ فرج ظهور خواهد كرد، پس در بن‏بست‏هاى جارى زندگى هم همين فرج متوقَّع و مورد انتظار است. اين، درس اميد به همه‏ى انسانهاست؛ اين، درس انتظار واقعى به همه‏ى انسانهاست؛ لذا انتظار فرج را افضل اعمال دانسته‏اند؛ معلوم مى‏شود انتظار، يك عمل است، بى‏عملى نيست. نبايد اشتباه كرد، خيال كرد كه انتظار يعنى اين‏كه دست روى دست بگذاريم و منتظر بمانيم تا يك كارى بشود. انتظار يك عمل است، يك آماده‏سازى است، يك تقويت انگيزه در دل و درون است، يك نشاط و تحرك و پويايى است در همه‏ى زمينه‏ها. اين، در واقع تفسير اين آيات كريمه‏ى قرآنى است كه: «و نريد ان نمن على الذين استضعفوا فى الارض و نجعلهم ائمة و نجعلهم الوارثين» يا «ان الارض للَّه يورثها من يشاء من عباده و العاقبة للمتقين». يعنى هيچ‏وقت ملت‏ها و امت‏ها نبايد از گشايش مأيوس شوند.

آن روزى كه ملت ايران قيام كرد، اميد پيدا كرد كه قيام كرد. امروز كه آن اميد برآورده شده است، از آن قيام، آن نتيجه‏ى بزرگ را گرفته است و امروز هم به آينده اميدوار است و با اميد و با نشاط حركت مى‏كند. اين نور اميد است كه جوان‏ها را به انگيزه و حركت و نشاط وادار مى‏كند و از دل‏مردگى و افسردگى آنها جلوگيرى مى‏كند و روح پويايى را در جامعه زنده مى‏كند. اين، نتيجه‏ى انتظار فرج است. بنابراين، هم بايد منتظر فرج نهايى بود، هم بايد منتظر فرج در همه‏ى مراحل زندگى فردى و اجتماعى بود. اجازه ندهيد يأس بر دل شما حاكم بشود، انتظار فرج داشته باشيد و بدانيد كه اين فرج، محقَّق خواهد شد؛ مشروط بر اين‏كه شما انتظارتان، انتظار واقعى باشد، عمل باشد، تلاش باشد، انگيزه باشد، حركت باشد.

يك نكته‏ى ديگر در مسأله‏ى مهدويت اين است كه عقيده‏ى ما اين است كه امام زمان (ارواحنافداه) متوجه و ناظر بر رفتار و عمل ماست؛ اعمال ما بر او عرضه مى‏شود. اين جوان‏هاى مؤمن ما كه در ميدان‏هاى مختلف - چه در ميدان معنويت و عبادت و معرفت، چه در ميدان كار و تلاش، چه در ميدان مبارزه و سياست، چه در ميدان جهاد؛ آن روزى كه جهاد مورد احتياج بود - اين‏جور از خودشان اخلاص و شادابى نشان مى‏دهند، امام زمان (سلام‏اللَّه‏عليه) را خرسند و خوشحال مى‏كنند. اين‏كه مردم در كشور اسلامى - حالا در كشور مسلمانِ ما - تلاش‏شان اين است كه بر اداره‏ى كشور، بر پيشرفت امور كشور نظارت داشته باشند، تصميم بگيرند، اقدام كنند، وارد ميدان بشوند؛ و ميدان را رها نمى‏كنند كه ديگران بيايند و براى آنها تصميم بگيرند؛ اجازه نمى‏دهند كه امتداد خواست‏هاى استكبارى و استعمارى در داخل كشور سرنوشت آنها را معين بكند، امام زمان را خوشحال مى‏كنند؛ امام زمان ناظر است و مى‏بيند. انتخابات شما را امام زمان ديد؛ اعتكاف شما را امام زمان ديد؛ تلاش شما جوان‏ها را براى آذين‏بندى نيمه‏ى شعبان، امام زمان ديد؛ حضورِ شما زن و مرد را در ميدان‏هاى گوناگون، امام زمان ديده است و مى‏بيند؛ حركت دولتمردان ما را در ميدان‏هاى مختلف، امام زمان مى‏بيند و امام زمان از هر آنچه كه نشانه‏ى مسلمانى و نشانه‏ى عزم راسخ ايمانى در آن هست و از ما سر مى‏زند، خرسند مى‏شود. اگر خداى نكرده عكس اين عمل بكنيم، امام زمان را ناخرسند مى‏كنيم. ببينيد، چه عامل بزرگى است.

نكته‏ى ديگر و سخن آخر اين است كه جامعه‏يى كه به مهدويت معتقد است، قوت قلب پيدا مى‏كند. اين قوت قلب براى ملت‏ها خيلى مهم است. بدانيد تسلط استعمار بر كشورهاى اسلامى بعد از آن بود كه توى دل ملت‏ها را خالى كردند؛ آنها احساس ضعف كردند؛ احساس عدم توانايى كردند، بعد اينها آمدند و با قدرت بر آنها مسلط شدند. امروز هم همين‏جور است. ما در روابط سياسى و ديپلماسى دنيا داريم جلوى چشم‏مان مى‏بينيم كه يكى از بزرگ‏ترين شگردهاى استكبار جهانى اين است كه مى‏خواهد دل مسؤولان كشورهاى گوناگون را - حالا در كشورهاى اسلامى - خالى كند و احساس بى‏پشتوانگى به آنها تزريق كند، تا آنها احساس كنند كه چاره‏يى ندارند جز اين‏كه زير بار مثلاً امريكا بروند. اين احساس ضعف، بلاى بزرگى است. ملت‏ها حركت نمى‏كنند؛ چون احساس ضعف مى‏كنند. ملت فلسطين ده‏ها سال ساكت و آرام نشسته بود؛ چون احساس مى‏كرد نمى‏تواند. آن روزى كه فكرِ توانستن در ملت فلسطين به وجود آمد، قيام كرد و با اين قيام، اين‏همه موفقيت را به دست آورده است. رنج مى‏برد؛ اما دارد پيش مى‏رود. فرق است بين ملتى كه حركتى نمى‏كند، سيلى هم نمى‏خورد؛ اما روزبه‏روز عقب مى‏نشيند؛ روزبه‏روز بدبخت‏تر و زيرِدست‏تر مى‏شود، دلش هم خوش است كه من سيلى نمى‏خورم، با آن ملتى كه سختى راه را تحمل مى‏كند، پايش به سنگ مى‏خورد، خونى هم مى‏شود؛ اما در راهِ به سمت موفقيت، به سمت سرمنزل سعادت، به سمت عزت، پيش مى‏رود. ملت فلسطين اميد پيدا كرد، حالا حركت مى‏كند و جلو مى‏رود و اين حركتِ به جلو تا هر وقت كه وجود داشته باشد، باعث مى‏شود كه درهاى فرج به روى آنها باز باشد؛ و راه قطعه قطعه طى خواهد شد تا ان‏شاءاللَّه به هدف نهايى‏شان برسند. احساس ضعف براى يك ملت، خيلى احساس خطرناك و سم مهلكى است. يكى از بركات اعتقاد به مهدويت اين است كه انسان احساس اطمينان مى‏كند؛ احساس قوت قلب مى‏كند؛ احساس قدرت مى‏كند. و ملت ما بحمداللَّه اين‏گونه است.

ما در جبهه‏هاى جنگ هم جوان‏هاى خودمان را مى‏ديديم كه به مدد غيبى و به توجه و نظر لطف ولى‏عصر (ارواحنافداه) اعتقاد داشتند و از همان اعتقاد و از همان قوت قلب هم استفاده مى‏كردند و توانايى مضاعف پيدا مى‏كردند و پيش مى‏رفتند. البته اعتقاد به كمك غيبى اگر معنايش اين است كه انسان بيكار بماند، درها را ببندد و منتظر باشد كه از غيب كمك بشود، بداند كه از غيب هم كمكى نخواهد شد؛ «و ما جعله اللَّه الّا بشرى لكم و لتطمئنّ قلوبكم به». كمك غيبى در ميدان جنگ، در ميدان چالش‏هاى سياسى و در ايستادگى ملت‏هاست كه به سراغ انسان مى‏آيد. اگر بايستيد، كمك غيبى هم هست.

امروز دنياى استكبار روى نقاط قوت ملت‏ها متمركز شده، تا آنها را از بين ببرد. البته يك جاهايى موفق مى‏شوند، يك جاهايى هم موفق نمى‏شوند. از جمله‏ى جاهايى كه به حول و قوه‏ى الهى موفق نشدند و موفق نخواهند شد، ملت ايران است. بحمداللَّه در منبر سازمان ملل و در مقابل چشم سران كشورهاى جهان، رئيس‏جمهور محترم ما حرف دل ملت ايران را بيان كرد. استحكام و متانت و قوت بيان و قوت مواضع در آن تريبون جهانى، به نيابت از ملت ايران، در مقابل چشم همه‏ى دنيا به‏دست آمد. اين، معنايش چيست؟ اين، معنايش اين است كه ملت ايران تسليم تهديد و زور و فشار نخواهد شد؛ اين، معنايش اين است كه ملت ايران با فشارهاى بيست‏وهفت ساله‏ى از اول انقلاب تا كنون، نه فقط ضعيف نشده، نه فقط اراده‏ى او متزلزل نشده، بلكه امروز قوى‏تر از گذشته شده است و با اراده‏ى راسخ براى پيشبرد اهداف و آرمان‏هاى متعالى خود - كه مصالح ملى در آنهاست - همچنان مستحكم ايستاده است. اتكا به خداى متعال و اعتقاد به نگاه رئوفانه و پدرانه‏ى حضرت بقيةاللَّه (ارواحنافداه) به ملت، اين تأثير بزرگ را در زندگى ما و در رفتار ما دارد كه ما را با قوت قلب در مقابل امواج گوناگون وادار به استقامت مى‏كند. نمى‏توانند ملت ايران را شكست بدهند. به توفيق الهى، مسؤولان كشور، دولتمردان مؤمن و صبور، با پيگيرى و تلاش بايد بتوانند يكى پس از ديگرى مشكلات اين ملت را حل كنند؛ بايد بتوانند سطح علمى و عملى اين كشور را آن‏چنان بالا ببرند كه به‏كلى طمع دشمنان از اين ملت و از اين كشور قطع بشود.

از خداوند متعال مى‏خواهيم كه دعاى حضرت بقيةاللَّه (ارواحنافداه) را شامل حال همه‏ى ملت ايران و همه‏ى ملت‏هاى مستضعف جهان قرار بدهد؛ و شما مردم عزيز را روزبه‏روز به عزت خود و عزت اولياى خود عزيزتر و مقتدرتر بفرمايد.



والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏

‏بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار دانشجويان و نخبگان سراسر كشور
3/ 7/ 84
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

جلسه تمام است و كامل هم هست؛ اصلاً جلسه براى همين بود كه شماها اين‏جا بياييد و شما بگوييد. البته من هم حرفهاى زيادى دارم؛ هم خطاب به شما كه نخبگان ما هستيد، هم خطاب به همه‏ى اهل علم - دانشجو، استاد، دانشگاهى و حوزه‏يى - و هم خطاب به همه‏ى جوانهاى كشور؛ منتها چون وقت نيست، من عجله‏يى ندارم كه آنچه را كه در ذهنم هست، حتماً در اين جلسه بگويم. بعداً وقت خواهد بود و ما ان‏شاءاللَّه جلسات ديگرى با جوانان و دانشجويان و نخبگان ديگرى خواهيم داشت و من آن‏جا هرچه لازم بدانم، عرض خواهم كرد؛ ليكن چند جمله‏ى كوتاه را بگويم.

اولاً علت اين‏كه ما هر سال چنين جلسه‏يى را تشكيل مى‏دهيم، اين است كه اين جلسه نماد «ما مى‏توانيم» است. توجه داشته باشيد كه ده‏ها سال در اين كشور، حساب شده و به نشان، كار كردند براى اين‏كه ثابت كنند ايرانى نمى‏تواند. ما مى‏خواهيم نشان دهيم كه ايرانى مى‏تواند. انقلاب يكى از بزرگترين همت‏هايش به اين گماشته شده بود كه هم به دنيا بگويد، هم به خود ملت ايران بگويد كه ما مى‏توانيم. و من به شما بگويم؛ انقلاب در اين زمينه موفق شده است. خودباورى در كشور ما بيدار شده است.

مواردى را كه بعضى از شما عزيزان از پيشرفت‏هاى علمى ما گفتيد، بخش كوچكى از پيشرفت‏هاى علمى و تحقيقاتى و فناورى ما در كشور است؛ چيزهاى بيشترى با دامنه‏هاى گسترده‏تر بتدريج بروز خواهد كرد و الان در جريان است و وجود دارد. اين جلسه نماد «ما مى‏توانيم» است.

نخبگان كشور فقط شماها نيستيد؛ اما شما گلچينى از اين دسته‏ى باارزش كشور ما و جوانهاى ما هستيد. اين به همه نشان مى‏دهد كه در ميان جوانان ما افرادى هستند كه مى‏توانند در مسابقات جهانى و در عرصه‏هاى وسيع مسابقاتى در داخل كشور رتبه‏هاى برجسته‏يى را بياورند و اينها استعدادهاى درخشان هستند و از اين استعدادهاى درخشان ما در كشور زياد داريم و با تكيه‏ى به اينها ملت ايران و كشور عزيز ما خودش را خواهد ساخت و پيش خواهد برد و دره‏ى ژرفى را كه بين ما و قله‏ى علم در دنيا به‏وجود آوردند، بتدريج پُر خواهد كرد.

نكته‏ى دوم اين است كه من با كار نمايشى و - به قول شماها - ويترينى به‏هيچ‏وجه موافق نيستم. البته نمايش شأنى دارد؛ ويترين جايى دارد؛ نمى‏شود اهميت و ارزش نمايش و ويترين و نمايشگاه را انكار كرد؛ اما منحصر شدن در اين، خسران دنيا و آخرت را در پى خواهد داشت.

ما دنبال كاريم. حرفهايى كه شما امروز بر زبان آورديد - مسأله‏ى اهميت دادن به علم، اهميت دادن به تحقيق، اهميت دادن به فناورى، پرداختن به نخبگان؛ اين‏كه ما وقتى يك نخبه را دلگرم كرديم، هر جاى دنيا هم برود، متعلق به كشور خواهد بود، و مطالب فراوانى كه شما گفتيد و من خلاصه‏يى از آن را يادداشت كردم - حرفهاى من است؛ اينها حرفهايى است كه از ده سال پيش، دوازده سال پيش من دارم مى‏گويم. من امروز نگاه مى‏كنم، مى‏بينم شما بدون اين‏كه بدانيد يا يادتان باشد كه اين حرفها يك روز از سوى مسؤولان نظام گفته شده، خودتان داريد اين حرفها را مى‏زنيد و حرف دل شماست؛ اين پيشرفت است؛ اين همان چيزى است كه ما مى‏خواستيم و به كورى چشم دشمنانى كه نمى‏خواستند، شده است.

امروز جوانهاى ما ميل به تحقيق دارند. گله‏ى شما به عنوان يك جوان اين است كه اين‏جا مى‏آييد و مى‏گوييد بودجه‏ى تحقيقاتى ما 7/0 درصد است - كه البته ظاهراً بيشتر است؛ آمارى كه برادرمان گفتند، اين‏قدر نيست؛ حدود همان 5/1 درصدى است كه گفتند؛ البته الان دقيق يادم نيست، اما از آن مقدارى كه گفته شده، بيشتر است؛ هرچند اينها بايد عملياتى و داده شود - يا شما بياييد پيش من شكوه كنيد از اين‏كه بودجه‏ى تحقيقات نمى‏دهند يا پاى صبر تحقيقات نمى‏نشينند. نهايت آرزوى ما اين بوده كه اين احساس در شما به‏وجود بيايد و شما دنبالش باشيد.

البته ما وظيفه داريم قدم بعدى را برداريم. قدم بعدى اين است كه اين كارها يكايك عملياتى و اجرايى شود. اين، قدم بعدىِ زمانى نيست؛ قدم بعدىِ رتبى است؛ يعنى بعد از آن‏كه اين فكر مطرح مى‏شود، بلافاصله بايد اجرايى هم بشود.

البته من اينها را يادداشت كردم و از دفتر و دوستانى كه اين‏جا حضور دارند، مى‏خواهم آنچه را كه شماها گفتيد، استحصال و فهرست كنند. آقاى وزير علوم و بعضى از مسؤولان ديگر هم اين‏جا هستند؛ به اطلاع ديگران هم كه دست‏اندركار و مسؤول هستند، خواهد رسيد و ان‏شاءاللَّه اينها دنبال خواهد شد.

نكته‏ى سوم در مورد بنياد نخبگان است كه من سال گذشته در همين جلسه آن را مطرح كردم؛ اين‏كه ما بنيادى براى بررسى و حل مشكلاتى كه شما گفتيد، به‏وجود بياوريم. اساسنامه‏ى بنياد تصويب شد و آن را پيش ما آوردند. البته به نظر ما اساسنامه نواقصى دارد كه حتماً بايد برطرف شود و ان‏شاءاللَّه برطرف خواهد شد. اهتمامى كه خوشبختانه من مى‏بينم امروز مسؤولان دولتى، از شخص رئيس‏جمهور گرفته تا ديگران، به عملياتى كردن و اجرايى كردن طرحها و برنامه‏ها دارند، اين اميد را در من به‏وجود مى‏آورد كه ان‏شاءاللَّه همه‏ى دغدغه‏هايى كه در زمينه‏ى پيگيرى كار نخبگان در ذهن ما هست، از بين برود.

البته اين كار، تدريجى خواهد بود. همان‏طور كه شما مى‏گوييد يك كار تحقيقاتىِ چهار ساله اگر چهار سال و نيمه شد، نبايد بگويند چرا؛ اين‏گونه كارها هم كارهايى است كه با مانع و مشكلات گوناگونى مواجه است. آنچه ما وظيفه داريم، اين است كه اين را دنبال كنيم؛ رها نكنيم تا ان‏شاءاللَّه تحقق پيدا كند. ممكن است قدرى دير يا زود بشود، ليكن خواهد شد. اين، نيت مسؤولان كشور است. اين، همت ملى است كه امروز در كشور ما وجود دارد.

من مكرر گفتم، الان هم دارم به شما جوانهاى عزيز مى‏گويم؛ سند چشم‏انداز يك انشاى مدرسه‏يى نبوده كه كسى بنشيند بنويسد؛ يك آرزوى محض و آرزوى خام هم نبوده؛ اينها چيزهايى است كه با ملاحظه و محاسبه‏ى همه‏ى جهات روى كاغذ آمده و معنايش اين است كه اين شدنى است. اين‏كه ما گفتيم در ظرف بيست سال بايد رتبه‏ى بالا را در منطقه، در علم و در اقتصاد داشته باشيم، با محاسبه‏ى همه‏ى جوانب قضيه نوشته و تنظيم شده؛ و اين شدنى است.

البته همه‏ى كارهاى شدنى، رفتن، دنبال كردن، همت گماشتن و انجام دادن مى‏خواهد. شكى نيست كه اگر بنشينيم تماشا كنيم، هيچ كارى نخواهد شد. با دنبال‏گيرى، كار شدنى است. ان‏شاءاللَّه پيگيرى خواهيم كرد و به توفيق الهى و به حول و قوه‏ى الهى خواهد شد. البته ما آن روزها را على‏القاعده نمى‏بينيم، اما شماها مى‏بينيد؛ مال شماهاست، آينده‏ى شماست.

من در يكى از جلسات دانشجوها گفتم شما فكر اين را بكنيد كه پنجاه سال ديگر كشور شما بايد جايى باشد كه هر كس به يك پيشرفت علمى احتياج دارد، ناگزير باشد زبان فارسى ياد بگيرد؛ يعنى كشور شما آن‏قدر اثر علمى و تحقيقاتى توليد كند كه همين‏طور كه امروز زبان انگليسى عمدتاً به بركت پيشرفت فناورى امريكا و بعضى از كشورهاى ديگر در دنيا رايج شده، شما بتوانيد زبان فارسى را به تبع رشد علمى‏تان در دنيا رايج كنيد. شما بايد بتوانيد در قله قرار بگيريد؛ اين شدنى است و اگر همت بگماريم، قطعى است.

البته عزيزان من! پسرهاى جوان! دخترهاى جوان! بدانيد ايمان همراه با عمل صالح مهمترين پشتوانه براى پيشرفت در اين ميدان است. ايمان پاك، روشن، شفاف، مستدل و منطقى - كه مواد آن خوشبختانه در معارف اسلامى فراوان است - همراه با عمل مى‏تواند به شما كمك كند. صِرف ايمان كار را پيش نمى‏برد. ايمانى كه به دنبال خودش عمل داشته باشد، پايبندى داشته باشد، تقيد داشته باشد، لااباليگرى و ولنگارى از آن دور باشد، مى‏تواند هم به دنياى شما كمك كند، هم به آينده‏ى كشورتان كمك كند. به اين بپردازيد؛ كما اين‏كه من در اظهارات شماها هم ديدم.

جلسه‏ى بسيار خوبى بود. اين دو ساعتى كه شما براى ما صحبت كرديد، براى من مغتنم بود و من خوشحالم كه حرفهاى شما را شنيدم. البته حرف زدن شما فوايد ديگرى هم دارد؛ فقط اين نمادى كه من گفتم، نيست. اين هم كه جوان ايرانى اين همت را بكند كه بيايد در يك تريبون ملى - اين‏جا تريبون ملى است؛ هرچه شما مى‏گوييد، همه‏ى ملت ايران آن را مى‏شنوند - يافته‏هاى خودش را بيان كند و اين اعتماد به نفس را داشته باشد، يكى از سرمايه‏هاى بزرگى است كه براى كشورمان لازم داريم. من از اين اعتمادبه‏نفس‏ها خيلى خوشم مى‏آيد.

دوستمان گفتند كه اين حرفها نبايد اين‏جا گفته مى‏شد؛ نه، هيچ اشكالى ندارد. عمده اين است كه شما بياييد اين‏جا بايستيد و آنچه را كه به نظرتان مى‏رسد، بگوييد؛ اين براى من مهم است. ممكن است حرفى كه شما مى‏زنيد، خيلى پخته هم نباشد؛ پيشنهادى كه شما مى‏كنيد، خيلى هم نو نباشد؛ ايرادى ندارد. آنچه براى ما مهم است، اين است كه شما با اعتمادبه‏نفس بياييد اين‏جا بايستيد - دخترتان، پسرتان - و حرفتان را با قدرت و با اتكاءبه‏نفس بزنيد و اين حرف در سطح كشور پخش شود؛ اين براى ما ارزش دارد. ان‏شاءاللَّه موفق باشيد.

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در مراسم دانش‏آموختگى دانشجويان دانشگاه امام على(ع)‏

6/ 7/ 84

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

جشن فارغ‏التحصيلى شما جوانان عزيز را به خود شما و به ارتش جمهورى اسلامى ايران تبريك عرض مى‏كنم.

پرورش جوانان مؤمن و كارآمد و حضور آن‏ها در رده‏هاى مختلف خدمت - چه در ارتش، چه در سپاه، چه در بقيه‏ى دستگاه‏هاى مسؤول كشور - براى مسؤولان كشور و براى همه‏ى آحاد ملت يك مژده است.

امروز هر چه پيش مى‏رويم و نسل‏هاى جديد وارد عرصه مى‏شوند، احساس بر اين است كه سطح دانايى و تعهد در مجموعه‏ى مسؤولان كشور، در سطوح مختلف، بالاتر مى‏رود.

شما در بدنه‏ى ارتش، در بخش‏هاى مختلف مشغول كار خواهيد شد. هر كدام از شما داراى مسؤوليت سنگينى هستيد و سنگينى اين مسؤوليت به تناسب اهميت و ارزش ارتش جمهورى اسلامى ايران و به طور كلى نيروهاى مسلح در جمهورى اسلامى است. همچنان كه نيروهاى مسلح در نظام جمهورى اسلامى مظهر قدرت و عزت ملى و توانايى دفاع از كُليت و هويت ملت هستند - اين حقيقتى است كه امروز بحمداللَّه در نيروهاى مسلح ما مشهود است - و به تناسب اين ارزش والا كه براى ارتش جمهورى اسلامى و ديگر نيروهاى مسلح وجود دارد، هر فردى از شما هم در هر جا حامل مسؤوليت عزت‏آفرينى و قدرت بخشىِ هر چه بيشتر به اين مجموعه و به اين سازمان هستيد.

اگر ملتى قدرت دفاع از خود را نداشته باشد، عزت او هم هيچ‏گونه تضمينى ندارد. در دنيايى كه هوس‏ها و انگيزه‏هاى مادى به جاى ارزش‏هاى معنوى بر انسان‏هاى صاحب قدرت حكمرانى مى‏كند، هيچ ملتى نمى‏تواند از هيچ مركز ديگرى جز قدرت درونى خود كه خداى متعال به او بخشيده است، اميد هيچ‏گونه كمك و چشم‏داشتِ حمايتى را داشته باشد.

ملت‏ها بايد به خودشان تكيه كنند تا بتوانند عزتى را كه خود را شايسته‏ى آن مى‏دانند، به دست بياورند. اين قدرت، قدرت علمى است؛ قدرت دفاع از خود است؛ توانايىِ بروز استعدادهاى درونى است. يك ملت بايد اين توانايى‏ها را داشته باشد تا بتواند عزيز باشد. مظهر قدرت دفاعى كشور شماها هستيد؛ نيروهاى مسلح. درست است كه در هنگامه‏ى آزمايش‏هاى بزرگ، همه‏ى ملت پشت سر نيروهاى مسلح قرار مى‏گيرند و نيروهاى مسلح را تنها نمى‏گذارند؛ كما اين‏كه در دوران دفاع هشت ساله ثابت شد، ولى با اين حال، آن مجموعه‏يى كه اولين مسؤوليت و اصلى‏ترين مأموريت را در زمينه‏ى دفاع دارد، نيروهاى مسلح كشورند و شما جوان‏هاى عزيز با اين نيت، با اين فكر، با اين احساس وارد بخش‏ها و دستگاه‏ها و يگان‏ها و قسمت‏هاى مورد نياز بشويد و مأموريت‏تان را آغاز كنيد كه مى‏خواهيد سازمان خودتان را به سطوح آرمانىِ آن برسانيد تا بتوانيد سهم خود را در قدرت دفاع اين ملت بزرگ و عزيز ايفا كنيد. ابتكار، نوآورى، انگيزه‏ى خالص خدمتى، حفظ پاكدامنى و صفايى كه امروز در شما جوان‏ها بحمداللَّه هست، دقت در ضابطه‏هاى نيروهاى مسلح و رعايت اين ضوابط، توكل به خدا، اعتماد به خدا، توفيق خواستن از خداوند متعال و اعتماد به نيروى ذاتى خود؛ اينها رمزهاى موفقيت شماست. در اين ميدان گسترده‏يى كه پيش روى شماست، استعدادهايى بروز خواهد كرد و شخصيت‏هايى رشد خواهند كرد. در ميان شما بى‏گمان كسانى خواهند بود كه تأثيرات بزرگى در ارتش جمهورى اسلامى ايران و در پيشرفت اين سازمان خواهند داشت.

توفيق همه‏ى شما را از خداوند متعال مسألت مى‏كنم. و همچنانى كه اين روزها يادآور سالهاى دفاع مقدس است، از خداند متعال مى‏خواهم كه شما را در همه حال جزو برجستگان خط دفاعى كشور قرار بدهد و دعاى حضرت بقيةاللَّه شامل حال شما باشد.

براى شهداى عزيز و ايثارگران عزيز در نيروهاى مسلح و در ارتش جمهورى اسلامى طلب رحمت و مغفرت مى‏كنم.



والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار قاريان قرآن كريم‏‏ ‏

14/ 7/ 84

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

اولاً از قراء عزيز و خوانندگان بسيار گرامى و واقعاً نور چشم ما كه امروز اين جلسه را با نواى خوش قرآن معطر كردند، تشكر مى‏كنم و خدا را سپاسگزارم.

امروز بحمداللَّه به بركت نظام جمهورى اسلامى نواى قرآن در فضاى كشور ما طنين‏انداز است. جوانهاى عزيز ما بدانند كه يك روز قرآن به معناى حقيقى كلمه در اين كشور غريب بود؛ نه فقط عمل به قرآن و تكريم قرآن، حتّى تلاوت قرآن هم غريب بود. گاهى به عنوان نمايش، حركتى در گوشه‏يى ديده مى‏شد؛ اما قرآن، مطلوب و جريان غالب در ميان مردم كشور، بخصوص جوانهاى ما نبود. امروز من نگاه مى‏كنم مى‏بينم تعداد جوانها و حتّى نوجوانهايى كه تلاوت قرآن را در حد نصاب لازم انجام مى‏دهند، زيادند. امروز جوانهاى عزيزى كه اين‏جا خواندند، همه‏شان حقاً و انصافاً بسيار خوب خواندند. بتدريج اين جريان قرآنى در كشور تقويت شده.

من بارها گفته‏ام، باز هم مى‏گويم: ما تلاوت برجسته‏ى قرآن را در اين كشور دنبال مى‏كنيم، براى اين‏كه اُنس با قرآن و تلاوت قرآن در بين مردم عموميت پيدا كند. عزيزان من! بايد با قرآن اُنس پيدا كنيد. زبان ما، زبان قرآن نيست؛ مى‏توانيم به ترجمه‏ى قرآن مراجعه كنيم؛ اما عمق‏يابى مضامين قرآنى فقط با مراجعه‏ى به ترجمه نمى‏شود؛ كما اين‏كه با خواندن متن قرآن هم براى كسانى كه مى‏فهمند، هميشه به دست نمى‏آيد؛ با تدبر به دست مى‏آيد؛ با عمق‏يابى به دست مى‏آيد.

با قرآن بايد مثل آينه مواجه شد؛ پاكيزه، براق و بى‏زنگار؛ تا قرآن در دل ما منعكس شود. قرآن بايد در جان ما انعكاس پيدا كند؛ اين هميشه و براى همه نيست؛ براى كسانى است كه دلشان را با صفاى باطن و نفس پاكيزه كنند؛ با ايمان، با باور و با قبول با قرآن مواجه شوند؛ والّا كسانى‏كه دل معاند دارند، بناى برنشنيدن و نفهميدن دارند، نواى قرآن، كلام قرآن و پيام قرآن در دل آنها اثرى نمى‏كند؛ «ولو انّنا نزّلنا اليهم الملائكة و كلّمهم الموتى و حشرنا عليهم كلّ شى‏ء قبلا ما كانوا ليؤمنوا الّا أن يشاء اللَّه»؛ اگر براى برخى افراد زمين را به آسمان بدوزى، اين دلِ ناباور و زنگار گرفته، نزديك نمى‏شود و ايمان نمى‏آورد. لذا قرآن را هم مى‏خواند، اما به قرآن نزديك نمى‏شود.

بايد به قرآن نزديك شد. شما جوانهاى عزيز و همه‏ى جوانهايى كه اين حرف را در سرتاسر كشور مى‏شنويد، بدانيد در قرآن حكمت هست، نور هست، شفاء هست. عقده‏هايى كه بر اثر چالشهاى موجود مادى دنيا در دل و جان انسان به‏وجود مى‏آيد، سرانگشت حكمت قرآنى مى‏تواند همه‏ى اين عقده‏ها را باز كند؛ اين واقعيت است؛ دلها را باز مى‏كند، شرح صدر مى‏دهد، اميد مى‏دهد، نور مى‏دهد، عزم راسخ براى حركت در صراط مستقيم مى‏دهد. با قرآن بايد مواجه شد و اينها را گرفت.

ما وقتى در دنيا غرق مى‏شويم، خود را محروم مى‏كنيم؛ مثل اين است كه آينه‏يى را گِل‏اندود كنيد؛ معلوم است كه چيزى را منعكس نمى‏كند. ما نبايد خود را از قرآن محروم كنيم. امروز دنياى اسلام متأسفانه خود را محروم كرده است. ما امت اسلامى، خود را از قرآن محروم كرده‏ايم. لذا آيه‏ى قرآن را هم مى‏خوانند، اما در عين حال مى‏بينند كه آيه‏ى قرآن به اميد بستن به غير خدا، به شرك آوردن به غير خدا، به پيوستن به جناح غير خدا و اردوگاه غير خدا چه نگاه غضب‏آلودى دارد؛ در عين حال دلشان پيش امريكاست، دلشان پيش مستكبران عالم است، دلشان پيش كمپانى‏هاى سرمايه‏دارى مسلط صهيونيستى و غيرصهيونيستى است. اگر دنياى اسلام حركت و جهش لازم را به سمت تعالى پيدا نمى‏كند، به‏خاطر همين گرفتاريهاست.

البته امروز خوشبختانه مسلمانها بيدار شده‏اند. امروز در سرتاسر دنيا بيدارى اسلامى محسوس است و روزبه‏روز ان‏شاءاللَّه اين بيدارى و برادرى بين مسلمانها بيشتر خواهد شد.

وقت اذان مغرب است. ما، هم حرف گفتنى به شما زياد داريم؛ هم شوق شنيدن صداهاى قرآنى شما را زياد داريم؛ اما متأسفانه براى هيچكدام وقت نيست.



والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار اعضاى هيأت دولت‏‏ ‏

17/ 7/ 84

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم

مرسوم ما در ماه رمضان كه عادتاً در جمع مسؤولان دولت ساعتى را مثل امروز هستيم،اين است كه از نصايح و مواعظ نهج‏البلاغه استفاده كنيم؛ چون همه‏ى ما به اين نصايح احتياج داريم؛ بخصوص امثال ما و شما بيشتر از ديگران به نصيحت احتياج داريم؛ چون هم در باب مسائل شخصىِ خودمان محتاج نصيحت هستيم - دل خودمان، رابطه‏ى قلبى خودمان با خدا، حفظ خشوع و تواضعى كه لازمه‏ى سلوك صحيح در راه انجام وظيفه است - هم از اين جهت كه وظايف مهمى در اداره‏ى كشور بر عهده‏ى هر يك از جمع ما كه اين‏جا هستيم، گذاشته شده؛ كه فهم منطق علوى در باب مسائل كلان اداره‏ى كشور از خلال اين مواعظ به‏دست مى‏آيد. درست است كه خيلى از اينها مسائل منطقى، تحليلى و استدلالى است و جاهايى هم در اطرافش بحث شده، اما آنچه را كه انسان از لابه‏لاى مواعظ و توصيه‏هاى اميرالمؤمنين مى‏فهمد، گاهى در روح، خيلى عميق‏تر و اثرگذارتر است از آنچه به صورت استدلالى و تحليلى بيان مى‏كنند. لذا درباره‏ى مسائلى كه مبتلابه ماست، سالهايى كه در جمع مسؤولان دولت بوديم، از مواعظ نهج‏البلاغه نكاتى را مطرح كرديم و گفتيم؛ امروز هم همين‏طور است.

من قبل از اين‏كه اين جملات را بخوانم - كه همه‏ى اين جملات را هم از فرمان اميرالمؤمنين به مالك‏اشتر انتخاب كرده‏ام - دو سه نكته‏ى كوتاه را باز تذكراً عرض مى‏كنم: نكته‏ى اول اين‏كه گمان مصونيت از انحراف را مطلقاً در خودمان نبايد راه بدهيم؛ يعنى هيچ‏كس نبايد بگويد وضع ما كه روشن است و مثلاً در خط صحيح و در خط دين و خدا داريم حركت مى‏كنيم و منحرف نمى‏شويم؛ نه، چنين چيزى نيست. امكان لغزش و انحراف از خط مستقيم براى همه هست و همه هم وسيله‏ى اجتناب از اين انحراف را دارند؛ يعنى اين‏طور نيست كه يك سرنوشت قطعى و حتمى وجود داشته باشد تا ما بگوييم هر كس در اين راه حركت مى‏كند، ناگزير بايد لغزش پيدا كند؛ نه، انسان مى‏تواند بدون لغزش و انحراف راه را ادامه دهد. اما مصونيت از انحراف هم تضمينى نيست كه انسان بگويد ما كه ديگر منحرف نمى‏شويم؛ بنابراين خاطر جمع سر را روى بالش نرمى بگذارد و از حال خودش غافل شود. هيچ‏كدام از اين دو طرف قضيه نبايد مورد بى‏توجهى قرار بگيرد.

وسيله‏ى عدم انحراف و پرهيز از انحراف چيست؟ مراقبت از خود. بايد مراقب بود. اگر از خود مراقبت كنيم، منحرف نمى‏شويم. اگر از خود مراقبت نكنيم، يا از ناحيه‏ى سستى و ضعف در پايه‏ها و مبانى عقيدتى انحراف به انسان روى مى‏آورد، يا از ناحيه‏ى شهوات به انسان روى مى‏آورد. حتّى كسانى كه پايه‏ها و مبانى اعتقادى آنها محكم است، شهوات نفسانى بر نگاه و بينش عقلىِ درست و عميق نسبت به خط و راه و هدف غلبه مى‏يابد و انسان را منحرف مى‏كند؛ كه ما مواردش را ديديم. در اين خصوص چند آيه در قرآن هست، اما اين آيه كه در مورد قضيه‏ى اُحد است، خيلى انسان را تكان مى‏دهد. مى‏فرمايد: «انّ الذين تولّوا منكم يوم التقى الجمعان انّما استزلّهم الشيطان ببعض ما كسبوا»؛ يعنى كسانى‏كه در ماجراى اُحد دچار آن لغزش خسارتبار شدند و از ميدان جنگ رو برگرداندند و اين همه خسارت بر نيروى نورسته‏ى اسلام و حكومت اسلامى وارد شد، علتش «ببعض ما كسبوا» بود؛ كارهايى بود كه قبلاً سرِ خود آورده بودند. دل دادن به شهوات و هواهاى نفسانى اثرش را اين‏طور جاها ظاهر مى‏كند. آيه‏ى شريفه‏ى ديگر مى‏فرمايد: به اينها گفته شد انفاق كنيد، ولى به تعهد خود عمل نكردند؛ لذا نفاق بر قلب آنها مسلط شد؛ «فا عقبهم نفاقا فى قلوبهم الى يوم يلقونه بما اخلفوا اللَّه ما وعدوه»؛ يعنى وقتى انسان نسبت به تعهدى كه با خداى خود دارد، بى‏توجهى نشان داد و خلف وعده كرد، نفاق بر قلب او مسلط مى‏شود. بنابراين اگر ما بى‏توجهى كنيم و تن به شهوات و هوى‏ها بسپاريم، ايمان مغلوب و عقل مغلوب مى‏شود و هوى‏ و هوس غالب؛ باز هم همان انحرافى كه از آن مى‏ترسيديم، ممكن است پيش بيايد. بنابراين در همه‏ى حالات انسان بايد اين گمان را داشته باشد كه ممكن است لغزش پيدا كند. هيچ‏كس خودش را از اين خطر دور نداند. يك نمونه‏ى اين قضيه «بَلعم باعورا» است؛ «و اتل عليهم نبأ الذى آتيناه آياتنا» تا آخر.

نكته‏ى دوم اين‏كه ماها اگر بخواهيم در اين جايگاهى كه هستيم، از احتمال خطاى خودمان كم كنيم، بايد از سخن درشت خيرخواهان نرنجيم؛ يكى از راههاى سلامت اين است. البته بدخواهانى هم هستند كه سخن درشت و نرم و همه نوع سخنى دارند و از شايعه‏پراكنى و جنگ روانى و دروغ بستن به اين و آن واهمه‏يى ندارند و انسان ممكن است در دلش از آنها برنجد؛ اما كسى كه مى‏دانيد قصد عناد و دشمنى ندارد، ولو با لحن درشتى هم حرف مى‏زند، از او نبايد واقعاً برنجيد. به سخن نرم و دلنشين چاپلوسان هم دل نسپريد. اگر ما اين را رعايت كنيم، به نظر من خيلى به سود ماست.

نكته‏ى سوم اين‏كه اين حرفها خطاب به مالك‏اشترِ بزرگوار است و مى‏بينيد كه حرفهاى درشت و تلخى هم در آن وجود دارد. حضرت نصيحت‏هاى خيلى تلخى مى‏كنند كه اگر كسى اين‏طور ما را نصيحت كند، يك‏ذره به ما برمى‏خورد. مالك‏اشتر كسى است كه حضرت در فرمان ديگرى او را اين‏طور معرفى مى‏كنند: «فانه ممن لا يخاف وهنه»؛ كسى است كه گمان سستىِ او نمى‏رود. «و لا سقطته»؛ كوتاهى در كارها به او گمان برده نمى‏شود. «ولا بطؤه عما الاسراع اليه احزم»؛ كندىِ او در كارهايى كه شتاب مطلوب است، مطلقاً گمان كسى را برنمى‏انگيزد. «و لا اسراعه الى ما البطء عنه امثل»؛ عجله و شتابزدگى او هم نسبت به كارهايى كه آرامش و تأنّى در آن مطلوب است، گمان كسى را برنمى‏انگيزد. يعنى انسانى است كه هم مراقب خود است و هم حكيم و داناست؛ يعنى نه در جايى كه بايد شتابزدگى نكند، شتابزدگى مى‏كند؛ نه آن جاهايى كه بايد با سرعت حركت كند، كوتاهى مى‏كند. حضرت در فرمان خود به دو امير از امراى جيش در صفين، مالك‏اشتر را اين‏گونه معرفى مى‏كنند.

و اما آنچه ما از كلمات حضرت در اين نامه انتخاب كرديم، چند جمله است: يك جمله اين است كه حضرت مى‏فرمايند «و لا تقولن انى مؤمر آمر فاطاع»؛ اين‏طور نباشد كه تو بگويى چون در اين كار به من مسؤوليت سپرده شد، من بايد دستور بدهم و ديگران از من اطاعت كنند. «لا تقولن» يعنى با تأكيد و مبالغه مى‏گويد مبادا چنين فكرى بكنى و چنين حرفى بزنى. اين روحيه كه من اين‏جا چون مسؤوليتى دارم، بايد بگويم و ديگران بى‏چون و چرا حرف من را گوش كنند، «ادغال فى القلب» است؛ دل تو را فاسد مى‏كند. «و منهكة للدين». منهكه، يعنى ضعيف‏كننده‏ى روح دين، ديندارى و ايمان انسان. «و تقرب من الغير» اين حالت، تغييرات ناخواسته را نزديك مى‏كند. اعجاب به نفس و غرور و اين‏كه در مسؤوليتى كه من هستم، كسى نبايد روى حرف من حرف بزند، از آن چيزهايى است كه تغيير را نزديك مى‏كند؛ تغييراتى كه براى انسان نامطلوب است؛ تغييرات زمانه كه آدم نمى‏خواهد پيش بيايد؛ يعنى مُلك و دولت و اقتدار و توانايى و فرصتهاى خدمت را از انسان مى‏گيرد.

يك جمله‏ى ديگر اين است كه مى‏فرمايد: «انصف اللَّه و انصف الناس من نفسك و من خاصة اهلك و من لك فيه هوى من رعيتك». معناى «انصف الناس من نفسك» در عربى اين است كه داد مردم را از خودت بگير. «انصف من نفسك» يعنى داد كسى را از خودت بگير؛ خودت را در مقابل او محكوم كن؛ از خود به نفع ديگران بازخواست كن. حضرت در اين‏جا مى‏گويد: «انصف اللَّه من نفسك»؛ داد خدا را از خود بگير. معناى اين جمله اين است كه در مقابل خدا كاملاً احساس مسؤوليت بكن و خودت را در قبال تكليف الهى محكوم كن. اين‏طور نباشد كه خيال كنى آنچه را كه بر عهده‏ات بوده، به تمام و كمال انجام داده‏اى؛ نه، هميشه خودت را بدهكار و مديون بدان. اين در مورد خدا. آن‏وقت «انصف الناس من نفسك»؛ داد مردم را هم از خودت بستان؛ يعنى هميشه در قضاوتهاى خودت مردم را حاكم و طلبگار و محِق بدان و خودت را بدهكار. البته اين معنايش اين نيست كه در موردى هم كه ظلم بخصوصى به تو دارد مى‏شود، باز بگويى حق با من نيست؛ نه، اين نگاهِ عمومى است. مردم مطالبات دارند، حرف مى‏زنند، صدايشان بلند مى‏شود، گاهى سر آدم داد مى‏كشند؛ فرض بفرماييد در اداره‏يى جمعى مراجعه مى‏كنند و حرفى مى‏زنند؛ اولين فكرى كه به ذهنت مى‏رسد، اين نباشد كه اينها را تحريك كرده‏اند تا بيايند عليه من - كه هيچ تقصيرى ندارم - جنجال كنند؛ نه، اولين فكر اين باشد كه اينها مطالبه‏ى بحقى دارند؛ من مسؤولم ببينم اينها چه مى‏گويند.

بنابراين هم داد مردم را از خود بستان، هم «من خاصة اهلك»؛ از كسان نزديك خودت؛ فرزند، برادر و قوم و خويش. «و من لك فيه هوى من رعيتك»؛ اگر در بين مردم قشر و جماعتى هستند كه مورد حمايت خاص تو هستند، از آنها هم داد مردم را بگير. شما به عنوان يك حاكم، يك رئيس يا يك وزير، وقتى طرفدار قشرى هستيد، قهراً به آن قشر امكاناتى تعلق مى‏گيرد و آن قشر تمكنى پيدا مى‏كند كه همين امكانِ تطاول آنها بر حقوق مردم را به‏وجود مى‏آورد؛ پس حواستان باشد.

يك جمله‏ى ديگر در اين فرمانِ بسيار مهم اين است كه «و ليكن احب الامور اليك اوسطها فى‏الحق و اعمها فى‏العدل و اجمعها لرضى الرعية». فهرست كارهايى كه انسان بايد انجام دهد، يك چيز طولانى است و به همه‏ى اينها هم نمى‏رسد. حضرت مى‏فرمايد: محبوب‏ترين كارى كه مى‏خواهى انتخاب كنى، اولاً «اوسطها فى‏الحق» يعنى وسطتر باشد. وسط، يعنى ميانه‏ى افراط و تفريط؛ نه در آن افراط وجود داشته باشد، نه تفريط. حق هم درست همين است؛ هيچ‏گاه نه در جهت افراط است، نه در جهت تفريط. «اوسطها فى‏الحق» يعنى به‏طور كامل در آن رعايتِ حق بشود؛ يعنى دقيقاً در حد وسط بين افراط و تفريط باشد. ثانياً «و اعمها فى‏العدل» باشد؛ عدالتى كه از آن ناشى مى‏شود، سطح وسيع‏ترى از مردم را فرا بگيرد. گاهى ممكن است كارى عادلانه باشد؛ اما كسانى‏كه از اين عدل سود مى‏برند، جماعت محدودى باشند. ممكن است كارى ظلم هم نباشد، كار عادلانه و درستى هم باشد؛ اما دايره‏ى اين كار، محدود باشد. يك وقت نه، انسان دايره‏ى وسيعى از كار را مورد اهتمام خودش قرار مى‏دهد و جماعت كثيرى از آن استفاده مى‏كنند. حضرت مى‏فرمايد اين كار پيش تو محبوب‏تر باشد. محبوب‏تر بودن هم طبعاً معنايش اين است كه اگر امر داير شد بين اين كار و يك كار ديگر، اين را انتخاب كنى؛ يعنى همان اولويت‏ها و تقدم‏هايى كه ما هميشه مى‏گوييم رعايت كنيد. اين، يكى از ملاك‏هاى اولويت‏هاست.

ثانياً «و اجمعها لرضى الرعية»؛ ديگر اين‏كه كارى كه انتخاب مى‏كنى، رضايت مردم را با خودش داشته باشد. «رعيت» به مردم اطلاق مى‏شود؛ يعنى كسى كه مراعات او لازم است. رعيت چيز بدى نيست. بعضى‏ها خيال مى‏كنند رعيت فحش است! رعيت يعنى كسى كه مراعاتش لازم است؛ يعنى توده‏ى مردم و عامه‏ى مردم. اصطلاح «ناس» و «رعيت» غالباً به قشر سواد مردم گفته مى‏شود، نه گروههاى خاص. تكيه‏ى اميرالمؤمنين و پيغمبر و قرآن هم روى همين مجموعه‏هاى عمومى مردم است؛ همينى‏كه ما عوام مردم مى‏گوييم؛ يعنى رعيت و توده‏ى مردم و سواد مردم؛ همين چيزى كه خواص خاصِ خرج كنِ امروز با طرح آن در مسائل سياسى و اجتماعى مخالفند و اسمش توده‏گرايى و پوپوليسم است. اين‏كه جماعت و حزب و گروه و دسته‏ى خاصى را انتخاب كنيد و اينها بشوند محور تصميم‏گيرى و محور كار و طبعاً محور خيرات، خيلى خوش‏خيالى است؛ اين‏كه آدم خيال كند جماعت خاصى محور تصميم‏گيرى‏اند، كارها را آنها مى‏كنند، انتصاب‏ها را آنها مى‏كنند؛ اما وقتى نوبت تقسيم غنايم مى‏شود، خودشان را زاهدانه كنار مى‏كشند و مى‏گويند نخير، برويد بدهيد به مردم، ديديم و تجربه كرديم كه اين‏طورى نيست؛ منطقاً هم اين‏گونه نيست. لذاست كه در منطق علوى، نگاه و توجه به عامه‏ى مردم است. گروههاى خاص و قشرهاى خاص و جماعتهايى كه اسم خاص و عنوان خاصى پيدا مى‏كنند و براى خودشان تشخص خاصى به‏دست مى‏آورند، مورد اعتبار نيستند؛ نه اين‏كه بايد به اينها ظلم شود؛ نه، اينها هم مثل بقيه‏ى مردم تشخصى ندارند؛ از نظر اسلام تعينى ندارند؛ لذا مى‏گويد: «و اجمعها لرضى الرعية»؛ بايد رضايت عامه‏ى مردم جلب شود.

بعد حضرت استدلالى دارد كه خيلى عجيب و جالب است. مى‏فرمايد: «فان سخط العامة يجحف برضى الخاصة»؛ ملاك و مناط و معيار و ميزان كار، رضايت و عدم رضايت عامه‏ى مردم است. چرا؟ چون اگر عامه‏ى مردم نارضايى داشته باشند، رضايت و خشنودى گروههاى خاص از تو بكلى پامال مى‏شود و از بين مى‏رود. اى بسا جماعتى به اسم روشنفكر و نخبگان سياسى، طرفدار حكومت و حاكمى هستند، اما عامه‏ى مردم ناراضى‏اند؛ اين نارضايىِ عمومىِ مردم، خشنودى و رضايت آن جماعت ويژه را لگدمال مى‏كند و از بين مى‏برد؛ كمااين‏كه ديديم همين كار را كردند. عكس اين هم صادق است؛ «و انّ سخط الخاصة يغتفر مع رضى العامة»؛ اما اگر مردم را راضى كردى و رضايت عمومى را به دست آوردى، سَخَط و ناخشنودى گروههاى خاص قابل بخشش است؛ يعنى خيلى اهميتى ندارد و خيلى تأثيرى نمى‏گذارد؛ بنابراين برويد سراغ راضى كردن عموم مردم. آن وقت حضرت نگاه حكيمانه‏يى دارد. ما هم در همين مدتهايى كه دستمان توى كار بوده، اين را واقعاً ديديم، لمس كرديم. «و ليس احد من الرعية اثقل على الوالى مؤونة فى الرخاء، و اقل معونة له فى البلاء، و اكره للانصاف، و اسأل بالالحاف، و اقل شكوا عند الاعطاء، و ابطا عذرا عند المنع، و اضعف صبرا عند ملمات الدهر من اهل الخاصة»؛ گروههاى خاص در همه‏جا مايه‏ى اذيتند؛ اولاً در وقت رخاء و آسايش و فراوانى، مؤونه‏شان بر والى از همه بيشتر است؛ توقعاتشان زياد است؛ فلان چيز را به ما بدهيد، فلان امكان را به ما بدهيد. هنگام آسايش و راحتى كشور و دولت، كه امنيت است و جنگى نيست و مشكلى نيست، بيشترين هزينه را بر حكومت غالباً همين گروههاى خاص دارند. ما روى ضعف خودمان مى‏گوييم غالباً، اما حضرت نه، به‏طور مطلق حكم كلى صادر مى‏كنند: «و اقلّ معونة له فى البلاء»؛ در سختى‏ها كمترين مقدارِ كمك را اينها مى‏كنند. مثلاً اگر جنگى پيش مى‏آيد، ناامنى‏يى پيش مى‏آيد، دشمنى حمله مى‏كند، از اين گروههاى خاص هيچ خبرى نيست؛ كمتر در ميدان هستند. «و اكره للانصاف»؛ از همه نسبت به انصاف، ناخشنودتر و كاره‏ترند؛ از انصاف و عدل و مساوات، بيشتر از همه، اينها بدشان مى‏آيد. «و اسأل بالالحاف»؛ از همه مصرتر در درخواست، اينهايند. البته مردم معمولى هم نامه مى‏نويسند و چيزى را درخواست مى‏كنند؛ يك‏وقت انسان امكان دارد، اجابت مى‏كند؛ يك وقت هم اجابت نمى‏كند؛ ديگر دفعه‏ى دوم و سومى ندارد. اما گروههاى خاص - اينهايى كه جزو ويژه‏خواران سياسى و اقتصادى‏اند - اگر چيزى مى‏خواهند، مثل كنه مى‏چسبند. الحاف، يعنى الحاح و اصرار. ول نمى‏كنند تا بالاخره يك چيزى بكنند و ببرند.

«و اقل شكرا عنه الاعطاء»؛ وقتى به آنها چيزى مى‏دهى، كمترين سپاس را مى‏گزارند؛ كأنه حقى بوده و بايد به آنها مى‏رسيده؛ هيچ شكرگزارى ندارند. مردم عادى و معمولى نه؛ اگر در فلان گوشه‏ى محروم مملكت، شما مدرسه‏ى كوچكى مى‏سازيد، دعا مى‏كنند، محبت مى‏كنند، شكرگزارى مى‏كنند. در مقابل، اگر بهترين امكانات را هم به آن افراد بدهيد، كم‏سپاس‏ترين هستند.

«و ابطأ عذراً عند المنع»؛ وقتى انسان چيزى به آنها نمى‏دهد، اگر عذرى هم داشته باشد، اينها عذر را قبول نمى‏كنند. «و اضعف صبراً عند ملمات الدهر»؛ وقتى مشكلات زمانه پيش مى‏آيد، اينها از همه كم صبرترند. اگر بلاى طبيعى يا بلاياى اجتماعى پيش بيايد، از همه كم صبرتر و نق‏زن‏تر اينهايند؛ بى‏صبرى نشان مى‏دهند و هى پا به زمين مى‏كوبند. «و انّما عماد الدّين و جماع المسلمين و العدة للاعداء العامة من الامة»؛ پايه‏ى دين، توده‏ى مردمند. اين جمله را اميرالمؤمنين دارد مى‏گويد. اين اگر پوپوليسم هم هست، پوپوليسمِ علوى است؛ مورد احترام و تقديس ماست. «والعدة للاعداء»؛ در مقابلِ دشمن، عُده و امكان و استعداد عبارتند از همين عامه. «فليكن صغوك لهم و ميلك معهم»؛ ميل و گرايش عمومى‏ات به طرف عامه باشد.

البته اين‏كه گفتيم «اوسطها فى‏الحق»، من اين نكته را هم تذكر بدهم. پيدا كردن حد وسط با توجه به پيچيدگى‏هاى مسائل اقتصادى و اجتماعى امروز كار ظريفى است. هنر شما به عنوان وزير و مدير اين است كه بتوانيد با ظرافت اين كار را انجام دهيد، كه هم آنچه را كه «اعم للعدل» و «اشمل للرضا العامة» و «اوسط الى الحق» است، تأمين شود؛ هم با محاسبات صحيحى كه امروز با توجه به پيچيدگى مناسبات اجتماعى و اقتصادى بر انسان تحميل مى‏شود، منافاتى پيدا نكند. اين ظرافت را حتماً رعايت كنيد.

البته نامه‏ى حضرت خيلى مفصل است؛ لابد آن را ديده‏ايد؛ سالهاست كه مرتب به زبان ماها و شماها تكرار مى‏شود.

يك جمله‏ى ديگر از اين نامه‏ى مبارك اين است: «ثم انظر فى امور عمّالك»؛ كارها و امور كارگزاران خودت را مورد توجه قرار بده. اول، انتخاب كارگزاران است؛ «فاستعملهم اختباراً»؛ با آزمايش آنها را انتخاب كن؛ يعنى نگاه كن ببين چه كسى شايسته‏تر است. همين شايسته‏سالارى‏يى كه امروز بر زبان ماها تكرار مى‏شود، به معناى واقعى كلمه بايد مورد توجه باشد. اميرالمؤمنين (عليه‏السّلام) هم در اين‏جا به آن سفارش مى‏كنند. «و لا تولهم محاباة و اثرة»؛ نه از روى دوستى و رفاقت كسى را انتخاب كن، كه ملاكها را در او رعايت نكنى - فقط چون رفيق ماست، انتخابش مى‏كنيم - نه از روى استبداد و خودكامگى؛ انسان بگويد مى‏خواهم اين فرد باشد؛ بدون اين‏كه ملاك و معيارى را رعايت كند يا با اهل فكر و نظر مشورت كند.

بعد خصوصيات اين افراد را ذكر مى‏كند: اهل تجربه باشند، اهل حيا باشند و ...؛ بعد مى‏رسد به اين‏جا كه «ثم اسبغ عليهم الارزاق»؛ وقتى كارگزار خوبى را انتخاب كردى، زندگى‏اش را تأمين كن. من هميشه به مديران مى‏گويم، در گذشته هم گفته‏ام، الان هم به آقاى دكتر احمدى‏نژاد و به شماها مى‏گويم؛ دائم مأموران و منتخبان خودتان را زير نظر داشته باشيد؛ دائم نگاه كنيد و از اينها غافل نشويد. ديده‏ايد كه نگهبان‏ها در شب نورافكن‏هايى را دائم مى‏چرخانند و گوشه‏ها را نگاه مى‏كنند؛ شما هم همين‏طور بايد به‏طور دائم امور را زير نظر داشته باشيد و نگاه كنيد؛ بنابراين از كار كارگزارانتان غفلت نكنيد. «ثم تفقد اعمالهم»؛ يعنى از كارهاى اينها جستجو كن، ببين كار انجام مى‏دهند يا نه؛ درست انجام مى‏دهند يا نه؛ آيا تخلفى در كارهايشان وجود دارد يا خير. «و ابعث العيون من اهل الصدق و الوفاء عليهم»؛ كسانى را كه چشم و گوش تو هستند، بگمار تا كارهاى اينها را نگاه كنند. «فأن تعاهدك فى‏السّر لامورهم حدوة لهم على استعمال الامانة و الرفق بالرعية»؛ اين موجب مى‏شود كه اينها بتوانند امانت را بيشتر حفظ كنند.

بعد مى‏فرمايند: «فانّ احد منهم بسط يده الى خيانة اجتمعت بها عليه عندك اخبار عيونك»؛ اگر ثابت شد كه كسى خيانت كرده - نه اين‏كه تا گزارشى رسيد، فوراً به آن ترتيب اثر بدهيد؛ نه، همه متفق باشند؛ يعنى معلوم باشد و گزارش‏هاى متواتر و مسلّمى برسد كه اين شخص خيانت كرده - آن‏وقت «اكتفيت بذلك شاهداً فبسطت عليه العقوبة فى بدنه و اخذته بما اصاب من عمله»؛ ديگر بايد مجازات شود. البته مجازات انواع و اقسامى دارد، شكل‏هاى گوناگونى دارد، اقتضائات گوناگونى دارد؛ هر طور كه اقتضاى مجازات است، عمل شود.

چون نامه مفصل است، مجبوريم انتخاب كنيم. آن جاهايى كه به نظرم براى ما لازم‏تر است، آنها را انتخاب كرده‏ام. مى‏فرمايد «و اياك و الاعجاب بنفسك و الثقة بما يعجبك منها»؛ برحذر باش از اين‏كه خودشگفتى به سراغ تو بيايد. اعجاب به نفس، يعنى خودشگفتى؛ اين‏كه انسان از خودش خوشش بيايد. حضرت مى‏گويند مواظب باش در اين دام نيفتى. انسان گاهى در خودش امتيازاتى مشاهده مى‏كند - فهم خوبى دارد، قدرت بدنى خوبى دارد، قدرت ذهنى خوبى دارد، اطلاعات وسيعى دارد، بيان ويژه‏يى دارد، صداى خوشى دارد، جمالى دارد - به مجرد اين‏كه ديديد نسبت به خودتان حالت خودشيفتگى وجود دارد - كه معنايش اين است كه با ديدن اين امتيازات، عيوب را در كنارش نمى‏بينيد - بدانيد كه اين خطر است؛ اين همان چيزى است كه مى‏فرمايند برحذر باش. ممكن است شما بگوييد من اين امتياز را در خودم مى‏بينم، حالا چه كار كنم؟ بالاخره من مثلاً در ميان اين همه جمعيت شاگرد اول فلان دوره‏ى تحصيلى شده‏ام يا در فلان كار اساسى امتياز برجسته‏يى به دست آورده‏ام؛ چه كار كنم؟ اين امتياز را نبينم؟ نه، اين امتياز را ببينيد؛ اما آن نقض‏ها و عيبها و كمبودها و نقاط بسيار منفى‏يى هم كه در خودتان هست، در كنارش ببينيد. آنچه انسان را شيفته‏ى خودش مى‏كند، جمع‏بندى انسان است. ما نقاط خوب خود را مى‏بينيم، اما نقاط نفرت‏انگيز و بد و زشت را مشاهده نمى‏كنيم؛ لذا جمع‏بندى ما مى‏شود جمع‏بندىِ انسانى كه شيفته‏ى خودش هست؛ اين اشكال دارد. بنابراين ما بايد ضعفها را هم در كنار نقاط قوت ببينيم. «و اياك و الاعجاب بنفسك و الثقة بما يعجبك منها»؛ به آن چيزى كه در وجود تو هست و تو را شيفته‏ى خودت مى‏كند، اعتماد نكن؛ يعنى حتماً باور نكن كه اين نقطه‏ى امتياز در تو وجود دارد. گاهى انسان خيال مى‏كند نقطه‏ى برجسته‏يى در او وجود دارد؛ در صورتى كه تصور و توهم است؛ چون خودش را با آدم سطح پايينى مقايسه كرده، و به خودش نمره داده؛ در حالى كه اگر با افراد ديگرى مقايسه مى‏شد، اصلاً نمره‏ى خوبى نمى‏گرفت. بنابراين خيلى هم اطمينان نكن به آنچه در خود مى‏بينى.

«وحب الاطراء»؛ از علاقه‏ى به ستايش شدن از طرف ديگران بر حذر باش. «فأن ذلك من اوثق فرص الشيطان فى نفسه ليمحق ما يكون من احسان المحسنين»؛ اين كه انسان دوست داشته باشد او را ستايش كنند، از بهترين فرصتهاى شيطان است كه از آن بهره مى‏برد؛ مى‏آيد احسان محسنين را از بين مى‏برد؛ يعنى آن نيكوكارى‏ها و زيبايى‏ها و آرايش‏هاى معنوى و روحى را از شما سلب مى‏كند.

دنبال اين، باز فقره‏ى مهم ديگرى است كه مى‏فرمايند: «ايّاك و المنّ على رعيتك باحسانك»؛ سر مردم منت نگذاريد و بگوييد ما اين كارها را براى شماها كرده‏ايم. وظيفه بوده، انجام داده‏ايد. اگر انجام داده باشيد، وظيفه‏تان را انجام داده‏ايد؛ منتى سر مردم نگذاريد. «او التزيّد فيما كان من فعلك»؛ كارهايى را كه انجام داده‏ايد، بزرگنمايى نكنيد. گاهى انسان كارى را انجام مى‏دهد، بعد در ستايش آن كار خيلى مبالغه مى‏كند؛ چندين برابرِ آنچه حقيقت كار است. «او ان تعدّهم فتتبع موعدك بخلفك»؛ خلف وعده هم با مردم نكنيد. آنچه به مردم وعده مى‏دهيد، اصرار داشته باشيد كه آن را انجام دهيد؛ يعنى خودتان را گردنگير آن وعده بدانيد. اين‏طور نباشد كه بگوييم نشد كه نشد؛ چه كار كنيم؛ نه، اصرار كنيد. البته يك وقت انسان به اضطرار برخورد مى‏كند، آن بحث ديگرى است؛ اما تا آن‏جايى كه توان و قدرت در شما هست، تلاش كنيد وعده‏يى را كه به مردم داديد، عمل كنيد و منت هم نگذاريد. «فانّ المنّ يبطل الاحسان و التّزيّد يذهب بنور الحق»؛ منت، احسان را باطل مى‏كند و بزرگنمايى نور حق را از بين مى‏برد. «و الخلف يوجب المقت عنداللَّه و النّاس»؛ خلف وعده موجب مى‏شود انسان، هم از چشم مردم بيفتد و هم از نظر خداى متعال. «و ايّاك و العجلة بالامور قبل اوانها»؛ در كارها پيش از موعد عجله نكنيد و شتابزدگى به خرج ندهيد. اميرالمؤمنين در خطبه‏ى ديگرى، عجله كردن و پيش از موعد كار را انجام دادن، تشبيه مى‏كنند به چيدن ميوه قبل از رسيدن خودش. مى‏فرمايند كسى كه ميوه را قبل از اوان چيدنش مى‏چيند، مثل كسى است كه براى ديگران زراعت كرده؛ يعنى خودش هيچ سودى نمى‏برد. شما اگر در زمينى كه مال ديگرى است، تخمى بپاشيد، سودش را او مى‏برد؛ شما هيچ سودى نمى‏بريد. بذرى كه داخل ملك خودتان مى‏كاريد و نهالى كه آن‏جا مى‏نشانيد و زحمتش را مى‏كشيد، اگر ميوه هم داد، ليكن ميوه را قبل از آن‏كه برسد و قابل استفاده بشود، چيديد؛ در واقع همه‏ى زحمات خودتان را به هدر داده‏ايد. عجله و قبل از اوان به كارى دست زدن را حضرت در آن بيان مطرح مى‏كنند. اين‏جا هم كه مى‏فرمايند عجله نكن، «او التّسقط فيها عند امكانها»؛ تسقط هم نكن. تسقط، يعنى اهمال و كوتاهى كردن و كار را به تعويق انداختن. پس عجله و اهمال كارى هم ممنوع. «او اللجاجة فيها اذا تنكّرت»؛ وقتى معلوم شد كار غلط است، روى آن پافشارى و لجاجت نكن؛ مثلاً ما ايده‏يى را مطرح كرديم و استدلال كرديم و دنبالش هم رفتيم و زحمت هم كشيديم، اما كسانى مخالفت كردند و ما هم گفتيم نه و پيش رفتيم؛ حالا رسيديم به جايى كه ديگر واضح شد غلط است؛ اين‏جا حرفتان را پس بگيريد؛ هيچ اشكالى ندارد. پس لجاجت به خرج ندهيد؛ اگر «اذا تنكّرت»؛ وقتى منكر بودن آن واضح شد. «او الوهن عنها اذا استوضحت»؛ آن‏جايى كه معلوم شد لازم است اين كار انجام بگيرد، انسان نبايد كوتاهى كند.

يك جمله هم راجع به اين شبها و روزها عرض كنيم. من مى‏خواهم به شما برادران و خواهران عرض كنم، اين‏كه مى‏گويند ماه رمضان، ماه ضيافت الهى است و سفره‏ى ضيافت الهى پهن است، محتويات اين سفره چه چيزهايى است؟ محتويات اين سفره كه من و شما بايد از آن استفاده كنيم، يكى‏اش روزه است؛ يكى‏اش فضيلت قرآن است - قرآن را گذاشتند در اين سفره‏ى با فضيلتِ زياد، بيش از ايام ديگر؛ و به ما گفتند كه تلاوت قرآن كنيد - يكى‏اش همين دعاهايى است كه مى‏خوانيم؛ «يا على و يا عظيم»، دعاى افتتاح، دعاى ابوحمزه؛ اينها همان مائده‏هايى است كه سر اين سفره گذاشته شده. بعضى هستند كه وقتى از كنار سفره رد مى‏شوند، اين‏قدر حواسشان پرت است و متوجه‏ى جاهاى ديگرند كه اصلاً سفره را نمى‏بينند. داريم كسانى را كه اصلاً سفره‏ى ماه رمضان را نمى‏بينند؛ يادشان نيست كه ماه رمضانى آمد و رفت. بعضى هستند كه سفره را مى‏بينند، اما به خاطر همان سرگرمى‏ها و اشتغال، وقت ندارند سر اين سفره بنشينند؛ مى‏خواهند سراغ يك سرگرمى بروند؛ كار ديگرى دارند - دنبال دكان، دنبال كار، دنبال دنيا، دنبال شهوات - مجال اين‏كه سر اين سفره بنشينند و از آن بهره ببرند، ندارند. بعضى ديگر هم هستند كه نه، سر سفره مى‏نشينند، سفره را مى‏بينند، قدرش را هم مى‏دانند؛ ليكن آدمهاى خيلى قانعى‏اند؛ به كم قناعت مى‏كنند؛ لقمه‏يى برمى‏دارند و مى‏روند؛ نمى‏نشينند پاى سفره، خودشان را بهره‏مند و سيراب كنند و از آنچه در سفره هست، خود را محظوظ كنند؛ لقمه‏ى مختصرى برمى‏دارند و مى‏روند. بعضى هستند كه احساس بى‏ميلى مى‏كنند؛ يعنى اشتهايشان تحريك نمى‏شود؛ به خاطر اين‏كه غذاى پوچِ بيهوده‏يى را خورده‏اند و پاى سفره‏ى ضيافتى كه رنگين و جذاب و مقوى است، اصلاً اشتها ندارند. بعضى هم هستند كه نه، در حد اشتها - كه اشتهاشان هم زياد است - از اين سفره استفاده مى‏كنند و واقعاً سير نمى‏شوند؛ چون مائده، مائده‏ى معنوى است. تمتع به اين مائده، فضيلت است؛ چون فتوح و انفتاح و تعالى روح انسانى است، هر چه انسان از اين مائده بيشتر استفاده كند، روح انسان تعالى بيشترى پيدا مى‏كند و به هدف خلقت نزديكتر مى‏شود. اين، غير از موائد جسمانى است. مائده‏ى جسمانى براى رفع نيازى است كه بشود انسان بدن را راه ببرد. زياده‏روى در آن، يك اشتباه و خطاست؛ يك غلط است. در مائده‏ى روحى و معنوى اين‏طور نيست؛ چون اصلاً خلقت ما براى تعالى معنوى و تعالى روحى است. مائده‏ى روحى چيزى است كه اين تعالى را براى ما امكان‏پذير، تسهيل و محقق مى‏كند. بنابراين هر چه بيشتر بتوانيم استفاده كنيم، بايد بكنيم. بندگان مؤمن و مخلصى كه ما اسمهاى اينها را شنيده‏ايم، حتى وقتى كارهاى اينها را براى ما نقل مى‏كنند، براى ما درست مفهوم نيست؛ اما واقعاً شگفت‏آور است. دو سه ساعت به اذان صبح بيدار شوند و شبهاى ماه رمضان اشك بريزند. نقل مى‏كنند مرحوم آميرزا جواد آقاى ملكى وقتى بيدار مى‏شد، سر حوض آب مى‏نشست تا وضو بگيرد، به آب نگاه مى‏كرد، دعا مى‏خواند و گريه مى‏كرد و تضرع مى‏كرد؛ آب برمى‏داشت روى صورتش مى‏ريخت، گريه و تضرع مى‏كرد؛ به آسمان نگاه مى‏كرد، دعا مى‏خواند، گريه و تضرع مى‏كرد؛ تا وقتى كه بيايد سر سجاده بايستد و آن نماز شب و آن تهجد پُرفيض و پُرحال و پُرطراوت را با عشق و شور انجام بدهد. مرحوم حاج ميرزا على آقاى قاضى هم همين‏طور بود. از ماه رمضانش، روزه‏اش، توجهش، تذكرش، نمازش، حكايتهايى نقل مى‏كنند. اين چيزها براى ما واقعاً درست مفهوم نيست؛ منتها خط روشنى را به ما نشان مى‏دهد و ما بايد حداكثر استفاده را بكنيم.

دوستان سعى كنند در همه‏ى اوقات - بخصوص در ماه رمضان - تلاوت قرآن را از ياد نبرند. قرآن نبايد از زندگى‏تان حذف شود. تلاوت قرآن را حتماً داشته باشيد؛ هر چه ممكن است. تلاوت قرآن هم با تأمل و تدبر اثر مى‏بخشد. تلاوت عجله‏يى كه همين‏طور انسان بخواند و برود و معانى را هم نفهمد يا درست نفهمد، مطلوب از تلاوت قرآن نيست؛ نه اين‏كه بى‏فايده باشد - بالاخره انسان همين‏كه توجه دارد اين كلام خداست، نفس اين يك تعلق و يك رشته‏ى ارتباطى است و خود همين هم مغتنم است و نبايد كسى را از اين‏طور قرآن خواندن منع كرد ليكن تلاوت قرآنى كه مطلوب و مرغوب و مأمورٌبه است، نيست. تلاوت قرآنى مطلوب است كه انسان با تدبر بخواند و كلمات الهى را بفهمد، كه به نظر ما مى‏شود فهميد. اگر انسان لغت عربى را بلد باشد و آنچه را هم كه بلد نيست، به ترجمه مراجعه كند و در همان تدبر كند؛ دو بار، سه بار، پنج بار كه بخواند، انسان فهم و انشراح ذهنى نسبت به مضمون آيه پيدا مى‏كند كه با بيان ديگرى حاصل نمى‏شود؛ بيشتر با تدبر حاصل مى‏شود؛ اين را تجربه كنيد. لذا انسان بار اول وقتى مثلاً ده آيه‏ى مرتبط به هم را مى‏خواند، يك احساس و يك انتباه دارد؛ بار دوم، پنجم، دهم كه همين را با توجه مى‏خواند، انتباه ديگرى دارد؛ يعنى انسان انشراح ذهن پيدا مى‏كند. هرچه انسان بيشتر انس و غور پيدا كند، بيشتر مى‏فهمد؛ و ما به اين احتياج داريم.

عزيزان من! كسانى كه پايشان لغزيد، خيلى از مواردش را كه ما ديديم، ناشى بود از عدم تعمق در امر دين و معارف اسلامى؛ شعائرى بود، شعارهايى بود، احساساتى بود، بر زبانشان بود، اما در دلشان عمق نداشت. لذا در گذشته ما كسانى را ديديم كه آدمهاى خيلى تند و داغ و پُرشورى هم بودند، بعد صدوهشتاد درجه وضع اينها عوض شد. سالهاى اول انقلاب كسانى بودند - من با خصوصيات، آدمهايش را مى‏شناسم؛ يعنى كليات نيست - كه افرادى مثل شهيد بهشتى را راحت و صريح از نظر انقلابى بودن و فهم درستش از انقلاب و از راه امام، نفى مى‏كردند. بعد از گذشت مدتى، مشى اينها آن‏چنان شد كه مبانى انقلاب و نظام را انكار كردند! بعضى از آنها كه آدمهاى با انصاف‏ترى بودند، صريحاً، و بعضى‏شان ملتوياً و مزوراً انكار كردند. آدمهاى بى‏انصاف‏ترشان اينها هستند، كه به يك معانى‏يى هم تظاهر مى‏كنند؛ اما باطنشان اين‏طور نيست. اين به خاطر اين بود كه اينها عمق نداشتند. البته اين يكى از عوامل است؛ يك عامل هم شهوات و دنياطلبى و امثال اينهاست كه كسانى را هم كه عمق دارند، منحرف مى‏كند. بسيار كسانى بودند كه عمق نداشتند. يكى از راههايى كه اين عمق را در اعتقادات انسان، در مبانى فكرى انسان، در روح انسان، در ايمان انسان ايجاد مى‏كند، انس با قرآن است. بنابراين در زندگى حتماً قرآنِ با تدبر را در نظر داشته باشيد و نگذاريد حذف شود.

يكى هم اين دعاهاست. در دعاهاى معتبر خيلى معارف وجود دارد كه انسان اينها را در هيچ جا پيدا نمى‏كند؛ جز در خود همين دعاها. از جمله‏ى اين دعاها، دعاهاى صحيفه‏ى سجاديه است. در منابع معرفتى ما چيزهايى وجود دارد كه جز در صحيفه‏ى سجاديه يا در دعاهاى مأثور از ائمه (عليهم‏السّلام) انسان اصلاً نمى‏تواند اينها را پيدا كند. اين معارف با زبان دعا بيان شده. نه اين‏كه خواستند كتمان كنند؛ طبيعت آن معرفت، طبيعتى است كه با اين زبان مى‏تواند بيان شود؛ با زبان ديگرى نمى‏تواند بيان شود؛ بعضى از مفاهيم جز با زبان دعا و تضرع و گفتگو و نجواى با پروردگار عالم اصلاً قابل بيان نيست. لذا ما در روايات و حتّى در نهج‏البلاغه از اين گونه معارف كمتر مى‏بينيم؛ اما در صحيفه‏ى سجاديه و در دعاى كميل و در مناجات شعبانيه و در دعاى عرفه‏ى امام حسين و در دعاى عرفه‏ى حضرت سجاد و در دعاى ابوحمزه‏ى ثمالى از اين‏گونه معارف، فراوان مى‏بينيم. از دعاها غفلت نكنيد؛ به دعاها بپردازيد. دعا هم بكنيد. شما بارهاى سنگينى بر دوش داريد؛ دشمنهاى زيادى هم داريد؛ مخالفان زيادى هم داريد؛ دولت اسلامى هميشه همين‏طور بوده. از اول انقلاب دولت‏هاى ما، بخصوص وقتى كه تازه‏نفس‏اند - اين دولت شعارهاى صريحِ روشنى هم در دلبستگى به مبانى انقلاب دارد، ديگر بيشتر - مخالفانى دارند؛ هم مخالفان بيرونى، هم مخالفان داخلى. جوّسازى مى‏كنند، شايعه‏پراكنى مى‏كنند، منفى‏بافى مى‏كنند، دروغ پخش مى‏كنند، احياناً در صحنه‏ى عمل و در كارهاى ميدانى كارشكنى مى‏كنند. مقابله‏ى با اين مخالفتها يك مقدار عزم و تصميم قاطع و جدّ در عمل و خسته نشدن و دنبال كار را گرفتن مى‏خواهد؛ يك مقدار هم توسل و توجه و تضرع و از خدا كمك خواستن لازم دارد. اگر از خداى متعال استمداد و استعانت كنيم، روح خستگى‏ناپذيرى را در ما به‏وجود خواهد آورد. يكى از نعمتهاى بزرگ خدا اين است كه آدم خسته نشود و حوصله‏اش سر نرود. در راههاى طولانى گاهى انسان قوّه هم دارد؛ زانو و پاها اصلاً خسته نشده؛ اما آدم از حركت، خسته‏ى روحى مى‏شود. اين خستگى روحى، انسان را از رسيدن به اهداف باز مى‏دارد. براى اين‏كه اين خستگى روحى پيش نيايد - كه از خستگى جسمى گاهى خطرش هم بيشتر است - استمداد از پروردگار، توكل به خدا و اميدوارى به كمك الهى لازم است؛ اين را از دست ندهيد و اين را داشته باشيد. من و شما پيش خداى متعال عزيزتر نيستيم از كسانى كه قبل از ما بودند و از كسانى كه بعد از ما خواهند آمد؛ مگر اين‏كه عملمان خوب باشد و تقوايمان بيشتر از آنها باشد؛ اين را توجه داشته باشيد. اگر تقواى بيشترى به خرج داديم، از خودمان بيشتر مراقبت كرديم، بهتر كار كرديم، بهتر به وظايفمان عمل كرديم، به قانون بيشتر احترام گذاشتيم و در جهت اين اهداف، بيشتر پيش رفتيم، پيش خداى متعال عزيزتر خواهيم بود؛ اما بدون آن، نخير. بايد تلاشمان را در اين جهت متمركز كنيم. مواظب باشيم در دامهايى كه ديگران افتادند، ما نيفتيم. هر كس در آن دامها بيفتد، همان بلاها و همان عواقب برايش متصور است؛ لذا فرقى بين ما و آنها نيست.

پروردگارا! آنچه را گفتيم و شنيديم، براى خودت و در راه خودت و مقبول و مرضى خودت قرار بده؛ آنها را در دل ما - در درجه‏ى اول، دل خود من كه گوينده‏ى اين حرفها بودم، بعد هم در دل دوستان عزيزى كه حضور دارند - مؤثر و كارگر بفرما؛ ان‏شاءاللَّه اين روزها و اين ساعات را مايه‏ى خير و نفع ما در قيامت قرار بده و مايه‏ى حسرت ما در قيامت قرار مده. پروردگارا! قلب مقدس ولى‏عصر (ارواحنافداه) را از ما راضى و خشنود كن؛ روح مطهر امام بزرگوار را از ما راضى و خشنود كن؛ ارواح مطهر شهداى عزيز و گرانقدر انقلاب اسلامى را از ما و رفتار ما و عمل ما راضى و خشنود بفرما.



والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى در ديدار اساتيد دانشگاه‏

21/ 7/ 84

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّح� �م‏

خدا را شكر كه يك سال ديگر عمر كرديم و يك بار ديگر به جلسه‏ى بسيار دلنشين اساتيد عزيز دانشگاه نايل شديم. براى من اين جلسه جزو جلسات بسيار مطلوب و دلنشين است؛ هم به خاطر تركيب حاضران جلسه، هم به خاطر اين‏كه در اين جلسه جمعى از فرزانگان و برجستگان و نخبگان علمى كشور مطالبى را به زبان خودشان به عنوان يك استاد در اين‏جا بيان مى‏كنند؛ هم بنده مى‏شنوم، هم مسؤولان مى‏شنوند، هم ملت ايران مى‏شنوند؛ چون اين‏جا يك منبر عمومى و ملى است و آنچه را شما مى‏گوييد، همه مى‏شنوند؛ اين خيلى فرصت مغتنمى است. لذا جلسه براى من دلنشين است. خواهشم اين است كه از وقت حداكثر استفاده را بكنيد و خواهران و برادرانى كه بناست صحبت كنند، بخشى از وقت را به تعارف و حرفهاى معمول اصلاً نگذرانند؛ از همان اول وارد لُب موضوع شوند تا هم جلسه استفاده كند، هم بنده استفاده كنم. هرچه هم حرف حاشيه‏يى بخواهيم، الحمدللَّه مجرى خوش‏سخنى داريم - آن‏طور كه حس مى‏كنم - ايشان هرچه لازم باشد، بيان مى‏كنند. من آماده هستم بشنوم.

* * *
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

جلسه‏ى امروز هم طبق معمولِ همه‏ى جلساتى كه از اين‏گونه در گذشته داشتيم، جلسه‏ى خوبى بود. نفس اجتماع اساتيد عزيز و اهل علم و دانشگاهيان و بيان مطالبشان و انتقال آن مطالب به گوش و دل مسؤولان - و از جمله بنده - و به گوش مردم، يك موفقيت است. بله، درست گفتند يكى از حضرات سخنران؛ جا دارد كه جمع حاضر از پيگيرى‏يى كه نسبت به مطالب سال گذشته انجام گرفته، مطلع شوند؛ اين خوب است. البته به من گزارش دادند كه پيگيرى‏هايى شده است.

دو سه مطلب كوتاه درباره‏ى صحبت‏هايى كه شد، عرض بكنم؛ با حفظ اين معنا كه نفس اين جلسه و اين صحبت‏ها براى من، براى دولت، براى مسؤولان و براى مردم ان‏شاءاللَّه باارزش است. يكى اين‏كه بهتر است در اين‏طور جلسه‏يى، بيش از آنچه مسؤولان بخشهاى دانشگاهى صحبت مى‏كنند، اساتيد صحبت كنند؛ چون وقتى مسؤولان صحبت مى‏كنند يا مطالبى را به صورت مطالبه بيان مى‏كنند، در حقيقت خود آنها بايد پاسخگوى آن مطالب باشند و بايد از آنها مطالبه شود. اين، مخصوص اين جلسه هم نيست؛ من از يكى دو جلسه‏ى قبل هم يادم هست كه بعضى از مسؤولان دانشگاه‏ها مى‏آيند چيزهايى را به عنوان شِكوه بيان مى‏كنند كه در حقيقت پاسخگويش خودشان هستند؛ به رده‏هاى بالاتر خيلى هم ارتباطى ندارد. يا اين‏كه مطالبات بحقى را مطرح مى‏كنند كه مخاطب آن مطالبات، اين‏جا و اين جلسه نيست؛ دولت است. فرض كنيم اگر جلسه‏يى از همين قبيل باشد و رئيس جمهور محترم يا وزير علوم يا وزير بهداشت هم در آن جلسه نشسته باشند، آن‏جا خوب است اين مطالب مطرح شود؛ اين‏جا مطرح شدنش خيلى تأثيرى ندارد. حضار كه كارى نمى‏توانند بكنند، بنده هم حداكثر اين است كه حرف را منتقل كنم. ليكن استاد دانشگاه وقتى مى‏آيد بحثى را مطرح مى‏كند، بحث مديريتى نيست؛ بحثى است كه هم براى پيشرفت علم، هم براى مديرى كه اداره‏ى دانشگاه به عهده‏ى اوست، هم براى مسؤولان دولتى، و هم براى بنده كه اين‏جا نشسته‏ام، مفيد خواهد بود. بنابراين بهتر اين است كه بيشتر، اساتيد صحبت كنند تا مديران.

نكته‏ى دوم اين‏كه بحث دانشگاه آزاد و دانشگاه دولتى را نگذاريد به سطوح عمومى برسد؛ بسيار بحث بدى است. چند نفر از حضراتى كه از دانشگاه آزاد صحبت كردند، عمدتاً وقتشان به شكوا و درد دل گذشت. جاى اين بحثها در كميسيون‏هاى مجلس، كميسيون‏هاى دولت، كميسيون‏هاى مربوط به شوراى عالى انقلاب فرهنگى و ديگر كميسيون‏هاى تخصصى است. ممكن است مطالباتى وجود داشته باشد و بحق هم باشد؛ ممكن است پيشنهادهايى باشد و بعضى از آنها درست هم باشد؛ اما جايش آن‏جاست؛ اين‏جا جز اين‏كه در فضاى عمومى، انسان يك دلخورى را اشاعه دهد، فايده‏ى ديگرى ندارد. البته در جلسات قبل به اين شدت نداشتيم كه در اين جلسه مشاهده شد؛ ليكن خواهش مى‏كنم در مجامع عمومى اين مسأله را دامن نزنيد. دانشگاه آزاد هم گوشه‏يى است از مجموعه‏ى دانشگاهى كشور ما، با محسناتى و با معايبى، با راههاى اصلاحى و با پيشنهادهاى گوناگونى؛ بايد اينها را مسؤولان در سطوح مناسبِ خودش بحث كنند و حل كنند.

دفتر جذب نخبگان كه اشاره شد، غير از بنياد نخبگانى است كه ما مطرح كرديم. دفتر جذب نخبگان را هم خود ما مطرح كرديم. بنده آن وقت رئيس شوراى عالى انقلاب فرهنگى بودم و در آن‏جا ايجاد دفتر جذب نخبگان مطرح شد. آن وقت مشكل ما مشكلى بود كه امروز در كشور وجود ندارد. آن سالها ما پزشك به قدر لازم نداشتيم؛ استاد دانشگاه به قدر لازم نداشتيم؛ بارهاى سنگينِ كارى زمين مانده بود. مراد از جذب نخبگان، آن بود. در همه‏ى بخشهاى مختلف ما مشكل داشتيم؛ مشكل تحصيلكرده و دانشمند و عالم و استاد داشتيم. امروز خوشبختانه همان تلاشها به نتيجه رسيده و نتيجه‏اش چيزى است كه شماها داريد بيان مى‏كنيد. كشور بحمداللَّه بخشهاى علمىِ محض، بخشهاى تجربى، بخشهاى علوم مختلف و پيشرفتهاى گوناگون را شاهد است. البته همان‏طور كه شماها مكرر گفتيد، بنده هم عقيده‏ام اين است كه ظرفيت، خيلى بيش از اينهاست. من اين نكته را روى شواهد علمى و قطعى عرض مى‏كنم، نه روى خطابيات.

بنياد نخبگانِ امروز - كه متأسفانه هنوز هم به جريان نيفتاده - براى اين است كه بتواند با استفاده از همه‏ى دستگاه‏هاى ذى‏ربط كشور، مشكل دلگرم كردن نخبگان و احساس رضايت آنها از محيط و از زندگى را حل و آن را تأمين كند. از جمله وظايف بنياد نخبگان اين است كه به ابهام‏هاى ذهنى يك نخبه، يا مشكلات او در زندگى، يا تصور نادرستى كه از وضع كشور دارد، يا از وضع كشورى كه هدف اوست به آن‏جا برود، پاسخ دهد؛ اينها طيف وسيع كارهايى است كه بنياد نخبگان ان‏شاءاللَّه بايد بتواند انجام دهد.

آنچه من در اين چند دقيقه‏يى كه وقت باقى مانده، عرض مى‏كنم، يكى اين است كه آقايان و خانم‏هاى اساتيد و اهل علم دانشگاهى! اين را بدانيد كه اعتقاد راسخ بر اين است كه پيشرفت علمى و رشد علمى در رأس همه‏ى كارهاى اساسى براى پيشرفت كشور باشد. يعنى مهمترين زيرساخت كشور، زيرساخت انسانى است به وسيله‏ى علم. ما بايد خود را از فقر علمى نجات دهيم؛ اين مسأله‏ى اول و اساسى ماست. تجربه‏ى بيست و چند سال گذشته بارها و بارها اين را به ما نشان داده و براى ما اثبات كرده است.

در غوغاى جنگ‏ها و اختلافهاى جغرافيايى و سياسى عالم، اين‏طور پيش آمد كه در برهه‏ى اخير، غرب - يعنى اروپا - زودتر به علم جديد رسيد. اين، دليلِ اين هم نبود و نيست كه اروپايى‏ها ذهنشان از شرقى‏ها بهتر كار مى‏كند؛ دليلِ اين هم نيست كه قابليت‏هايى در آن ملتها و آن كشورها وجود دارد كه در اين طرف از لحاظ اقليمى و ديگر زمينه‏ها وجود ندارد؛ نه، هيچ چنين چيزهايى را نشان نمى‏دهد؛ اين يك اتفاق بود كه افتاد. يك روز هم شرق از لحاظ علمى جلوتر بود و غرب در تاريكى جهل غوطه‏ور بود؛ اين دوره‏ها را هم در تاريخ داشتيم. كارى كه در اين برهه‏ى از زمان، يعنى از دوران حركت جديد علمى بشريت كه در غرب انجام شد، اتفاق افتاد - كه شايد در گذشته احتمالاً سابقه نداشته - اين است كه اينها سعى كردند علم را انحصارى كنند؛ سعى كردند اين وسيله‏ى پيشرفت و سيادت را براى خودشان نگه دارند و از آن حداكثر استفاده را براى به دست آوردن سيادت سياسى و اقتصادى ببرند. در طول تاريخ بشريت كه علم و تمدن دست به دست گشته، ما چنين چيزى را سراغ نداريم.

يكى از كارهايى كه نسبت به كشورهاى تحت ستم استعمار انجام گرفت، اين بود كه اينها را در عقب‏ماندگى علمى نگه داشتند؛ هم عملاً مانع پيشرفت اينها شدند، هم روحاً اينها را تضعيف كردند تا احساس كنند قادر نيستند. اين براى ملت ما در يك دوره‏ى طولانى پيش آمد؛ ما را از پيشرفت باز داشتند. نمى‏گوييم اين كار تماماً به وسيله‏ى پيشروان علم انجام گرفته و قدرتهاى داخلى و سياستهاى ديكتاتورى و مستبدانه‏ى داخلى يا سوء اداره‏ى دولتها تأثيرى نداشته؛ اين بخش قضيه را منكر نيستيم؛ اما آن بخش هم مهمترين تأثير را گذاشت. در دوران قاجاريه، سوء سياست، بدفهمى، مال‏دوستى و تنبلىِ مهمترين شخصيتهاى مؤثر، در وضع كشور تأثير مى‏گذاشت؛ اما وقتى در همين دوره هم كسى مثل اميركبير به وجود مى‏آيد و نقش پيشرفت علمى و تأثير علم در پيشرفت را در سطوح سياسيون بدرستى كشف مى‏كند، نقش عامل دوم - كه عامل خارجى است - خودش را بروشنى نشان مى‏دهد؛ سعى مى‏كنند اين شعله را بخوابانند. اين نشان‏دهنده‏ى اين است كه آنها توجه دارند كه اگر بخواهند كشورى را تحت سيطره‏ى اقتصادى و سياسى نگه دارند، راهش اين است كه نگذارند از لحاظ علمى پيشرفت كند. عين همين قضيه در طول دوران حكومت پهلوى هم وجود داشته. اينها مسائلى است كه تحليل و تبيين آنها جزو كارهاى طولانى است. البته اين كارها شده؛ اينها دعوى محض نيست؛ استدلال‏هايى پشت سرش وجود دارد.

امروز كشور ما خوشبختانه دوره‏يى را مى‏گذراند كه دو آگاهى در آن هست: يكى آگاهى به توانايى و استعداد ذاتى خود؛ دوم آگاهى به اين‏كه قدرتهاى در پى سيطره‏ى بر كشور ما و بر كشورهاى نظير ما، مهمترين معارضِ دانشمند شدن و پيشرفت علمى كشور ما هستند. يعنى آگاهى به معناى خودشناسى، و آگاهى به معناى دشمن‏شناسى و توطئه‏شناسى. به بركت اين دو آگاهى، اين اميد وجود دارد كه ما بتوانيم به پيشرفتهاى عظيم علمى نايل شويم.

اخيراً در يكى از مطبوعات داخلى مطلبى را ديدم كه از يك مؤسسه‏ى آمارىِ مهم در امريكا راجع به ايرانيان مقيم امريكا - يا به قول آنها، امريكايى‏هاى ايرانى‏تبار - نوشته بود كه سطح معلومات و سطح پيشرفت علمى اينها چند برابر متوسط مردم امريكاست. اين، چيز خيلى مهمى است. ما در داخل كشور همين را داريم مشاهده مى‏كنيم. هيچ بُعدى هم ندارد كه كسانى كه بخصوص روى ايران تلاش خصمانه كردند و سعى كردند حركت علمى را در اين كشور دچار مشكل كنند، به اين استعداد وافر و جوشان ايرانى واقف بودند؛ مى‏دانستند كه اگر عنصر ايرانى وارد ميدان علم شود، علم از انحصار خارج خواهد شد.

امروز نظام جمهورى اسلامى سر كار است كه داعيه‏ى عدالت و مبارزه‏ى با ظلم و دفاع از ارزشهاى والاى انسانى را دارد. چنين نظامى اگر بتواند مردم خودش را به اوج علمى برساند، قطعاً براى مستكبران عالم خطر بزرگى را به وجود خواهد آورد؛ اين واقعيتى است كه امروز وجود دارد.

با توجه به اين واقعيت، ما بايد دنبال علم و پيشرفت علمى باشيم. البته پيشرفت علمى هم با تقليد حاصل نخواهد شد؛ با ابتكار و شكستن مرزها و پيش رفتن و فتح مناطق ناگشوده، حاصل خواهد شد. وظيفه‏ى دانشگاه‏ها و مراكز تحقيق خيلى سنگين است. به نظر من آنچه بعضى از دوستان در باب اهميت تحقيقات مطرح كردند، كاملاً درست و متين است. مسؤولان دولتى هم بايد اين پايه و اساس را - كه همان تحقيق است - مورد توجه قرار دهند و بدانند كه نه علم و نه فناورى، بدون وجود مراكز فعال تحقيقاتى، پيشرفتى نخواهد داشت. هم دانشگاه‏هاى ما، هم مراكز تحقيقاتىِ خارج از دانشگاه‏ها بايد ان‏شاءاللَّه مورد حمايت و توجه قرار بگيرند.

ظاهراً وقت تمام شده و بايد عرايضمان را تمام كنيم. اول غروب و وقت افطار است. من فقط چند دعا كنم؛ ان‏شاءاللَّه با نفسهاى پاك و دلهاى نورانى شما دعاها مستجاب شود.

پروردگارا ! آنچه در نيت ماست، آنچه بر زبان ماست و آنچه در عمل ماست، همه را براى خود و در راه خود قرار بده و آنها را از ما بپذير. پروردگارا ! ما را به معناى حقيقى كلمه در خدمت اسلام و اهداف اسلامى قرار بده. پروردگارا ! ملت ما را روزبه‏روز به عزت علمى و عملى بيشتر نايل بفرما. پروردگارا ! قلب مقدس ولى‏عصر (ارواحنافداه) را از ما راضى كن. پروردگارا ! اين ساعات و اين روزها و شبها و ايام مغتنم و اكسيرى ماه رمضان را براى ما، براى دلهاى ما، براى بصيرتهاى ما، براى جانهاى ما و براى عمل ما ان‏شاءاللَّه مبارك بگردان و توفيق بهره‏مندى از ضيافت خود را در اين ماه به همه‏ى ما عنايت كن.



والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار جمعى از دانشجويان برگزيده و نمايندگان تشكل‏هاى دانشجويى‏

24/ 7/ 84
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

شكى نيست كه در جمع گرم و صميمى شما سينه‏هاى پُر از حرف كم نيست. خيلى‏ها حرفهايى دارند كه لااقل به نظر خودشان گفتنى و شنيدنى است و در جلسه‏ى امروزِ ما هم جاى آن حرفها خالى است. افسوس كه وقت نيست؛ والّا اگر وقت بود، من با همه‏ى پيرى و بى‏حوصلگى، حوصله مى‏كردم و باز هم مى‏شنيدم؛ منتها ديگر مجال نيست.

قدرى هم جوانها عادت كنند به فروخوردن سخن خود؛ اين هم يك تمرين است. در چالش‏هاى عظيم زندگى، خيلى اوقات هست كه انسان حرفى دارد و دلش مى‏خواهد آن را بگويد؛ اما به هر دليلى حرف را فرو مى‏خورد؛ اين در مواقعى يك مصلحت بزرگ است؛ به اين هم عادت كنيد، بد نيست. در جاى خود ان‏شاءاللَّه مجال‏هايى خواهد بود و خواهيد گفت آنچه را كه فكر مى‏كنيد بايد گفت.

با صرف نظر از پيشنهادهايى كه جمع شما جوانها اين‏جا بيان كرديد - كه بسيارى از آن پيشنهادها قابل توجه است و آنها را در دفتر ما جمع‏آورى مى‏كنند تا ان‏شاءاللَّه ببينيم چگونه بايد با آنها رفتار كرد - به نظر من آنچه براى مجموعه‏ى دانشجوى كشور با توجه به خصوصيات و ويژگى‏هاى دانشجويى مهم است و بايد هم مهم باشد، اين است كه در يك نگاه كلى، كشور ما ايران در كجاى تاريخ و كجاى جغرافيا قرار گرفته. مى‏خواهيم فرض را بر اين بگذاريم كه دانشجو در اعماق دل خود و در بلندپروازى‏هاى ذهن جوانانه‏ى خود، از مسائل شخصى و شغل و امثال اينها عبور كرده. نه اين‏كه شغل و زندگى و ازدواج و مسكن را نمى‏خواهد - اينها كه ضروريات زندگى است - بلكه به اين معنا كه در اين ايستگاه‏هاى موقت و كوچك، منحصر و متوقف نمانده؛ ذهن جوان دانشجو از اين‏جاها پرواز مى‏كند و آرمان‏ها را جستجو مى‏كند. در نگاه آرمانى - كه بايد باشد و اگر نباشد، جوانى و زندگى نيست - جايگاه ما از لحاظ ديد تاريخى و جغرافيايى و جغرافياى سياسى كجاست؟ ما به عنوان ايرانِ جمهورى اسلامى، حرفمان در دنيا چيست؟

دوم اين‏كه اگر بخواهيم اين سخن به كرسى بنشيند، بايد چه‏كار كنيم؟ اين، حرف اصلى ما با دانشجوهاست و به نظر من فكر اصلى است كه جماعت دانشجو بايد آن را دنبال كند.

اما جواب سؤال اول كه جاى ما كجاست. در يك جمله‏ى كوتاه، جاى ما به چالش كشيدن زشتى‏ها و سختى‏ها و دردمندى‏هايى است كه از سلطه‏ى زر و زور و حاكميت فساد مالى و قدرت، در دنيا و در سطح بين‏المللى به‏وجود آمده؛ اين را دست كم نگيريد. پول و قدرت پولى امروز توانسته ظريف‏ترين، لطيف‏ترين و شيواترين حقايق عالم ماده را هم در خدمت بگيرد؛ همين هنرى كه جوان عزيزمان آمدند اين‏جا گفتند. امروز برجسته‏ترين و تواناترين مجموعه‏ى سينمايى دنيا در «هاليوود» است. شما ببينيد هاليوود در خدمت چيست، در خدمت كيست، در خدمت كدام فكر و كدام جهت و كدام خواب براى بشريتِ بيچاره‏ى رو به رشد است. من كه نه در سينما تخصص دارم، نه هاليوود را درست مى‏شناسم، اين را نمى‏گويم؛ اين نقلِ سخن كسانى است كه كارشان اين است، فكرشان اين است و نقاد اين صحنه‏ها و ميدان‏ها هستند؛ اينها مى‏گويند امروز هنر سينمايى - كه من هاليوود را به عنوان برجسته‏ترين، مثال زدم؛ والّا بقيه‏ى مجموعه‏هاى سينمايى دنيا هم همين‏طورند - در خدمت اشاعه‏ى فحشا، اشاعه‏ى پوچى، اشاعه‏ى بى‏هويتى انسان، در خدمت خشونت، در خدمت مشغول كردن بدنه‏ى ملتها به يكديگر است تا طبقه‏ى متعالى و بالا بتوانند بى‏دغدغه زندگى كنند. سينما كه يك هنر بسيار پيشرفته و مدرن است، اين‏گونه است؛ شعر هم همين‏طور است؛ قصه هم همين‏طور است؛ نقاشى هم همين‏طور است؛ انواع شعبه‏هاى هنر همين‏گونه است.

قدرت‏هاى اقتصادى از دين هم استفاده مى‏كنند؛ از كليسا هم استفاده مى‏كنند. يكى دو سال پيش، من كتابى از يك نويسنده‏ى امريكايى خواندم كه در اين‏جا ترجمه و چاپ و منتشر شده است. او در اين كتاب استفاده‏ى قدرتها را از مجموعه‏ى دستگاه و تشكيلات كليسا تشريح مى‏كند. من كليسا را كه اسم مى‏آورم، نه اين‏كه مى‏خواهم بگويم مسجد آن‏طورى نيست؛ نخير، قدرت و پول و زر و زور از مسجد و معنويات هم استفاده مى‏كند. سلطه‏ى پول بر دنيا خيلى چيز عجيبى است. نتيجه‏ى آن، فقر عظيم جهانى، گرسنگى چند ميليارد انسان، تربيت غلط و ضدمعنوى نسل‏هاى روبه‏رشد بشر، جنگهاى تحميل شده‏ى بر ملتها و بازيچه قرار گرفتن سازمان‏هاى بين‏المللى است. آژانس بين‏المللى انرژى هسته‏يى به عنوان مثال مطرح شده و همه دارند مى‏گويند، كه يك نمونه‏اش است. اين نهاد، وابسته به سازمان ملل است و براى نظارت بر عدم اشاعه‏ى سلاح‏هاى هسته‏يى به وجود آمده. شما ببينيد برخوردش با كشورها چگونه است؛ تبعيض‏اش چگونه است؛ دخالت عنصر سياسى در آن چگونه است؛ به‏خاطر اين‏كه زر و زور در آن تسلط دارند. اينها زشتى‏ها و چالش‏هاى بزرگ دنياى امروز است. كى‏ مى‏خواهد با اينها مواجه شود؟ يك انسان، يك حزب و يك مجموعه نمى‏تواند. آن چيزى كه مى‏تواند در مقابل اين امواج كُشنده و كوبنده بايستد، يك هويت عظيم جمعىِ بين‏المللى است. امروز اين هويت عظيم جمعى و بين‏المللى در حال شكل گرفتن است؛ محورش هم نظام جمهورى اسلامى است. روى اينها تأمل كنيد؛ اينها چيزهاى قابل عبور و آسان نيست.

علت شلاق‏هايى هم كه بر پيكر تأثرناپذير جمهورى اسلامى پى‏درپى وارد مى‏كنند، همين است؛ چون ما ايستاده‏ايم؛ ايستادن اميدوارانه؛ نه ايستادن نوميدانه. بعضى‏ها ايستاده‏اند و مى‏گويند ما تا آخرين قطره‏ى خونمان را هم خواهيم داد. البته ما اگر پايش بيفتد، تا آخرين قطره‏ى خون را مى‏دهيم؛ اما مى‏دانيم به آخرين قطره‏ى خون نمى‏رسد.

ما پيش برده‏ايم و توانسته‏ايم در جهت‏هايى كه انقلاب براى ما ترسيم كرده، به شكل محسوس پيشروى كنيم. اين شوخى است كه مراكز قدرت سياسى دنيا تصريح كنند كه ايران به يك قدرت منطقه‏يى تبديل شده و اگر فلان كار و فلان كار را نكنيم، به يك قدرت جهانى تبديل خواهد شد؟ اين چيز كمى است؟ شما خيال مى‏كنيد در دنياى فوق مدرنِ پيشرفته‏ى علمى و اين همه ثروت متراكم، اين چيز كمى است كه يك مجموعه‏ى سياسى به نام دين و معنويت و عدالت و با پشتيبانى مردم به‏وجود بيايد و چنين جايگاه و موقعيتى پيدا كند؟ امروز اين اتفاق افتاده است. خيمه‏يى كه اين‏جا سرِپاست، ريسمانها و ميخ‏هاى عميقى كه اين خيمه در سرزمين اسلامى دارد، در كشورهاى ديگر كوبيده شده است. ما در ملتهاى گوناگون عمق استراتژيك داريم. شماها ان‏شاءاللَّه وقتى در عرصه‏هاى وسيع‏تر وارد شويد - به كشورها مسافرت كنيد، در ميان ملتها حضور پيدا كنيد - اين را بيشتر احساس مى‏كنيد. الان در كشورهاى دنيا، جمهورى اسلامى در دل ملتهاى مسلمان جا دارد. ما به چيزهايى عادت كرده‏ايم. رؤساى جمهور ايران پا مى‏شوند به كشورهاى ديگر مى‏روند. استقبال مردمى از اين رؤساى جمهور براى هيچ رئيس‏جمهورى از هيچ كشورى در هيچ نقطه‏يى غير از كشور خودش متصور نيست؛ اين يك واقعيت است. بنده هم كه زمان رياست‏جمهورى به كشورهاى بيگانه سفر مى‏كردم، همين‏طور بود. رئيس‏جمهور بعد از من، و رئيس‏جمهور بعد از او هم به كشورهاى مختلف رفتند و ملتها نسبت به آنها اظهار عشق و علاقه كردند. اين، هنر اين رئيس‏جمهور نيست؛ هنر اين حركت عظيم است؛ هنر اين موج‏آفرينى است؛ هنر هويت شماست؛ هويت نظام جمهورى اسلامى؛ اين شأن ماست. ما مى‏توانيم پايه‏هاى غلطى را كه قدرت اقتصادى متمركزِ متراكمِ دستگاه‏هاى شيطانى براى خودشان به‏وجود آورده‏اند، به چالش بكشيم. در دنيا جنگ راه مى‏اندازند، قحطى به‏وجود مى‏آورند و بحران ايجاد مى‏كنند. يك سرمايه‏دار ناگهان در چندين كشور بحران مالى به‏وجود مى‏آورد. يادتان هست چهار، پنج سال قبل يك سرمايه‏دار يهودى و امريكايىِ ساكن اروپا با اسم مشخص و شناخته شده توانست مالزى و اندونزى و فيليپين و تايلند را ورشكست كند؟ قدرت پول را ببينيد. بنابراين قدرتهاى اقتصادى مى‏توانند بحران ايجاد كنند. بحران‏آفرينى، جنگ‏آفرينى و ايجاد نظام‏هاى خشن و قسى‏القلب - مثل اسرائيل - كار اينهاست. بايد اينها را به چالش كشيد. كى‏ مى‏تواند؟ يك هويت جمعىِ بين‏المللىِ زنده‏ى خسته‏نشو، متكى به ايمان قلبى و دينى؛ اين است كه نمى‏گذارد انسان خسته شود. هر چيز ديگرى قابل خسته شدن است، جز ايمان با طراوت دينى. اين مى‏تواند آن قدرتها را به چالش بكشد و تعديل كند و در نهايت آنها را از بين ببرد. ان‏شاءاللَّه در حكومت عدل مهدوى (سلام اللَّه‏عليه) و (عجّل‏اللَّه‏تعالى فرجه الشريف) اين كارها انجام مى‏گيرد؛ منتها ما هم مى‏توانيم مقدماتش را انجام دهيم؛ اگر همت و اراده و ايستادگى و تدبير داشته باشيم. اين كارها، هم ايستادگى و شجاعت و قدرت مى‏خواهد؛ هم تدبير و عقل مى‏خواهد. اينها كارهايى كه دم‏دستى باشد و بشود همين‏طورى تمامش كرد، نيست؛ اما شدنى است و تا الان هم شده است. نظام جمهورى اسلامى كه امروز برايش مسأله‏ى هسته‏يى حل شده است - و البته اين فقط يك مثال است؛ بارها من اين را گفته‏ام - همان نظامى است كه روز اوّلى كه به‏وجود آمد، مستكبران عالم نه تصور مى‏كردند و نه اگر تصور مى‏كردند، يك موى تنشان راضى بود كه اين كشور بتواند در زمينه‏هاى علمى پيشرفت كند. يكى از شما جوانها الان بيان كردند كه در اوايل انقلاب ما در دانشگاه‏ها مشكل استاد داشتيم، مشكل پزشك داشتيم، مشكل متخصص داشتيم؛ اما امروز كشور از لحاظ علمى پيشرفته است. البته ما نبايد همت خود را كم كنيم. مقدارى كه پيش آمده، نسبت به آنچه بايد پيش مى‏آمد، و نسبت به توانايى ما خيلى كم است.

چند روز پيش، اين‏جا جلسه‏ى اساتيد بود. چندين نفر از اساتيد بخش‏ها و رشته‏هاى مختلف همان چيزى را تأكيد مى‏كردند كه هميشه اعتقاد راسخ قلبى من هم بوده كه استعداد و ظرفيت و توانايى نظام جمهورى اسلامى بيش از اينهاست. ما مى‏توانيم؛ جايگاه ما اين است. امروز اگر مى‏بينيد عليه ما تلاش مى‏كنند، كار مى‏كنند، توطئه مى‏كنند و حمله مى‏كنند، به‏خاطر اين جايگاه است. اين، پاسخ سؤال اول.

سؤال دوم؛ چگونه مى‏توانيم در اين چالش موفق شويم؟ اين چيزى است كه به شما جوانها خيلى ارتباط پيدا مى‏كند. قدرتهايى كه در بخش‏هاى مختلف بايد به‏وجود بياوريم، در درجه‏ى اول قدرت علمى است. دانشگاه‏ها در اين زمينه مسؤوليت دارند. يكى از آقايان اين‏جا گفتند كه بياييم پيمان خلع سلاح را به جاى پيمان عدم اشاعه‏ى سلاح‏هاى هسته‏يى - كه ان.پى.تى است - در دنيا مطرح كنيم. اين ايده‏ى بسيار خوب و جالبى است، گفتنش هم خيلى آسان است؛ اما يك پيمان بين‏المللى با گفتن ميان چند نفر كه تشكيل نمى‏شود؛ يك نيروى پشتيبانى مى‏خواهد تا اين را به صورت يك پيمان بين‏المللى دربياورد. امريكا و شوروى سابق - دو قدرت درجه‏ى يك آن روز - نشستند راجع به خلع سلاح با همديگر توافق كردند؛ اما چون اراده‏ى عمل نبود، نشد. كى‏ مى‏تواند پيمانى را به عنوان پيمان خلع سلاح مطرح كند، در وسط بگذارد و كشورهاى دنيا را موظف كند به اين پيمان پايبند باشند؟ - البته نه موظفِ حتماً به زور سلاح، بلكه به زور سياست، به زور گفتمان مسلط فرهنگى، به زور تغليب هويت و شخصيت ملى - يك كشور قدرتمند.

قدرت پيدا كنيد. اگر ايران اسلامى بتواند در زمينه‏ى علمى سخن خودش را در حد سخنان اول دنيا دربياورد، كار شدنى است؛ چون علم، ثروت هم ايجاد مى‏كند، قدرت نظامى هم ايجاد مى‏كند، اعتماد به نفس هم ايجاد مى‏كند. من بارها گفته‏ام، باز هم مى‏گويم و باز هم بارها تأكيد خواهم كرد كه پايه و زيربناى اقتدار آينده‏ى شما ملت عزيز در قدرت علمى است.

دانشگاه‏ها را بايد جدى گرفت؛ هم شما دانشجوها، هم اساتيد. بدانيد نقشه‏هايى وجود دارد براى اين‏كه دانشگاه‏هاى ما را از كار بيندازند. شما غصه مى‏خوريد كه بودجه‏ى مراكز تحقيق را دير مى‏دهند؛ خيلى خوب، اين را مى‏شود جبران كرد؛ مى‏شود دنبال كرد. كسانى تلاش و توطئه مى‏كنند تا اصلاً درِ كلاسهاى درس و كارگاه‏هاى تحقيق را ببندند و دانشجو را به علم و فراگيرى بى‏رغبت كنند. با اين توطئه بايد مبارزه كرد. اين مبارزه، هم به عهده‏ى دولت و مسؤولان است، هم به عهده‏ى شما تشكل‏هاست، هم به عهده‏ى عناصر صاحب نفوذ و صاحب اقتدار است.

پروردگارا! دلهاى ما را در اين ماه رمضان با خودت آشناتر و نزديكتر بفرما. پروردگارا! نورانيتى كه بر دل جوانان افاضه كردى و جوان را آميخته‏ى با شفافيت و معنويت كردى، هميشه براى جوانان عزيز كشور اسلامى ما حفظ كن. پروردگارا! دعاهاى جوانهاى ما را مستجاب كن؛ خواسته‏هاى آنها را برآورده كن. پروردگارا! پيوند بين جوانهاى دانشجوى خوب ما و جوانهاى ديگر كشورها را - كه صحبت يكى از دوستان بود و من در قالب دعا مى‏خواهم اين را تأييد كنم - روزبه‏روز بيشتر كن.



والسّلام عليكم و رحمةاللَّه

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در خطبه‏هاى نماز جمعه‏ى تهران‏‏ ‏

29/ 7/ 84

‏خطبه‏ى اول
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

الحمدللَّه ربّ العالمين نحمده و نستعينه و نستغفره و نتوكّل عليه و نصلّى و نسلّم على حبيبه و نجيبه و صفيّه و خيرته فى خلقه حافظ سرّه و مبلّغ رسالاته بشير رحمته و نذير نقمته سيّدنا و نبيّنا ابى‏القاسم المصطفى محمّد و على اله الأطيبين الأطهرين المنتجبين سيّما بقيّةاللَّه فى الأرضين و صلّ على ائمّة المسلمين و حماة المستضعفين و هداة المؤمنين.

همه‏ى برادران و خواهران عزيز را كه در اين نماز پُرشكوه شركت كرده‏ايد و همچنين خودم را به حفظ تقوا و پرهيزگارى دعوت و توصيه مى‏كنم؛ كه هدف از روزه‏ى ماه رمضان، بنا بر تصريح آيه‏ى قرآن، عبارت است از تقوا و افزايش اين ذخيره‏ى معنوى در وجود انسان.

اين ماه، ماه ضيافت الهى است. پذيرايى خداوند از بندگان خود در اين ماه - كه يك پذيرايى معنوى است - عبارت است از گشودن درهاى رحمت و مغفرت و مضاعف كردن اجر و ثواب اعمال خيرى كه بندگان در اين ماه انجام مى‏دهند. روزه‏ى ماه رمضان هم يكى از مواد همين ضيافت عظيم الهى است، كه مايه‏ى تصفيه‏ى روح انسان و ايجاد زمينه‏ى طهارت قلبى روزه‏دار است. امام سجاد (عليه‏السّلام) در خطبه‏يى فرمود: «شهر الطّهور و شهر التمحيص»؛ رمضان، ماه پاك شدن و طهارت قلب و ماه مغفرت است؛ چون خداى متعال استغفار را در اين ماه بيش از ديگر ايام سال مورد لطف و عنايت خود قرار مى‏دهد. لذا در يك روايت وارد شده است كه «فمن لم يغفر له فى رمضان ففى اىّ شهر يغفر له»؛ اگر كسى در ماه رمضان - كه درهاى رحمت و مغفرت الهى به روى انسانها گشوده است - نتواند به مغفرت و رحمت الهى دست پيدا كند، پس كِى چنين توفيقى نصيب او خواهد شد؟

يكى از مواد اين مائده‏ى الهى و ضيافت الهى، ليلةالقدر است؛ كه در باب وظايف ليلةالقدر، بنده امروز در خطبه‏ى اول قدرى صحبت كنم. فرمود «ليلةالقدر خير من الف شهر»؛ شبى كه به عنوان ليلةالقدر شناخته شده است و مردد است بين چند شب در ماه رمضان، از هزار ماه برتر و بالاتر است. در ساعت‏هاى كيميايى ليلةالقدر، بنده‏ى مؤمن بايد حداكثر استفاده را بكند. بهترين اعمال در اين شب، دعاست. درباره‏ى دعا هم امروز مطالبى را به شما برادران و خواهران عرض مى‏كنم. احياء هم براى دعا و توسل و ذكر است. نماز هم - كه در شب‏هاى قدر يكى از مستحبات است - در واقع مظهر دعا و ذكر است. در روايت وارد شده است كه دعا «مخّ العبادة»؛ مغز عبادت، يا به تعبير رايج ماها، روح عبادت، دعاست. دعا يعنى چه؟ يعنى با خداى متعال سخن گفتن؛ در واقع خدا را نزديك خود احساس كردن و حرف دل را با او در ميان گذاشتن. دعا يا درخواست است، يا تمجيد و تحميد است، يا اظهار محبت و ارادت است؛ همه‏ى اينها دعاست. دعا يكى از مهمترين كارهاى يك بنده‏ى مؤمن و يك انسان طالب صَلاح و نجات و نجاح است. دعا در تطهير روح چنين نقشى دارد.

دستاوردهاى دعا چيست؟ وقتى ما با خدا سخن مى‏گوييم، او را نزديك خود احساس مى‏كنيم، مخاطب خود مى‏دانيم و با او حرف مى‏زنيم، اين دستاوردها از جمله‏ى فوايد و عوايد دعاست. زنده نگهداشتن ياد خدا در دل، غفلت را - كه مادر همه‏ى انحراف‏ها و كجى‏ها و فسادهاى انسان، غفلت از خداست - مى‏زدايد. دعا غفلت را از دل انسان مى‏زدايد؛ انسان را به ياد خدا مى‏اندازد و ياد خدا را در دل زنده نگه مى‏دارد. بزرگترين خسارتى كه افراد محروم از دعا مبتلاى به آن مى‏شوند، اين است كه ياد خدا از دل آنها مى‏رود. نسيان و غفلت از خداى متعال براى بشر بسيار خسارتبار است. در قرآن چند آيه در اين‏باره ذكر شده و بحث مفصلى دارد.

دستاورد دوم دعا، تقويت و استقرار ايمان در دل است. خصوصيت دعا اين است كه ايمان را در دل پايدار و مستقر مى‏كند. ايمانِ قابل زوال در مواجهه‏ى با حوادث عالم و سختى‏ها، خوشى‏ها، تنعم‏ها و حالات گوناگون انسان، در خطر از بين رفتن است. مى‏شناسيد كسانى را كه ايمان داشتند؛ اما در مواجهه‏ى با مال دنيا، با قدرت دنيا، با لذات جسمى و شهوات قلبى، ايمان از دست آنها رفت. اين، ايمان متزلزل و غيرمستقر است. خصوصيت دعا اين است كه ايمان را در دل انسان مستقر و ثابت مى‏كند و خطر زوال ايمان با دعا و استمرار توجه به خداى متعال از بين مى‏رود.

سومين دستاورد، دميدن روح اخلاص در انسان است. با خدا سخن گفتن و خود را نزديك او ديدن، به انسان روح اخلاص مى‏دهد. اخلاص يعنى كار را براى خدا انجام دادن. همه‏ى كارها را مى‏شود براى خدا انجام داد. بندگان خوب خدا همه‏ى كارهاى معمولىِ روزمره‏ى زندگى را هم با نيت تقرب به خدا انجام مى‏دهند و مى‏توانند. بعضى هم هستند كه حتّى قربى‏ترين و عبادى‏ترين كارها - مثل نماز - را نمى‏توانند براى خدا انجام دهند. بى‏اخلاصى، درد بزرگى براى انسان است. دعا روح اخلاص را در انسان مى‏دمد.

دستاورد چهارم دعا، خودسازى و رشد فضايل اخلاقى در انسان است. انسان با توجه به خدا و با حرف زدن با خداى متعال، فضايل اخلاقى را در خود تقويت مى‏كند؛ اين خاصيت قهرى و طبيعى انس با پروردگار است؛ بنابراين دعا مى‏شود پلكان عروج انسان به سمت كمالات. متقابلاً دعا رذايل اخلاقى را از انسان مى‏زدايد؛ حرص و كبر و خودپرستى و دشمنى با بندگان خدا و ضعف نفس و جبن و بى‏صبرى را از انسان دور مى‏كند.

دستاورد پنجم دعا، ايجاد محبت به خداى متعال است. دعا عشق به خداى متعال را در دل زنده مى‏كند. مظهر همه‏ى زيبايى‏ها و خوبى‏ها ذات اقدس پروردگار است. دعا و انس و تكلم با خداى متعال، اين محبت را در دل به‏وجود مى‏آورد.

دستاورد ششم دعا، دميدن روح اميد در انسان است. دعا به انسان قدرت مقاومت در مقابل چالشهاى زندگى را مى‏دهد. هر كس در دوران زندگى خود با حوادثى مواجه مى‏شود و چالش‏هايى پيدا مى‏كند. دعا به انسان توانايى و قدرت مى‏دهد و انسان را در مقابل حوادث مستحكم مى‏كند؛ لذا در روايت از «دعا» تعبير شده است به سلاح. از نبى مكرم نقل شده است كه فرمود: «الا ادلّكم على سلاح ينجيكم من اعدائكم»؛ اسلحه‏يى را به شما معرفى كنم كه مايه‏ى نجات شماست؛ «تدعون ربّكم باللّيل و النّهار فانّ سلاح المؤمن الدعاء». در مواجهه‏ى با حوادث، توجه به خداى متعال، مثل سلاح برّنده‏يى در دست انسان مؤمن است. لذا در ميدان جنگ، پيغمبر مكرم اسلام همه‏ى كارهاى لازم را انجام مى‏داد؛ سپاه را مى‏آراست، سربازان را به صف مى‏كرد، امكانات لازم را به آنها مى‏داد، توصيه‏هاى لازم را به آنها مى‏كرد، اشراف فرماندهىِ خودش را اعمال مى‏كرد؛ اما در همان وقت هم وسط ميدان زانو مى‏زد، دست به دعا بلند مى‏كرد، تضرع مى‏كرد، با خداى متعال حرف مى‏زد و از او مى‏خواست. اين ارتباط با خدا، دل انسان را مستحكم مى‏كند.

دستاورد ديگر دعا، برآمدن حاجات است. يكى از دستاوردهاى دعا اين است كه حاجاتى كه انسان دارد، از خداى متعال مى‏خواهد و خدا آن حاجات را برآورده مى‏كند. البته همه‏ى خواص دعا اين نيست؛ اين هم يكى در كنار بقيه‏ى دستاوردهاى دعاست. فرمود: «اسألوا اللَّه من فضله»؛ از خداى متعال بخواهيد و نيازهاى خودتان را از او بطلبيد. در دعاى ابوحمزه‏ى ثمالى از قول امام سجاد (عليه‏السّلام) اين‏طور عرض مى‏شود: «و ليس من صفاتك يا سيّدى أن تأمر بالسّؤال و تمنع العطيّة و انت المنّان بالعطيّات على اهل مملكتك»؛ تو به بندگانِ خودت دستور بدهى كه از تو بخواهند، اما بنا داشته باشى كه خواسته‏ى آنها را عملى نكنى؛ اين امكان ندارد. وقتى خداى متعال به من و شما امر مى‏كند كه از او بخواهيم و طلب كنيم، معنايش اين است كه خداى متعال تصميم دارد كه آنچه را مى‏خواهيم، به ما بدهد. لذا در روايت است كه: «ما كان اللَّه ليفتح لعبد الدّعاء فيغلق عنه باب الاجابة واللَّه اكرم من ذلك»؛ خداى متعال كريم‏تر از آن است كه باب دعا را باز كند، اما باب اجابت را ببندد.

چه دعايى بايد بكنيم كه دنبال آن، اجابت باشد. گاهى انسان چيزى را از خدا مى‏خواهد و به حسب ظاهر احساس مى‏كند كه اين خواسته برآورده نشد. شرط مهم اجابت دعا اين است كه دعا به معناى حقيقى كلمه و با شرايط خود انجام بگيرد. اولين شرط دعا اين است كه با دلِ باطراوت و بى‏آلايش درخواست شود؛ مثل دل جوانها؛ لذا دعاى جوانان اقبال و احتمال اجابت را بيش از همه دارد. گاهى بعضى‏ها به بنده مى‏گويند براى جوانهاى ما دعا كن. البته ما هميشه براى همه‏ى جوانها دعا مى‏كنيم؛ اما در واقع اين جوانها هستند كه اگر قدر دل بى‏آلايش و باطراوت خود را بدانند، دعاى آنها از هر دعايى مى‏تواند به استجابت نزديكتر باشد.

يكى ديگر از شرايط دعاى مستجاب اين است كه انسان دعا را با معرفت انجام دهد؛ يعنى بداند كه اين دعا و اين درخواست از كسى است كه قدرت دارد همه‏ى آنچه را كه انسان مى‏خواهد، براى او انجام دهد؛ يعنى به اثر دعا باور داشته باشد. به امام صادق (عليه‏الصّلاةوالسّلام) عرض شد كه: «ندعوا فلا يستجاب لنا»؛ دعا مى‏كنيم، اما اثر اجابت را نمى‏بينيم؛ فرمود: «لأنّكم تدعون من لا تعرفونه»؛ بى‏معرفت دعا مى‏كنيد. در روايتى درباره‏ى معرفت در دعا نقل شده است كه: «يعلمون أنّى اقدر على ان اعطيهم ما يسألونى»؛ به قدرت اجابت پروردگار باور داشته باشند.

در دعا همت بلند داشته باشيد؛ درخواست‏هاى بزرگ بكنيد؛ سعادت دنيا و آخرت را بخواهيد و نگوييد اينها بزرگ است، اينها زياد است؛ نه، براى خداى متعال اينها چيزى نيست. عمده اين است كه شما به معناى حقيقى كلمه و با همين شرايط، طلب كنيد؛ خداى متعال اين طلب را اجابت خواهد كرد. گاهى هم انسان نمى‏داند كارى كه انجام گرفت، اجابت دعاى او بوده؛ خود انسان غافل است.

يكى ديگر از شرايط دعا، اجتناب از گناه و توبه است. اين شب‏ها هم شب‏هاى توبه است. همه دچار گناه و تخلف هستيم. تخلف‏ها كوچك و بزرگ دارد. از خداى متعال بايد عذرخواهى و استغفار و طلب بخشش و توبه كنيم و به سوى خدا برگرديم. عزم ما بايد اين باشد كه از ما گناه سر نزند. گاهى انسان عزم مى‏كند و تصميم مى‏گيرد كه گناه نكند؛ بعد دچار غفلت و اشتباه مى‏شود و لغزش پيدا مى‏كند؛ باز همين گناه سراغ انسان مى‏آيد؛ بار ديگر بايد توبه و استغفار كند؛ منتها استغفار بايد جدى و حقيقى باشد. گناه نكردن بايد يك قصد واقعى و جدى باشد. درباره‏ى دعا و استجابت دعا در روايت دارد كه: «وليخرج من مظالم الناس»؛ انسان بايد از مظلمه‏ى مردم خارج شود تا دعايش قبول شود. در روايت ديگر دارد كه خداى متعال به حضرت موسى خطاب فرمود: «يا موسى ادعنى بالقلب النقى واللسان الصادق». با دل پاك و زبان راستگو با خداى متعال حرف بزنيد و دعا كنيد؛ دعا قطعاً مستجاب خواهد شد.

يكى ديگر از شرايط استجابت دعا، حضور قلب و خشوع است. همان‏طور كه عرض كرديم، معناى دعا اين است كه شما با خدا حرف بزنيد؛ خدا را در مقابل خود احساس كنيد و حاضر و ناظر بدانيد. اين‏كه انسان همين‏طور طبق عادت چيزى را بر زبان بياورد و مطالبه‏يى را ذكر كند - خدايا ما را بيامرز، خدايا پدر و مادر ما را بيامرز - بدون اين‏كه در دل خود حقيقتاً حالت طلبى را احساس كند، اين دعا نيست؛ لقلقه‏ى لسان است. «لا يقبل اللَّه عزّوجل دعاء قلب لاه»؛ دل غافل و بى‏توجه و سربه‏هوا اگر دعا كند، خداى متعال دعايش را قبول نمى‏كند. دلهاى آلوده و غرق در تمنيات و شهوات نفسانى - كه اصلاً غافلند - چگونه دعا خواهند كرد؟ چه توقعى است كه اگر انسان اين‏طور دعا كرد، مستجاب شود؟

بعضى‏ها دعا و عبادت و توبه را مى‏گذارند براى دوران پيرى؛ اين اشتباه بزرگى است. اگر گفته شود توبه كنيد، مى‏گويند حالا وقت داريم. اولاً معلوم نيست وقت داشته باشيم؛ مرگ انسان را مطلع نمى‏كند؛ براى همه‏ى سنين هم است. اگر فرض كرديم حقيقتاً وقت داريم - يعنى بناست به سنين پيرى برسيم - چنانچه كسى خيال كند كه مى‏شود دوران جوانى را با غفلت و غرق شدن در شهوات گذراند، بعد با خيال راحت و با آسانى به سراغ توبه رفت، اشتباه بزرگى مرتكب شده است. حالت دعا و انابه چيزى نيست كه انسان هر وقت اراده كرد، براى او پيش بيايد. گاهى مى‏خواهيم، نمى‏شود؛ دنبال حال و توجه هستيم، دست نمى‏دهد؛ «ذلك بما قدّمت يداك». انسانى كه زمينه‏ى توجه به خدا و رجوع الى‏اللَّه را در خودش به‏وجود نياورده باشد، اين‏طور نيست كه هر وقت اراده كرد، بتواند درِ خانه‏ى خدا برود. شما مى‏بينيد بعضى دلهاى پاك - غالباً جوانها - خيلى راحت مى‏توانند ارتباط برقرار كنند؛ اما بعضى هرچه تلاش مى‏كنند، اين ارتباط برقرار نمى‏شود. كسانى‏كه فرصتى دارند و مى‏توانند دل خودشان را نرم نگه دارند، قدر بدانند و رابطه‏ى خود را با خدا حفظ كنند؛ تا هر وقت خواستند درِ خانه‏ى خدا بروند، بتوانند.

نكته‏ى آخر در باب دعا، دعاهاى مأثور است. دعاهايى كه از ائمه رسيده است، بهترين دعاهاست. اولاً خواسته‏هايى در اين دعاها گنجانده شده است كه به ذهن امثال ماها اصلاً خطور نمى‏كند و انسان از زبان ائمه (عليهم‏السّلام) آنها را از خدا طلب مى‏كند. در دعاى ابوحمزه و دعاى افتتاح و دعاى عرفه بهترين مطالبات و خواسته‏ها براى انسان مطرح مى‏شود؛ كه اگر انسان اينها را از خدا بخواهد و بگيرد، مى‏تواند براى او سرمايه باشد. ثانياً در اين دعاها مايه‏هاى خشوع و تضرع وجود دارد. مطلب، با زبان و لحن و بيانى ادا شده است كه دل را خاشع و نرم مى‏كند. با عبارات فصيح و بليغ، عشق و شيفتگى و شوق در اين دعاها موج مى‏زند. انسان بايد اين دعاها را قدر بداند و از آنها استفاده كند.

البته بايد معناى اين دعاها را بفهميم. خوشبختانه الان ترجمه‏هاى خوب وجود دارد و مفاتيح‏الجنان و دعاهاى گوناگون ترجمه شده است. با توجه به ترجمه‏ها، دقت كنند و بخوانند. البته تا آن‏جايى كه ما ديده‏ايم، هيچ ترجمه‏يى نتوانسته زيبايى‏هاى الفاظ اين دعاها را منعكس كند؛ ولى بالاخره مضمون دعا معلوم است. با توجه به اين ترجمه‏ها دعاها را بخوانند. كسانى‏كه مى‏خوانند و با آنها عده‏يى همصدا مى‏شوند، بعضى از فقرات دعا را لااقل ترجمه كنند. البته مرتبه‏ى پايين‏ترش هم اين است كه اگر انسان معناى دعا را نمى‏فهمد، همين‏قدر احساس كند كه با يك زبانِ شيفته‏ى حاكى از سوز دل دارد با خداى متعال حرف مى‏زند.

اميدواريم خداى متعال در شب‏هاى مبارك قدرى كه در پيش داريم، به همه‏ى ما توفيق دهد تا بتوانيم از اين شب‏ها استفاده كنيم. عزيزان من! دعا كنيد. دعا مخصوص وقت گرفتارى نيست؛ هميشه بايد دعا كرد. بعضى خيال مى‏كنند وقتى گرفتارى و مصيبت و بلايى بود، بايد دعا كرد؛ نه، آن وقتى هم كه انسان در حال عادى زندگى مى‏كند، بايد دعا كند و رابطه را با خدا محفوظ نگه دارد. به تعبير يكى از روايات، صداى خود را براى فرشتگان در ملكوت اعلى‏ آشنا كند. دعا هميشه لازم است. حاجت‏هاى خودتان، حاجت‏هاى برادران مؤمن، حاجت‏هاى همه‏ى مسلمين سطح جهان، مسائل عمومى كشور، رفع گرفتارى‏ها، تسهيل پيشرفت‏هاى درخشان كشور و نظام جمهورى اسلامى را از خدا بخواهيد. بزرگترين فايده‏ى دعا، فايده‏ى نقد دعاست كه به خود شما دعاكننده مى‏رسد؛ يعنى ايجاد رابطه با خداى متعال و احساس محبت و شوق به تقرب به پروردگار عالم. اين، نقدترين دستاورد دعاست كه متعلق به خود شما دعاكننده است؛ بحث استجابت، بحث ديگرى است.

ايام سوگوارى حضرت اميرالمؤمنين است؛ يك جمله هم درباره‏ى اين مصيبت بزرگ دنياى اسلام عرض كنم و ذكر مصيبت كنم. در سحر نوزدهم اين فاجعه‏ى عظيم اتفاق افتاد؛ يعنى اميرالمؤمنين - مظهر عدالت - به‏خاطر مبارزه‏ى در راه عدل و داد و انصاف و حكم الهى، در محراب عبادت در خون خود غلتيد و محاسن مباركش به خون سرش رنگين شد. من يك عبارتِ وارد شده‏ى در روايت را مى‏خوانم و براى شما معنا مى‏كنم تا توسلى پيدا كرده باشيم. اين‏طور وارد شده است كه «فلمّا احسّ الامام بالضّرب لم يتأوّه»؛ وقتى ضربت شمشير بر فرق مبارك اميرالمؤمنين فرود آمد، هيچ آه و ناله‏يى از آن حضرت سر نزد. «و صبر واحتسب»؛ حضرت صبر كردند. «و وقع على وجهه»؛ اميرالمؤمنين با صورت روى زمين افتادند. «قائلا بسم‏اللَّه و باللَّه و على ملّة رسول اللَّه»؛ درست مثل حضرت اباعبداللَّه كه وقتى در گودال قتلگاه روى زمين افتادند، نقل شده است كه عرض كردند: «بسم اللَّه و باللَّه و فى سبيل اللَّه و على ملّة رسول اللَّه». مردم شتابان دنبال قاتل بودند تا او را دستگير كنند. «ولا يدرون اين يذهبون من شدّة الصّدمة و الدّهشة»؛ از بس اين حادثه دهشت‏آفرين بود، مردم را سراسيمه كرد. همين‏طور مى‏دويدند تا بتوانند قاتل را پيدا كنند. «ثم احاطوا باميرالمؤمنين عليه‏السّلام»؛ بعد آمدند اطراف حضرت را گرفتند. «و هو يشدّ رأسه بمأزره و الدّم يجرى على وجهه و لحيته»؛ خون بر صورت و محاسن حضرت جارى بود. خود آن بزرگوار مشغول بستن زخم سرش بود. «و قد خضبت بدمائه و هو يقول هذا ما وعداللَّه و رسوله و صدق اللَّه و رسوله»؛ حضرت زخم سرشان را مى‏بستند و مى‏فرمودند اين همان چيزى است كه خدا و پيغمبر به من وعده كرده بودند. پيغمبر قبلاً فرموده بود كه اين حادثه پيش مى‏آيد. امام حسن (عليه‏السّلام) سر رسيدند، سر پدر را در دامن گرفتند، خون‏ها را شستند و زخم را بستند. «و هو يرمق السّماء بطرفه»؛ حضرت همان‏طور كه خوابيده بودند، با گوشه‏ى چشم آسمان را نگاه مى‏كردند. «و لسانه يسبّح اللَّه و يوحّده»؛ در آن حالت، زبانشان در حال تسبيح و حمد پروردگار بود. حضرت از هوش رفتند و امام حسن مشغول گريه شدند. «و جعل يقبّل وجه ابيه و ما بين عينيه و موضع سجوده»؛ امام حسن چشمش به چهره‏ى پدر بود. وقتى ديد از هوش رفت، خم شد پيشانى و محل سجده‏هاى طولانى اميرالمؤمنين را بوسيد؛ صورتش را بوسيد؛ ما بين دو چشمش را بوسيد. «فسقط من دموعه قطرات على وجه اميرالمؤمنين عليه السّلام»؛ از اشك چشم امام حسن چند قطره‏يى روى صورت اميرالمؤمنين ريخت. «ففتح عينيه»؛ حضرت چشمشان را باز كردند. «فرءاه باكيا»؛ ديدند امام حسن دارد گريه مى‏كند. «فقال يا حسن ما هذا البكاء»؛ فرمود حسن جان! چرا گريه مى‏كنى؟ «يا بنىّ لا روع على ابيك بعد اليوم»؛ پسرم! بعد از اين لحظه، پدر تو هرگز ناراحتى و ترسى ندارد. «هذا جدّك»؛ اين جدت پيغمبر است. «و خديجه»؛ اين خديجة است. «و فاطمة»؛ اين فاطمه است. «والحور العين محدقون»؛ همه اطراف من را گرفته‏اند. «منتظرون قدوم ابيك»؛ همه منتظرند كه من بروم زودتر به اينها ملحق شوم. «فطب نفساً و قرّ عينا و اكفف عن البكاء»؛ اشك نريز پسرم! صلّى اللَّه عليك يا اميرالمؤمنين، صلّى اللَّه عليكم يا اهل بيت النبوة.

پروردگارا! تو را به‏حق اين روزها و شب‏هاى مقدس و به حق اميرالمؤمنين سوگند مى‏دهيم دلهاى ما را با ذكر خودت آشنا كن. پروردگارا! محبت و عشق به خود را روزبه‏روز در دل ما مستحكم‏تر كن. پروردگارا! كارهاى خدايى را در چشم ما محبوب كن؛ دل ما را از اعمال شيطانى متنفر و دور كن. پروردگارا! ما را در اين شب‏هاى رحمت و مغفرت، مورد رحمت و مغفرت خود قرار بده. پروردگارا! پدر و مادر ما، گذشتگان و ذوالحقوق ما را مشمول رحمت و مغفرت خودت قرار بده. پروردگارا! ملت ايران را عزيز و سربلند كن. پروردگارا! همه‏ى گره‏هايى كه در كار امت بزرگ اسلامى است، باز كن. پروردگارا! دشمنان اسلام و مسلمين را مقهور و منكوب كن. پروردگارا! قلب مقدس ولى‏عصر را از ما راضى و خشنود بفرما؛ ما را در اين شب‏هاى قدر مشمول دعاى خير آن بزرگوار قرار بده.

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏
قل هو اللَّه احد. اللَّه الصّمد. لم يلد و لم يولد. و لم يكن له كفوا احد.



‏خطبه‏ى دوم
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

الحمدللَّه ربّ العالمين والصّلاةوالسّلام على سيّدنا و نبيّنا ابى‏القاسم المصطفى محمّد و على اله الأطيبين الأطهرين المنتجبين سيّما على اميرالمؤمنين والصّديقة الطّاهرة سيّدة نساءالعالمين والحسن والحسين سيّدى شباب اهل الجنّة و على‏بن‏الحسين و محمّدبن‏على و جعفربن‏محمّد و موسى‏بن‏جعفر و على‏بن‏موسى و محمّدبن‏على و على‏بن‏محمّد والحسن‏بن‏على و الخلف الهادى المهدى القائم حججك على عبادك و امنائك فى بلادك و صلّ على ائمةالمسلمين و حماةالمستضعفين و هداةالمؤمنين. اوصيكم عباداللَّه بتقوى‏اللَّه.

در خطبه‏ى دوم، پس از توصيه‏ى به تقوا كه وظيفه‏ى همه‏ى ماست و در همه‏ى جمعه‏ها بايد اين توصيه انجام بگيرد و اميدواريم خداى متعال عمل به اين توصيه را روزىِ همه‏ى ما بفرمايد، دو، سه مسأله‏ى داخلى و خارجى را به اختصار عرض مى‏كنيم: يكى، درباره‏ى مسائل دولت و وظايف همه‏ى ما؛ يكى، در زمينه‏ى مسأله‏ى هسته‏يى؛ يكى، در باب مسأله‏ى فلسطين و روز قدس؛ يكى هم درباره‏ى مسأله‏ى عراق.

درباره‏ى دولت، آنچه كه من به نظرم مى‏رسد كه لازم است عرض بكنم، اين است كه دولت ما بحمداللَّه يك دولت تازه نفس و آماده به كار است. آنچه كه من از نزديك احساس مى‏كنم اين است كه مى‏بينم به‏طور جدى اين برادران آماده هستند تا وظايفى را كه قانون برعهده‏ى آنها گذاشته است، انجام بدهند و همان شعارهايى را كه مطرح شده است، تحقق ببخشند؛ من اين را احساس مى‏كنم كه عازم بر كار كردن و عمل كردن هستند. الان كه زمان كوتاهى از تشكيل اين دولت گذشته است - حالا دو ماه يا دو ماه و نيم - انسان مى‏بيند بعضى‏ها كه در قبال برخى از مسائل، پنج سال و ده سال صبر كردند و چيزى نگفتند، حالا در اين دو، سه ماه بى‏صبرى مى‏كنند؛ پا به زمين مى‏زنند كه چرا فلان كار نشد!؟ چرا فلان كار چنين شد!؟ بايد به دولت كمك كرد؛ بايد به آن كسانى كه در وسط اين گود مشغول چالش‏هاى بزرگ هستند، مدد رساند و فرصت داد تا كار خودشان را انجام بدهند. البته اگر خداى نكرده، كوتاهى‏يى صورت بگيرد، بنده خودم اولْ مدعى خواهم بود؛ ليكن اين هم كه ما دولتى را كه اول كارش هست و هنوز از تشكيل آن، دو، سه ماه بيش نگذشته است، به پاى ميز مطالبه بكشيم و دايم از او مطالبه كنيم كه چرا فلان كار نشد، اين، بى‏انصافى است. مى‏دانيد كه دشمنان نظام جمهورى اسلامى هم هميشه با همه‏ى دولت‏هاى ما مخالف بودند؛ ولو زبانى هم اظهار موافقت مى‏كردند، در باطن قلب‏شان مخالفت بوده است؛ اما حالا حتّى بعضى از دشمنان ما در زبان هم اظهار مخالفت مى‏كنند؛ چون ناراحتند كه ملت ايران در يك انتخابات پرشور و وسيع، شعارهاى اساسى انقلاب برايش مطرح بشود و يك اكثريت بزرگ و چشمگيرى به دنبال اين شعارها بروند؛ اين معلوم است كه براى استكبار جهانى ناخوشايند است؛ لذا شايعه‏سازى مى‏كنند، شايعه‏پراكنى مى‏كنند، متأسفانه يك عده هم همين شايعات را در داخل تكرار مى‏كنند. انسان شايعات مضحكى را درباره‏ى دولت مى‏شنود كه مثل اين شايعات را در زمان انتخابات هم مى‏گفتند كه: بنا دارند اين‏ها خيابان‏ها را ديواركشى كنند!! و چه بكنند. حالا هم از همين‏جور حرف‏ها را شايعه مى‏كنند و مى‏خواهند ذهن مردم را خراب كنند؛ مردم را دلسرد كنند. اين شايعه‏پراكنى‏ها مُضر است. مردم هم بايد اعتماد كنند، مجلس شوراى اسلامى هم بايد اعتماد بكند، تا ان‏شاءاللَّه اين دولت بتواند كارها را انجام بدهد. البته بايد اين حالت جديت را مسؤولان دولتى حفظ كنند؛ يعنى اين ديگر وظيفه‏ى اصلى آنهاست و بايد به‏طور جدى به دنبال انجام كارها باشند. البته قبلاً هم گفتيم، حالا هم عرض مى‏كنيم كه جدى بودن و دنبال كردن، به معناى شتابزدگى و كارِ بى‏مطالعه انجام دادن نيست، با مطالعه، با مشورت، با دقت، با تدبير؛ ليكن پيگير و مستمر و بى‏وقفه و به‏طور كاملاً جدى، ان‏شاءاللَّه كار دنبال شود.

در مسأله‏ى هسته‏يى، حرف ملت ايران حرف معلومى است، مسؤولان هم بارها آنچه را كه بايد گفت، گفته‏اند. مطلب اين است كه ملت ايران يك ملت با استعداد، با فرهنگ، بزرگ، توانا، با نشاط و جوان است و اين‏جور ملتى صبر نمى‏كند كه اجازه بدهند تا به فلان پيشرفت علمى يا فلان پيشرفت فناورى دست پيدا كند؛ نه، اين‏جور ملتى خودش وارد مى‏شود، مرزهاى دانش را هم مى‏شكند و عبور مى‏كند و خودش را نشان مى‏دهد. اگر هم خارجى‏ها، رقبا، دشمنان مى‏بينند كه در اين صد سال اخيرِ قبل از انقلاب اين حالت پيش نيامده، بايد بدانند كه در آن وقت‏ها نمى‏گذاشتند ملت ايران حركت شايسته‏ى خودش را بكند؛ والّا ملت ايران هميشه يك ملت بااستعداد بوده است. ما همان ملتى هستيم كه در همه‏ى دوران اسلامى، از همه‏ى ملتهاى مسلمان، بدون استثناء، پيشروتر بوديم و در همه‏ى علوم و فنون؛ در فلسفه، در علم، حتّى در علوم مربوط به زبان عربى پيشروتر بوديم؛ بزرگترين زبان‏دان‏ها و نحوى‏ها و علماى علم زبان عربى، ايرانى‏اند و حتّى بهترين و قوى‏ترين كتابها را هم در همان رشته، ايرانى‏ها نوشته‏اند. اين ملت هميشه در فلسفه، در علوم گوناگون و در دانش‏هاى تجربى، به قدر زمانه و جلوتر از آن، پيشرو بوده است. اين، همان ملت است؛ منتظر نمى‏ماند؛ لذا منتظر هم نماند و حالا از جمله، توانسته است به دانش هسته‏يى دست پيدا كند. آنچه كه امروز ما داريم، هم دانش هسته‏يى است، هم فناورى هسته‏يى؛ اما آنچه نداريم و جلويش را گرفته‏اند و مانع ايجاد كرده‏اند، تشكيل تجهيزات اين فناورى است؛ يعنى يك علمى را شما كسب مى‏كنيد، بر اساس او يك فناورى را به دست مى‏آوريد؛ رازِ به‏كارگيرى اين دانش را در توليد فلان محصول كشف مى‏كنيد و وسيله‏اش را هم در حدِ حداقل توليد مى‏كنيد؛ ولى وقتى مى‏خواهيد آن را تكثير كنيد و از آن استفاده‏ى كامل بكنيد، نمى‏گذارند و جلويش را مى‏گيرند؛ اين، چيزى است كه اتفاق افتاده است. حرف ملت ايران اين است كه در مناسبات بين‏المللى، گزينشى نبايد عمل كرد. اينى‏كه ما رسيدن به دانش هسته‏يى را براى فلان كشور مجاز بشمريم، براى فلان كشور، به دلايل واهى، مجاز نشمريم، براى ملت ايران قابل قبول نيست.

كارى كه در كشور در اين زمينه - چه در چالش بين‏المللىِ مربوط به كار هسته‏يى، چه در خود كار هسته‏يى - دارد انجام مى‏گيرد، كارى است كه با حكمت و مشورت دارد انجام مى‏گيرد؛ اين را ملت ايران بدانند. گاهى اظهار نگرانى مى‏شود كه نبادا كارِ غيرمدبرانه‏يى انجام بگيرد؛ نبادا تصميمات فردى گرفته بشود؛ نه، قضيه اين‏جور نيست. خوشبختانه مسؤولان كشور در اين مسأله هم‏رأى و هم‏فكرند؛ كار با مشورت، با تدبير - از اول و در اين دو سال و اندى هم همين‏جور بوده است - و با فكر جمعى انجام گرفته است و پيشرفت كرده‏ايم. بعد از اين هم همين‏جور خواهد بود. افرادى مردم را نترسانند كه ممكن است كار بى‏مشورت باشد، عجولانه باشد؛ نه، نخير؛ كار دارد درست با حكمت و همه جانبه، با توجه به جوانب گوناگون، پيش مى‏رود. مسأله اين است كه ملت ايران حقى دارد و آن حق را مطالبه مى‏كند. اين حرف هم براى مردم دنيا قابل فهم است، هم براى دولت‏ها قابل فهم است؛ ولى معارض اصلى در اين قضيه، دولت امريكاست. حتّى دولتهاى اروپايى هم مواضع‏شان بيشتر تحت‏تأثير فشار امريكاست؛ هر كدام كه با امريكا نزديكترند، مواضع‏شان تندتر و سخت‏تر است؛ مثل دولت انگليس. البته ملت ايران سوابق طولانى از دولت انگليس دارد و مسأله‏ى ملت ايران و دولت انگليس، مسأله‏ى امروز و ديروز نيست؛ حالا هم همه‏شان، از آن رأس‏شان تا مسؤولان گوناگون‏شان، مواضع بسيار بدى دارند مى‏گيرند؛ آنها يكى از بدترين مواضع را دارند مى‏گيرند؛ ليكن معارض اصلى، دولت امريكاست. دولتمردان امريكا كه ادعا مى‏كنند ايران دنبال سلاح اتمى است، خودشان هم مى‏دانند كه دروغ مى‏گويند، آن كسانى هم كه حرف اين‏ها را در نطق‏ها و محافل مى‏شنوند و برايشان كف مى‏زنند، آن‏ها هم مى‏دانند كه اين‏ها دروغ مى‏گويند؛ كمااين‏كه آن‏جايى كه دم از حقوق بشر مى‏زنند، همين‏طور است. وقتى رئيس‏جمهور امريكا درباره‏ى قضاياى عراق و غيره، دم از دمكراسى و حقوق بشر مى‏زند، هم خودشان مى‏دانند كه دروغ مى‏گويند - چيزى كه به فكرش نيستند، حقوق بشر و دمكراسى است - هم آن مخاطبانى كه اين حرفها را مى‏شنوند و برايشان كف مى‏زنند. اهداف آن‏ها براى خودشان روشن است؛ هدف آنها سلطه‏گرى است. حقوق بشر برايشان كمترين اهميتى ندارد. شما در همين طوفان كاترينا در امريكا، ديديد كه چون مردم، سياه‏پوست بودند، همان مقدارى هم كه دولت امريكا مى‏توانست، به اينها كمك نشد؛ اين، حرفى است كه خود ملت امريكا - سياه‏پوست‏ها كه به جاى خود - بر زبان آوردند و گفتند و فرياد كشيدند. رفتارشان با زندانى، رفتارشان با زندانىِ بخصوص گوانتانامو، رفتارشان در ابوغريب عراق، رفتارشان با مردم عراق، رفتارشان با زن و بچه‏هايى كه در خانه‏هاشان هستند، همه، نشان‏دهنده‏ى اين است كه مسأله‏ى حقوق بشر از نظر امريكايى‏ها افسانه است؛ مى‏دانند كه دروغ مى‏گويند. مسأله‏ى آنها دو چيز است:

يكى، اين است كه بحران‏آفرينى در دنيا براى دولت‏هاى امريكا غالباً يك مطلوبِ لازم، يك كار تاكتيكىِ لازم بوده است؛ به آن احتياج داشته‏اند براى اين‏كه از مسايل داخلى، از مشكلات داخلىِ امريكا، مردم را متوجه به خارج كنند؛ هميشه اين‏جور بوده است و حالا هم اين دولت كه در امريكا بر سر كار است، يك دولت افراطى و جنگ‏طلب است و مصلحت‏شان ايجاب مى‏كند كه اين طرف و آن طرف دنيا مسأله درست كنند، مسايلى را بزرگ كنند، يا بحران بيافرينند، يا حوادث كوچك را به شكل بحران براى ملت خودشان معرفى كنند.

ديگر اين‏كه دولت‏هاى امريكا و از همه بيشتر اين دولتِ جنگ‏طلبِ تندروى افراطى، دنبال يك امپراطورى‏اند؛ دنبال يك سلطه‏ى جهانى‏اند. اين سلطه، مخصوصِ خاورميانه هم نيست. البته حالا خاورميانه مطرح است؛ اما اين‏ها به خاورميانه هم قانع نيستند. شركاى اروپايى‏شان هم اين را خوب مى‏دانند كه امريكا آن روزى كه به خاورميانه و به آسياى ميانه و به مناطق حساس دنيا تسلط پيدا كند، دست از سر اروپا هم حتّى برنخواهند داشت؛ اين، چيزى نيست كه براى آن‏ها پوشيده و پنهان باشد. آن‏ها دنبال منافع‏شان هستند. يكى از مهم‏ترينِ مناطق، عبارت است از همين خاورميانه؛ منطقه‏اى حساس، پل شرق و غرب، منطقه‏ى نفت، منطقه‏ى گذرگاه‏ها و گلوگاه‏هاى دريايىِ بسيار حساس، با ملت‏هايى كه سابقه‏هاى فرهنگى دارند و ذخاير فراوان؛ اينها همه در اين منطقه جمع است. حكومت امريكا به اين‏طور چيزها براى سلطه‏ى خود در دنيا احتياج دارد. در اين منطقه، آن دولتى كه صريحاً با سلطه‏طلبى مخالفت مى‏كند و به‏طور جد ايستاده است، دولت جمهورى اسلامى است. طبيعى است كه اين مسايل وجود پيدا مى‏كند و بنابراين، معارض، دولتِ امريكاست.

حرف جمهورى اسلامى اين است كه اين ملت؛ ملتى كه انقلاب كرده است؛ ملتى كه در طول بيست‏وهفت سال نظام جمهورى اسلامى با حوادث گوناگون و نشيب و فرازهاى مختلف مواجه شده و با آنها پنجه انداخته و در همه‏ى قضايا توانسته است به طرف هدف‏هاى خود پيش برود؛ ملتى كه اكثريت قاطع آن، جوانند؛ ملتى كه دانشجوى آن، استاد آن، نخبه‏ى علمى و عملى آن روزبه‏روز رو به افزايش است، ملتى است كه رو به آينده دارد؛ دل پُراميد دارد. اين ملت، ملتى نيست كه زير بار زور و تحميل امريكا و غيرامريكا برود؛ لذا همان‏طور كه مسؤولان كشور در باب مسأله‏ى انرژى هسته‏يى گفته‏اند، هدف ما مطلقاً ربطى به سلاح هسته‏يى و انحراف اين حركت علمى و فناورى به سمت سلاح نيست؛ اما از اين فناورى هم ملت ايران صرف‏نظر نخواهد كرد؛ اين، حرف اصلى ماست. روش‏هاى كارى و ديپلماسى و ارتباطات و مناسبات بين‏المللى‏اش را هم مسؤولان كشور سازماندهى مى‏كنند و پيش مى‏برند.

و اما مسأله‏ى فلسطين و روز قدس. روز قدس نزديك است. روز قدس، روزِ آزمايش بزرگ ملت‏هاى مسلمان است؛ روز قدس، آن روزى است كه ملت‏هاى مسلمان بى‏واسطه‏ى مقامات رسمى حرف‏شان را در دنيا مطرح مى‏كنند. امسال هم روز قدس اهميت مضاعفى دارد؛ هم به خاطر حادثه‏ى غزه - كه واقعاً عقب‏نشينى از غزه يك شكست بزرگِ صهيونيست‏ها بود - هم به‏خاطر توطئه‏يى كه بعد از شكست غزه و براى جبران آن شكست، از سوى امريكايى‏ها و صهيونيست‏ها و بعضى از هم‏پيمانان‏شان در جريان است؛ يعنى عادى‏سازى رابطه‏ى زشت با رژيم صهيونيستى در ميان برخى از دولت‏هاى اسلامى و برخى از دولت‏هاى منطقه، كه نبايد زير بار بروند. دولت‏هاى اسلامى با بهانه‏هاى مختلف و براى خاطر شاد كردن دل امريكا، نبايد ارتباطشان را با اين رژيم غدارِ ستمگر غاصب - كه خطرى براى همه‏ى منطقه و همه‏ى ملتها و دولتهاست - عادى كنند؛ نبايد به‏خاطر امريكا، روى خوش به اين رژيم نشان بدهند، كه اين كار زشتى است. دليل زشت بودن اين كار هم اين است كه آن كسانى‏كه مرتكب اين عادى‏سازى مى‏شوند، لااقل در اوايل كار، آن را پنهان نگه مى‏دارند؛ لذا كار زشتى است كه پنهانش مى‏كنند. كار زشت را نبايد انجام داد، نه اين‏كه پنهان كرد. بنابراين، روز قدس ان‏شاءاللَّه پُرشورتر از هميشه برگزار شود.

آخرين مطلب درباره‏ى عراق است. اين رفراندوم قانون اساسى، كار بزرگى بود؛ كار مباركى بود؛ اين اولين قانون اساسى‏يى است كه در عراق به‏وسيله‏ى خود مردم دارد به‏وجود مى‏آيد؛ اين مطلقاً در جهت خواست امريكايى‏ها نيست؛ هرچند كه امريكايى‏ها اين‏جور وانمود مى‏كنند؛ اما خلاف مى‏گويند؛ چنين چيزى نيست. آن‏ها دنبال چيزهاى ديگرى در عراق بودند، هنوز هم دنبال چيزهاى ديگر هستند. آنچه كه بعد از اين تثبيت قانون اساسى، اهميت بسيارى دارد، انتخابات آينده‏ى عراق است - ما توصيه‏يى به برادران عراقى داريم كه به زبان عربى عرض خواهيم كرد - كه خيلى انتخابات حساسى است و اشغالگران عراق هم نسبت به آن انتخابات از حالا مشغول فعاليتند.

زخمى كه امروز در عراق وجود دارد، اختلاف بين شيعه و سنى است، كه به‏وسيله‏ى يك گروه افراطىِ بى‏خبرِ از اسلام، دارند آن را تشديد مى‏كنند. نمى‏شود گفت اين‏ها سنى‏اند؛ اين‏ها نه سنى‏اند، نه شيعه؛ هم دشمن شيعه‏اند، هم دشمن سنى؛ اين‏ها دشمن اسلامند. اين كسانى‏كه مسجد شيعه را منفجر مى‏كنند - اين روزها صدام دارد محاكمه مى‏شود براى كشتن صدوپنجاه، شصت نفر شيعه در يك روستايى - چه فرقى دارند با صدام؛ اين‏ها هم بمب‏گذارى مى‏كنند و صد نفر، صدوپنجاه نفر از مردم شيعه را در حلّه، در بغداد و در بخش‏هاى مختلف از بين مى‏برند؛ اين‏ها هم مثل صدام هستند. بنابراين، نمى‏شود گفت كه اين‏ها سنى هستند. سياست دشمنان اسلام ايجاد اختلاف بين شيعه و سنى است. اين، يكى از راه‏هايش است. هر كسى به اين اختلافات شديد كمك كند، در واقع به آن اهداف كمك كرده است. جا دارد كه همه‏ى گروه‏هاى عراقى، اين حركات را محكوم كنند و از آن تبرّى بجويند. خوشبختانه بزرگان شيعه عاقلانه و خوب عمل كردند؛ به شيعيان توصيه كردند كه عكس‏العمل نشان ندهند، كه اين كار مهمى بود.

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏
انّا اعطيناك الكوثر، فصلّ لربّك وانحر، انّ شانئك هو الابتر.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه‏

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار كارگزاران نظام

8/ 8/ 84
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

الحمدللَّه ربّ العالمين و الصّلاة و السّلام على سيّدنا و نبيّنا ابى‏القاسم محمد و على اله الأطيبين الأطهرين المنتجبين سيّما بقيّةاللَّه فى الأرضين. قال‏اللَّه الحكيم: «و ان استغفروا ربّكم ثمّ توبوا اليه يمتّعكم متاعا حسنا الى اجل مسمّى و يؤت كلّ ذى فضل فضله».

مجلس مهمى است؛ روزهاى مهمى هم هست. ماه رمضان با بركاتش و با سفره‏ى گشوده‏ى الهى در آن، رو به پايان است. ما مسؤولان اين كشور بزرگ كه هميشه اين اميد را داشته‏ايم كه بتوانيم براى نيكو انجام دادن تكاليفِ خود از كمك الهى بهره بگيريم، اين ماه عزيز را پشت سر مى‏گذاريم؛ در حالى كه نمى‏دانيم نصيب ما از اين ماه و از رحمت الهى و تفضل الهى در اين ماه و در شبهاى قدر چقدر بوده. ما نمى‏توانيم از اين خير بزرگ و فضل بزرگ بگذريم. كار ما سنگين است؛ راه ما طولانى است؛ وظيفه‏ى ما بزرگ است؛ جز با كمك الهى هم اين وظايف سنگين را نمى‏شود انجام داد؛ لذا بايد اين فرصت‏ها را مغتنم شمرد. حرف امروز من عمدتاً درباره‏ى همين قضيه است.

خداى متعال مكرر در قرآن و از جمله در اين آيه ما را امر مى‏كند به آمرزش‏طلبى و توبه‏ى به سوى خدا. توبه، يعنى برگشت. اين برگشت، هم در مرحله‏ى ايمان و هم در مرحله‏ى عمل و رفتار است. ما كوتاهى‏هايى داشتيم و داريم؛ بايد خود را اصلاح كنيم؛ و اين در درجه‏ى اولِ اهميت است. سوره‏ى مباركه‏ى هود اين‏طور شروع مى‏شود: «بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الر� �حيم. الر. كتاب احكمت اياته ثمّ فصّلت من لدن حكيم خبير. الّا تعبدوا الّا اللَّه انّنى لكم منه نذير و بشير و ان استغفروا ربّكم ثمّ توبوا اليه». يعنى رسالت قرآنى در درجه‏ى اول مسأله‏ى توحيد است؛ بلافاصله بازگشت به خدا و آمرزش‏طلبى از خدا مطرح مى‏شود. اين، مربوط به همه‏ى طبقات است؛ از پيغمبران گرفته تا درجات پايين؛ منتها گناهى كه از آن استغفار مى‏كنيم، در ما يك چيز است؛ در پاكان و برجستگان چيز ديگرى است. «كار پاكان را قياس از خود مگير». آنها هم احتياج دارند به استغفار؛ آنها هم ممكن‏اند؛ «سيه‏رويى ز ممكن در دو عالم جدا هرگز نشد، واللَّه اعلم»؛ آنها هم احتياج دارند كه طلب مغفرت كنند و اين نقص و نرسيدن و اين كُندى نسبى را با طلب مغفرت از خدا جبران كنند. در مورد ما هم كه خطاها و گناهان يكى دو تا نيست؛ ما انواع و اقسام خطاها را داريم. اين، حرف اصلى ماست.

روايتى را هم در اين‏جا ذكر كنم: «ادفعوا ابواب البلايا بالأستغفار»؛ درِ بلا را به وسيله‏ى استغفار ببنديد. در همين آيه هم كه خوانديم، دارد «يمتّعكم متاعا حسنا»؛ يعنى بهره‏مندى نيكو از زندگى، با استغفار و توبه و آمرزش‏طلبى از خداى متعال حاصل خواهد شد.

در يك روايت ديگر دارد: «خير الدّعا الأستغفار»؛ از همه‏ى دعاها بهتر، طلب آمرزش از خداى متعال است. در مناجات شعبانيه آمده است: «الهى ما اظنّك تردّنى فى حاجة قد افنيت عمرى فى طلبها منك». اين حاجت چيست؟ حاجتى كه مى‏گويد من همه‏ى عمرم را در طلب آن سپرى كردم، عبارت است از مغفرت الهى.

آمرزش الهى به معناى اصلاح خطاهاست؛ به معناى جبران كردن ضربه‏هايى است كه بر خودمان و بر ديگران وارد كرديم. اگر بشر بجد درصدد اصلاح خطاها و مفاسد باشد، راه خدا هموار خواهد شد و سرانجام بشر، سرانجام نيكى خواهد شد. اشكال كار ما انسان‏ها غفلت از خطاى خود، غفلت از لزوم اصلاح، و غفلت از اجرايى كردن اصلاح در خود است. اگر اين غفلت‏ها از بين رفت و اگر اين عزم به وجود آمد، همه چيز اصلاح مى‏شود. در مرحله‏ى اول - كه مرحله‏ى مقدماتى و جزو بزرگترين وظايف ماست - خودمان اصلاح مى‏شويم، كه اساس هم اين است؛ يعنى همه‏ى كارها مقدمه‏ى اصلاح خود است؛ همه‏ى كارها مقدمه‏ى كسب رضاى الهى از خود است؛ «عليكم انفسكم لايضرّكم من ضلّ اذا اهتديتم»؛ همه‏ى تلاشها و مجاهدتها براى اين است كه بتوانيم خدا را از خودمان راضى كنيم و به كمالى كه در اصل آفرينش براى ما در نظر گرفته شده، خود را برسانيم.

مرحله‏ى ديگر، استغفار اجتماعى و اصلاح اجتماعى است؛ مسير و هدف جمعى و كاركرد عمومى را در حوزه‏ى توانايى خودمان اصلاح كنيم؛ كه اين واضح‏ترين نمونه از تأثير استغفار و مفهوم و محتوا و مضمون واقعى استغفار است. نبايد اين كار را دشوار به حساب آورد. اگر اراده كنيم، اين كار آسان است و ما مى‏توانيم. اين شب‏ها در دعاى شريف ابوحمزه خوانديد: «و انّ الرّاحل اليك قريب المسافة»؛ پروردگارا! كسى كه به سمت تو بيايد، راهش نزديك است. عمده، عزم كردن، حركت كردن و همت گماشتن است. «و انّك لا تحتجب عن خلقك الّا ان تحجبهم الأعمال دونك». ما به دست خود و با خطاهاى خود، بين خود و خدا فاصله ايجاد مى‏كنيم. خداى متعال با ما فاصله‏يى ندارد؛ راه نزديك است. اگر توفيقى پيدا شد، اين توفيق نشانه‏ى رحمت الهى است. اگر توانستيد از دل استغفارى برآوريد و عزمى و حركتى بكنيد، بدانيد كه توفيق الهى و توجه الهى شامل حال شماست؛ شما را دارند جذب مى‏كنند و مى‏كِشند. خدا در موارد متعدد توبه را به خودش نسبت مى‏دهد؛ «ثمّ تاب عليهم ليتوبوا»؛ خدا توبه كرد تا انسانها توبه كنند. توبه يعنى چه؟ يعنى توجه و برگشت. خدا به شما عطف توجه كرد؛ اين موجب شد تا دل شما هم به خداى متعال متمايل شود.

تا كه از جانب معشوق نباشد كششى كوشش عاشق بيچاره به جايى نرسد

در همين دعاى ابى‏حمزه‏ى ثمالى عرض مى‏كنيم: «معرفتى يا مولاى دليلى عليك و حبّى لك شفيعى اليك و انا واثق من دليلى بدلالتك و ساكن من شفيعى الى شفاعتك»؛ اين‏كه تو من را به خود دلالت كردى، اين‏كه دليل براى من اقامه شد، گواه بر اين است كه تو من را دارى دلالت مى‏كنى؛ تو من را دارى مى‏كشانى و جذب مى‏كنى. اگر مى‏بينيد در ماه رمضان دستهاى جوانان ما در مساجد به سوى آسمان بلند مى‏شود و صداى «العفو» آنها فضاى جامعه را پُر مى‏كند، بدانيد كه نظر لطف خدا روى اين ملت است؛ جذب الهى است؛ كششى است كه خداى متعال ايجاد كرده است؛ چون مى‏خواهد رحمت خود را بفرستد. «الّلهم انّى اسئلك موجبات رحمتك»؛ از خداى متعال موجبات رحمت را مى‏خواهيم. اين، موجبات رحمت را فراهم مى‏كند. خداى متعال مى‏خواهد رحمت و لطف خود را شامل حال اين ملت كند.

از سه گونه گناه بايد استغفار كرد؛ اينها به درد ما مى‏خورد؛ من و شما در كارهاى مديريتى هم به آن نياز داريم. غفلت از اينها خسارتهاى بزرگى را بر ما وارد كرده است و مى‏كند. سه جور گناه وجود دارد: يك‏جور گناهى است كه فقط ظلم به نفس است - كه تعبير ظلم به نفس در قرآن و در حديث فراوان است - گناهى است كه فرد مرتكب مى‏شود و اثر مستقيمش هم به خود او برمى‏گردد؛ گناهان متعارفِ فردىِ معمولى.

نوع ديگر، گناهى است كه فرد مرتكب مى‏شود، اما اثر مستقيم آن به مردم و به ديگرى مى‏رسد. اين گناه، سنگين‏تر است. اين گناه، ظلم به نفس هم هست؛ اما چون تعدى و تجاوز به ديگران است، دشوارى كار آن بيشتر است و علاج آن هم سخت‏تر است؛ از قبيل ظلم، غصب، پايمال كردن حقوق مردم، پايمال كردن حقوق عمومى انسانها. اين گناه بيشتر متعلق مى‏شود به حكومت‏ها؛ اين گناه مديران است؛ اين گناه سياستمداران است؛ اين گناه شخصيت‏هاى بين‏المللى است؛ اين گناه آنهايى است كه يك كلمه حرفشان، يك امضايشان، يك عزلشان، يك نصبشان مى‏تواند خانواده‏هايى و گاهى ملتى را تحت تأثير قرار دهد. مردم عادى معمولاً اين‏طور گناهى ندارند؛ اگر هم داشته باشند، دايره‏اش خيلى ضعيف است؛ كسى راه برود و مثلاً پاى كسى را عمداً لگد كند؛ در اين حد است. اما من و شما اگر قرار شد مبتلاى به اين نوع گناه شويم، دامنه‏اش وسيع است. همين‏طور كه گفتيم، يك امضاى ما، يك حكم ما، يك حرف ما، يك قضاوت ما، يك نشست و برخاست ما در محل تصميم‏گيرى مى‏تواند اثر مستقيم خودش را به جماعت‏هاى زيادى برساند. اين نوع گناه هم استغفار متناسب با خودش دارد. گناه نوع اول استغفارش به اين است كه انسان صادقانه از خداى متعال آمرزش بخواهد؛ اما گناه نوع دوم مسأله‏اش فقط با استغفار حل نمى‏شود؛ انسان بايد آن را درست كند. مقوله‏ى اصلاح كردن و درست كردن و مشكلات را برطرف كردن، اين‏جا پيش مى‏آيد.

نوع سوم، گناهان جمعى ملتهاست. بحث يك نفر آدم نيست كه خطايى انجام دهد و يك عده از آن متضرر شوند؛ گاهى يك ملت يا جماعت مؤثرى از يك ملت مبتلا به گناهى مى‏شوند. اين گناه هم استغفار خودش را دارد. يك ملت گاهى سالهاى متمادى در مقابل منكر و ظلمى سكوت مى‏كند و هيچ عكس‏العملى از خود نشان نمى‏دهد؛ اين هم يك گناه است؛ شايد گناه دشوارترى هم باشد؛ اين همان «انّ اللَّه لا يغيّر ما بقوم حتّى يغيّروا ما بانفسهم» است؛ اين همان گناهى است كه نعمت‏هاى بزرگ را زايل مى‏كند؛ اين همان گناهى است كه بلاهاى سخت را بر سر جماعت‏ها و ملتهاى گنهكار مسلط مى‏كند. ملتى كه در شهر تهران ايستادند و تماشا كردند كه مجتهد بزرگى مثل شيخ فضل‏اللَّه نورى را بالاى دار بكِشند و دم نزدند؛ ديدند كه او را با اين‏كه جزو بانيان و بنيانگذاران و رهبران مشروطه بود، به جرم اين‏كه با جريان انگليسى و غربگراى مشروطيت همراهى نكرد، ضد مشروطه قلمداد كردند - كه هنوز هم يك عده قلمزن‏ها و گوينده‏ها و نويسنده‏هاى ما همين حرف دروغ بى‏مبناى بى‏منطق را نشخوار و تكرار مى‏كنند - پنجاه سال بعد چوبش را خوردند: در همين شهر تهران مجلس مؤسسانى تشكيل شد و در آن‏جا انتقال سلطنت و حكومت به رضاشاه را تصويب كردند. آنها يك عده آدم خاص نبودند؛ اين يك گناه ملى و عمومى بود. «و اتّقوا فتنة لاتصيبنّ الّذين ظلموا منكم خاصّة»؛ گاهى مجازات فقط شامل افرادى كه مرتكب گناهى شدند، نمى‏شود؛ مجازات عمومى است؛ چون حركت عمومى بوده؛ ولو همه‏ى افراد در آن شركت مستقيم نداشتند. همين ملت آن روزى كه به خيابان‏ها آمدند و سينه‏شان را مقابل تانك‏هاى محمدرضا پهلوى سپر كردند و از مرگ نترسيدند؛ يعنى تحمل و صبر و سكوت گناه‏آلود پنجاه ساله را تغيير دادند، خداى متعال پاداش آنها را داد؛ حكومت ظلم ساقط شد، حكومت مردمى سر كار آمد؛ وابستگى ننگ‏آلود سياسى از بين رفت، حركت استقلال آغاز شد و ان‏شاءاللَّه ادامه هم دارد و ادامه پيدا خواهد كرد و اين ملت به توفيق الهى و به همت خود، به آرمانهاى خودش خواهد رسيد. اين به خاطر اين بود كه حركت كرد. بنابراين گناه نوع سوم هم يك‏طور استغفار دارد.

در قرآن بارها «توبه» با «اصلاح» همراه آمده است؛ «الّا الّذين تابوا و اصلحوا»، «من تاب و امن و عمل صالحا». در جايى مصداق اين اصلاح هم ذكر شده است: «انّ الّذين يكتمون ما انزلنا من البيّنات»؛ در مقابل كسانى كه كتمان كنندگان حقايق بودند، «الّا الّذين تابوا و اصلحوا و بيّنوا». يا «الّا الّذين تابوا و اصلحوا و اعتصموا باللَّه و اخلصوا دينهم للَّه»؛ درباره‏ى كسانى است كه نفاق ورزيدند و دودله شدند. مى‏فرمايد توبه و اصلاح اينها به اين است كه خودشان را يك دله و خالص كنند. بنابراين اصلاح لازمه‏ى توبه است.

ما بايد استغفار كنيم. استغفار ما فراتر از استغفار اشخاصِ خود ماست. بنده هم بايد بروم براى شخص خودم استغفار كنم، شما هم بايد استغفار كنيد. در واقع نمى‏شود گفت ما گناهكاريم؛ غرق گناهيم. اينقدر كوتاهى، اينقدر تخلف و اينقدر تقصير در اعمال شخصى ما وجود دارد؛ لذا بايد استغفار كنيم. استغفار هم دل را نورانى و ذهن و روح را شفاف مى‏كند. اين‏كه استغفارهاى شخصى ماست؛ بين خود ما و خداست؛ ليكن استغفارهاى عمومى هم داريم؛ چون جمعى كه اين‏جا نشسته‏اند، مسؤولان كشور هستند؛ رؤساى قوا هستند؛ مديران ارشد كشور هستند. من پنج سرفصل را يادداشت كرده‏ام؛ اما چون وقت نيست، توضيح نمى‏دهم؛ فقط عبور مى‏كنم.

يكى مسأله‏ى اختلاف است. از اختلافات بايد توبه و استغفار كنيم. اختلاف به ما ضربه مى‏زند. اختلاف گاهى با برانگيختن احساسات قومى و مذهبى و محلى و سياسى است؛ گاهى با به كشمكش رساندن اختلافات فكرى است. اختلاف فكرى ممكن است وجود داشته باشد، ايرادى هم ندارد؛ اما نبايد به كشمكش برسد. اين‏كه ما به بعضى از كسانى كه بر ضد اعتقادات مردم، بر ضد حقايق موجود جامعه و بر ضد تاريخِ صحيح قلم‏فرسايى‏هاى اغواگر مى‏كنند، اعتراض مى‏كنيم، به خاطر همين است؛ و الّا ما با بيان آزاد، مسأله و مشكلى نداريم. بنده به معناى حقيقى و وسيع كلمه معتقد به آزادى بيانم؛ منتها برخى از حرفها جايش در منبرهاى عمومى نيست؛ جايش در مباحث تخصصى است. بله، چند نفر فقيه بنشينند، چند نفر حقوقدان بنشينند، چند نفر فيلسوف بنشينند، چند نفر جامعه‏شناس بنشينند درباره‏ى اساسى‏ترين مسائل و درباره‏ى اصل توحيد با هم بحث كنند؛ يكى رد كند، يكى قبول كند، يكى استدلال كند؛ بعد هم پخش بشود و جلوى چشم مردم قرار بگيرد؛ اما در محافل تخصصى اين كار بايد انجام بگيرد. درباره‏ى بينات انقلاب هم همين‏طور است؛ درباره‏ى مسائل اساسى نظام جمهورى اسلامى هم همين‏طور است؛ در مجالسِ تخصصى بحث انجام بگيرد. اين نهضت آزادفكرى كه ما مطرح كرديم، براى همين است. البته دانشگاه‏ها و حوزه‏ها اول حركت خوبى از خود نشان دادند و تجاوب كردند؛ ليكن عملاً من در صحنه چيزى مشاهده نمى‏كنم. محافل علمى راه بيندازند و بحث كنند؛ اما اگر قرار شد يك نفر اغواگرانه مطلبى را كه در حوزه‏ى تخصصى بايد به بحث و جدل و استدلال طرفينى گذاشته شود، براى عامه‏ى مردم بيان كند، اين آزادى بيان نيست. البته اينها اختلافات فكرى و سياسى و اختلاف و شكاف بين اركان حاكميت نظام است كه مى‏تواند به كشمكش نرسد. چند سال تلاش داشتند اين كار را بكنند؛ يعنى بين اركان حاكميت اختلاف بيندازند. پيداست كه وقتى بين مسؤولان اصلى كشور كشمكش و دعوا و اختلاف بود و همديگر را قبول نداشتند و دائم به فكر ضربه‏زدن به هم بودند، كارها پيش نمى‏رود. خوشبختانه برخى از مسؤولان هوشيارانه زير بار نرفتند و اجازه ندادند؛ و الّا دشمن برنامه‏اش خيلى وسيع بود.

امروز، هم‏جهتىِ سه قوه براى ملت ايران يك فرصت است. البته عده‏يى اين را محكوم مى‏كنند، كه اين محكوم كردن غلط است. اين‏كه كسانى در قواى مختلف با انتخاب و خواست مردم در جهت واحدى از لحاظ مشى سياسى حركت كنند، هيچ چيز مضرى نيست؛ براى كشور مفيد است. البته عرصه باز است، كارها شفاف است و مردم مى‏بينند. منتقد، انتقاد منصفانه مى‏كند؛ قدر و ظرفيت اشخاص، همت‏ها و انگيزه‏ها مشخص مى‏شود؛ اين ايرادى ندارد. الان فرصتى پيش آمده است. نگذاريد اين فضاى هماهنگى، با طرح بى‏مورد برخى از اشكالات يا با بزرگ كردن چيزهاى كوچك، از بين برود. توجه داشته باشيد چشم و گوش‏هاى بدخواه و بددلى وجود دارند كه مى‏خواهند بين عناصرِ هم‏جهت اختلاف به وجود بياورند و نگذارند كار كنند. خيلى مراقب باشيد؛ هم در دولت مراقب باشيد، هم در مجلس مراقب باشيد، هم در قوه‏ى قضاييه مراقب باشيد، هم در عرصه‏هاى گوناگون سياسى و مطبوعاتى و غيره. انتقاد، طلب اصلاح و مطالبه‏ى مطالبات مردم، خوب است؛ عيب‏جويىِ بى‏منطق، بزرگنمايى، تهمت‏زنى و افترا و شايعه‏پراكنىِ بى‏اساس بد است؛ اينها را بايد از هم تفكيك كرد. به نظر من اين يكى از چيزهايى است كه ما هر چه در گذشته در اين زمينه كوتاهى داشتيم، حالا بايد از اين كوتاهى‏ها استغفار كنيم و نگذاريم غفلت ما ادامه پيدا كند.

دوم، مسأله‏ى خودخواهى به معناى وسيع كلمه است. از خودخواهى‏ها بايد استغفار كنيم. خودخواهى نقطه‏ى مقابل خداخواهى است. دل خودخواه به همان اندازه كه خودخواه و خودپرست است، از خداخواهى و خداپرستى دور است. اين خودخواهى به معناى وسيع كلمه است؛ يعنى شامل حمايت بى‏استدلال و متعصبانه و حميت‏آميز از خود، از حزب خود، از جناح خود، از خويشاوند و وابسته‏ى خود و از دوست و رفيق صميمى خود است؛ اين غلط است. بسيارى از اختلافاتى كه در جامعه‏ى سياسى كشور ما وجود داشت، ناشى از همين بود. بنده سالها پيش - شايد بيست سال پيش - گفتم اختلافاتى كه به عنوان چپ و راست بروز مى‏كند، مثل اختلافات قبيله‏يىِ زمان قديم است. نگذاريم اين حالت ادامه پيدا كند؛ نگذاريم اين خودخواهى‏ها در ما رسوخ كند و منشأ اثر شود.

سوم، غفلت از مردم و خدمت به آنهاست. اگر غفلتى در اين مورد داشته‏ايم، بايد به خدا پناه ببريم و توبه كنيم. نگذاريم دل ما از مردم غافل شود؛ بخصوص شما مسؤولانى كه مردم با شعار «خدمت به مردم»، «مبارزه‏ى با فساد»، «عدالت اجتماعى» - چه در مجلس، چه در دولت - شما را انتخاب كرده‏اند. يك لحظه بايد از خدمت به مردم غافل نشويم. به بركت گفتمان عدالت و خدمت و مبارزه‏ى با مفاسد، امروز اين مجلس و اين دولت شكل گرفته. علاقه‏ى مردم به اين مفاهيم بوده؛ نمى‏شود اين مفاهيم را مجرد و انتزاعى بدانيم؛ اينها مفاهيم واقعى است؛ در ميدان زندگى است.

عدالت را بايد در برنامه‏هاى گوناگون معنا كنيد. آنچه مربوط به عدالت و خدمت به امور اقتصادى و مادى مردم است، در سياست‏هاى برنامه‏ى چهارم وجود دارد؛ كه از جمله‏ى آنها تقويت پول ملى، مهار تورم و گرانى، كم كردن شكاف و فاصله بين دهك‏هاى بالا و پايين جامعه و از اين قبيل است. اين سياست‏ها بايد به برنامه تبديل شود؛ و الّا خود عنوان «عدالت» يك هدف آرمانى است. سياست‏هايى كه مى‏تواند ما را به عدالت برساند و برنامه‏هايى كه مى‏تواند اين سياست‏ها را محقق كند، بايد مورد توجه قرار بگيرد. البته در برنامه‏ى چهارم در اين زمينه مشكلاتى وجود دارد؛ اين مشكلات هم بايد برطرف شود؛ برنامه واقعاً طبق سياست‏ها تحقق پيدا كند تا بتوان اميدوار بود كه با اين برنامه به آن سياست‏ها خواهيم رسيد.

سرفصل بعدى، غفلت از مبانى اقتدار ملى و موجبات پايه‏هاى اصلى اقتدار ملى است. يك ملت براى اين‏كه به سعادت معنوى برسد، براى اين‏كه به آزادى برسد، براى اين‏كه به قله‏هاى معرفت برسد، احتياج دارد به اين‏كه قوى و مقتدر باشد؛ گر چه آن چيزها هم خودش از موجبات اقتدار است. يك ملت ضعيف، يك ملت توسرى‏خور، يك ملت وابسته و دنباله‏رو، ملتى كه چشمش به دست و دهان ديگران است، نمى‏تواند خودش را به قله‏هاى آرمانى برساند. اقتدار ملى را بايد تأمين كرد. اقتدار ملى با چه چيزى تأمين مى‏شود؟ با علم و اخلاق. درباره‏ى علم خيلى صحبت كرده‏ايم؛ در اين جلسه درباره‏ى اخلاق صحبت مى‏كنيم. در اخلاق، ما نبايد نمره كم بياوريم. پيغمبر ما معلم اخلاق است. پرچم تهذيب و تكميل اخلاق را پيغمبر برافراشته و رسالت پيغمبر اعلام كرده. ما بايد در زمينه‏ى اخلاق دچار عقب‏ماندگى نشويم. رفتارهاى اجتماعى، انضباط، وجدان كارى، قانون‏گرايى و روح ديندارى - كه بعضى آدم‏هاى بى‏انصاف، روح ديندارى جوان‏هاى ما را در معرض تطاول قرار دادند و به نام حرف‏هاى بى‏محتوا و بى‏منطق و به نام آزادى، دستخوش غارت كردند - از پايه‏هاى اقتدار است.

از توانايى‏ها و ظرفيت‏هاى موجود هم نبايد غفلت كنيم. يكى از پايه‏هاى اقتدار ملى اين است كه مسؤولان كشور و آحاد ملت اعتقاد داشته باشند مى‏توانند اين راهها را طى كنند و اين كارها را انجام دهند؛ خود را عاجز، بى دست و پا و در محيط بن‏بست احساس نكنند. اين را بايد به مردم بدهيم؛ اين از جمله‏ى وظايف ماست؛ اين جزو كارهايى است كه دولت بايد انجام دهد. موجبات اقتدار ملى جزو كارهايى است كه مربوط به حكومت است و دستگاه‏هاى حكومتى بايد انجام دهند. البته توهم قدرت هم نداشته باشيم. آنچه را كه نمى‏توانيم، با تخيل و توهم و خيال‏پردازى براى خودمان فرض نكنيم؛ غفلت از قدرت واقعى و حقيقى خودمان نداشته باشيم.

و آخرين سرفصلى كه ذكر مى‏كنم، غفلت از دشمن است. هر چه از دشمن و توطئه‏هاى دشمن غفلت كرده‏ايم، بايستى از آن استغفار و توبه كنيم. اين توبه به معناى توجه دادن خود، تنبه دادن به خود به معناى آگاهى و هشيارى و باز شدن چشم ماست. مدتى اين جنجال را راه انداختند كه شما از دشمن، زياد اسم مى‏آوريد؛ توهم توطئه داريد؛ خيال مى‏كنيد عليه شما توطئه است. با غفلت از توطئه، مگر توطئه از بين مى‏رود؟ امروز ديگر همه چيز آشكار و ظاهر شده است. آن روزى كه اين حرفها زده مى‏شد، شايد هنوز برخى از حرفها علنى نشده بود؛ اما امروز به طور علنى اعلان مى‏كنند كه عليه نظام جمهورى اسلامى، عليه قانون اساسى ما، عليه ملت ما و عليه منافع ما توطئه وجود دارد. با غفلت از توطئه نمى‏توان از توطئه جان سالم به در برد. بايد هوشمندانه و آگاهانه با دشمنى‏ها و توطئه‏ها آشنا شد و در مقابل آن هوشمندانه و آگاهانه و مدبرانه از خود و از منافع ملى خود و از هويت خود دفاع كرد.

امروز در منطقه‏ى ما مسائل فراوانى وجود دارد. شايد بشود گفت امروز حساس‏ترين نقطه‏ى دنيا منطقه‏ى خاورميانه است. امريكا در اين منطقه اهدافى را براى خود تعريف كرده است. هدف اساسى امريكا در چارچوب اهداف سلطه‏طلبانه و امپراتورى‏خواهانه‏ى امريكاست؛ اين چيزى نيست كه مقطعى انتخاب كرده باشند؛ نه، دنبال امپراتورى و تسلط بر همه‏ى دنيا هستند. در چارچوب اين اهداف، مسأله‏ى خاورميانه، منطقه‏ى حساس قرار مى‏گيرد. براى خاورميانه و خليج فارس و شمال آفريقا برنامه دارند. البته اين برنامه داشتن، معنايش اين نيست كه خواهد شد؛ نه، برنامه هم دارند، تمهيد هم كرده‏اند، مقدماتش را هم فراهم مى‏كنند و نمى‏رسند؛ كما اين‏كه نرسيده‏اند. در فلسطين نرسيدند، در عراق نرسيدند؛ ليكن براى اين‏جاها و كشورهاى ديگر برنامه دارند. براى عراق برنامه داشتند. هدف امريكا در اين منطقه اين است كه در اين كشورها دولت‏هايى سر كار بيايند كه كاملاً دست‏نشانده و مطيع امريكا باشند و دردسرى براى امريكا نداشته باشند. دولت‏هاى امروزِ خاورميانه اين‏طور نيستند. البته خيلى از آنها مطيع هستند، اما دردسر دارند. اگر طبق نسخه‏ى امريكايى بخواهند دردسر نداشته باشند، راهش اين است كه يك ظاهر دمكراسى در آن‏جا وجود داشته باشد؛ تسلط امريكا باشد، حكومت‏هاى بظاهر منتخب مردم هم سر كار باشند. حتّى حكومت‏هاى سلطنتى‏يى كه امروز در خاورميانه وجود دارد، امريكا اينها را دوست نمى‏دارد؛ چون مى‏داند اينها براى او مايه‏ى دردسر است. دولت‏هاى اسلامى و عربى بايد به اين نكته توجه كنند. امريكا براى مصر هم برنامه دارد؛ براى سعودى هم برنامه دارد؛ براى اردن هم برنامه دارد؛ براى كشورهاى خليج فارس هم برنامه دارد. برنامه‏ى او فقط براى لبنان و سوريه و عراق نيست كه ديگر كشورهاى عربى بنشينند تماشا كنند كه امريكا به خيال خود حساب سوريه و لبنان را برسد؛ بعد نوبت آنهاست. البته بين خواست امريكا و واقعيت خيلى فاصله است. گروهى كه امروز در امريكا سر كارند، مثل آدم‏هاى مست تصميم مى‏گيرند؛ اصلاً نمى‏فهمند چه كار مى‏كنند؛ اينها از خيلى واقعيات عالم فاصله دارند و دورند. خود تحليلگران زبده و برجسته‏ى سياسى امريكا هم امروز همين حرف‏ها را مى‏زنند و مى‏نويسند. سايت‏هاى اينترنتى و مطبوعاتشان از اين حرف‏ها پُر است؛ مى‏گويند اينها دارند امريكا را به نقطه‏ى اضمحلال و سقوط مى‏كشانند. واقع قضيه هم همين است. وجود اينها براى امريكا احتمالاً انتقام خدايى است؛ ليكن به هر حال اين برنامه را دارند.

اين منطقه، چنين منطقه‏يى است. ما در اين منطقه، نقطه‏يى هستيم كه قدرت ملى و قدرت سياسى كشور ما، هم در خود منطقه، هم در سطح دنيا، هم در زبان تحليلگران سياسىِ زبده و درجه‏ى يك دنيا مورد اعتراف قرار گرفته؛ اين را قبول كرده‏اند. يك كشور بزرگ، يك كشور آباد در يك نقطه‏ى فوق‏العاده حساس، با جمعيت زياد، با مسؤولان متحد و متفق، با ملت بااستعداد و با ملت جوان؛ ما چنين موقعيتى داريم. در اين موقعيت بايد حواسمان جمع باشد؛ متوجه اطراف باشيم؛ توطئه‏هاى دشمنان را ببينيم؛ آگاهانه و هوشيارانه و مدبرانه و شجاعانه حركت كنيم.

اين‏كه مى‏بينيد جنجال عليه جمهورى اسلامى زياد است، دليل اقتدار ماست. امام (رضوان‏اللَّه‏عليه) يك وقت فرموده بودند اگر جمهورى اسلامى چيزى نيست، چرا اين‏قدر عليه آن صف‏آرايى مى‏كنند؟ اگر اهميتى ندارد، چرا براى مقابله‏ى با آن، اين‏قدر خودكشان مى‏كنند؟ اين، دليل اقتدار جمهورى اسلامى است. اين چند روزه سر قضيه‏ى موضعگيرى رئيس جمهور جنجالى به وجود آوردند. البته اين بار اول هم نبود؛ بار چندم بود. يك‏بار ديگر هم ده، يازده سال قبل به مناسبت قتل اسحاق رابين، رئيس جمهور وقتِ ما آن روز اظهار نظرى كرد؛ جنجالى درست كردند كه چرا رئيس جمهور ايران از قتل نخست‏وزير اسرائيل اظهار خوشحالى كرده! اولين احساسى كه به انسان دست مى‏دهد، شرمندگى از بشريت است به عوض سران اروپا و غرب؛ اينها بايد از بشريت شرمنده باشند كه اين‏قدر تحت نفوذ صهيونيست‏ها هستند؛ از ملت‏هاى خودشان هم بايد شرمنده باشند. مگر در دنيا دولت‏هايى كه دولت‏هاى ديگر را قبول نداشته باشند و هويت سياسى آنها را انكار كنند، وجود ندارند؟ مگر رؤساى كشورهايى كه در دل آرزوى نابودى رئيس يك كشور ديگر را داشته باشند، در دنيا كم‏اند؟ به زبان هم مى‏آورند، مرتب هم هست. كجا چنين حساسيتى به وجود مى‏آيد؟ نفوذ صهيونيست‏ها روى دولت‏هاى غربى و اروپايى متأسفانه چنين جنجال‏هايى را به وجود مى‏آورد. بعد هم از فرصت استفاده كردند، اين را وصل كردند به قضيه‏ى انرژى اتمى! آن نادانى كه اولين بار اين حرف را زد و اين را به ماجراى انرژى اتمى وصل كرد، نفهميد كه سلاح اتمى براى از بين بردن حكومت‏ها و سيستم‏ها و رژيم‏ها نيست؛ سيستم‏ها و رژيم‏ها با سلاح اتمى از بين نمى‏روند؛ سلاح اتمى فقط مى‏تواند انسان‏ها و سرزمين‏ها را نابود كند. آنچه رژيم‏ها را نابود مى‏كند، قدرت مقاومت و عزم و مبارزه‏ى ملت‏هاست؛ كه اين عزم و مبارزه در فلسطين وجود دارد و به فضل الهى حتماً به سرنگونى رژيم صهيونيستى منتهى خواهد شد.

پروردگارا! به محمد و آل محمد تو را سوگند مى‏دهيم ما را موفق به استغفار و توبه بفرما؛ با نور توبه، دل‏هاى ما را روشن و منور كن؛ شر دشمنان را از سر امت اسلامى و عموم ملت‏هاى مسلمان كم و كوتاه كن. پروردگارا! ملت عزيز ايران را روزبه‏روز عزيزتر بفرما.

(يكى از دوستان بخصوص از من درخواست كردند كه درباره‏ى نماز به مديران سفارش و تأكيد كنم. در مورد نماز، بخصوص به مسؤولان آموزش و پرورش و دانشگاه‏ها عرض مى‏كنم كه در اين‏باره اهتمام بورزيد. ان‏شاءاللَّه كسانى كه مسؤول اقامه‏ى نماز هستند، بتوانند برنامه‏هاى خود را در دستگاه‏ها بسهولت اجرا كنند. همكارى‏هاى خوبى با اينها شده، بعد از اين هم اين همكارى‏ها بايد ان‏شاءاللَّه روزبه‏روز زياد شود.)

پروردگارا! شهداى عزيز ما را با پيغمبر محشور بفرما؛ همدلى ميان مسؤولان كشور را روزبه‏روز بيشتر كن. پروردگارا! به حق محمد و آل محمد مسؤولان كشور را در قواى سه‏گانه در انجام دادن وظايف خودشان موفق و مؤيد بگردان.



والسّلام عليكم و رحمةاللَّه

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در خطبه‏هاى نماز عيد سعيد فطر‏

13/ 8/ 84

خطبه‏ى اول‏
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

الحمدللَّه ربّ العالمين نحمده و نستعينه و نستغفره و نتوكّل عليه و نصلّى و نسلّم على حبيبه و نجيبه و خيرته فى خلقه سيّد الأنبياء و المرسلين ابى‏القاسم المصطفى محمّد و على اله الأطيبين الأطهرين المنتجبين سيّما بقيّةاللَّه فى الأرضين و صلّ على ائمّة المسلمين و حماة المستضعفين و هداة المؤمنين. قال اللَّه الحكيم: «و لتكملوا العدّة و لتكبّروا اللَّه على ما هداكم».

عيد سعيد فطر را به همه‏ى آحاد ملت مسلمان ايران و به همه‏ى امت اسلامى و به شما نمازگزاران عزيز تبريك عرض مى‏كنم. گذراندن ماه رمضان با عبادت، با روزه‏دارى، با توسل و ذكر و خشوع و ورود در روز عيد فطر، براى مؤمن يك عيد به معناى حقيقى است. اين عيد از جنس جشن‏هاى مادى دنيوى نيست؛ اين عيدِ رحمت خداست؛ اين عيدِ مغفرت الهى است؛ اين عيدِ شكر و سپاس مردمى است كه موفق شده‏اند ماه رمضان را با عبادت حق و با ورود در ضيافت پُرشكوه الهى به سلامت و عافيت بگذرانند و در ماه رمضان در حد وسع و توان و امكان خود، از ذكر و دعا و توسل و خشوع و روزه و نماز بهره ببرند. اين عيدِ مسلمانانى است كه پايان يك دوره‏ى عبادت و رياضت را با اميد مغفرت و پاداش الهى به روز فطر رسانده‏اند.

در روايتى است از سُويد بن غَفَله - كه از دوستان اميرالمؤمنين است و درباره‏ى او اين‏طور گفته‏اند كه «من كان من اولياء اميرالمؤمنين»؛ از نزديكان اميرالمؤمنين بوده است - كه مى‏گويد روز عيد فطر در خانه‏ى اميرالمؤمنين بر او وارد شدم. «فاذا عنده فاثور اى خوان»؛ در مقابل او سفره‏يى گسترده شده بود و حضرت مشغول غذا خوردن بودند. «و صحفة فيها خطيفة و ملبنة»؛ غذاى بسيار متواضعانه‏يى در مقابل حضرت گذاشته شده بود. «خطيفة» غذايى است كه در حداقل امكان براى كسى تهيه مى‏شود؛ مثلاً مقدارى شير و مقدارى آرد مخلوط مى‏كردند؛ غذاى كاملاً فقيرانه. «فقلت يا اميرالمؤمنين يوم عيد و خطيفة؟»؛ عرض كردم يا اميرالمؤمنين! شما روز عيد چنين غذاى كم‏اهميت و كم‏ارزشى مى‏خوريد؟ معمول اين است كه در روزهاى عيد، مردم بهترين غذاهاى خود را مى‏خورند؛ شما به اين غذا اكتفا كرديد؟ «فقال: انّما هذا عيد من غفر له»؛ فرمود امروز، روز عيد است؛ اما براى كسانى كه مورد مغفرت الهى قرار گرفته باشند. يعنى عيد بودنِ امروز به خوردن غذاهاى رنگين و دل‏خوش كردن به شادى‏هاى كودكانه نيست؛ اين عيد واقعى است براى كسانى كه بتوانند و توانسته باشند مغفرت الهى را براى خودشان تحصيل كنند. در يك جمله‏ى ديگر اميرالمؤمنين فرمود: «انّما هو عيد لمن قبل اللَّه صيامه و شكر قيامه»؛ عيد فطر، عيد است براى كسى كه خدا روزه‏ى او را مورد قبول قرار دهد و نماز و عبادت او را مورد شكر و سپاس خود قرار دهد. «و كلّ يوم لا يعصى اللَّه فيه فهو يوم عيد»؛ آن روزى كه من و شما اين توفيق را پيدا كنيم كه هيچ معصيتى از ما سر نزند، روز عيد و شادمانى است.

البته گفته شده است در عيد فطر به يكديگر تحيت بگوييد؛ لباسهاى تازه‏ى خود را بپوشيد؛ آن روز را روز عيد و شادمانى بدانيد؛ اما جوهر اين عيد عبارت است از توجه به معنويت و طلب مغفرت و درخواست رحمت پروردگار.

برادران عزيز! خواهران عزيز! شما روزه‏داران مؤمن در سرتاسر ماه رمضان با روزه‏ى خود - براى كسانى كه روزه بر آنها واجب بوده است - با عبادت خود، با دعاى خود، با توسل خود، با احياى خود، با تلاوت قرآنى كه كرديد، با ذكر و خشوعى كه به خرج داديد، اين فرصت را براى خود به وجود آورديد كه دلهاى خود را به خداى متعال نزديك كنيد؛ اين فرصت را مغتنم بشماريد؛ اين دستاورد را بزرگ بدانيد و آن را براى خودتان حفظ كنيد. ملت ما ملت مؤمنى است؛ دلهاى جوانان ما پاكيزه و نورانى است؛ زنان و مردان ما در سرتاسر كشور ارتباط قلبى‏شان با خداى متعال صادقانه است؛ اين فرصت بزرگى است براى ملت ما كه بتواند جلب رحمت الهى بكند.

پروردگارا! به محمد و آل محمد ملت ما را در ميدان‏هاى معنويت، در ميدان‏هاى رشد و شكوفايى مادى، در عرصه‏هاى فردى و اجتماعى، موفق و مؤيد بدار. پروردگارا! به ما توفيق پرهيزگارى و كسب تقوا و حفظ تقوا عنايت كن. پروردگارا! ملت ما را عزيز و سربلند كن؛ رحمت و مغفرت خود را شامل حال همه‏ى ما و گذشتگان ما قرار بده؛ دعاى حضرت بقيةاللَّه (ارواحنافداه) را شامل حال ما بگردان.

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم.
قل هو اللَّه احد. اللَّه الصّمد. لم يلد و لم يولد. و لم يكن له كفواً احد.



خطبه‏ى دوم
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

الحمدللَّه ربّ العالمين و الصّلاة و السّلام على سيّدنا و نبيّنا ابى القاسم المصطفى محمّد و على اله الأطيبين الأطهرين المنتجبين سيّما علىّ اميرالمؤمنين و الصّدّيقة الطّاهرة و الحسن و الحسين سيّدى شباب اهل الجنّة و علىّ‏بن‏الحسين و محمّدبن‏علىّ و جعفربن‏محمّد و موسى‏بن‏جعفر و علىّ‏بن‏موسى و محمّدبن‏علىّ و على‏بن‏محمّد و الحسن‏بن‏علىّ و الخلف القائم المهدىّ صلواتك عليهم اجمعين و صلّ على ائمّة المسلمين و حماة المستضعفين و هداة المؤمنين. اوصيكم عباداللَّه بتقوى‏اللَّه.

خدا را سپاسگزاريم كه در عرصه‏هاى مختلف، ملت ما را موفق كرد. سال گذشته در چنين روزى، در خطبه‏ى عيد فطر به ملت ايران عرض كرديم كه خود را براى انتخابات رياست جمهورى آماده كنند. در اول سال هم به مردم عرض كرديم كه امسال را «سال وحدت ملى و مشاركت عمومى» قرار دهند. ملت عزيز ما با اجابت اين درخواست متواضعانه، در ميدان انتخابات با شادمانى و سرافرازى و با شور و نشاط وارد شد و انتخابات يادگار ماندنى‏يى در كشور و در تاريخ جمهورى اسلامى آفريد. حركت ملت ايران به سمت آرمانها روزبه‏روز بايد جدى‏تر و منطبق با اصول و ضوابط، پيشتر و پيشتر برود و ملت ما آماده است. هر چند دشمنان اين ملت و دشمنان نظام جمهورى اسلامى - كه نظام برآمده‏ى از دل مردم و عقيده‏ى مردم و اراده‏ى مردم است - در طول اين بيست و چند سال سعى كرده‏اند پرتو انقلاب اسلامى را كمرنگ جلوه دهند، اما نه در داخل كشور و نه در سطح دنياى اسلام موفق نشده‏اند. درست است كه اگر تبليغات سوء دشمنان شما نبود، امروز برادران شما در همه‏ى اقطار اسلامى، بلكه اقطار عالم، با شگفتى‏هاى بيشترى از كار اين ملت آشنا مى‏شدند، اما با وجود آن تبليغات هم امروز ملت ايران در تصوير جهانى از خود، يك ملت شجاع، داراى عزم و اراده، داراى آرمانهاى بلند، داراى همت و استعداد و توانايى معرفى شده است. شما در دنيا ملتى معرفى شده‏ايد كه هر هدفى را مد نظر بگيرد و بجد دنبال كند، به آن دست خواهد يافت؛ حقيقت قضيه هم همين است. جنجال‏هايى هم كه مى‏كنند، به خاطر همين است. تنها يك نكته از خصوصيات ملت ايران را ما بايد اضافه كنيم و بر آن تأكيد كنيم و آن، مظلوميت ملت ايران است. ملت ما ملتى است شجاع، با عزم و تصميم و اراده و مظلوم. مظلوم از سوى چه كسانى؟ از سوى زورمداران و زرمدارانى كه برايشان نه بشر مهم است، نه حقوق انسانها مهم است، نه شرافت مهم است؛ برايشان سلطه و قدرتِ بى‏مسؤوليت و بى‏انتها اهميت دارد و در سطح جهان دنبال آن هستند.

سيزدهم آبان، روز نماد مظلوميت ملت ايران است. ملت ايران در سيزدهم آبان مظلوميت خود را فرياد كرد. اسنادى كه از لانه‏ى جاسوسى بيرون آمد و در حدود صد جلد حقايقى آشكار شد - كه موجود است و چاپ شده و در دسترس همه است - نشان مى‏داد كه دولت امريكا عليه ملت ايران و منافع ملت ايران - بخصوص بعد از پيروزى انقلاب اسلامى - لحظه‏يى را فروگذار نكرده است. منتها اين ملت بزرگ از آن مظلوم‏هايى نيست كه تن به ظلم بدهد؛ مظلوم است، اما در مقابل ظلم مى‏ايستد و آن را تحمل نمى‏كند.

از ماجراى سيزدهم آبان سالهاى زيادى گذشته و آن قضيه به تاريخ پيوسته است؛ اما حقيقتى كه ماجراى سيزدهم آبان و تسخير لانه‏ى جاسوسى نماد آن بود - يعنى مظلوميت ملت ايران و عدم تحمل ظلم از سوى ملت ايران در مقابل هر كس - به حال خود باقى است. امروز هم همين‏طور است. امروز هم ما به كسى ظلم نمى‏كنيم؛ ما به هيچ ملتى تجاوز نمى‏كنيم؛ ما حقوق هيچ ملتى را در هيچ نقطه‏يى از عالم پامال نمى‏كنيم؛ اما اگر قدرتمداران عالم بخواهند طبق عادتِ خودشان حقوق ملت ما را پامال كنند، ملت ما ظلم را از سوى هر كس و هر قدرتى تحمل نخواهد كرد؛ يعنى مظلوميت بدون تحمل ظلم و ستم و تكيه‏ى به خود، نه به قدرتهاى نامطمئن بين‏المللى.

اين «خود» را نگه داريد. خواهش من از همه‏ى آحاد ملت ايران، از گروههاى سياسى و از جناحهاى مختلف اين است كه به اين «خود» لطمه نزنند؛ نگذارند توهمات گوناگون و دلخورى‏هاى جزيى اين «خودِ» باعظمت و شكوهمند را مخدوش كند؛ آن هويت عظيم ملت ايران كه به بركت ايمان توانسته خودش را سالهاى متمادى جلو بياورد.

اگرچه جبران عقب‏ماندگى‏هاى گذشته هنوز تلاش و كار بيشترى لازم دارد، اما شما ملت ان‏شاءاللَّه مى‏توانيد و مى‏كنيد و خودتان را به نقطه‏يى كه شايسته‏ى اين ملت است، مى‏رسانيد؛ شرطش اين است كه به هويت خود تكيه كنيد، به خداى خود توكل كنيد، از خدا هدايت و دستگيرى و كمك و توفيق بطلبيد و نگذاريد با اختلاف، با طرح دعواهاى بى‏محتواى سياسى و با بهانه كردن چيزهاى جزيى، «خود» ملت ايران - اين هويت عظيم و درخشان - مخدوش شود.

پروردگارا! تو را به مقام و منزلت اوليايت قسم مى‏دهيم ملت ايران را در راه پُرافتخارى كه در پيش دارد، روزبه‏روز موفق‏تر بگردان. پروردگارا! شهيدان سربلند و عزيز ما را با پيغمبر محشور كن. پروردگارا! امام بزرگوار ما را با اوليايش و اولياى دين محشور بفرما. پروردگارا! دعاى حضرت بقيةاللَّه را شامل حال ما بفرما.

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم.
والعصر. انّ الأنسان لفى خسر. الّا الّذين امنوا و عملوا الصّالحات. و تواصوا بالحقّ و تواصوا بالصّبر.


والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‏

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى در ديدار كارگزاران نظام جمهورى اسلامى به مناسبت عيد سعيد فطر‏

13/ 8/ 84

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

بنده هم اين عيد بزرگ را به همه‏ى امت اسلامى در سرتاسر جهان و به ملت عزيز و سربلند ايران و به شما حضار محترم و ميهمانان گرامى، مخصوصاً ميهمانان كشورهاى اسلامى كه در اين‏جا حضور دارند، تبريك مى‏گويم.

عيد فطر در ميان مسلمانان يك روز بزرگ است. عظمت اين روز صرفاً يك امر قراردادى نيست؛ يك امر حقيقى و واقعى است؛ روز پاداش گرفتن بندگان خدا براى تلاش و عبادتى است كه در ايام ماه مبارك رمضان انجام دادند؛ يادبود طهارت روح و دل انسان مسلمان به بركت ضيافت الهى است. اين روز را بايد مغتنم بشماريم و چون يكى از مشتركات دنياى اسلام است، از آن براى ايجاد اتحاد در ميان ملت‏هاى مسلمان بهره ببريم؛ زيرا امروز ملت‏هاى مسلمان به اين اتحاد بسيار نيازمندند.

من بايد از ملت عزيز خودمان و برخى ملت‏هاى ديگر كه در جمعه‏ى آخر ماه مبارك رمضان - كه روز جهانى قدس است - با حضور خود مسأله‏ى قدس را در فضاى جهان بار ديگر زنده كردند، تشكر بكنم؛ اگرچه مسأله‏ى قدس هميشه زنده است. مسأله‏ى فلسطين و قدس شريف جزو مسائلى نيست كه دنياى اسلام بتواند آن را از ياد ببرد. اگر يك روزى غاصبان سرزمين فلسطين و حاميان بين‏المللى‏شان گمان مى‏كردند كه مى‏توانند نام فلسطين و ملت فلسطين را به دست فراموشى بسپارند، آن روز ديگر سپرى شده است. امروز ملت فلسطين با همه‏ى وجود خود، با همه‏ى همت خود در عرصه‏ى مقاومت ايستاده است و همين موجب شده است كه غاصبان قدس، موقعيت عظيم و خطير فلسطين را بيش از پنجاه سال قبل حس كنند. آن روز آنها تصور مى‏كردند كه فلسطين يك نقطه‏ى از ياد رفته و فراموش شده است؛ فلسطين را سرزمين بى‏مردم نام مى‏گذاشتند. البته برخى از كوتاهى‏ها هم به اين توهم باطل كمك كرده بود. امروز اين‏طور نيست؛ امروز ملت فلسطين ايستاده است و ملت‏هاى مسلمان هم دل‏شان سرشار از غيرت و حميت اسلامى نسبت به سرزمين شريف قدس و سرتاسر كشور فلسطين است و دنياى اسلام نبايد فلسطين را هرگز از ياد ببرد. اين خطاى بزرگى است كه كسى تصور كند عقب‏نشينى دولت‏هاى اسلامى در برابر استكبار در قضيه‏ى فلسطين، آنها را قانع خواهد كرد. مى‏بينيد همين كوتاه آمدن‏ها و عقب‏نشينى‏ها براى دولت استكبارى ايالات متحده‏ى امريكا، مسأله‏ى خاورميانه را به صورت يك آرزوى خام مطرح كرده است؛ آنها دنبال خاورميانه‏يى هستند كه يكسره و به طور كامل در مشت خودشان باشد، كه امروز چنين چيزى نيست. سكوت دولت‏هاى اسلامى و عقب‏نشينى آنها در عرصه‏ى سياسى و در عرصه‏ى بين‏المللى، دشمن را روزبه‏روز گستاخ‏تر مى‏كند.

حرف ما در باب مسأله‏ى فلسطين يك حرف منطقى و مقبول است. ده‏ها سال پيش، جمال عبدالناصر - كه محبوب‏ترين چهره‏ى عرب محسوب مى‏شد - در شعارهاى خود مى‏گفت ما يهودى‏هاى غاصب فلسطين را به دريا مى‏ريزيم. سالها بعد از آن، صدام حسين - كه منفورترين چهره‏ى عرب محسوب مى‏شد و مى‏شود - اعلام مى‏كرد كه ما نصف سرزمين فلسطين را آتش مى‏زنيم. ما هيچ‏كدام از اين دو حرف را قبول نداريم. با اصول اسلامىِ ما، نه به دريا ريختن يهودى‏ها، نه آتش زدن سرزمين فلسطين، معقول و منطقى نيست. حرف ما اين است كه ملت فلسطين بايد به حق خود برسد. اين كشور متعلق به مردم فلسطين است؛ فلسطين متعلق به فلسطينى‏هاست و سرنوشت فلسطين را هم بايد فلسطينى‏ها معين كنند. اين يك ميدان آزمايشى براى صدق ادعاى مدعيان دمكراسى و حقوق بشر است. آن كسانى كه ادعا مى‏كنند كه طرفدار مردم‏سالارى ملت‏ها و كشورها هستند، فلسطين براى آنها ميدان آزمايش است. ملت فلسطين؛ مردمانى كه فلسطين متعلق به آنهاست - از مسلمان، يا مسيحى، يا يهودى - و سرزمين تاريخى آنهاست و تاريخ و جغرافيا به اين گواهى مى‏دهد، بايستى رأى و نظر بدهند؛ آنها در يك نظرخواهىِ مقابل چشم مردم جهان، در يك رفراندوم، تكليف دولت فلسطين را معين كنند؛ و آن دولت، دولت مشروعى خواهد بود. در آن دولت، جنايتكارانى كه در فلسطين جنايت كردند، بايد مجازات شوند؛ امثال اين شارون و بقيه‏ى جنايتكارهاى فلسطينى. درباره‏ى آن كسانى هم كه به اين سرزمين از نقاط مختلف دنيا مهاجرت كردند، آن دولت تصميم‏گيرى خواهد كرد كه چه بايد بكند. اين، حرفى است منطقى. امروز ميليون‏ها فلسطينى در كشورهاى ديگر آواره‏اند و ميليون‏ها فلسطينى هم در اردوگاه‏ها با بدترين شكل زندگى مى‏كنند؛ ولى سرزمين آنها دست مردمان ديگرى است. اين، معقول نيست؛ اين، منطقى نيست. اين‏كه پنجاه يا پنجاه و پنج سال از قضيه گذشته است، اين، جنايت را از بين نمى‏برد؛ جرم را سبك نمى‏كند.

ما در تاريخ معاصر خودمان كشورهايى را داريم كه پنجاه يا شصت سال در اختيار دولت‏هايى برآمده‏ى از غير ملت‏هايشان بودند، بعد اوضاع دنيا عوض شد و مردمانى كه غاصب بودند، كنار رفتند. با تجزيه‏ى شوروى، شما ديديد چقدر از كشورها به صاحبان و به ملت‏هاى خودشان برگشتند. اين چيزها در دنيا ممكن است و بى‏سابقه نيست؛ در زمان خود ما و در جلوى چشم ما اتفاق افتاده است؛ اين چيزى است عملى و بايد پيش بيايد و دير يا زود پيش خواهد آمد.

امت اسلامى امروز در دنيا يك حقيقت غير قابل انكار است. ملت‏هاى مسلمان دل‏هاشان پُر است از نفرت از آن قدرت‏هاى بين‏المللى زورگو و غاصب و اگر فرصتى پيدا كنند، همه‏ى اين ملت‏ها پشت سر ملت فلسطين ايستاده‏اند.

اين را هم همه بايد بدانيم و بفهميم كه عقب‏نشينى در مقابل قدرت‏هاى استكبارى، آنها را جَرى‏تر مى‏كند؛ اما ايستادگى، به ناكامى آنها مى‏انجامد. قدرت ابرقدرت‏هاى دنيا يك قدرت بى‏تخلف و بى‏منتها نيست. مى‏بينيد كه در همين منطقه - در عراق - آنچه كه امريكايى‏ها مى‏خواستند، تحقق پيدا نكرد و آنچه امروز در عراق مى‏گذرد، آن چيزى نيست كه امريكايى‏ها مى‏خواستند. البته در عراق جنايت مى‏شود؛ روزانه مردمان بى‏گناهى با كارهاى تروريستى به قتل مى‏رسند. ما بشدت در اين قضايا به دستگاه‏هاى جاسوسى اسرائيل و امريكا سوءظن داريم؛ آنها هستند كه از اين وضع در عراق سود مى‏برند؛ امنيت عراق به ضرر آنهاست. بهانه‏ى ماندن و سلطه‏ى آنها در عراق، وجود ناامنى است؛ آنها مورد سوءظن هستند. ملت عراق ملتى نيست كه حاكميت و سلطه‏ى امريكا را بپذيرد و قبول كند.

امروز دنيا، دنياى ديگرى است؛ ملت‏ها بيدار شده‏اند؛ جاذبه‏هاى اسلامى در دل‏ها به وجود آمده است. دشمنى آنها با جمهورى اسلامى به خاطر اين است كه پرچم اسلام را بلند كرد، ملت‏ها را اميدوار كرد و اين اميد هست و ان‏شاءاللَّه اين اميد به نتيجه هم خواهد رسيد.

ما از خداوند متعال مسألت مى‏كنيم كه ملت‏هاى مسلمان را توفيق بدهد و كمك كند؛ همه‏ى ماها را بيدار كند؛ به وظايف خودمان آشنا كند، تا بتوانيم ان‏شاءاللَّه آن چيزى را كه مايه‏ى سعادت و سربلندى امت اسلام است، تمهيد كنيم و نتايج آن را ان‏شاءاللَّه ملت ما و همه‏ى ملت‏هاى اسلامى به چشم ببينند.


والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار فاتحان قله‏ى اورست
30/ 8/ 84
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

خيلى خوشحالم كه يك بار ديگر با شما كوهنوردان عزيز ملاقات مى‏كنم. اهميت فوق‏العاده‏يى كه ديدار اين دفعه دارد، اين است كه در جمع شما ورزشكاران سرافراز، خانم‏هاى فاتح قله اورست هم حضور دارند. واقعاً انسان احساس افتخار مى‏كند از اين‏كه زنان جوانِ باايمان ما يك چنين حركت عظيم و ارزشمندى را مى‏توانند به وجود بياورند و مايه‏ى افتخار براى جامعه‏ى ايرانى بشوند.
من خبر را كه شنيدم، لذت بردم؛ وقتى هم كه عكس‏هاى صعود خانم‏ها را ديدم كه در ارتفاع ظاهراً هشت هزار و هشتصد و خرده‏يى ايستاده بودند و پرچم «يا فاطمةالزهراء» را دست‏شان گرفته بودند، واقعاً بيشتر احساس افتخار كردم. حقاً عظمت اين كار خيلى زياد است. مطمئناً بسيارى از مستمعان و بينندگان اين برنامه‏ها نمى‏توانند حس كنند كه چقدر اراده و نشاط جسمى و روحى لازم است تا يك انسان را در آن هواى نامساعد، در آن فشار شديد، با آن همه موانع و بدون هيچ تماشاچى، به آن‏جا برساند. در ميدان فوتبال يا واليبال يا بسكتبال يا ورزش‏هايى كه جلوى چشم مردم انجام مى‏گيرد، اين همه تماشاچى ايستاده‏اند، كف مى‏زنند، تشويق مى‏كنند، نگاه مى‏كنند؛ اما در غربت كوهستان، آن هم در آن نقطه‏ى دور از دسترس، آن هم بين اين دره‏ها و برج‏هاى يخ و آن هواى نامساعد، زن شجاع و بااراده‏يى حركت مى‏كند و قصدش اين است كه اين قدرت و نيروى پنهان در جسم و وجود و روح خودش را استخراج كند و به معرض بروز و ظهور برساند؛ خيلى عظمت دارد؛ خيلى كار بزرگى است. من تجليل از شماها را وظيفه‏ى خودم مى‏دانم و حقاً و انصافاً بايد عظمت اين كار به مردم نشان داده بشود. اين كار از دو، سه نظر اهميت دارد:
يكى، همين بُعدى است كه فرمودند؛ بُعد تبليغى و نمايشى عظيم اين كار در سطح جهان. اين، يك نمايش عظيمى است. نمايش فقط به معناى بازى كردن نيست؛ نمايش يعنى مكنونات يك ملت را، انسان جلوى چشم مردم دنيا قرار بدهد تا آن را به چشم ببينند. با حرف، با زبان، خيلى ادعاها مى‏شود كرد. اگر يك ملتى بتواند آنچه را كه مى‏گويد - اگر مى‏گويد شجاعم، اگر مى‏گويد به فرهنگ خود مطمئن و دلگرمم، اگر مى‏گويد قدرت تربيت انسان‏هاى بزرگ را دارم، اگر مى‏گويد در من عزم و اراده موج مى‏زند؛ اينها را همه‏ى ملت‏ها مى‏توانند بگويند - در يك ميدانى نشان بدهد و جلوى چشم مردم دنيا بگيرد، ارزش اين كار از ده‏ها كتابى كه در فضيلت اين ملت نوشته بشود، بيشتر است. حالا ما بگوييم بانوى مسلمان ايرانى چنين و چنان است؛ اين حرف است؛ مى‏تواند مخاطب ما را قانع بكند، مى‏تواند قانع نكند؛ اما وقتى بانوى مسلمان ما در يك چنين ميدانى يا در ميدان‏هاى بزرگ مشابه‏اش - همان‏طور كه ذكر كردند، در ميدان نبرد، در ميدان حماسه و ايثار، در ميدان سياست، در ميدان مديريت‏هاى كلان كشور يا در ميدان علم - خودش را نشان داد، اين كار از ده‏ها كتاب، از صدها ورق، از هزارها سطر نوشته ارزشش بيشتر است. اين، تجسم واقعيت است؛ اين، تبلور آن چيزى است كه وجود دارد؛ چشم‏شان را كه نمى‏توانند منكر بشوند. كارى كه مى‏توانند بكنند، اين است كه در تبليغات آن را منعكس نكنند؛ كما اين‏كه نمى‏كنند و نكرده‏اند؛ اما ما خودمان بايد در تبليغات‏مان اين را منعكس كنيم. شما آقايان مسؤولان اين فدراسيون و مسؤولان سازمان تربيت بدنى تلاش كنيد كه صدا و سيما حق اين قضيه را بدرستى ادا كند؛ همچنانى كه در مورد برخى از ورزش‏هاى ديگر حق آن ورزش بدرستى ادا مى‏شود.
يك بُعد ديگر اين كار، جنبه‏ى معنوى و روانى قضيه است. همچنان كه عروج و صعود به قله‏هاى بزرگ از سوى نخبگان، افراد متوسط را به دامنه‏ها مى‏كشاند - من بارها اين را گفته‏ام - و لذا احترام به قهرمان، شخص‏پرستى نيست، تشويق انسان‏هاست براى حركت به اين سمت - كه فوايدى براى كشور دارد - در زمينه‏هاى معنوى هم همين‏طور است؛ يعنى وقتى ما اراده و عزم يك جوان مسلمان يا يك بانوى مسلمان را تجسم مى‏دهيم و نشان مى‏دهيم كه چه عزم راسخى او را به اين عرصه كشانده، اين، تقويت اراده را در سطوح متوسط جامعه زمينه‏سازى مى‏كند. البته در اين كار، فضايل اخلاقى ديگرى هم وجود دارد: كار دسته‏جمعى، توكل، اعتماد به نفس؛ همه‏ى اينها خصوصياتى است كه آميخته‏يى از همه‏ى اين خصوصيات در وجود يك ورزشكار كه چنين كارهاى بزرگى را انجام مى‏دهد، نشان داده مى‏شود؛ يعنى در واقع يك مجموعه‏ى در هم تنيده‏يى از احساسات درست، از خُلقيات والا در يك ورزشكارى كه به يك چنين ورزش بزرگى و كار بزرگى دست مى‏زند، هست.
بُعد سوم قضيه، جنبه‏ى ورزشى است. كوهنوردى يعنى عروج به قله‏هايى كه در كشور ما به طور فراوان وجود دارد. كوهنوردى ورزشى است در اختيار همه؛ بايد مردم بروند ورزش كنند؛ بايد مردم به اين ارتفاعات شمال تهران يا به ارتفاعات فراوانى كه در اغلب نقاط كشور وجود دارد، بروند و از اين هواى پاك، از اين كوهستانِ خداداده، استفاده كنند. بنابراين، براى تشويق مردم، بهترين كار نشان دادن همين كارى است كه اين خانم‏ها و اين آقايان انجام دادند. اين بُعد سوم، در واقع تشويق به ورزش عمومى است. يك كشور و يك ملت، بايد سلامت جسمانى خودش را تأمين كند و ورزش در تحقق اين مسأله خيلى مهم است.
اشاره كردند به جنبه‏ى فرهنگى ورزش. البته جنبه‏ى فرهنگى حتماً در ورزش هست و لازم است و بايد دنبال شود؛ اما آن هسته‏ى اصلى در ورزش، تربيت و پيشرفت جسمانى است. آدم‏هاى مريض، آدم‏هاى بى‏حوصله، آدم‏هايى كه توانايى‏ها و قدرت‏هايى را كه خدا در جسم يك انسان گذاشته، اصلاً نمى‏شناسند؛ چه برسد به اين‏كه بخواهند آن را در ميدان‏هاى عمل بروز بدهند، خيلى ازشان اميد كارى نمى‏شود داشت. اين جسم كوچك - همين جسمِ با اين حجم و با اين عرض و طول مختصرى كه بنده و شما داريم - توانايى‏هايش خيلى بيش از اينهايى است كه ما داريم از آن استفاده مى‏كنيم؛ اين را در آينده بشر كشف خواهد كرد. در همه‏ى رشته‏هاى ورزشى اين مسأله وجود دارد كه گوشه‏هايى از توانايى‏هاى جسمانى بشر بروز مى‏كند. ما در حال عادى، اين پا را براى اين مى‏خواهيم كه از اين‏جا بلند شويم و به محل كارمان در يك كيلومترى يا دو كيلومترى، يا كمتر يا بيشتر، برويم يا همين‏قدر را برگرديم؛ يا خم شويم و چيزى را از اين‏جا برداريم و در آن‏جا بگذاريم - استفاده‏ى ما از اين جسم، همين اندازه است - اما توانايى‏هاى جسم همين است؟! نه. وقتى شما مى‏بينيد كه يك انسان مثلاً صد و بيست، سى كيلوگرمى، وزنه‏يى سه برابرِ وزن خودش را بالاى سرش مى‏برد؛ يا يك خانم جوانى، هشت هزار و هشتصد و چهل و چند متر از كوه بالا مى‏رود، معلوم مى‏شود كه حد توانايى ما، فقط بالا رفتن از اين پله‏ها نيست. ببينيد چقدر فاصله است بين بالا رفتن از طبقه‏ى اول به طبقه‏ى دوم، تا رفتن به ارتفاع پنج هزار و چند صد مترى و شصت و چند روز در آن‏جا زندگى كردن! اين، به زبان آسان مى‏آيد؛ ولى خيلى چيز فوق‏العاده‏يى است. اين، گوشه‏يى از توانايى‏هاى جسمى انسان را نشان مى‏دهد؛ اين است توانايى جسمى بشر.
انسان از همه‏ى موجودات عالم، قوى‏تر است و خداى متعال ذره ذره‏ى بافت‏هاى در هم تنيده‏ى اين جسم را از مغز بگيريد - آن‏طور كه صاحبان اين فن براى ما مى‏گويند، هنوز علم بشر عمده‏ترين كاركرد حجم مغز را نشناخته و اصلاً نمى‏شناسد كه اين بخش مغز براى چيست - تا بقيه‏ى اعضاى بدن انسان، طورى خلق كرده كه ما هنوز بدن خودمان را نمى‏شناسيم. يكى از مهمترين كارهاى ورزش اين است كه دايم ميدان‏هاى تازه و افق‏هاى تازه‏يى را باز مى‏كند و قابليت‏هاى جسم انسان و قدرت پروردگار را در به وجود آوردن اين جسم، در خلق اين شيى‏ء بديع كه نامش انسان است، نشان مى‏دهد. اين جسمِ با اين همه داراى تحرك، با يك عامل معنوى همراه است و آن عامل، خرد و اراده‏ى انسان است، كه انسان مى‏تواند اين دو را به كار بگيرد و جسم را هدايت كند و در جهت‏هاى گوناگون آن را حركت بدهد. آن اراده هم خودش يك چيز فوق‏العاده‏يى است. گاهى انسان مى‏خواهد - همان‏طور كه گفتم - از طبقه‏ى اول به طبقه‏ى دوم برود؛ حوصله ندارد، حال ندارد؛ اراده‏ى او اين‏قدر نيست كه يك چيز سنگينى را از اين‏جا بردارد و آن‏جا بگذارد؛ اما همين اراده اين‏قدر توانايى دارد كه برود روى بام دنيا؛ روى قله‏ى اورست. ببينيد چقدر فاصله است! دكترها به ده دقيقه ورزش صبحگاهى قانعند و مى‏گويند صبح‏ها فقط براى ده دقيقه دست‏ها و پا و سر را تكان بدهيد؛ اما اراده‏ى انسان كم مى‏آورد و مى‏گويد نمى‏توانم. هر چه هم مى‏گوييم چرا ورزش نمى‏كنى، مى‏گويد نمى‏توانم. «نمى‏توانم»؛ يعنى ظرف من خالى است و در اين حد، اصلاً اين ظرف توانايى ندارد؛ اما وقتى با همين ظرف بنا مى‏كنيم كار كردن، مى‏بينيم رفت تا قله‏ى اورست! چطور اين ظرف خالى بود؟ براى اين‏كه آن را به كار نگرفته بوديم.
شما خانم‏ها خيلى كار بزرگى كرديد؛ دست‏تان درد نكند، پاتان درد نكند؛ همچنين شما جوان‏هاى عزيز كه رفتيد؛ همچنين مسؤولان محترمى كه اين كارها را برنامه‏ريزى كردند. از اين‏كه بحمداللَّه اين توفيق را به دست آورديد، خيلى خوشحال شديم.
شما با فرهنگ خودتان به قله اورست رفتيد. «يا فاطمةالزهراء»؛ اين فرهنگ شماست؛ اين مال شماست؛ و نشان‏دهنده‏ى همين كشور سرافراز امروز است كه در ورزش اين كار را مى‏كند؛ در بخش علمى آن‏طور پيشرفت مى‏كند؛ در بخش‏هاى تجربى و عملى و فنى هم آن‏طور پيشرفت مى‏كند؛ آن انرژى هسته‏يى‏اش است، آن بخش سلول‏هاى بنيادى‏اش است و در بخش‏هاى سياسى و كارهاى فراوان گوناگون ديگر هم همين‏طور است. اين ملت مثل جسمى كه نبض آن مى‏زند و از همه طرف در حال رشد است، دارد كار مى‏كند. اين، نشان‏دهنده‏ى يك ملت زنده است. اين ملت زنده، شعارش همين چيزهايى است كه شما در آن‏جا مطرح كرديد: نام خدا را آورديد، نام اولياى خدا را آورديد، نام مقدس فاطمه‏ى زهرا (سلام‏اللَّه) را آورديد.
ما از همه‏تان متشكر هستيم و اميدواريم كه همين اشكالاتى هم كه گفتند، همت كنيد تا برطرف شود و كارى كنيد كه اين رشته‏ى ورزشىِ كاربرددار هر چه بيشتر رشد كند. بعضى از رشته‏هاى ورزشى اصلاً كاربرد ندارند؛ مثلاً شمشيربازى. وقتى يك نفر قهرمان شمشير بازى مى‏شود، كاربردش چيست؟ يا از اين قبيل چيزها، كه حالا اگر من از رشته‏هاى ورزشى بى‏فايده اسم نياورم، بهتر است؛ اما اين ورزش مثل خيلى از ورزش‏هاى ديگر، كاربرد دارد؛ اين ورزش، مستقيم با زندگى مردم تماس دارد و از توليد به مصرف است و همه مى‏توانند آن را مصرف كنند. اين ورزش را رشد بدهيد و آن را تشويق كنيد.
بنده گاهى اوقات كه بر همان تنبلىِ مورد بحث و بر ضعف‏هاى مربوط به سن و پيرى فايق مى‏آيم، چند قدمى از كوهستان‏هاى اطراف تهران مى‏روم بالا و مى‏بينم هيچ‏كس نيست! غصه مى‏خورم. در كوهستان، جاهايى هست كه ساختمان‏ها در زير پا پيداست؛ اين همه آدم در اتاق‏ها خوابيده‏اند كه در بين آنها جوان هست، در بين آنها كسانى هستند كه ظاهر جسم‏شان اقلاً ده برابر ما توان و قدرت دارد؛ اما از اين اتاق‏ها بيرون نمى‏آيند، ولى ما از اين گوشه‏ى شهر با سنِ نزديك به هفتاد سال، مى‏رويم آن‏جا. دل انسان خيلى غصه‏دار مى‏شود كه چرا آنها در آن‏جا چهار قدم بالا نمى‏آيند و از اين امكان استفاده نمى‏كنند. شما امكانات و اتوبوس بگذاريد كه اگر كسى خواست از پايين شهر و از راه‏هاى دور به اين ارتفاعات بيايد، بتواند. ارتفاعات بعضى از شهرها يك خرده با شهر فاصله دارد، بنابراين، وسايلى فراهم كنيد كه اگر كسى خواست، بتواند بيايد - حالا اگر كسى همت نكرد و اراده نكرد، آن، بحث ديگرى است - و تشويق بشوند؛ نگويند وسيله نداشتيم و نيامديم.

ديدار هزاران نفر از بسيجيان سراسر كشور
07/ 9/ 84
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

هفته‏ى بسيج و ميقات فرزندان دلاور اين كشور و تجديد خاطرات عظمت‏هايى كه اين جوانان در طول اين سال‏ها آفريده‏اند، فرصت بسيار مهم و بزرگى است.

امروز مصادف است با سالگرد شهادت امام صادق (عليه‏الصّلاةوالسّلام). بين حركت امام صادق (عليه‏الصّلاةوالسّلام) و به‏طور كلى حركت عمومى ائمه‏ى هدى‏ (عليهم‏السّلام)، بخصوص نُه امامى كه از بعد از حادثه‏ى عاشورا تا زمان غيبت حضرت ولى‏عصر (ارواحنا فداه) اين منصب را داشتند، با رفتار و هويت و حركت بسيجىِ امروز ملت ما، رابطه‏يى وجود دارد. وقتى شما به تاريخ اسلام نگاه مى‏كنيد، مقطعى را مى‏بينيد كه در آن، خلافت - يعنى حكومت مبتنى بر پايه‏هاى دين - تبديل شده است به سلطنت، كه يكى از مقاطع بسيار خطرناك تاريخ اسلام است. البته بعضى از صحابه‏ى بزرگ پيغمبر در همان اوقات، جامعه‏ى اسلامى را از اين‏كه اين حادثه پيش بيايد، برحذر مى‏داشتند؛ اما پيش آمد. چرا پيش آمد و علل و عواملش چه بود و چه كسانى بودند؟ اينها فعلاً مورد بحث من نيست، ولى اين حادثه اتفاق افتاد. نتيجه‏ى اين اتفاق اين بود كه جامعه‏يى كه بر اساس ارزش‏هاى دينى و اسلامى و در جهت سعادت و صلاح انسان و انسانيت پديد آمده بود، مسير خودش را به‏صورت فاحشى تغيير داد. وقتى از منبع و مركز حكومت يك جامعه، تقوا نتراود، صلاح و دين و معرفت و هدايت سرازير نشود، بلكه به‏عكس، از رأس قله‏ى جامعه، دنياطلبى، اشرافيگرى، ماده‏گرايى، شهوت‏پرستى صادر شود و بروز كند، معلوم است كه در يك چنين جامعه‏يى، چه بر سر ارزش‏هاى اصيل و والا خواهد آمد. و اين اتفاق در يك برهه‏يى، سال‏ها بعد از وفات نبى‏مكرم اسلام، در تاريخ صدر اسلام پيش آمد. در چنين شرايطى، دلسوزان و مؤمنان صادق، چه وظيفه‏يى دارند؟ در رأس همه، آن كسانى كه بيش از همه وظيفه دارند، امامان معصوم هستند؛ زيرا خداى متعال به آنها از علم خود، از روح خود، از هدايت خود، نصيب وافرى داده است؛ آنها را عالم و معصوم و هدايت‏كننده و هدايت‏شونده قرار داده است. ائمه‏ى ما در اين دوران، وظيفه‏ى خودشان دانستند كه در مقابل اين انحراف عجيب بايستند. آنها مدتى با ايستادگىِ روياروى و واضح سياسى - مثل دوران امام حسن و امام حسين (عليهماالسّلام) كه اثر خود را گذاشت - كار خود را كردند. آن كار، شعله‏ى اعتراضِ عميقى را به وضعيت تازه‏ى پديدآمده‏ى انحرافى در جامعه‏ى اسلامى برافروخت و بعد از آن، در دوران ائمه‏ى بعدى، اين كار با دشوارى بسيار پيچيده و پُررنجى ادامه پيدا كرد. ائمه‏ى اطهار (عليهم‏السّلام) وظيفه‏ى خود مى‏دانستند كه هم پايه‏ى ارزش‏ها و تفكر اسلامى را در ذهنيت جامعه مستحكم و عميق نمايند و هم سعى كنند كه بناى آن سلطنت پديد آمده و بناحق بر جاى نبوت نشسته را منهدم و ويران كنند و يك بناى حقيقى و صحيحى به‏وجود بياورند. ائمه (عليهم‏السّلام)، اين دو كار را مى‏كردند. آنچه عرض مى‏كنم، موضوع يك بحث بسيار طولانى و ريز است كه كتاب‏ها خواهد شد؛ اين، يك تصوير اجمالىِ از دور است.

ائمه (عليهم‏السّلام)، مبارزه‏ى بسيار پُررنج و پُرتلاش و پُرمحتوا و فراگيرى را مى‏كردند؛ هم در زمينه‏ى معنوى و فرهنگى؛ براى حفظ پايه‏هاى اعتقاد اسلامى و جلوگيرى از انحرافى كه در جهت بناى حكومت سلطنتى ممكن بود به‏وجود بيايد، كه به‏وجود آمده بود؛ هم در جهت مبارزه‏ى سياسى. اوج اين حركت در زمان امام صادق بود. نمى‏شود گفت در زمان‏هاى ديگر، اين حركت اوج نداشت؛ چرا، در زمان امام رضا (عليه‏السّلام) و در زمان‏هاى ديگر هم همين‏طور بود؛ منتها زمانه در دوران امام صادق (عليه‏السّلام) يك فرصت و فسحتى را در اختيار گذاشت و اين بزرگوار توانستند كارى بكنند كه با پايه‏هاى معرفت اسلامىِ صحيح در جامعه، آن‏چنان مستحكم بشود كه تحريف‏ها ديگر نتواند اين پايه‏ها را از بين ببرد. ايشان اين كار را كرد، تا اين زمينه بماند و در هر دوره‏يى از دوره‏هاى تاريخ، كسانى كه لايق هستند، بتوانند از اين زمينه استفاده كنند و نظام اسلامى و مبناى مبتنى بر ارزش‏هاى اسلامى را به‏وجود بياورند و اين بناى رفيع را بسازند. اين، كارِ امام صادق (عليه‏الصّلاةوالسّلام) است. آنچه كه ما امروز در عرصه‏ى نظام جمهورى اسلامى با آن مواجه هستيم، شباهتى به اين حركت عظيمِ عميقِ نيازمند به صبر و حوصله‏ى ائمه (عليهم‏السّلام) دارد؛ به همان اندازه هم تأثيرات عميقى را دارد.

امروز دنياى اسلام تقريباً شامل يك ميليارد و نيم جمعيت، با حدود پنجاه كشور و دولت، است. اگر در بين اين جمعيت عظيم - كه در نقاط مهم دنيا هم ساكنند - تكيه‏ى به ارزش‏هاى اسلامى وجود مى‏داشت، بدون شك، امروز ملت مسلمان و امت بزرگ اسلامى پيشتاز در علم و مدنيت و معرفت و جلوه‏ى دين و دنيا و اخلاق و زندگى بود؛ چيزى كه امروز ما در دنيا نداريم و نظير آنچه را هم كه اين تصوير را در ذهن ما زنده مى‏كند، در دنيا نيست. ملت‏ها و دولت‏هاى غرب، پيشرفت علمى دارند؛ جلوه‏هاى براقى در زندگى آنها مشاهده مى‏شود؛ اما اين، فقط بخشى از وجود انسان است و اخلاق و معنويت، رحم و انصاف، دلبستگى به آرمان‏هاى والاى الهى، ارتباط با خدا و پرداختن به دل، در زندگى آنها نيست و روزبه‏روز كم‏رنگ‏تر شده است و باز هم دايم كم‏رنگ‏تر مى‏شود. اگر يك روز معابد و كليساهاى آنها يك مَسحه‏يى از معنويت داشت، آن هم بتدريج تحت‏تأثير هيمنه‏ى ماديت دنيا ضعيف‏تر و ضعيف‏تر و ضعيف‏تر مى‏شود؛ اما ما در طول اين قرن‏هاى متمادى، يك مجموعه‏ى عظيم انسانى را در دنيا نداشتيم كه هم بتواند دنياى خود را از لحاظ بهره‏مندى از مواهب طبيعت و پيشرفت‏هاى علمى دنيايى آباد بكند، هم توجه به معنويت، توجه به اخلاق، جزء اصلى زندگى آنها باشد و آنها با خدا ارتباط خودشان را قطع نكنند و براى ارتباطات مهم زندگى هم از تعليم و هدايت الهى خودشان را محروم نكنند. دنياى اسلام مى‏توانست چنين وضعيتى را داشته باشد؛ اما متأسفانه پيش نيامده. دنياى اسلام تا وقتى انقلاب عظيم اسلامى پيش نيامد، يك نظام مبتنى بر تعاليم اسلام و هدايت اسلامى را تجربه نكرد. اين انقلاب درست در خط جهت‏گيرى ائمه (عليهم‏السّلام) قرار داشت. ما اگر در اين بيست‏وهفت سال توانستيم و در وسع و قدرت ما بود كه حركت خود را با همان نواخت و آهنگى كه ائمه (عليهم‏السّلام) پيش مى‏رفتند، تنظيم بكنيم، امروز به قله‏هاى خيلى رفيعى رسيده بوديم؛ منتها ما ضعيف و ناقص هستيم. آنچه پيغمبر اكرم در ظرف ده سال حكومتِ خود انجام داد، جوامع معمولى و رهبران معمولىِ مؤمن به همان راه، در ظرف صد سال هم نمى‏توانند انجام بدهند. نواخت كار و آهنگ حركت ما، آهنگى است كه از ضعف‏هاى ما سرچشمه مى‏گيرد. ما در جنب آن انسان‏هاى قدسى و بزرگ، انسان‏هاى ضعيفى هستيم، ولى به‏هرحال حركت كرديم و به قدر وسع و توان خود پيش رفتيم.

ملت ايران از جان خود، از عزم و اراده‏ى پولادين خود مايه گذاشت و تا امروز كارهاى عظيمى انجام شده است كه بعضى از آنها شبيه افسانه است. اين حركتى كه از اول انقلاب تا امروز در جهت ايجاد يك بناى رفيع اجتماعىِ مبتنى بر هدايت دين و انگشت اشاره‏ى قرآن، در كشور ما انجام مى‏گيرد، تداوم همان حركت ائمه (عليهم‏السّلام) است. لُب و لباب و مظهر خالص و كامل اين حركت هم از اول انقلاب تا حالا، بسيج بوده است. وقتى مى‏گوييم «بسيج»، مراد ما فقط يك مجموعه‏ى نظامى و مُلبس به لباس نظامى و آموزش‏هاى نظامى نيست، بلكه بسيج، يعنى مجموعه‏ى انسان‏هايى كه نيروى خودشان را به ميدان مى‏آورند تا در جهاد عمومى كشور و ملت‏شان، در جهت رسيدن به قله‏ها، فعال باشند و با آنها همكارى كنند و در كارشان سهيم باشند؛ اين، معناى بسيج است. آن مادرى كه با عشق به فرزند خود - كه عشق مادران به فرزندان‏شان، چيزى شبيه افسانه‏هاست؛ افسانه‏يى كه هر روز در زندگى ما، هزاران و هزاران بار واقعيت و تجسم پيدا مى‏كند - با طوع و رغبت، او را راهى جبهه‏ى دفاع مى‏كند و بعد كه جنازه‏ى فرزند شهيدش را تحويل مى‏گيرد، به جاى اظهار پشيمانى، به جاى اظهار گله، اظهار سرافرازى و افتخار مى‏كند، مظهر يك بسيجى كامل است. آن خانواده‏هايى كه در دوران سخت اين كشور، در همه‏ى مشكلاتى كه بر سر راه اين ملت وجود داشت، خود را سهيم دانستند؛ با زبان‏شان، با پول‏شان، با كارِ دستى‏شان، با حضورشان، همان كارى را كه مى‏توانستند انجام بدهند، آن را به ميدان آوردند، اينها بسيجى‏اند. يك سياستمدار بسيجى، يك نظامى بسيجى، يك دانشجوى بسيجى، يك روحانى بسيجى، يك كشاورز بسيجى، يك كارگر بسيجى، يك محقق و دانشمند بسيجى، يك استاد بسيجى، از همه‏ى قشرها يك بسيجى، آن كسى است كه مقدورات و امكان خود را در راه هدف‏هاى عظيم اين ملت به ميدان مى‏آورد؛ خود را سهيم مى‏كند؛ خود را مسؤول مى‏داند و مايل نيست كنار بنشيند، تا ديگران تلاش كنند، او هم نگاه كند؛ يا آن‏جايى كه سودمند است، سودش را ببرد؛ و يا تا يك گوشه‏اش ساييده شد، بنا كند به ايراد گرفتن و اعتراض كردن؛ اين‏جور انسان هم در جامعه داريم؛ بسيجى آن كسى است كه اين‏گونه نيست. آن‏جايى كه نيازمند رفتن به عرصه‏ى نظامى است، او پيشاهنگ است؛ جوان و پير هم نمى‏شناسد؛ دور و نزديك هم نمى‏شناسد؛ آن جايى كه جاى حضور در عرصه‏ى سياسى و ميدان سياست است، او فعال و پُرنشاط است؛ آن جايى كه در عرصه‏هاى بين‏المللى بايد حضور پيدا كرد - عرصه‏هاى گوناگون بين‏المللى؛ عرصه‏ى سياسى، عرصه‏ى فرهنگى، عرصه‏ى ورزشى - او در آن‏جا، مظهر عزت ملت و كشور خود است. با اين روحيه، با اين احساس، در آن‏جا حاضر مى‏شود؛ آن جايى كه جاى علم است، جاى تحقيق است، جاى صبر كردن بر مشكلاتِ نوآورى علمى است، از جان و ذهن خودش مايه مى‏گذارد؛ آن جايى كه جاى پول خرج كردن است، اگر پولى دارد، پول خرج مى‏كند. اين، بسيجى است.

بسيجى هم شدت و ضعف دارد. بعضى در ميدان بسيج، خلوص و صفايشان مثل خورشيد مى‏تابد و انسان را مجذوب مى‏كند. به‏هرحال، بسيج يك فرهنگ است؛ بسيج، يك ذهنيت برجسته و والا در جامعه‏ى ماست.

ابراز دشمنى با بسيج، يعنى ابراز دشمنى با مجاهدت و تلاش و نشاط و كار در همه‏ى ميدان‏ها. خيلى روشن است كه آرزومندانِ ناكامى اين ملت، از بسيج ناراحتند. هر كس آرزومند است كه اين ملت ناكام بشود و شكست بخورد، از حضور بسيج ناراحت است. همه‏ى دشمنان، همه‏ى حاسدان، همه دل‏بستگان به دشمن در داخل، از بسيج خوش‏شان نمى‏آيد. اگر بتوانيد بسيج را هرچه فراگيرتر كنيد و دل‏هاى بيشتر و نشاطِ متراكم‏ترى را وارد اين صحنه‏ى عمل بكنيد، آينده‏ى اين كشور تضمين‏شده‏تر است. روحيه‏ى بسيجى يك روحيه‏يى است كه اگر در هر نقطه‏يى و در هر قشرى به‏وجود بيايد، در آن‏جا فعاليت و نشاط و حركت و حيات را مضاعف و چند برابر مى‏كند؛ اين معناى بسيج است.

بعضى خيال مى‏كنند بسيج يك سازمان دولتى است؛ اما اين‏طور نيست. اگر هر كدام از دستگاه‏هاى گوناگون كشور روحيه‏ى بسيجى پيدا كنند، توفيقات‏شان بيشتر مى‏شود. امروز خوشبختانه دولت و رئيس‏جمهور و مجلس شوراى اسلامى و مسؤولان گوناگون افتخار مى‏كنند كه عضو بسيجند. فرهنگ بسيجى است كه مى‏تواند بر همه‏ى تحولات اين كشور فايق بيايد و حركت اين كشور را تضمين كند.

عزيزان من! ملت ما ده‏ها سال از مسيرى كه بايد پيش مى‏رفت، عقب نگه داشته شد؛ ما بايد اين عقب‏ماندگى را جبران كنيم. اينها واقعيت است؛ اينها عينيات تاريخ ماست. با ملت ما، يعنى همان ملتى كه امروز در ميدان علم كه وارد مى‏شود، در دنيا شگفتى مى‏آفريند؛ در برخورد نظامى كه وارد مى‏شود، دشمنانِ مجهز را دچار حيرت مى‏كند؛ در زورآزمايى‏هاى سياسى كه وارد مى‏شود، حريفان قَدَر را حريف مى‏شود - ما ملتى اين‏گونه داريم. اين ملت با اين سرمايه‏هاى استعداد انسانى و با اين سرزمين پهناور و حاصلخيز و زرخيز و سرشار از منابع طبيعى، مى‏توانست در اوج قله‏ى علم و تمدن و پيشرفت مادى و معنوى قرار بگيرد - كارى كردند كه شد جزو كشورهاى جهان سوم؛ آن هم در آن رديف‏هاى آخرِ آخر! اين‏كه اين‏قدر دانايان اين كشور به رژيم طاغوت لعن و طعن مى‏كنند، بيهوده نيست. اين جنايت بر كشور ما وارد آمده و بر ملت ما تحميل شد. ملتى را كه مى‏توانسته به اوج بينهايت پرواز كند، بال‏هايش را بريدند، پاهاش را بستند و زخمى‏اش كردند؛ ملت ما را به يك ملت بدبين به خود، نااميد از آينده‏ى خود، بى‏تحرك براى رسيدن به افق‏هاى دوردست، مجذوب و واله در مقابل ديگران، تبديل كرده بودند؛ اما انقلاب آمد و يك تكان سخت و يك تغيير نگرش عميق به اين ملت داد، كه ملت ما بيدار شد، حركت كرد، راه افتاد، خودش را شناخت و گفت «مى‏توانيم»؛ و توانست، حالا هم پيش رفته است. موتورِ حركت ما، ايمان ماست و اتكاى ما، به خداست؛ تكيه‏ى ما، به راهنمايى‏ها و هدايت‏هاى الهى است، كه در معارف دينى و در احكام ما وجود دارد؛ حركت ما هم حركت خوبى بوده و دشمن هم اتفاقاً همين نقطه‏ى اساسى، نقطه‏ى ايمان، را بمباران مى‏كند. الان در بين جامعه‏ى ما يك مجموعه‏يى افتخار مى‏كنند و با حماسه، از ايمان خودشان ياد مى‏كنند. اين، خيلى باارزش است. اين، بسيج است.

همه‏ى ابزارهاى فرهنگى و تبليغى در طول صد سال يا بيشتر به‏كار گرفته شد، تا اين ملت را به خودشان بدبين كنند - يكى از شخصيت‏هاى سرشناس معروف مى‏گفت: ايرانى، يك لولهنگ نمى‏تواند بسازد! - لولهنگ يعنى آفتابه گِلى؛ آن زمانها از گل، آفتابه درست مى‏كردند. اين‏جور اين ملت را تحقير مى‏كردند. اين ملت حالا در زمينه‏هاى زيستى، در زمينه‏ى فعاليت‏هاى گوناگون علمى، تحقيقى كارهايى مى‏كند كه خودش را جزو ده كشور اول جهان قرار مى‏دهد؛ اين، شوخى نيست. اين مسأله به ملت ما، به شما جوان‏ها، در هرجا كه هستيد و در هر قسمتى كه كار مى‏كنيد، هشدار مى‏دهد كه قدر خودتان را بدانيد، حركت كنيد، نااميد نشويد؛ شماها مى‏توانيد. شما آن نسلى هستيد كه اگر خوب عمل كرديد، آينده‏ى اين كشور را - صد سال، دويست سال يا بيشتر - تضمين خواهيد كرد. همين بيدار شدن، همين حساس بودن، همين انگيزه داشتن، همين ايمان، همين اميد، همين تكيه به هدايت الهى و اعتماد به كمك الهى، قواره‏ى اصلى بسيج است؛ اين يك فرهنگ است. اگر اين‏طور حركت كنيم، خداى متعال كمك خواهد كرد. كمك الهى متعلق به همه‏ى خلايق است؛ به شرطى كه خودشان را آماده‏ى دريافت اين كمك كنند؛ دستشان را دراز كنند و اين ميوه را بچينند؛ از جا بلند شوند، همت كنند و از اين ميوه استفاده كنند؛ اين، در اختيار همه است. البته عده‏يى نمى‏خواهند، شهوات نمى‏گذارد، گمراهى‏ها نمى‏گذارد، كورى‏ها نمى‏گذارد كه ببينند و بفهمند و همت كنند؛ اما شما ملتى هستيد كه خواسته‏ايد، شناخته‏ايد، حركت كرده‏ايد و استفاده‏ى زيادى هم برده‏ايد، باز هم بايد تلاش كنيد، تا ان‏شاءاللَّه از رحمت الهى استفاده كنيد و ان‏شاءاللَّه دعاى حضرت بقيةاللَّه هم شامل حال همه‏ى شماها باشد.

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در مراسم مشترك دانشگاه‏هاى افسرى ارتش
30/ 9/ 84

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

به جوانان عزيزى كه امروز سردوشى گرفتند و نخستين گام را در راه ورود به ارتشِ سرافراز جمهورى اسلامى برداشتند و به استادان، مربيان و مديران اين دانشگاه و فرماندهان ارشد ارتش جمهورى اسلامى ايران، تبريك عرض مى‏كنم.
حضور در نيروهاى مسلح جمهورى اسلامى يك افتخار است؛ اين، فقط يك شعار نيست، حقيقتى است كه هر كس امروز وضعيت جهان بشريت و نظام جمهورى اسلامى ايران و عظمت آرمان‏هاى اين ملت را بشناسد، به آن اذعان مى‏كند. ارتش جمهورى اسلامى ايران، سپاه پاسداران، بسيج و نيروى انتظامى، در كشور ما سربازان آرمان‏هاى بلند انسانى‏اند. نيروهاى مسلح ما خود را آماده و مجهز مى‏كنند تا دفاع كنند؛ نه تنها دفاع از سرزمين - كه خود افتخار بزرگى است - بلكه دفاع از آرمان‏هاى انسانى؛ دفاع از شرف و كرامت انسانيت.
امروز ديو مهيب و نفرت‏انگيز سلطه، ملتها را تهديد مى‏كند. اين تهديد، فقط متوجه ملت ايران و نظام جمهورى اسلامى نيست؛ متوجه همه‏ى دنياست؛ متوجه اصل و اساس انسانيت است. شما ببينيد امروز مركز استكبار - يعنى نظام ايالات متحده‏ى امريكا - با ارزشهاى انسانى و با انسان‏ها چه مى‏كند: هتك حرمت و حيثيت انسان‏ها، گرفتن جان انسان‏ها، نابود كردن هويت ملى انسان‏ها براى آنها كارى عادى و معمولى شده، طورى كه زشتى آن را احساس نمى‏كنند. ملتها در مقابل يك چنين مجسمه‏ى خباثت و شرارت چه بايد بكنند؟ آيا ملتها بايد تسليم شوند و سرنوشت و هويت و آينده‏ى خودشان را به دست مهاجمانى بسپرند كه هيچ رادع و مانعى از اخلاق و دين و شرف جلوى آنها را نمى‏گيرد؟ مى‏بينيد كه دست‏آموزهاى استكبار در فلسطين چه مى‏كنند. ديديد در عراق و افغانستان، مزدوران مسلح امريكا و انگليس چه كردند و چه مى‏كنند. قبل از اين هم در نقاط مختلف دنيا، هر جا كه توانسته‏اند، بار سنگين وجود خود و شرارت خودشان را تحميل كرده‏اند. ملتها چه بايد بكنند؟ ملتها هيچ راهى بجز قوى شدن، اعتماد به نفس، توكل به خدا و توكل به نيروى ذاتى خود ندارند؛ ملتها بايد خودشان را قوى كنند. اين قوى شدن فقط از جنبه‏ى نظامى نيست؛ ملتها بايد اراده، اقتصاد، دانش و پيشرفتهاى گوناگون خود را پى‏درپى قوى كنند؛ اما تقويتِ نيروى دفاع از هويت و مرزهاى يك ملت، يكى از مهمترين‏هاست، كه امروز نيروهاى مسلح ما اين وظيفه را به عهده گرفته‏اند.
شما نماد قوّت و اقتدار ملت ايرانيد. اين، افتخار بزرگى است. اين اقتدار فقط با آموزش نظامى به تنهايى حاصل نمى‏شود؛آموزش نظامى، بعلاوه‏ى تقويت عزم و ايمان. دل بايد نيرومند باشد، تا جسمِ نيرومند و سلاحِ نيرومند را بتواند به كار بگيرد. جوانهاى عزيز! خودتان را قوى كنيد و عزم راسخ را در درون خودتان پرورش دهيد؛ شما مسؤوليت‏هاى سنگينى را بر دوش داريد. ممكن است يك ارتش در طول سال‏هاى متمادى حتّى يك‏بار هم با يك جنگ مواجه نشود؛ اما آمادگى و حضور مقتدرانه‏ى آن در كنار ملتش، مايه‏ى اعتماد ملى است؛ مايه‏ى آرامش دلهاست. شما خودتان را براى ايجاد اعتماد در دل ملت‏تان - كه هم اعتماد به خودشان و هم به ارتش‏شان است - آماده كنيد. آموزش نظامى، انضباط نظامى، اخلاق والاى اسلامى، ايمان روزافزون در دلهاى شما - كه پاك و نورانى است - وظايف اصلى است. شماها پاكيد، دلهاى جوان شما نورانى است؛ قدر اين نورانيت را بدانيد؛ قدر استعدادهاى ذاتى خودتان را بدانيد و اين استعدادها را بروز دهيد. ارتش جمهورى اسلامى ايران را كه تا امروز به حول و قوه‏ى الهى افتخارات بزرگى به دست آورده است، باز هم سرافرازتر كنيد. همه‏ى نيروهاى مسلح را يك خانواده‏ى بزرگ بدانيد. هر نيرو با برادران و خويشاوندان خود در نيروى ديگر؛ و هر سازمان - ارتش و سپاه و بسيج و نيروى انتظامى - با برادران خود در سازمان‏هاى ديگر، همچون پاره‏ى تن يكديگر رفتار كنند؛ به هم اعتماد كنيد، از هم بهره‏مند شويد، تجارب يكديگر را به كار بگيريد و روزبه‏روز خودتان را قوى‏تر و آماده‏تر كنيد؛ و بدانيد كمك الهى متعلق به آن مردمى است كه خود را آماده‏ى دريافت اين كمك‏ها مى‏كنند. با ايمان، با كار بى‏وقفه و خستگى‏ناپذير، با توكل و توسل به پروردگار، خودتان را آماده‏ى دريافت رحمت و كمك الهى كنيد.
ان‏شاءاللَّه اين گام اول براى شما جوانان، مقدمه‏ى گامهاى بلند و موفق بعدى باشد و شما ذخيره‏هاى اسلام در درون سازمان ارتش باشيد.

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى در ديدار كشاورزان‏‏
14/ 10/ 84
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

اولاً هفته‏ى جهاد كشاورزى بر همه‏ى شما كشاورزان عزيز، بلكه بر همه‏ى ملت ايران مبارك باشد. ديدار با زحمتكشان عرصه‏ى كشاورزى - با توجه به اهميتى كه اين بخش براى امروز و فرداى اين كشور دارد - براى من ديدار بااهميتى است. مطالب خوبى هم بيان شد؛ هم آنچه كه اين چهار برادر ما، كشاورزان نمونه، گفتند، مطالب شيرين و دل‏نشينى بود براى من، و انعكاس مجموعه‏ى زيبايى بود از اعتماد به نفس، اميد به آينده، تلاش بى‏وقفه و شجاعانه، در عين توكل به خداوند متعال؛ هم مطالبى كه وزير محترم ذكر كردند، كاملاً مطالب درستى است و نشان‏دهنده‏ى اين است كه تشكيلاتِ مسؤول امر كشاورزى، با تدبير و ملاحظه‏ى جوانب گوناگونِ كار، ان‏شاءاللَّه در صدد است كه اين مسأله‏ى مهم را در كشور سر و سامان تازه‏يى بدهد. يك جمله به كشاورزان عرض مى‏كنم، يك جمله به مديران بخش كشاورزى. حرف بنده به شما كشاورزان عزيز و به همه‏ى كشاورزان سراسر كشور اين است كه كارى كه شما بر عهده گرفته‏ايد، كار كوچكى نيست. همان كشاورزى كه در يك نقطه‏ى دوردستى از كشور فرض كنيم بر روى يك يا پنج هكتار زمين مشغول كار است، به سهم خود يكى از پايه‏هاى اساسى حيات اين كشور را بالا مى‏برد. مواظب باشيد كشاورزى تحقير نشود؛ كشاورزى بسيار حايز اهميت و داراى عزت است. ارزشى هم كه در شرع مقدس اسلام شنيده‏ايد كه براى قشر كشاورز بيان شده است، ناشى از اهميت اين كار است. شما چه مى‏كنيد؟ شما با استفاده از نعمت خدادادىِ زمين و آب، گنجينه‏هاى الهى را - كه در ذرات هست، در خاك هست، به وسيله‏ى نور خورشيد و عوامل طبيعى اين گنجينه‏ها بارور مى‏شود - استخراج مى‏كنيد، تا انسان‏هايى كه روى اين زمين زندگى مى‏كنند، زنده بمانند. اگر غذا نباشد، زندگى نيست؛ و شما غذاى انسان‏ها را تأمين مى‏كنيد؛ لذا عظمت و ارزش اين كار يك ارزش طبيعى و شبيه ارزش ذاتى است. امروز كشور ما - كه مورد سوءنيت و كينه‏ورزى قلدرهاى دنياست؛ علت اين كينه‏ورزى هم اين است كه اين كشور حاضر نيست زير بار قلدرى قلدرها برود - بيش از هميشه به امنيت غذايى احتياج دارد، تا براى نانش، براى خوراك روزمره‏اش، براى روغنش، براى گوشتش محتاج كشورهاى ديگر نباشد؛ محتاج كسانى كه مى‏توانند در مقابل اين عطيه، شرف او را مطالبه كنند، نباشد؛ امنيت غذايى براى كشور ما خيلى مهم است. سال گذشته كه اعلام شد كشور به خودكفايى در گندم رسيده است، به نظر من حقيقتاً يك عيد بزرگ براى اين كشور بود. بنده از كشاورزان، از مديران بخش كشاورزى، از جوانان عالمى كه در اين كار كمك كردند، از اعماق دل متشكر شدم، مطمئناً ملت هم متشكر شد؛ اين حادثه‏ى بزرگى بود. مردان و جوانانى همت كردند كه اين كار بشود، و شد. ما همان كشورى هستيم كه در دوران طاغوت، پايه‏ى كشاورزى ما را متزلزل كردند، براى اين كه ما را وابسته كنند؛ براى اين كه بازار براى گندم خودشان و بقيه‏ى محصولات كشاورزى ديگران - بيگانگان - درست كنند. با اين افزايش جمعيت - امروز كشورمان بيش از دو برابر اول انقلاب جمعيت دارد - اگر بنا بود ما مثل آن روزِ آنها از نظر گندم محتاج بيگانگان باشيم، براى هر تن گندمى كه به ما مى‏دادند، يك منت سنگين، يك بار سنگينِ تحقير بر روى دوش اين ملت سوار مى‏شد؛ هر وقت هم كه مايل بودند، مى‏توانستند اين را قطع كنند؛ اما ملت ما در گندم به خودكفايى رسيد. عين همين قضيه بايد در بقيه‏ى محصولات مهم و اساسى غذايى به وجود بيايد؛ در برنج، در روغن، در گوشت، در لبنيات، كه نيازهاى كشور است. بايد كشور به ديگران اصلاً محتاج نباشد و مردم كشور بدانند كه شما قشر كشاورز و دامدار با غيرت خود، با ايمان خود، با همت خود، غذاى آنها را تأمين مى‏كنيد و مردم محتاج اين نيستند كه از ديگران درخواست كنند؛ هم پول بدهند، هم منت بكشند، هم دايم تَه دلشان نگران باشد كه اگر يك مشكلى به خاطر يك مسأله‏ى سياسى و غيره پيش آوردند، چه كنيم. كشاورز ايرانى براى ملت ايران امنيت غذايى را تأمين مى‏كند؛ اين، افتخار بزرگى است؛ قدر خودتان را بدانيد. من اين را عرض مى‏كنم براى اين كه در سرتاسر كشور، جوانان مناطق كشاورزى كه گاهى جاذبه‏ى مشاغل ديگر آنها را به خود جذب مى‏كند، بدانند كه ارزش و كرامت و تأثير اين شغل از اكثر مشاغل ديگر، در زندگى جمعى ملت‏شان، بالاتر است و جاى گسترش هم دارد.
امروز ديگر آن روزى نيست كه يك كشاورز در طول سى، چهل سال هميشه روى يك قسمت از زمين كار كند و يك مشت گندم به دست بياورد؛ نخير، امروز فنون جديد، دانش‏هاى جديد، تجربه‏هاى جديد وارد ميدان شده‏اند. شما مى‏بينيد كه بازده متوسط چهار تن گندم را يك انسانِ باهمت، به يازده، دوازده تن در هكتار مى‏رساند؛ همين كار در برنج، در زيتون و در كُلزا هم شده است. ديگر اين‏طور نيست كه منطقه، منطقه‏ى محدودى باشد. جوان‏ها وارد بشوند، آموزش‏هاى لازم را بگيرند؛ آنهايى كه مى‏توانند، تحصيلات لازم را در زمينه‏ى خاك، آب و مسائل گوناگون كشاورزى ببينند، بعد، به جان اين سرزمين پُربركت بيفتند و بركات الهى را از آن استخراج كنند؛ اين كار ممكن است. دستگاه‏هاى ديگر هم البته بايد كمك كنند. اين، مطلبى بود كه مى‏خواستم به شما كشاورزها بگويم. كارتان بزرگ و مهم است؛ مهم در ابعاد ملى. اگر درست نگاه كنيم، با اهميت نظام جمهورى اسلامى و اين پرچم برافراشته‏ى اسلام در اين سرزمين، كار شما در ابعاد بين‏المللى مهم است. اين كار را قدر بدانيد و خدا را شكر كنيد بر اين كه يك چنين توفيقى به شما ارزانى داشته است؛ روز به روز در اين كار پيش برويد و جوان‏ها، حداقل جوان‏هاى همان خانواده‏ها و جوان‏هاى ديگرى كه در اين رشته تحصيل كرده و علاقه و شوق دارند، به خيل انبوه كشاورزان ما ملحق بشوند.
مسؤولان با اين نگاه، با نگاهِ «حايز اهميت»، بايد به بخش كشاورزى نگاه كنند. بخش كشاورزى يك محور اصلى در اداره‏ى كشور است؛ و بايد با اين چشم در تنظيم معلومات دانشگاهى، در تخصيص بودجه، در گماشتن افراد كارآمد و توانا در رأس كارها، به آن نگاه كرد؛ بايد امر كشاورزى را در كشور سبك نشمرند. البته صنعت هم مهم است و وقتى ما روى كشاورزى تكيه مى‏كنيم، صنعت را نفى نمى‏كنيم؛ آن هم يك محور اساسى ديگرى براى پيشرفت كشور است؛ اما جاذبه‏هاى گوناگون و زرق و برق و نام و نشان بخش‏هاى ديگر، مبادا اهميت اين بخش بسيار مهم را تحت‏الشعاع قرار بدهد؛ شريان اصلى زندگى جامعه، در اين بخش است و زندگى واقعى و ملموس جامعه - حيات اجتماعى - در اين بخش، بيشتر معنا پيدا مى‏كند؛ چون اين‏جا مسأله‏ى غذا و مسأله‏ى امنيت غذايى و مسأله‏ى استقلال ناشى از امنيت غذايى و خودكفايى مطرح است؛ اين نكته‏ى اول، كه مسؤولان با اين چشم به مسأله‏ى كشاورزى نگاه كنند. اين نگاه - همان‏طور كه گفتيم - در دانشگاه، در بخش‏هاى دانشگاهى مربوط به كشاورزى، در تنظيم درس‏ها، در گرفتن دانشجو، در پرداختن به استاد، اثر مى‏گذارد، تا بقيه‏ى خدمات گوناگونى كه دولت مى‏تواند به كشاورزان بدهد؛ مانند آنچه كه مربوط به بانك‏هاست، آنچه كه مربوط به سازمان مديريت و برنامه‏ريزى است، آنچه كه مربوط به خود وزارت جهاد كشاورزى است.
نكته‏ى دوم براى مسؤولان اين است كه در كار كشاورزى، همين‏طور كه اسم شما جهاد كشاورزى است، جهادى حركت كنيد. ما از اول انقلاب، هر كار بزرگى كه توانسته‏ايم انجام بدهيم، به بركت اعتماد به نفس و بلندپروازى و كار جهادى بوده است. جوانانِ جهاد سازندگى آن روزى كارهاى بزرگ را در اين كشور شروع كردند كه حتى آن كسانى كه جلوى چشم‏شان اين كارهاى بزرگ انجام مى‏گرفت، باور نمى‏كردند كه جوان ايرانى قادر به اين كارهاست. در دوران رژيم طاغوت، گندم را از امريكا مى‏خريدند و سيلو را روس‏ها برايشان مى‏ساختند؛ آنها سيلو را هم نمى‏توانستند بسازند! بايد روس‏ها مى‏آمدند؛ اين صنعت در ايران نبود. در سال‏هاى اول انقلاب، اين جوانان جهاد دانشگاهى آمدند و گفتند امام دستور داده‏اند مردم گندم بكارند؛ خوب، گندم سيلو لازم دارد؛ درِ خانه‏ى چه كسى برويم، جز درِ خانه‏ى همت و ابتكار خودمان؛ شروع كردند. افرادى مى‏ديدند كه اين سيلو بالا مى‏رود - البته در روز اول، با ظرفيت كم - اما باور نمى‏كردند! و امروز كشور ما يكى از كشورهاى مطرح از لحاظ سيلوسازى در دنياست؛ به بركت همين جوان‏ها. كار جهادى، اين است. در هر بخشى از بخش‏هاى گوناگون صنعتى و فنى و علمى و تحقيقاتى كه ما با روحيه‏ى جهادى وارد شديم، پيش رفته‏ايم. روحيه‏ى جهادى يعنى چه؟ يعنى اعتقاد به اين كه «ما مى‏توانيم»؛ و كارِ بى‏وقفه و خستگى‏ناپذير و استفاده از همه‏ى ظرفيت وجودى و ذهنى و اعتماد به جوان‏ها. الان در همين بخش انرژى هسته‏يى كه اين همه دنياى استكبار را سراسيمه كرده، اكثر كسانى كه در آن‏جا مشغول كار هستند، جوان‏هاى تحصيلكرده‏اند؛ صدها جوانِ كم‏سال و تحصيلكرده، اين چرخ را مى‏چرخانند و اين عزت را براى كشور پديد آورده‏اند. در همه‏ى بخش‏ها همين‏طور است. به نيروهاى بااستعداد، چه از جوان‏ها باشند و چه از انسان‏هاى با تجربه، اعتماد كنند. اعتماد به اين افراد و توكل به خداى متعال و اخلاص نيت براى خدا، اساس كار است. جهاد كشاورزى بايد در معناى حقيقى كلمه، براى مسائل كشاورزى كشور و دامدارى و بقيه‏ى كارهايى كه برعهده‏ى اين وزارت است، جهادى عمل كند.
مسأله‏ى سوم اين است كه ما به كشاورزمان مى‏گوييم تلاش كنيد تا امنيت غذايى براى كشور به وجود بياوريد؛ اما به مسؤولان‏مان مى‏گوييم اين پايان كار نيست؛ ما بايستى به صادركنندگان اين محصولات تبديل شويم؛ ما بايد بتوانيم ديگران را بهره‏مند كنيم. اين كار، كارِ دستگاه‏هاى گوناگون دولتى است كه وسايلش را فراهم كنند؛ ما مى‏توانيم.
مرتب از اين‏كه ما از لحاظ آب در مضيقه هستيم، حرف مى‏زنند؛ خوب بله، ما مى‏دانيم كشور ما از آن كشورهاى پُر آب نيست؛ اما آيا از همين آبى كه امروز داريم، استفاده‏ى بهينه مى‏شود؟ جواب، منفى است. اين، جزو كارهاى وزارت جهاد كشاورزى و وزارت‏خانه‏ها و دستگاه‏هاى گوناگون دولتى است كه آموزش چگونگى استفاده‏ى از آب، تنظيم جريان آب در بخش‏هاى مختلف، نگهدارى از همين مقدار آبى كه از نزولات مبارك آسمانى است، با انواع و اقسام شيوه‏هايى كه امروز در دنيا معمول است، جزو كارها قرار بگيرد. بنابراين، كشور ما از كشورهاى پُر آب نيست، اما همين مقدار آبى كه داريم، قادر است محصولات كشاورزى را سيراب كند. در زمين هم همين‏طور هستيم. من در گزارش‏ها خوانده‏ام كه ما امروز اندكى بيش از هجده ميليون هكتار زمينِ قابل كشت داريم؛ در بخش‏هاى مختلف: ديمى و آبى و باغى و غيره، كه اين مقدار مى‏تواند به سى ميليون هكتار افزايش پيدا كند؛ يعنى نزديك به دو برابر. من در بعضى از بخش‏هاى اين كشور - در مسافرت‏هايى كه كرده‏ام - زمين‏هايى را ديده‏ام كه با «كار» مى‏توانند تبديل بشوند به زمين‏هاى قابل كشت. ما خيلى امكانات در اين كشور داريم. ما يك كشورِ به معناى حقيقى كلمه غنى هستيم و اين «غنا» را مردم بايد حس كنند؛ از اين غنا بايد استفاده كنند. به زارع مى‏توانيم بگوييم روى اين زمين، خوب و با شيوه‏ى علمى كار كن و محصول به دست بياور؛ چيز ديگرى در اختيار او نيست؛ ولى اين مسؤولانند كه بايستى نظام اين كار را طراحى كنند.
بر روى دانه‏هاى روغنى و كُلزا يا زيتون هم كار شود. يكى از كارهاى خوب اين دولت اين است كه مى‏خواهند زيتون را هر چه بيش از پيش ترويج كنند؛ وارد سبد غذايى مردم كنند، كه جزو كارهاى بسيار خوب است. البته كشور بايستى حتماً در برنج و گوشت و لبنيات هم به خودكفايى برسد؛ اين جزو كارهايى است كه مسؤولان دولتى بايد بكنند.
بخش آموزش كشاورزى و ترويج و استفاده از دانش موجود دنيا در دانشگاه‏هاى ما و فرستادن جوان‏ها براى كمك به روستايى‏ها، جزو كارهاى بسيار مهم است. البته به همه‏ى روستاييان و همه‏ى كشاورزان و كسانى كه دست‏اندركار كشاورزى‏اند، توصيه مى‏شود كه از اين جوانان مطلع و خبره در كار كشاورزى استقبال كنند. بنده در بعضى از روستاها از نزديك ملاحظه كردم كه جوان‏هاى خبره و دانش‏آموخته‏ى كشاورزى، يك نفرشان بيكار نمانده بود! همه در مزارع مشغول كار شده بودند و نتيجه اين شده بود كه آن بخش از لحاظ محصول كشاورزى، رشد فوق‏العاده‏يى كرد، كه در بيانات اين عزيزان هم اين مسأله را شنيديد. بايد از شيوه‏هاى علمى استفاده كرد.
عزيزان من! امروز كشور شما، كشورى است در حال حركت به جلو. اين حرف‏ها مربوط به كشاورزى است؛ ولى ما در قضيه‏ى صنعت، در قضيه‏ى تحقيقات، در امر سياست، در رشته‏هاى گوناگون علوم، در پديد آوردن مسائل نو، در همه جا، حركت‏هايى را به بركت انقلاب و به بركت نظام جمهورى اسلامى مشاهده مى‏كنيم، كه كشور به بركت آنها خواهد توانست اين فاصله‏ى ژرفى را كه دشمنان ميان اين كشور و ميان كشورهاى پيشرفته به‏وجود آورده‏اند، پُر كند. حركت امروزِ كشور، حركت مباركى است؛ حركتِ سرشار از اميد و نگاه به آينده. كارى كه امروز دستگاه‏هاى مختلف مى‏كنند، چه در اين بخش - بخش كشاورزى - چه در بخش‏هاى ديگر، بايد يك قاعده‏ى محكمى باشد كه بتوانند بعد از بيست سال - وقتى دوران سند چشم‏انداز بيست ساله تمام شد - احساس افتخار كنند و بگويند ما بوديم كه اين تدابير را انديشيديم و امروز كشور بعد از گذشت بيست سال، به اين رشد و اعتلاء رسيده است؛ كه مى‏رسيم ان‏شاءاللَّه. جوان‏هاى ما - شماها - خواهيد ديد ان‏شاءاللَّه آن روز را؛ و دشمنان مستكبر نظام جمهورى اسلامى از همين مى‏ترسند و علت دشمنى‏ها، همين است. آنها از اين‏كه يك كشورى، يك ملتى، با تمسك به اسلام بتواند به اين قله‏ى عظيم زندگى مدنى و افتخارات تمدنى خود برسد، نگرانند؛ چون مى‏دانند اين بهترين مروج اسلام و بهترين مروج معنويت است؛ مى‏دانند كه اگر اين راه را اين ملت طى كرد، جلوى زياده‏خواهى‏ها و زياده‏خوارى‏هاى آنها گرفته خواهد شد. كمپانى‏هاى غاصب صهيونيست‏ها و ديگران، مى‏خواهند دنيا را بچاپند؛ سختشان است كه ببينند يك ملتى در مقابل داعيه‏هاى آنها اين‏طور در همه‏ى بخش‏ها جلو مى‏رود؛ اما على‏رغم آنها ملت ايران به پيش خواهد رفت و اسلامِ عزيز سربلندتر از آنچه كه هست، خواهد شد و ان‏شاءاللَّه پرچم عزت اسلامى بر بلنداى اين ملت و همه‏ى دنياى اسلام به اهتزاز در خواهد آمد.
از خداوند متعال سلامت و سعادت همه‏ى شما را مسألت مى‏كنم و اميدوارم مشمول ادعيه‏ى زاكيه‏ى حضرت بقيةاللَّه (ارواحنافداه) باشيد و ان‏شاءاللَّه همه‏تان موفق باشيد.

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار عمومى مردم قم‏‏‏
19/ 10/ 84
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

خيلى خوش آمديد برادران و خواهران عزيز قمى! اميدوارم بركات و الطاف مستمر الهى بر يكايك شما و بر همه‏ى مردم عزيز قم، بخصوص خانواده‏هاى معظم شهيدان و جانبازان و ايثارگران - كه در ميان شما هستند - ببارد و رفع همه‏ى مشكلات را به دنبال داشته باشد؛ و اميدوارم فيض الهى روز به روز بيش از گذشته بر شما نازل شود. ياد روزهاى پُرحماسه و پُرشور قم، بخصوص نوزدهم دى، از خاطره‏ى ملت ايران محو نخواهد شد. قم همچنان كه مطلع قصيده‏ى بلند نهضت اسلامى در سال 1341 بود، سرآغاز ماجراى عظيم و پُرافتخار پيروزى انقلاب در سال 1356 هم شد. امروز ما بعد از بيست‏وهشت سال، ياد آن روز و ياد شهيدان مظلوم آن روز و ياد آن حركت حماسى بى‏نظير و بى‏سابقه را بايد گرامى بداريم و دست تضرع و ابتهال نزد پروردگار عالم بلند كنيم به دعا و از خداوند متعال علوّ روح آن شهيدان و دوام توفيقات مردم قم را كه در طول سال‏هاى متمادى - چه در دوران دفاع مقدس، چه بعد از آن - اين روحيه را حفظ كرده‏اند، مسألت كنيم.
فردا، روز عرفه است؛ روزِ دعا و ذكر و تضرع و ابتهال و راز و نياز است؛ بخصوص شما جوان‏ها قدر اين روزهاى بزرگ و اين ساعات باارزش را بدانيد. همين رابطه‏ى با خداست كه سينه‏ها و دل‏ها را منشرح مى‏كند؛ راه را براى انسان باز مى‏كند؛ عزم و اخلاص به انسان مى‏دهد؛ به كارها بركت مى‏بخشد؛ توفيق الهى را بر سر انسان سايه‏گستر مى‏كند و نتيجه‏ى آن، پيشرفت در خط اصيل ارزش‏هاى اسلامى است. اين روزها و اين ساعات باارزش را هرگز از دست ندهيد.
قيام مردم قم به بركت همين اخلاص، به قيام جهانى اسلام منتهى شد. امروز شما هر نقطه‏يى از دنياى اسلام را كه نگاه كنيد، مشاهده مى‏كنيد كه انگيزه‏ى حاكميت و عزت اسلام در دل مردم و بخصوص جوان‏ها، دانشگاهيان، روشنفكران موج مى‏زند؛ كه در گذشته اينها نبود. كلمه‏ى حق، كلمه‏ى طيبه، همين است كه: «اصلها ثابت و فرعها فى السّماء تؤتى اكلها كلّ حين بإذن ربّها». كار مردم قم، كلمه‏ى طيبه بود. كار امام - كه با اخلاص كامل اين حركت را شروع كرد - كلمه‏ى طيبه بود. اين كلمه‏ى طيبه به بار نشست؛ چه كسى خيال مى‏كرد؟!
امام از روز اول فرمود: ما مأمور به تكليفيم، نه به نتيجه؛ اين، عين اخلاص است؛ محض اخلاص است؛ فقط براى خداست كه ذره‏يى قدرت‏طلبى و جلب حطام مادى در اين چنين دلى وجود ندارد. امام به تكليف خود كه مأموريت او بود عمل كرد، خدا هم نتيجه را به او داد: دنيا از صداى امام پُر شد. ما آن روزها نه بلد بوديم تبليغات بكنيم، نه ابزارهاى تبليغاتى در اختيار انقلاب و نظامِ نوپا بود، با اين وصف، وقتى كسى به هر نقطه‏يى از دنياى اسلام و حتّى بيرون از دنياى اسلام قدم مى‏گذاشت، نفس امام، نام امام، ياد امام را در آن‏جا زنده مى‏ديد؛ خداوند متعال اين‏گونه به كلمه‏ى طيبه بركت مى‏دهد و آن را پيش مى‏برد. البته در طول زمان، براى پاك كردن جاى پاى امام و خط امام خيلى تلاش كردند، ولى امروز بعد از بيست‏وهفت سال كه از آغاز آن نهضت عظيم و پيروزى انقلاب و تشكيل جمهورى اسلامى گذشته است، شما مى‏بينيد كه رايحه‏ى خدمتگزارى به مردم با تكيه‏ى بر شعارهاى انقلاب، در سرتاسر كشور، استشمام مى‏شود و بار ديگر شعار خدمتگزارى، شعار پاسخگويى، شعار ساده‏زيستى، شعار عدالت‏طلبى، از شعارهاى رايج است؛ اين، بركت انقلاب است. اگرچه هنوز كسانى هستند كه مردم را دعوت به تسليم و ذلت در مقابل دشمنان نابكار مى‏كنند؛ اما مردم راه خودشان را پيدا كرده‏اند.
يك نكته‏يى را به مناسبت حضور فضلاى حوزه‏ى علميه در اين جلسه صميمى عرض كنيم و در حقيقت پيام به فضلاى حوزه است: انقلاب مانند هر حركت اجتماعى عظيمِ ماندگار، احتياج به سوخت دارد؛ اين ماشين بدون سوخت متوقف مى‏شود؛ سوختِ فكرى. روزبه‏روز با توجه به تحولات جهانى، با توجه به حوادث جديد، سؤال‏ها و ابهام‏هاى تازه‏يى در ادامه‏ى اين راه مطرح است. از طرفى، قبل از آن‏كه نوبت به عمل برسد، نوبتِ فكر و پردازش تفكر راهنماست و اين، خاصِ آشنايان به مبانى اسلام است؛ و بديهى است كه دشمنان، همين نقطه را هم مثل بقيه‏ى نقاط حساس هدف مى‏گيرند. بنابراين، فضلاى برجسته‏ى حوزه، نبايد گوش‏شان بدهكار تلاش دشمن باشد و بايد بدانند كه فكر جديد، مفاهيم جديد و راه‏هاى نو، مدد فكرى براى پيشرفت اين حركت است. امروز ما نسبت به اوايل انقلاب درباره‏ى مبانى نظام اسلامى، به بركت تلاش دين‏شناسان و عالمان - چه در دانشگاه، چه در حوزه - روشن‏بينى‏هاى بيشتر و مفاهيم تازه‏ترى را در اختيار داريم، كه اين پشتيبانى فكرى بايد ادامه پيدا كند. امروز چشم دنيا به شماست؛ حاليا! چشم جهانى نگران من و توست.
يك روز تفكرات چپ حاكم بود؛ ماركسيسم و سوسياليزم در دنيا براى جوان‏ها جاذبه داشت؛ اما امروز نيست. يك روز تفكرات ناسيوناليستى و ملت‏گرايى‏هاى افراطى در دنيا دل بعضى را مى‏بُرد؛ اما امروز اينها كهنه شده است. يك روز ليبراليسمِ غربى و منطق دولت‏هاى سرمايه‏دارى دم از گسترش جهانى مى‏زد و مى‏گفت همه‏ى دنيا بايد ما را بپذيرند؛ اما امروز ليبرال دمكراسىِ غرب خودش را با كارهاى امريكا مفتضح كرده است؛ اروپا هم همين‏طور است و آنها هم شنيدن حرفى را كه بر خلاف منافع ملى‏شان باشد، تحمل نمى‏كنند؛ روسرى دختران مسلمان را نمى‏توانند تحمل كنند؛ امنيت شهروندان‏شان را به جُرم مسلمان بودن، به جُرم رنگين‏پوست بودن، نمى‏توانند تأمين كنند؛ اين ليبرال دمكراسى غرب است. همين‏هايى كه ادعا مى‏كردند همه‏ى دنيا مال ماست؛ ماييم كه بايد فكر اساسى و ايدئولوژى جهانى را به مردم دنيا بدهيم(!) اين رفتار خودشان است در اروپا و امريكا؛ اينها ديگر حرفى براى گفتن ندارند.
شعار عدالت‏طلبى همچنان زنده است؛ شعار كرامت انسانى همچنان زنده است؛ اينها متعلق به اسلام است؛ اينها متعلق به جمهورى اسلامى است. خطِ روشن حركت ملت كه برخاسته از ايمان و رأى مردم است و مظهر آن «مردم‏سالارى دينى» است، همچنان جذاب است. امروز ملت‏ها و روشنفكران مسلمان اين حرف‏ها و اين حوادث را مى‏بينند و آنها را مطالعه مى‏كنند و نگاه‏شان به ايران است؛ نگاه‏شان به حركت شماست. دشمن شما هم كه استكبار جهانى است و مظهر آن هم امريكاست، امروز پا در گل مانده است؛ در عراق از لحاظ سياسى شكست خوردند - اين را خودشان هم اعتراف مى‏كنند. آن چيزى كه آنها مى‏خواستند در عراق اتفاق بيفتد، عكس آن اتفاق افتاد - در فلسطين شكست خوردند - جلاد و قصاب فلسطينى‏ها كه آمده بود سه ماهه انتفاضه را نابود كند، خود او به‏وسيله‏ى حركت انتفاضه نابود شد؛ طرح نقشه‏ى راه و خاورميانه‏ى بزرگ و اين حرف‏هاى خيالاتى امريكا هم شكست خورد - حالا امروز به پر و پاى سوريه و لبنان پيچيده‏اند و مى‏خواهند با نفوذ در مجموعه‏ى همسايه‏ى صهيونيست‏ها، راهى به كشورهاى ديگرِ عربى و اسلامى پيدا كنند. آنها از اين طرف مأيوس شده‏اند؛ اما آن‏جا هم نمى‏توانند كارى بكنند؛ در آن‏جا هم، اگر هشيارى ملت‏ها و رهبران باشد، باز امريكا و همه‏ى متحدان غربى‏اش پا در گل خواهند ماند.
ملت ايران در طول اين بيست‏وهفت سال پيش رفته است؛ موفق شده است. وضع امروز كشور ما قابل مقايسه با وضع بيست‏وهفت سال قبل نيست. جوانان ما، فضلاى ما، روشن‏بينان و روشنفكران ما رشد كرده‏اند و پيش رفته‏اند؛ ملت ما، على‏رغم همه‏ى بدخواهى‏ها و ملعنت‏هايى كه دشمنان در تبليغات‏شان كرده‏اند، به مبانى انقلاب پايبندتر و علاقه‏مندتر شد، كه نمونه‏اش را در همين انتخابات رياست جمهورى ديديد؛ ملت به شعارها رأى داد: شعار عدالت‏طلبى، شعار خط امام، شعار پايبندى به ارزش‏هاى اسلامى؛ ملت دور اين محورها جمع شدند. بحمداللَّه مسؤولان هم توانستند خودشان را در عرصه‏ى حركت، به مردم نشان دهند. امروز بحمداللَّه همت و حركت مسؤولان ما - مسؤولان دولتى، نمايندگان مجلس - براى پيشرفت به سمت مبانى و ارزش‏هاى انقلاب ستودنى است؛ آنها كار مى‏كنند و حرفهايى را كه گفته شده، به مرحله‏ى عمل نزديك مى‏كنند. براى يك ملت، چه از اين بالاتر؛ و چه از اين زيباتر و شيرين‏تر؟ بدخواهان جمهورى اسلامى هم همين مسائل را مى‏بينند.
امروز به حول و قوه‏ى الهى، ملت و دولت ايران در صحنه‏ى بين‏الملل هم از ابهت و اقتدار، بيش از گذشته، برخوردار است. حرف‏هاى منطقى‏يى اين‏جا مطرح مى‏شود. همين پيشنهاد منطقى مشاركت كشورهاى اروپايى و غيراروپايى در برنامه‏هاى سوخت هسته‏يى ايران، يك پيشنهاد منطقى است؛ بيايند شريك بشوند؛ بيايند اين‏جا همكارى كنند، ما كه از حق مسلّم خودمان دست بر نخواهيم داشت؛ اين‏كه واضح است. اين، حق ملت است و كسى قادر نيست از اين حق صرف‏نظر و اغماض كند؛ مردم اين را مى‏خواهند و مال آنهاست؛ كسى اينها را عاريه نداده است، تا بتواند از اين مردم بگيرد؛ بحمداللَّه اينها از استعداد جوان‏هاى ما جوشيده است. البته اين جوشش، فقط در مسأله‏ى هسته‏يى نيست، بلكه در بسيارى از زمينه‏ها همين جوشش و همين پيشرفت، نوآورى و ابتكار وجود دارد. آنها بيايند شريك بشوند؛ هيچ اشكالى ندارد. اين، يك پيشنهاد بود كه رئيس جمهور محترم مطرح كرد. يك پيشنهاد ديگر هم اين بود كه در باب حقوق بشر اگر نگرانى وجود دارد - كه ما هم نگران حقوق بشر در كشورهاى اروپايى هستيم - از دو طرف نمايندگانى گسيل بشوند و مراقبت كنند؛ نگاه كنند؛ آنها بيايند اين‏جا، ما هم نمايندگانى بفرستيم آن‏جا، كه ببينند وضع حقوق بشر در زندان‏ها، محاكم و در رفتارهاى دولتى و اجتماعى و مدنى آنها چگونه است و چقدر حقوق بشر رعايت مى‏شود. اينها دو پيشنهاد منطقى است، كه خيلى خوب است و خيلى بجاست كه اروپايى‏ها اين پيشنهادها را بپذيرند. اين كارها، ارتباطات ما و غرب را هم پيش خواهد برد، نگرانى‏ها را هم از دو طرف برطرف خواهد كرد.
آنچه كه براى ما امروز فريضه است، يكى حفظ وحدت است، يكى حفظ ايمان و اعتماد به اين راه و موفقيت‏هاى آينده‏ى آن. اين دو چيز، اساس قضيه است.
اولاً آحاد ملت و گروه‏هاى مختلف، وحدت را حفظ كنند. امروز بحمداللَّه در سطح مسؤولان اتحاد كلمه و همدلىِ عميق و صميمانه وجود دارد؛ اين خيلى مغتنم است، كه سعى مى‏كنند اين را به هم بزنند؛ ولى بحمداللَّه نمى‏توانند؛ نتوانسته‏اند و نخواهند توانست. آحاد مردم و گروه‏ها و گرايش‏هاى مختلف به خاطر اختلافات جزيى، صدايشان را روى هم بلند نكنند. البته اختلافات هست؛ داخل يك خانه هم ممكن است اختلافاتى وجود داشته باشد، اما همه اهل خانه‏اند؛ همه از اين خانه دفاع مى‏كنند؛ همه منافع آن را بر هر چيز ديگرى ترجيح مى‏دهند. كسانى كه بخصوص تريبون دارند؛ فرصت حرف زدن دارند، نگذارند كه دشمن از صداى بلند آنها با يكديگر، اميدوار بشود به اين‏كه مى‏تواند عليه اين ملت توطئه كند. وقتى اختلاف هست، آنها اميدوار مى‏شوند؛ آنها احساس مى‏كنند كه حالا وقت فشار وارد آوردن است. اگر مى‏خواهند فشارهاى دشمن قطع شود، بايد اين‏جا انسجام و وحدت را مثل يك صف مستحكم و بنيان مرصوص، حفظ كنند.
و بعد، اعتماد و ايمان به راه را حفظ كنند. در تمام طول اين سال‏ها، دشمنان سعى كرده‏اند بمب‏هاى تبليغاتى را در محيط ذهنى مردم منفجر كنند، كه معناى اين تبليغات همه‏اش اين است كه: اى ملت! شما نمى‏توانيد؛ ايرانى! نمى‏توانى؛ جوان ايرانى! مجبورى تسليم بشوى؛ مجبورى دستهايت را بالا ببرى. البته آنها در داخل هم عواملى دارند - من بارها اشاره كرده‏ام - كه هر وقت احتياج دارند كه يك فكرى را در داخل تزريق كنند، اين عوامل به كار مى‏افتند و با قلم‏هاى حقير و مزدور خودشان، بنا مى‏كنند اهداف دشمن را در اين‏جا پخش كردن و ترويج كردن؛ اما تا الان تأثيرى نكرده است، باز هم بايد تأثير نكند. نخير، همه چيز ما را به «اميد» تشويق مى‏كند؛ همه چيز ما را به «اعتماد به خودمان» تشويق مى‏كند. چرا اميدوار نباشيم؟ مايى كه يك روز در فشار دو ابرقدرت - ابرقدرت امريكا و شوروى سابق - توانستيم خودمان را نگه‏داريم و بالا بكشيم، مايى كه با محاصره‏ى اقتصادى در طول اين سال‏هاى متمادى - كه هر زمانى به نحوى محاصره‏ى اقتصادى وجود داشته - توانستيم خودمان را به اين رتبه از فناورى و علم برسانيم و بخشى از اين خلأها و شكاف‏ها را پُر كنيم، چرا به خودمان اميدوار نباشيم؟ چرا به ملت‏مان اعتماد نداشته باشيم؟ تاريخ و سرگذشت ما، اميد و اعتماد را به ما املاء مى‏كند؛ ما را وادار مى‏كند كه اميدوار باشيم. بله، اميدواريم؛ ما مى‏توانيم؛ توانستيم.
اينهايى كه امروز دم از محاصره‏ى اقتصادى مى‏زنند؛ تهديد به تحريم اقتصادى مى‏كنند، كسانى هستند كه در طول سال‏هاى گذشته، هر جا توانسته‏اند، اين تحريم را اعمال كرده‏اند. همين الان بعضى از دولت‏هاى اروپايى، هنوز وسايلى را كه از زمان رژيم طاغوت خريدارى شده و پول آنها را هم شايد چند برابر گرفته بودند، به ما نمى‏دهند! تحريم از اين بالاتر؟ آنها در مواردى هم ابزارها و قطعات لازم را به ما ندادند. جوان‏هاى ما وقتى ديدند راه از اين طرف بسته است، از درون راه باز كردند. براى يك ملت مستقل، اين درست است كه به درون خودش مراجعه كند؛ در درون خود كاوش كند؛ درمان خود را به دست خودش بسازد؛ والّا اگر مى‏خواستيم پشت درِ خانه‏ى ديگران دست به سينه بايستيم - همچنان‏كه سال‏هاى متمادى در دوران رژيم طاغوت، اين كشور و اين ملت را به اين روش عادت داده بودند - زندگى مستقلى نداشتيم و همان وضع سابق بود. وقتى ما را تحريم كردند، امام اظهار خوشوقتى كردند و گفتند بهتر! حق با ايشان بود. ما بر اثر تحريم، به خود آمديم و تحرك پيدا كرديم؛ حالا هم همين‏طور است. با اين حرف‏ها، ملت ايران را تهديد مى‏كنند؛ اين تهديد، فايده‏يى دارد.
برادران عزيز! خواهران عزيز! راهى را كه قم شروع كرد، روزبه‏روز بازتر، هموارتر، اميدبخش‏تر و زيباتر شده است و اين به بركت ايمان و به بركت اخلاص است. اين ايمان و اخلاص و اتحاد كلمه را حفظ كنيد؛ اينها موجبات رحمت الهى است و ان‏شاءاللَّه رحمت و فضل الهى روزبه‏روز بيشتر شامل حال شما خواهد شد.
اميدواريم پروردگار عالم همه‏ى شما را توفيق بدهد و شما و همه‏ى ملت ايران را مشمول ادعيه‏ى زاكيه‏ى حضرت بقيةاللَّه (ارواحنافداه) قرار دهد.

مراسم تشييع پيكرهاى فرماندهان سپاه‏‏‏‏
24/ 10/ 84
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

اولاً هفته‏ى جهاد كشاورزى بر همه‏ى شما كشاورزان عزيز، بلكه بر همه‏ى ملت ايران مبارك باشد. ديدار با زحمتكشان عرصه‏ى كشاورزى - با توجه به اهميتى كه اين بخش براى امروز و فرداى اين كشور دارد - براى من ديدار بااهميتى است. مطالب خوبى هم بيان شد؛ هم آنچه كه اين چهار برادر ما، كشاورزان نمونه، گفتند، مطالب شيرين و دل‏نشينى بود براى من، و انعكاس مجموعه‏ى زيبايى بود از اعتماد به نفس، اميد به آينده، تلاش بى‏وقفه و شجاعانه، در عين توكل به خداوند متعال؛ هم مطالبى كه وزير محترم ذكر كردند، كاملاً مطالب درستى است و نشان‏دهنده‏ى اين است كه تشكيلاتِ مسؤول امر كشاورزى، با تدبير و ملاحظه‏ى جوانب گوناگونِ كار، ان‏شاءاللَّه در صدد است كه اين مسأله‏ى مهم را در كشور سر و سامان تازه‏يى بدهد. يك جمله به كشاورزان عرض مى‏كنم، يك جمله به مديران بخش كشاورزى. حرف بنده به شما كشاورزان عزيز و به همه‏ى كشاورزان سراسر كشور اين است كه كارى كه شما بر عهده گرفته‏ايد، كار كوچكى نيست. همان كشاورزى كه در يك نقطه‏ى دوردستى از كشور فرض كنيم بر روى يك يا پنج هكتار زمين مشغول كار است، به سهم خود يكى از پايه‏هاى اساسى حيات اين كشور را بالا مى‏برد. مواظب باشيد كشاورزى تحقير نشود؛ كشاورزى بسيار حايز اهميت و داراى عزت است. ارزشى هم كه در شرع مقدس اسلام شنيده‏ايد كه براى قشر كشاورز بيان شده است، ناشى از اهميت اين كار است. شما چه مى‏كنيد؟ شما با استفاده از نعمت خدادادىِ زمين و آب، گنجينه‏هاى الهى را - كه در ذرات هست، در خاك هست، به وسيله‏ى نور خورشيد و عوامل طبيعى اين گنجينه‏ها بارور مى‏شود - استخراج مى‏كنيد، تا انسان‏هايى كه روى اين زمين زندگى مى‏كنند، زنده بمانند. اگر غذا نباشد، زندگى نيست؛ و شما غذاى انسان‏ها را تأمين مى‏كنيد؛ لذا عظمت و ارزش اين كار يك ارزش طبيعى و شبيه ارزش ذاتى است. امروز كشور ما - كه مورد سوءنيت و كينه‏ورزى قلدرهاى دنياست؛ علت اين كينه‏ورزى هم اين است كه اين كشور حاضر نيست زير بار قلدرى قلدرها برود - بيش از هميشه به امنيت غذايى احتياج دارد، تا براى نانش، براى خوراك روزمره‏اش، براى روغنش، براى گوشتش محتاج كشورهاى ديگر نباشد؛ محتاج كسانى كه مى‏توانند در مقابل اين عطيه، شرف او را مطالبه كنند، نباشد؛ امنيت غذايى براى كشور ما خيلى مهم است. سال گذشته كه اعلام شد كشور به خودكفايى در گندم رسيده است، به نظر من حقيقتاً يك عيد بزرگ براى اين كشور بود. بنده از كشاورزان، از مديران بخش كشاورزى، از جوانان عالمى كه در اين كار كمك كردند، از اعماق دل متشكر شدم، مطمئناً ملت هم متشكر شد؛ اين حادثه‏ى بزرگى بود. مردان و جوانانى همت كردند كه اين كار بشود، و شد. ما همان كشورى هستيم كه در دوران طاغوت، پايه‏ى كشاورزى ما را متزلزل كردند، براى اين كه ما را وابسته كنند؛ براى اين كه بازار براى گندم خودشان و بقيه‏ى محصولات كشاورزى ديگران - بيگانگان - درست كنند. با اين افزايش جمعيت - امروز كشورمان بيش از دو برابر اول انقلاب جمعيت دارد - اگر بنا بود ما مثل آن روزِ آنها از نظر گندم محتاج بيگانگان باشيم، براى هر تن گندمى كه به ما مى‏دادند، يك منت سنگين، يك بار سنگينِ تحقير بر روى دوش اين ملت سوار مى‏شد؛ هر وقت هم كه مايل بودند، مى‏توانستند اين را قطع كنند؛ اما ملت ما در گندم به خودكفايى رسيد. عين همين قضيه بايد در بقيه‏ى محصولات مهم و اساسى غذايى به وجود بيايد؛ در برنج، در روغن، در گوشت، در لبنيات، كه نيازهاى كشور است. بايد كشور به ديگران اصلاً محتاج نباشد و مردم كشور بدانند كه شما قشر كشاورز و دامدار با غيرت خود، با ايمان خود، با همت خود، غذاى آنها را تأمين مى‏كنيد و مردم محتاج اين نيستند كه از ديگران درخواست كنند؛ هم پول بدهند، هم منت بكشند، هم دايم تَه دلشان نگران باشد كه اگر يك مشكلى به خاطر يك مسأله‏ى سياسى و غيره پيش آوردند، چه كنيم. كشاورز ايرانى براى ملت ايران امنيت غذايى را تأمين مى‏كند؛ اين، افتخار بزرگى است؛ قدر خودتان را بدانيد. من اين را عرض مى‏كنم براى اين كه در سرتاسر كشور، جوانان مناطق كشاورزى كه گاهى جاذبه‏ى مشاغل ديگر آنها را به خود جذب مى‏كند، بدانند كه ارزش و كرامت و تأثير اين شغل از اكثر مشاغل ديگر، در زندگى جمعى ملت‏شان، بالاتر است و جاى گسترش هم دارد.
امروز ديگر آن روزى نيست كه يك كشاورز در طول سى، چهل سال هميشه روى يك قسمت از زمين كار كند و يك مشت گندم به دست بياورد؛ نخير، امروز فنون جديد، دانش‏هاى جديد، تجربه‏هاى جديد وارد ميدان شده‏اند. شما مى‏بينيد كه بازده متوسط چهار تن گندم را يك انسانِ باهمت، به يازده، دوازده تن در هكتار مى‏رساند؛ همين كار در برنج، در زيتون و در كُلزا هم شده است. ديگر اين‏طور نيست كه منطقه، منطقه‏ى محدودى باشد. جوان‏ها وارد بشوند، آموزش‏هاى لازم را بگيرند؛ آنهايى كه مى‏توانند، تحصيلات لازم را در زمينه‏ى خاك، آب و مسائل گوناگون كشاورزى ببينند، بعد، به جان اين سرزمين پُربركت بيفتند و بركات الهى را از آن استخراج كنند؛ اين كار ممكن است. دستگاه‏هاى ديگر هم البته بايد كمك كنند. اين، مطلبى بود كه مى‏خواستم به شما كشاورزها بگويم. كارتان بزرگ و مهم است؛ مهم در ابعاد ملى. اگر درست نگاه كنيم، با اهميت نظام جمهورى اسلامى و اين پرچم برافراشته‏ى اسلام در اين سرزمين، كار شما در ابعاد بين‏المللى مهم است. اين كار را قدر بدانيد و خدا را شكر كنيد بر اين كه يك چنين توفيقى به شما ارزانى داشته است؛ روز به روز در اين كار پيش برويد و جوان‏ها، حداقل جوان‏هاى همان خانواده‏ها و جوان‏هاى ديگرى كه در اين رشته تحصيل كرده و علاقه و شوق دارند، به خيل انبوه كشاورزان ما ملحق بشوند.
مسؤولان با اين نگاه، با نگاهِ «حايز اهميت»، بايد به بخش كشاورزى نگاه كنند. بخش كشاورزى يك محور اصلى در اداره‏ى كشور است؛ و بايد با اين چشم در تنظيم معلومات دانشگاهى، در تخصيص بودجه، در گماشتن افراد كارآمد و توانا در رأس كارها، به آن نگاه كرد؛ بايد امر كشاورزى را در كشور سبك نشمرند. البته صنعت هم مهم است و وقتى ما روى كشاورزى تكيه مى‏كنيم، صنعت را نفى نمى‏كنيم؛ آن هم يك محور اساسى ديگرى براى پيشرفت كشور است؛ اما جاذبه‏هاى گوناگون و زرق و برق و نام و نشان بخش‏هاى ديگر، مبادا اهميت اين بخش بسيار مهم را تحت‏الشعاع قرار بدهد؛ شريان اصلى زندگى جامعه، در اين بخش است و زندگى واقعى و ملموس جامعه - حيات اجتماعى - در اين بخش، بيشتر معنا پيدا مى‏كند؛ چون اين‏جا مسأله‏ى غذا و مسأله‏ى امنيت غذايى و مسأله‏ى استقلال ناشى از امنيت غذايى و خودكفايى مطرح است؛ اين نكته‏ى اول، كه مسؤولان با اين چشم به مسأله‏ى كشاورزى نگاه كنند. اين نگاه - همان‏طور كه گفتيم - در دانشگاه، در بخش‏هاى دانشگاهى مربوط به كشاورزى، در تنظيم درس‏ها، در گرفتن دانشجو، در پرداختن به استاد، اثر مى‏گذارد، تا بقيه‏ى خدمات گوناگونى كه دولت مى‏تواند به كشاورزان بدهد؛ مانند آنچه كه مربوط به بانك‏هاست، آنچه كه مربوط به سازمان مديريت و برنامه‏ريزى است، آنچه كه مربوط به خود وزارت جهاد كشاورزى است.
نكته‏ى دوم براى مسؤولان اين است كه در كار كشاورزى، همين‏طور كه اسم شما جهاد كشاورزى است، جهادى حركت كنيد. ما از اول انقلاب، هر كار بزرگى كه توانسته‏ايم انجام بدهيم، به بركت اعتماد به نفس و بلندپروازى و كار جهادى بوده است. جوانانِ جهاد سازندگى آن روزى كارهاى بزرگ را در اين كشور شروع كردند كه حتى آن كسانى كه جلوى چشم‏شان اين كارهاى بزرگ انجام مى‏گرفت، باور نمى‏كردند كه جوان ايرانى قادر به اين كارهاست. در دوران رژيم طاغوت، گندم را از امريكا مى‏خريدند و سيلو را روس‏ها برايشان مى‏ساختند؛ آنها سيلو را هم نمى‏توانستند بسازند! بايد روس‏ها مى‏آمدند؛ اين صنعت در ايران نبود. در سال‏هاى اول انقلاب، اين جوانان جهاد دانشگاهى آمدند و گفتند امام دستور داده‏اند مردم گندم بكارند؛ خوب، گندم سيلو لازم دارد؛ درِ خانه‏ى چه كسى برويم، جز درِ خانه‏ى همت و ابتكار خودمان؛ شروع كردند. افرادى مى‏ديدند كه اين سيلو بالا مى‏رود - البته در روز اول، با ظرفيت كم - اما باور نمى‏كردند! و امروز كشور ما يكى از كشورهاى مطرح از لحاظ سيلوسازى در دنياست؛ به بركت همين جوان‏ها. كار جهادى، اين است. در هر بخشى از بخش‏هاى گوناگون صنعتى و فنى و علمى و تحقيقاتى كه ما با روحيه‏ى جهادى وارد شديم، پيش رفته‏ايم. روحيه‏ى جهادى يعنى چه؟ يعنى اعتقاد به اين كه «ما مى‏توانيم»؛ و كارِ بى‏وقفه و خستگى‏ناپذير و استفاده از همه‏ى ظرفيت وجودى و ذهنى و اعتماد به جوان‏ها. الان در همين بخش انرژى هسته‏يى كه اين همه دنياى استكبار را سراسيمه كرده، اكثر كسانى كه در آن‏جا مشغول كار هستند، جوان‏هاى تحصيلكرده‏اند؛ صدها جوانِ كم‏سال و تحصيلكرده، اين چرخ را مى‏چرخانند و اين عزت را براى كشور پديد آورده‏اند. در همه‏ى بخش‏ها همين‏طور است. به نيروهاى بااستعداد، چه از جوان‏ها باشند و چه از انسان‏هاى با تجربه، اعتماد كنند. اعتماد به اين افراد و توكل به خداى متعال و اخلاص نيت براى خدا، اساس كار است. جهاد كشاورزى بايد در معناى حقيقى كلمه، براى مسائل كشاورزى كشور و دامدارى و بقيه‏ى كارهايى كه برعهده‏ى اين وزارت است، جهادى عمل كند.
مسأله‏ى سوم اين است كه ما به كشاورزمان مى‏گوييم تلاش كنيد تا امنيت غذايى براى كشور به وجود بياوريد؛ اما به مسؤولان‏مان مى‏گوييم اين پايان كار نيست؛ ما بايستى به صادركنندگان اين محصولات تبديل شويم؛ ما بايد بتوانيم ديگران را بهره‏مند كنيم. اين كار، كارِ دستگاه‏هاى گوناگون دولتى است كه وسايلش را فراهم كنند؛ ما مى‏توانيم.
مرتب از اين‏كه ما از لحاظ آب در مضيقه هستيم، حرف مى‏زنند؛ خوب بله، ما مى‏دانيم كشور ما از آن كشورهاى پُر آب نيست؛ اما آيا از همين آبى كه امروز داريم، استفاده‏ى بهينه مى‏شود؟ جواب، منفى است. اين، جزو كارهاى وزارت جهاد كشاورزى و وزارت‏خانه‏ها و دستگاه‏هاى گوناگون دولتى است كه آموزش چگونگى استفاده‏ى از آب، تنظيم جريان آب در بخش‏هاى مختلف، نگهدارى از همين مقدار آبى كه از نزولات مبارك آسمانى است، با انواع و اقسام شيوه‏هايى كه امروز در دنيا معمول است، جزو كارها قرار بگيرد. بنابراين، كشور ما از كشورهاى پُر آب نيست، اما همين مقدار آبى كه داريم، قادر است محصولات كشاورزى را سيراب كند. در زمين هم همين‏طور هستيم. من در گزارش‏ها خوانده‏ام كه ما امروز اندكى بيش از هجده ميليون هكتار زمينِ قابل كشت داريم؛ در بخش‏هاى مختلف: ديمى و آبى و باغى و غيره، كه اين مقدار مى‏تواند به سى ميليون هكتار افزايش پيدا كند؛ يعنى نزديك به دو برابر. من در بعضى از بخش‏هاى اين كشور - در مسافرت‏هايى كه كرده‏ام - زمين‏هايى را ديده‏ام كه با «كار» مى‏توانند تبديل بشوند به زمين‏هاى قابل كشت. ما خيلى امكانات در اين كشور داريم. ما يك كشورِ به معناى حقيقى كلمه غنى هستيم و اين «غنا» را مردم بايد حس كنند؛ از اين غنا بايد استفاده كنند. به زارع مى‏توانيم بگوييم روى اين زمين، خوب و با شيوه‏ى علمى كار كن و محصول به دست بياور؛ چيز ديگرى در اختيار او نيست؛ ولى اين مسؤولانند كه بايستى نظام اين كار را طراحى كنند.
بر روى دانه‏هاى روغنى و كُلزا يا زيتون هم كار شود. يكى از كارهاى خوب اين دولت اين است كه مى‏خواهند زيتون را هر چه بيش از پيش ترويج كنند؛ وارد سبد غذايى مردم كنند، كه جزو كارهاى بسيار خوب است. البته كشور بايستى حتماً در برنج و گوشت و لبنيات هم به خودكفايى برسد؛ اين جزو كارهايى است كه مسؤولان دولتى بايد بكنند.
بخش آموزش كشاورزى و ترويج و استفاده از دانش موجود دنيا در دانشگاه‏هاى ما و فرستادن جوان‏ها براى كمك به روستايى‏ها، جزو كارهاى بسيار مهم است. البته به همه‏ى روستاييان و همه‏ى كشاورزان و كسانى كه دست‏اندركار كشاورزى‏اند، توصيه مى‏شود كه از اين جوانان مطلع و خبره در كار كشاورزى استقبال كنند. بنده در بعضى از روستاها از نزديك ملاحظه كردم كه جوان‏هاى خبره و دانش‏آموخته‏ى كشاورزى، يك نفرشان بيكار نمانده بود! همه در مزارع مشغول كار شده بودند و نتيجه اين شده بود كه آن بخش از لحاظ محصول كشاورزى، رشد فوق‏العاده‏يى كرد، كه در بيانات اين عزيزان هم اين مسأله را شنيديد. بايد از شيوه‏هاى علمى استفاده كرد.
عزيزان من! امروز كشور شما، كشورى است در حال حركت به جلو. اين حرف‏ها مربوط به كشاورزى است؛ ولى ما در قضيه‏ى صنعت، در قضيه‏ى تحقيقات، در امر سياست، در رشته‏هاى گوناگون علوم، در پديد آوردن مسائل نو، در همه جا، حركت‏هايى را به بركت انقلاب و به بركت نظام جمهورى اسلامى مشاهده مى‏كنيم، كه كشور به بركت آنها خواهد توانست اين فاصله‏ى ژرفى را كه دشمنان ميان اين كشور و ميان كشورهاى پيشرفته به‏وجود آورده‏اند، پُر كند. حركت امروزِ كشور، حركت مباركى است؛ حركتِ سرشار از اميد و نگاه به آينده. كارى كه امروز دستگاه‏هاى مختلف مى‏كنند، چه در اين بخش - بخش كشاورزى - چه در بخش‏هاى ديگر، بايد يك قاعده‏ى محكمى باشد كه بتوانند بعد از بيست سال - وقتى دوران سند چشم‏انداز بيست ساله تمام شد - احساس افتخار كنند و بگويند ما بوديم كه اين تدابير را انديشيديم و امروز كشور بعد از گذشت بيست سال، به اين رشد و اعتلاء رسيده است؛ كه مى‏رسيم ان‏شاءاللَّه. جوان‏هاى ما - شماها - خواهيد ديد ان‏شاءاللَّه آن روز را؛ و دشمنان مستكبر نظام جمهورى اسلامى از همين مى‏ترسند و علت دشمنى‏ها، همين است. آنها از اين‏كه يك كشورى، يك ملتى، با تمسك به اسلام بتواند به اين قله‏ى عظيم زندگى مدنى و افتخارات تمدنى خود برسد، نگرانند؛ چون مى‏دانند اين بهترين مروج اسلام و بهترين مروج معنويت است؛ مى‏دانند كه اگر اين راه را اين ملت طى كرد، جلوى زياده‏خواهى‏ها و زياده‏خوارى‏هاى آنها گرفته خواهد شد. كمپانى‏هاى غاصب صهيونيست‏ها و ديگران، مى‏خواهند دنيا را بچاپند؛ سختشان است كه ببينند يك ملتى در مقابل داعيه‏هاى آنها اين‏طور در همه‏ى بخش‏ها جلو مى‏رود؛ اما على‏رغم آنها ملت ايران به پيش خواهد رفت و اسلامِ عزيز سربلندتر از آنچه كه هست، خواهد شد و ان‏شاءاللَّه پرچم عزت اسلامى بر بلنداى اين ملت و همه‏ى دنياى اسلام به اهتزاز در خواهد آمد.
از خداوند متعال سلامت و سعادت همه‏ى شما را مسألت مى‏كنم و اميدوارم مشمول ادعيه‏ى زاكيه‏ى حضرت بقيةاللَّه (ارواحنافداه) باشيد و ان‏شاءاللَّه همه‏تان موفق باشيد.

ديدار مسؤولان، استادان و دانشجويان دانشگاه امام جعفر صادق(ع)29/ 10/ 84 بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏اولاً هفته‏ى جهاد كشاورزى بر همه‏ى شما كشاورزان عزيز، بلكه بر همه‏ى ملت ايران مبارك باشد. ديدار با زحمتكشان عرصه‏ى كشاورزى - با توجه به اهميتى كه اين بخش براى امروز و فرداى اين كشور دارد - براى من ديدار بااهميتى است. مطالب خوبى هم بيان شد؛ هم آنچه كه اين چهار برادر ما، كشاورزان نمونه، گفتند، مطالب شيرين و دل‏نشينى بود براى من، و انعكاس مجموعه‏ى زيبايى بود از اعتماد به نفس، اميد به آينده، تلاش بى‏وقفه و شجاعانه، در عين توكل به خداوند متعال؛ هم مطالبى كه وزير محترم ذكر كردند، كاملاً مطالب درستى است و نشان‏دهنده‏ى اين است كه تشكيلاتِ مسؤول امر كشاورزى، با تدبير و ملاحظه‏ى جوانب گوناگونِ كار، ان‏شاءاللَّه در صدد است كه اين مسأله‏ى مهم را در كشور سر و سامان تازه‏يى بدهد. يك جمله به كشاورزان عرض مى‏كنم، يك جمله به مديران بخش كشاورزى.حرف بنده به شما كشاورزان عزيز و به همه‏ى كشاورزان سراسر كشور اين است كه كارى كه شما بر عهده گرفته‏ايد، كار كوچكى نيست. همان كشاورزى كه در يك نقطه‏ى دوردستى از كشور فرض كنيم بر روى يك يا پنج هكتار زمين مشغول كار است، به سهم خود يكى از پايه‏هاى اساسى حيات اين كشور را بالا مى‏برد. مواظب باشيد كشاورزى تحقير نشود؛ كشاورزى بسيار حايز اهميت و داراى عزت است. ارزشى هم كه در شرع مقدس اسلام شنيده‏ايد كه براى قشر كشاورز بيان شده است، ناشى از اهميت اين كار است. شما چه مى‏كنيد؟ شما با استفاده از نعمت خدادادىِ زمين و آب، گنجينه‏هاى الهى را - كه در ذرات هست، در خاك هست، به وسيله‏ى نور خورشيد و عوامل طبيعى اين گنجينه‏ها بارور مى‏شود - استخراج مى‏كنيد، تا انسان‏هايى كه روى اين زمين زندگى مى‏كنند، زنده بمانند. اگر غذا نباشد، زندگى نيست؛ و شما غذاى انسان‏ها را تأمين مى‏كنيد؛ لذا عظمت و ارزش اين كار يك ارزش طبيعى و شبيه ارزش ذاتى است. امروز كشور ما - كه مورد سوءنيت و كينه‏ورزى قلدرهاى دنياست؛ علت اين كينه‏ورزى هم اين است كه اين كشور حاضر نيست زير بار قلدرى قلدرها برود - بيش از هميشه به امنيت غذايى احتياج دارد، تا براى نانش، براى خوراك روزمره‏اش، براى روغنش، براى گوشتش محتاج كشورهاى ديگر نباشد؛ محتاج كسانى كه مى‏توانند در مقابل اين عطيه، شرف او را مطالبه كنند، نباشد؛ امنيت غذايى براى كشور ما خيلى مهم است. سال گذشته كه اعلام شد كشور به خودكفايى در گندم رسيده است، به نظر من حقيقتاً يك عيد بزرگ براى اين كشور بود. بنده از كشاورزان، از مديران بخش كشاورزى، از جوانان عالمى كه در اين كار كمك كردند، از اعماق دل متشكر شدم، مطمئناً ملت هم متشكر شد؛ اين حادثه‏ى بزرگى بود. مردان و جوانانى همت كردند كه اين كار بشود، و شد. ما همان كشورى هستيم كه در دوران طاغوت، پايه‏ى كشاورزى ما را متزلزل كردند، براى اين كه ما را وابسته كنند؛ براى اين كه بازار براى گندم خودشان و بقيه‏ى محصولات كشاورزى ديگران - بيگانگان - درست كنند. با اين افزايش جمعيت - امروز كشورمان بيش از دو برابر اول انقلاب جمعيت دارد - اگر بنا بود ما مثل آن روزِ آنها از نظر گندم محتاج بيگانگان باشيم، براى هر تن گندمى كه به ما مى‏دادند، يك منت سنگين، يك بار سنگينِ تحقير بر روى دوش اين ملت سوار مى‏شد؛ هر وقت هم كه مايل بودند، مى‏توانستند اين را قطع كنند؛ اما ملت ما در گندم به خودكفايى رسيد. عين همين قضيه بايد در بقيه‏ى محصولات مهم و اساسى غذايى به وجود بيايد؛ در برنج، در روغن، در گوشت، در لبنيات، كه نيازهاى كشور است. بايد كشور به ديگران اصلاً محتاج نباشد و مردم كشور بدانند كه شما قشر كشاورز و دامدار با غيرت خود، با ايمان خود، با همت خود، غذاى آنها را تأمين مى‏كنيد و مردم محتاج اين نيستند كه از ديگران درخواست كنند؛ هم پول بدهند، هم منت بكشند، هم دايم تَه دلشان نگران باشد كه اگر يك مشكلى به خاطر يك مسأله‏ى سياسى و غيره پيش آوردند، چه كنيم. كشاورز ايرانى براى ملت ايران امنيت غذايى را تأمين مى‏كند؛ اين، افتخار بزرگى است؛ قدر خودتان را بدانيد. من اين را عرض مى‏كنم براى اين كه در سرتاسر كشور، جوانان مناطق كشاورزى كه گاهى جاذبه‏ى مشاغل ديگر آنها را به خود جذب مى‏كند، بدانند كه ارزش و كرامت و تأثير اين شغل از اكثر مشاغل ديگر، در زندگى جمعى ملت‏شان، بالاتر است و جاى گسترش هم دارد.امروز ديگر آن روزى نيست كه يك كشاورز در طول سى، چهل سال هميشه روى يك قسمت از زمين كار كند و يك مشت گندم به دست بياورد؛ نخير، امروز فنون جديد، دانش‏هاى جديد، تجربه‏هاى جديد وارد ميدان شده‏اند. شما مى‏بينيد كه بازده متوسط چهار تن گندم را يك انسانِ باهمت، به يازده، دوازده تن در هكتار مى‏رساند؛ همين كار در برنج، در زيتون و در كُلزا هم شده است. ديگر اين‏طور نيست كه منطقه، منطقه‏ى محدودى باشد. جوان‏ها وارد بشوند، آموزش‏هاى لازم را بگيرند؛ آنهايى كه مى‏توانند، تحصيلات لازم را در زمينه‏ى خاك، آب و مسائل گوناگون كشاورزى ببينند، بعد، به جان اين سرزمين پُربركت بيفتند و بركات الهى را از آن استخراج كنند؛ اين كار ممكن است. دستگاه‏هاى ديگر هم البته بايد كمك كنند. اين، مطلبى بود كه مى‏خواستم به شما كشاورزها بگويم. كارتان بزرگ و مهم است؛ مهم در ابعاد ملى. اگر درست نگاه كنيم، با اهميت نظام جمهورى اسلامى و اين پرچم برافراشته‏ى اسلام در اين سرزمين، كار شما در ابعاد بين‏المللى مهم است. اين كار را قدر بدانيد و خدا را شكر كنيد بر اين كه يك چنين توفيقى به شما ارزانى داشته است؛ روز به روز در اين كار پيش برويد و جوان‏ها، حداقل جوان‏هاى همان خانواده‏ها و جوان‏هاى ديگرى كه در اين رشته تحصيل كرده و علاقه و شوق دارند، به خيل انبوه كشاورزان ما ملحق بشوند.مسؤولان با اين نگاه، با نگاهِ «حايز اهميت»، بايد به بخش كشاورزى نگاه كنند. بخش كشاورزى يك محور اصلى در اداره‏ى كشور است؛ و بايد با اين چشم در تنظيم معلومات دانشگاهى، در تخصيص بودجه، در گماشتن افراد كارآمد و توانا در رأس كارها، به آن نگاه كرد؛ بايد امر كشاورزى را در كشور سبك نشمرند. البته صنعت هم مهم است و وقتى ما روى كشاورزى تكيه مى‏كنيم، صنعت را نفى نمى‏كنيم؛ آن هم يك محور اساسى ديگرى براى پيشرفت كشور است؛ اما جاذبه‏هاى گوناگون و زرق و برق و نام و نشان بخش‏هاى ديگر، مبادا اهميت اين بخش بسيار مهم را تحت‏الشعاع قرار بدهد؛ شريان اصلى زندگى جامعه، در اين بخش است و زندگى واقعى و ملموس جامعه - حيات اجتماعى - در اين بخش، بيشتر معنا پيدا مى‏كند؛ چون اين‏جا مسأله‏ى غذا و مسأله‏ى امنيت غذايى و مسأله‏ى استقلال ناشى از امنيت غذايى و خودكفايى مطرح است؛ اين نكته‏ى اول، كه مسؤولان با اين چشم به مسأله‏ى كشاورزى نگاه كنند. اين نگاه - همان‏طور كه گفتيم - در دانشگاه، در بخش‏هاى دانشگاهى مربوط به كشاورزى، در تنظيم درس‏ها، در گرفتن دانشجو، در پرداختن به استاد، اثر مى‏گذارد، تا بقيه‏ى خدمات گوناگونى كه دولت مى‏تواند به كشاورزان بدهد؛ مانند آنچه كه مربوط به بانك‏هاست، آنچه كه مربوط به سازمان مديريت و برنامه‏ريزى است، آنچه كه مربوط به خود وزارت جهاد كشاورزى است.نكته‏ى دوم براى مسؤولان اين است كه در كار كشاورزى، همين‏طور كه اسم شما جهاد كشاورزى است، جهادى حركت كنيد. ما از اول انقلاب، هر كار بزرگى كه توانسته‏ايم انجام بدهيم، به بركت اعتماد به نفس و بلندپروازى و كار جهادى بوده است. جوانانِ جهاد سازندگى آن روزى كارهاى بزرگ را در اين كشور شروع كردند كه حتى آن كسانى كه جلوى چشم‏شان اين كارهاى بزرگ انجام مى‏گرفت، باور نمى‏كردند كه جوان ايرانى قادر به اين كارهاست. در دوران رژيم طاغوت، گندم را از امريكا مى‏خريدند و سيلو را روس‏ها برايشان مى‏ساختند؛ آنها سيلو را هم نمى‏توانستند بسازند! بايد روس‏ها مى‏آمدند؛ اين صنعت در ايران نبود. در سال‏هاى اول انقلاب، اين جوانان جهاد دانشگاهى آمدند و گفتند امام دستور داده‏اند مردم گندم بكارند؛ خوب، گندم سيلو لازم دارد؛ درِ خانه‏ى چه كسى برويم، جز درِ خانه‏ى همت و ابتكار خودمان؛ شروع كردند. افرادى مى‏ديدند كه اين سيلو بالا مى‏رود - البته در روز اول، با ظرفيت كم - اما باور نمى‏كردند! و امروز كشور ما يكى از كشورهاى مطرح از لحاظ سيلوسازى در دنياست؛ به بركت همين جوان‏ها. كار جهادى، اين است. در هر بخشى از بخش‏هاى گوناگون صنعتى و فنى و علمى و تحقيقاتى كه ما با روحيه‏ى جهادى وارد شديم، پيش رفته‏ايم. روحيه‏ى جهادى يعنى چه؟ يعنى اعتقاد به اين كه «ما مى‏توانيم»؛ و كارِ بى‏وقفه و خستگى‏ناپذير و استفاده از همه‏ى ظرفيت وجودى و ذهنى و اعتماد به جوان‏ها. الان در همين بخش انرژى هسته‏يى كه اين همه دنياى استكبار را سراسيمه كرده، اكثر كسانى كه در آن‏جا مشغول كار هستند، جوان‏هاى تحصيلكرده‏اند؛ صدها جوانِ كم‏سال و تحصيلكرده، اين چرخ را مى‏چرخانند و اين عزت را براى كشور پديد آورده‏اند. در همه‏ى بخش‏ها همين‏طور است. به نيروهاى بااستعداد، چه از جوان‏ها باشند و چه از انسان‏هاى با تجربه، اعتماد كنند. اعتماد به اين افراد و توكل به خداى متعال و اخلاص نيت براى خدا، اساس كار است. جهاد كشاورزى بايد در معناى حقيقى كلمه، براى مسائل كشاورزى كشور و دامدارى و بقيه‏ى كارهايى كه برعهده‏ى اين وزارت است، جهادى عمل كند.مسأله‏ى سوم اين است كه ما به كشاورزمان مى‏گوييم تلاش كنيد تا امنيت غذايى براى كشور به وجود بياوريد؛ اما به مسؤولان‏مان مى‏گوييم اين پايان كار نيست؛ ما بايستى به صادركنندگان اين محصولات تبديل شويم؛ ما بايد بتوانيم ديگران را بهره‏مند كنيم. اين كار، كارِ دستگاه‏هاى گوناگون دولتى است كه وسايلش را فراهم كنند؛ ما مى‏توانيم.مرتب از اين‏كه ما از لحاظ آب در مضيقه هستيم، حرف مى‏زنند؛ خوب بله، ما مى‏دانيم كشور ما از آن كشورهاى پُر آب نيست؛ اما آيا از همين آبى كه امروز داريم، استفاده‏ى بهينه مى‏شود؟ جواب، منفى است. اين، جزو كارهاى وزارت جهاد كشاورزى و وزارت‏خانه‏ها و دستگاه‏هاى گوناگون دولتى است كه آموزش چگونگى استفاده‏ى از آب، تنظيم جريان آب در بخش‏هاى مختلف، نگهدارى از همين مقدار آبى كه از نزولات مبارك آسمانى است، با انواع و اقسام شيوه‏هايى كه امروز در دنيا معمول است، جزو كارها قرار بگيرد. بنابراين، كشور ما از كشورهاى پُر آب نيست، اما همين مقدار آبى كه داريم، قادر است محصولات كشاورزى را سيراب كند. در زمين هم همين‏طور هستيم. من در گزارش‏ها خوانده‏ام كه ما امروز اندكى بيش از هجده ميليون هكتار زمينِ قابل كشت داريم؛ در بخش‏هاى مختلف: ديمى و آبى و باغى و غيره، كه اين مقدار مى‏تواند به سى ميليون هكتار افزايش پيدا كند؛ يعنى نزديك به دو برابر. من در بعضى از بخش‏هاى اين كشور - در مسافرت‏هايى كه كرده‏ام - زمين‏هايى را ديده‏ام كه با «كار» مى‏توانند تبديل بشوند به زمين‏هاى قابل كشت. ما خيلى امكانات در اين كشور داريم. ما يك كشورِ به معناى حقيقى كلمه غنى هستيم و اين «غنا» را مردم بايد حس كنند؛ از اين غنا بايد استفاده كنند. به زارع مى‏توانيم بگوييم روى اين زمين، خوب و با شيوه‏ى علمى كار كن و محصول به دست بياور؛ چيز ديگرى در اختيار او نيست؛ ولى اين مسؤولانند كه بايستى نظام اين كار را طراحى كنند.بر روى دانه‏هاى روغنى و كُلزا يا زيتون هم كار شود. يكى از كارهاى خوب اين دولت اين است كه مى‏خواهند زيتون را هر چه بيش از پيش ترويج كنند؛ وارد سبد غذايى مردم كنند، كه جزو كارهاى بسيار خوب است. البته كشور بايستى حتماً در برنج و گوشت و لبنيات هم به خودكفايى برسد؛ اين جزو كارهايى است كه مسؤولان دولتى بايد بكنند.بخش آموزش كشاورزى و ترويج و استفاده از دانش موجود دنيا در دانشگاه‏هاى ما و فرستادن جوان‏ها براى كمك به روستايى‏ها، جزو كارهاى بسيار مهم است. البته به همه‏ى روستاييان و همه‏ى كشاورزان و كسانى كه دست‏اندركار كشاورزى‏اند، توصيه مى‏شود كه از اين جوانان مطلع و خبره در كار كشاورزى استقبال كنند. بنده در بعضى از روستاها از نزديك ملاحظه كردم كه جوان‏هاى خبره و دانش‏آموخته‏ى كشاورزى، يك نفرشان بيكار نمانده بود! همه در مزارع مشغول كار شده بودند و نتيجه اين شده بود كه آن بخش از لحاظ محصول كشاورزى، رشد فوق‏العاده‏يى كرد، كه در بيانات اين عزيزان هم اين مسأله را شنيديد. بايد از شيوه‏هاى علمى استفاده كرد.عزيزان من! امروز كشور شما، كشورى است در حال حركت به جلو. اين حرف‏ها مربوط به كشاورزى است؛ ولى ما در قضيه‏ى صنعت، در قضيه‏ى تحقيقات، در امر سياست، در رشته‏هاى گوناگون علوم، در پديد آوردن مسائل نو، در همه جا، حركت‏هايى را به بركت انقلاب و به بركت نظام جمهورى اسلامى مشاهده مى‏كنيم، كه كشور به بركت آنها خواهد توانست اين فاصله‏ى ژرفى را كه دشمنان ميان اين كشور و ميان كشورهاى پيشرفته به‏وجود آورده‏اند، پُر كند. حركت امروزِ كشور، حركت مباركى است؛ حركتِ سرشار از اميد و نگاه به آينده. كارى كه امروز دستگاه‏هاى مختلف مى‏كنند، چه در اين بخش - بخش كشاورزى - چه در بخش‏هاى ديگر، بايد يك قاعده‏ى محكمى باشد كه بتوانند بعد از بيست سال - وقتى دوران سند چشم‏انداز بيست ساله تمام شد - احساس افتخار كنند و بگويند ما بوديم كه اين تدابير را انديشيديم و امروز كشور بعد از گذشت بيست سال، به اين رشد و اعتلاء رسيده است؛ كه مى‏رسيم ان‏شاءاللَّه. جوان‏هاى ما - شماها - خواهيد ديد ان‏شاءاللَّه آن روز را؛ و دشمنان مستكبر نظام جمهورى اسلامى از همين مى‏ترسند و علت دشمنى‏ها، همين است. آنها از اين‏كه يك كشورى، يك ملتى، با تمسك به اسلام بتواند به اين قله‏ى عظيم زندگى مدنى و افتخارات تمدنى خود برسد، نگرانند؛ چون مى‏دانند اين بهترين مروج اسلام و بهترين مروج معنويت است؛ مى‏دانند كه اگر اين راه را اين ملت طى كرد، جلوى زياده‏خواهى‏ها و زياده‏خوارى‏هاى آنها گرفته خواهد شد. كمپانى‏هاى غاصب صهيونيست‏ها و ديگران، مى‏خواهند دنيا را بچاپند؛ سختشان است كه ببينند يك ملتى در مقابل داعيه‏هاى آنها اين‏طور در همه‏ى بخش‏ها جلو مى‏رود؛ اما على‏رغم آنها ملت ايران به پيش خواهد رفت و اسلامِ عزيز سربلندتر از آنچه كه هست، خواهد شد و ان‏شاءاللَّه پرچم عزت اسلامى بر بلنداى اين ملت و همه‏ى دنياى اسلام به اهتزاز در خواهد آمد.از خداوند متعال سلامت و سعادت همه‏ى شما را مسألت مى‏كنم و اميدوارم مشمول ادعيه‏ى زاكيه‏ى حضرت بقيةاللَّه (ارواحنافداه) باشيد و ان‏شاءاللَّه همه‏تان موفق باشيد.

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار روحانيان و مبلغان در آستانه‏ى ماه محرم
05/ 11/ 84
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

نزديكى ماه محرم و ايّام پُرحماسه و پُرتپش عاشورا، اين فرصت را به اين بنده‏ حقير داده است كه در خدمت شما عزيزان - جمعى از فضلا، گويندگان، واعظان و بيداركنندگان دل‏ها و مغزها و فكرها - باشم.
از اين‏كه زحمت كشيديد تشريف آورديد، تشكر مى‏كنم؛ بخصوص عزيزانى كه از قم تشريف آوردند. يك جمله در باب عاشورا و يك جمله هم در باب تبليغ عرض كنيم:
در باب عاشورا آنچه كه عرض مى‏كنم - البته يك سطر از يك كتاب قطور است - اين است كه عاشورا يك حادثه‏ى تاريخىِ صرف نبود؛ عاشورا يك فرهنگ، يك جريان مستمر و يك سرمشق دائمى براى امت اسلام بود. حضرت ابى‏عبداللَّه (عليه‏السّلام) با اين حركت - كه در زمان خود داراى توجيه عقلانى و منطقى كاملاً روشنى بود - يك سرمشق را براى امت اسلامى نوشت و گذاشت. اين سرمشق فقط شهيد شدن هم نيست؛ يك چيزِ مركب و پيچيده و بسيار عميق است. سه عنصر در حركت حضرت ابى‏عبداللَّه (عليه‏السّلام) وجود دارد: عنصر منطق و عقل، عنصر حماسه و عزت، و عنصر عاطفه.
عنصر منطق و عقل در اين حركت، در بيانات آن بزرگوار متجلى است؛ قبل از شروع اين حركت، از هنگام حضور در مدينه تا روز شهادت. جمله، جمله‏ى اين بيانات نورانى، بيان‏كننده‏ى يك منطق مستحكم است. خلاصه‏ى اين منطق هم اين است كه وقتى شرايط وجود داشت و متناسب بود، وظيفه‏ى مسلمان، «اقدام» است؛ اين اقدام خطر داشته باشد در عالى‏ترين مراحل، يا نداشته باشد. خطرِ بالاترين، آن است كه انسان جان خود و عزيزان و نواميس نزديك خود - همسر، خواهر، فرزندان و دختران - را در طبق اخلاص بگذارد و به ميدان ببرد و در معرض اسارت قرار دهد. اينها چيزهايى است كه از بس تكرار شده، براى ما عادى شده، در حالى كه هر يك از اين كلمات، تكان‏دهنده است. بنابراين، حتى اگر خطر در اين حد هم وجود داشته باشد، وقتى شرايط براى اقدام متناسبِ با اين خطر وجود دارد، انسان بايد اقدام كند و دنيا نبايد جلوى انسان را بگيرد؛ ملاحظه‏كارى و محافظه‏كارى نبايد مانع انسان شود؛ لذت و راحت و عافيتِ جسمانى نبايد مانع راهِ انسان شود؛ انسان بايد حركت كند. اگر حركت نكرد، اركان ايمان و اسلام او بر جا نيست. «انّ رسول‏اللَّه (صلّ ‏اللَّه‏ عليه‏ وآله) قال: من رأى سلطانا جائرا مستحلّا لحرم اللَّه و لم يغيّر عليه بفعل و لاقول كان حقّا على‏اللَّه ان يدخله مدخله»؛ منطق، اين است. وقتى اساس دين در خطر است، اگر شما در مقابل اين حادثه‏ى فزيع، با قول و فعل وارد نشويد، حقِ على‏اللَّه است كه انسان بى‏مسؤوليت و بى‏تعهد را با همان وضعيتى كه آن طرف مقابل - آن مستكبر و آن ظالم - را با آن روبه‏رو مى‏كند، مواجه كند.
حسين‏بن‏على (عليه‏السّلام) در خلال بيانات گوناگون - در مكه و مدينه و در بخش‏هاى مختلف راه، و در وصيت به محمدبن‏حنفيه اين وظيفه را تبيين كرده و آن را بيان فرموده است. حسين‏بن‏على (عليه‏السلام) عاقبتِ اين كار را مى‏دانست؛ نبايد تصور كرد كه حضرت براى رسيدن به قدرت - كه البته هدف آن قدرت، مقدس است - چشمش را بست و براى آن قدرت حركت كرد؛ نه، هيچ لزومى ندارد كه يك نگاه روشنفكرانه ما را به اين‏جا بكشاند. نخير، عاقبت اين راه هم بر حسب محاسبات دقيق براى امام حسين (عليه‏السّلام) با روشن‏بينى امامت قابل حدس و واضح بود؛ اما «مسأله» آن‏قدر اهميت دارد كه وقتى شخصى با نفاستِ جان حسين‏بن‏على (عليه‏السّلام) در مقابل اين مسأله قرار مى‏گيرد، بايد جان خود را در طبق اخلاص بگذارد و به ميدان ببرد؛ اين براى مسلمان‏ها تا روز قيامت درس است و اين درس عمل هم شده است و فقط اين‏طور نبوده كه درسى براى سرمشق دادن روى تخته‏ى سياه بنويسند، كه بعد هم پاك بشود؛ نه، اين با رنگ الهى در پيشانى تاريخ اسلام ثبت شد و ندا داد و پاسخ گرفت، تا امروز.
در محرّم سال 42، امامِ بزرگوار ما از اين ممشاء استفاده كرد و آن حادثه‏ى عظيم پانزده خرداد به وجود آمد. در محرّم سال 1357 هم امام عزيز ما باز از همين حادثه الهام گرفت و گفت: «خون بر شمشير پيروز است» و آن حادثه‏ى تاريخى بى‏نظير - يعنى انقلاب اسلامى - پديد آمد. اين، مالِ زمان خود ماست؛ جلوى چشم خود ماست؛ ولى در طول تاريخ هم اين پرچم براى ملت‏ها پرچمِ فتح و ظفر بوده است و در آينده هم بايد همين‏طور باشد و همين‏طور خواهد بود. اين بخشِ «منطق»، كه عقلانى است و استدلال در آن هست. بنابراين، صرفِ يك نگاه عاطفى، حركت امام حسين را تفسير نمى‏كند و بر تحليل جوانب اين مسأله قادر نيست.
عنصر دوم، حماسه است؛ يعنى اين مجاهدتى كه بايد انجام بگيرد، بايد با عزت اسلامى انجام بگيرد؛ چون «العزّةللَّه و لرسوله و للمؤمنين». مسلمان در راهِ همين حركت و اين مجاهدت هم، بايستى از عزت خود و اسلام حفاظت كند. در اوج مظلوميت، چهره را كه نگاه مى‏كنى، يك چهره‏ى حماسى و عزتمند است. اگر به مبارزات سياسى، نظامىِ گوناگونِ تاريخ معاصر خودمان نگاه كنيد، حتى آنهايى كه تفنگ گرفته‏اند و به جنگ روياروى جسمى اقدام كرده‏اند، مى‏بينيد كه گاهى اوقات خودشان را ذليل كردند! اما در منطق عاشورا، اين مسأله وجود ندارد؛ همان جايى هم كه حسين‏بن‏على (عليه‏السّلام) يك شب را مهلت مى‏گيرد، عزتمندانه مهلت مى‏گيرد؛ همان جايى هم كه مى‏گويد: «هل من ناصرٍ» - استنصار مى‏كند - از موضع عزت و اقتدار است؛ آن جايى كه در بين راه مدينه تا كوفه با آدم‏هاى گوناگون برخورد مى‏كند و با آنها حرف مى‏زند و از بعضى از آنها يارى مى‏گيرد، از موضع ضعف و ناتوانى نيست؛ اين هم يك عنصر برجسته‏ى ديگر است. اين عنصر در همه‏ى مجاهداتى كه رهروان عاشورايى در برنامه‏ى خود مى‏گنجانند، بايد ديده شود. همه‏ى اقدام‏هاى مجاهدت‏آميز - چه سياسى، چه تبليغى، چه آن‏جايى كه جاى فداكارى جانى است - بايد از موضع عزت باشد. در روز عاشورا در مدرسه‏ى فيضيه، چهره‏ى امام را نگاه كنيد: يك روحانى‏اى كه نه سرباز مسلح دارد و نه يك فشنگ در همه‏ى موجودى خود دارد، آن‏چنان با عزت حرف مى‏زند كه سنگينى عزت او، زانوى دشمن را خم مى‏كند؛ اين موضع عزت است. امام در همه‏ى احوال همين‏طور بود؛ تنها، بى‏كس، بدون عِدّه و عُدّه، اما عزيز؛ اين چهره‏ى امام بزرگوار ما بود. خدا را شكر كنيم كه ما در زمانى قرار گرفتيم كه يك نمونه‏ى عينى از آنچه را كه بارها و سال‏ها گفته‏ايم و خوانده‏ايم و شنيده‏ايم، جلوى چشم ما قرار داد و به چشم خودمان او را ديديم؛ و او، امام بزرگوار ما بود.
عنصر سوم، عاطفه است؛ يعنى هم در خود حادثه و هم در ادامه و استمرار حادثه، عاطفه يك نقش تعيين‏كننده‏اى ايجاد كرده است، كه باعث شد مرزى بين جريان عاشورايى و جريان شيعى با جريان‏هاى ديگر پيدا شود. حادثه‏ى عاشورا، خشك و صرفاً استدلالى نيست، بلكه در آن عاطفه با عشق و محبت و ترحم و گريه همراه است. قدرت عاطفه، قدرت عظيمى است؛ لذا ما را امر مى‏كنند به گريستن، گرياندن و حادثه را تشريح كردن. زينب كبرى (سلام‏اللَّه‏عليها) در كوفه و شام منطقى حرف مى‏زند، اما مرثيه مى‏خواند؛ امام سجاد بر روى منبر شام، با آن عزت و صلابت بر فرق حكومت اموى مى‏كوبد، اما مرثيه مى‏خواند. اين مرثيه‏خوانى تا امروز ادامه دارد و بايد تا ابد ادامه داشته باشد، تا عواطف متوجه بشود. در فضاى عاطفى و در فضاى عشق و محبت است كه مى‏توان خيلى از حقايق را فهميد، كه در خارج از اين فضاها نمى‏توان فهميد. اين سه عنصر، سه عنصر اصلىِ تشكيل‏دهنده‏ى حركت عاشورايى حسين‏بن‏على (ارواحنافداه) است كه يك كتاب حرف است و گوشه‏اى از مسائل عاشوراى حسينى است؛ اما همين يك گوشه براى ما درس‏هاى فراوانى دارد.
ما مبلّغان، زير نام حسين‏بن‏على تبليغ مى‏كنيم. اين فرصت بزرگ را يادِ اين بزرگوار به مبلّغان دين بخشيده است، كه بتوانند تبليغ دين را در سطوح مختلف انجام بدهند. هر يك از آن سه عنصر بايد در تبليغ ما نقش داشته باشد؛ هم صِرف پرداختن به عاطفه و فراموش كردن جنبه‏ى منطق و عقل كه در ماجراى حسين‏بن‏على (عليه‏السّلام) نهفته است، كوچك كردن حادثه است، هم فراموش كردن جنبه‏ى حماسه و عزت، ناقص كردن اين حادثه‏ى عظيم و شكستن يك جواهر گرانبهاست؛ اين مسأله را بايد همه - روضه‏خوان، منبرى و مداح - مراقب باشيم.
تبليغ يعنى چه؟ تبليغ يعنى رساندن؛ بايد برسانيد. به كجا؟ به گوش؟ نه؛ به دل. بعضى از تبليغ‏هاى ما حتى به گوش هم درست نمى‏رسد! گوش هم حتى آن را تحمل و منتقل نمى‏كند! گوش كه گرفت، مى‏دهد به مغز؛ قضيه اين‏جا نبايد تمام بشود، بلكه بايد بيايد در دل نفوذ و رسوخ كند و به هويت ما هويت مستمع - تبديل شود. تبليغ براى اين است. ما تبليغ نمى‏كنيم فقط براى اين‏كه چيزى گفته باشيم؛ ما تبليغ مى‏كنيم براى اين‏كه آنچه را كه موضوع تبليغ است، در دل مخاطب وارد شود و نفوذ كند. آن چيست؟ آن، همه‏ى آن چيزهايى است كه در اسلام به عنوان ارزش، مورد حمايت جان و حرم و ناموس حضرت ابى‏عبداللَّه (عليه‏السّلام) قرار گرفت، كه همه‏ى پيغمبران و اولياى الهى ديگر و وجود مقدس رسول‏اللَّه هم همين‏طور عمل كردند، كه البته مظهرش حسين‏بن‏على (عليه‏السّلام) است. ما مى‏خواهيم منطق دين، ارزش‏هاى دينى، اخلاق دينى و همه‏ى چيزهايى را كه در بناى يك شخصيت انسانى بر مبناى دين تأثير دارد، تبليغ كنيم؛ براى اين‏كه مخاطب ما به همين شخصيت دينى تبديل شود.
از جمله‏ى اين كارها، بناى حكومت اسلامى است. اين را من عرض بكنم كه تشكيل حكومت اسلامى، يكى از معجزه‏گون‏ترين كارهاست، اما اين مسأله نبايد تشكيل هويت انسانى افراد را - فرد فردِ انسان‏هايى را كه ما با آنها سر و كار داريم - از ياد ما ببرد. اين، خيلى مهم است. نبى مكرّم اسلام انسان‏ها را اول ساخت؛ اول اين پايه‏ها را تراشيد، تا توانست اين بنا را بر روى دوش آنها قرار دهد. در تمام مدت آن ده سال - كه بيش از صد سال كار در اين ده سال متراكم شده است - پيغمبر در همه جا؛ در بحبوحه‏ى جنگ، در هنگام ساختن، در هنگام عبادت كردن، در هنگام گفتگو كردن با مردم، بناى هويت انسان‏هاى مخاطبِ خودش را فراموش نكرد؛ پيغمبر در غوغاى جنگ‏هاى خطرناك مثل احزاب، بدر و اُحد هم انسان‏سازى مى‏كرد. آيات قرآن را ملاحظه كنيد! «انسان‏سازى» هدفِ اين تبليغ است و اين، يكى از بزرگترين كارهاست.
از دو طرف نبايد لطمه بخوريم: نه ما بايد مسائل سياسى را بكلى از حيطه‏ى حرف و گفت و تلاش و مجاهدتِ تبليغى خودمان خارج كنيم؛ آن‏چنان كه دشمنان روى آن ده‏ها سال سرمايه‏گذارى كردند، ولى نهضت اسلامى آمد و اين سرمايه‏گذارى را آتش زد و از بين برد و گفتار و انديشه‏ى سياسى را وارد متن فعاليت‏هاى دينى كرد، و نه از اين طرف بايد بيفتيم كه تصور كنيم همه‏ى منبر، همه‏ى تبليغ، همه‏ى مخاطبه‏ى با مردم و با مؤمنين، يعنى اين كه بنشينيم مسائل امريكا و اسرائيل و مسائل سياسى را تحليل كنيم؛ نخير، يك كارِ واجب‏تر اگر نباشد، واجب ديگرى وجود دارد و آن، دلِ مخاطب شماست. دل و جان و فكر او را بايستى تعمير و آباد و سيراب كنيم. البته اين به يك منبع درونى احتياج دارد. ماها بايد يك چيزى در خودمان داشته باشيم تا بتوانيم اين تأثير را بر مخاطب بگذاريم، والّا نمى‏شود. در آن سرمايه‏ى درونى، بايد عنصر فكر و منطق باشد؛ بايد به فكر و منطقِ درست مجهز شويم، تا حرف سُست زده نشود. آنهايى كه گفته‏اند يكى از مؤثرترين حمله‏ها، دفاع‏هاى ناقص و بد است، حرف كاملاً درستى زده‏اند. وقتى دفاع از دين، ضعيف و سُست و بد باشد، تأثيرش از حمله‏ى به دين، بيشتر است؛ بايد از اين، به خدا پناه ببريم. مبادا در حرف و منبر و تبليغ ما - آنچه به عنوان تبليغ داريم انجام مى‏دهيم - حرف سُست، بى‏منطق و ثابت نشده‏اى وجود داشته باشد. گاهى بعضى از چيزهايى كه در كتابى هست و سند ندارد، خود، يك حكمت و مسأله‏ى اخلاقى است، كه ديگر سند نمى‏خواهد و مى‏توانيم آن را بيان كنيم؛ اين، عيبى ندارد؛ اما يك وقت هست كه يك چيزى دور از ذهن مخاطب است، كه باورش براى او مشكل است؛ اين را نبايد بگوييم؛ چون اين مسأله، او را از اصل قضيه دور مى‏كند و موجب موهون شدن دين و مبلّغ دين در ذهن و دل او مى‏شود و خيال مى‏كند اين، از منطق عارى است؛ در حالى كه پايه‏ى كار ما منطق است. بنابراين، منطق، عنصر اصلى در تبليغ ماست.
بعد از اين، نوبت به چگونه عمل كردنِ ما مى‏رسد. ما در فلان شهر يا روستا براى تبليغ وارد مى‏شويم؛ رفتار، نشست و برخاست، معاشرت، نگاه و عبادت ما، دلبستگى يا دلبسته نبودن ما به تنعمات دنيوى و خورد و خواب ما، رساترين تبليغ يا ضدتبليغ است؛ درست باشد، تبليغ است؛ غلط باشد، ضدتبليغ است. ما در محيط اجتماعى و محيط زندگى چطور مى‏توانيم دل مردم را به منشأ گفتار خودمان مطمئن كنيم و اعتماد آنها را برانگيزيم؛ در حالى كه از مذمتِ شهوات دنيوى حرف مى‏زنيم و در عمل خداى نكرده خودمان طور ديگرى عمل مى‏كنيم! از مذمت دل سپردن به پول و حركت كردن و مجاهدت كردن در راه زياده‏خواهى‏هاى دنيوى حرف بزنيم؛ اما عمل ما طور ديگرى باشد! چطور چنين چيزى ممكن است اثر بكند؟! يا اثر اصلاً نمى‏كند، يا اثرِ زودگذر مى‏كند، يا اثرى مى‏كند كه بعد با كشف واقعيتِ كار ما، درست به ضداثر تبديل مى‏شود. بنابراين، عمل بسيار مهم است.
عنصر سوم، هنرمندى در نحوه‏ى بيان است. من به منبر خيلى عقيده دارم. امروز اينترنت، ماهواره، تلويزيون و ابزارهاى گوناگون ارتباطىِ فراوان هست، اما هيچ‏كدام از اينها منبر نيست؛ منبر يعنى روبه‏رو و نفس‏به‏نفس حرف زدن؛ اين يك تأثير مشخص و ممتازى دارد كه در هيچ‏كدام از شيوه‏هاى ديگر، اين تأثير وجود ندارد. اين را بايد نگه داشت؛ چيز باارزشى است؛ منتها بايستى آن را هنرمندانه ادا كرد تا بتواند اثر ببخشد.
يك نكته در همين زمينه‏ى تبليغ عرض بكنم: در دعاى صحيفه‏ى سجاديه يك جا حضرت سجاد (عليه‏السّلام) از طرف خودش به خداوند متعال عرض مى‏كند كه: «تفعل ذلك يا الهى بمن خوفه اكثر من رجائه لا ان يكون خوفه قنوطاً»؛ من خوفم از رجايم بيشتر است، نه اين‏كه مأيوس باشم. اين، يك اعلان رسمى و دستورالعمل است. خوف را همراه رجاء حتماً به دل‏ها بدميد؛ و خوف را بيشتر. اين‏كه ما آيات رحمت الهى را بخوانيم - كه بعضى از اين آيات و مبشرات، مخصوص يك دسته‏ى خاصى از مؤمنين است و به ما ربطى ندارد - و يك عده‏اى را غافل كنيم و نتيجه‏اش اين بشود كه خيال كنند - با يك توهّم معنويت - غرق در معنويتند و از واجبات و ضروريات دين در عمل غافل بمانند، درست نيست. در قرآن، بشارت مخصوص مؤمنين است؛ اما انذار براى همه است؛ مؤمن و كافر مورد انذارند. پيغمبر خدا گريه مى‏كند، شخصى عرض مى‏كند: يا رسول‏اللَّه! خداوند فرمود: «ليغفر لك اللَّه ما تقدّم من ذنبك و ما تأخر». اين گريه براى چيست؟ عرض مى‏كند: «أولا اكون عبدا شاكرا»؛ يعنى اگر شكر آن مغفرت را نكنم، پايه‏ى آن مغفرت سُست خواهد شد. در همه حال، انذار بايد بر دل ما و مستمعان ما حاكم باشد. راه، راهِ دشوارى است؛ بشر بايست خود را براى پيمودن اين راه و رسيدن به آن سرمنزل آماده كند.
كار تبليغ، كارِ بسيار بزرگ، حساس و مؤثرى است. امروز بركات تبليغ‏هاى گذشته را مشاهده مى‏كنيم و فردا بركات تبليغ امروزِ شما را ان‏شاءاللَّه جامعه مشاهده خواهد كرد. تأثيرات تبليغ، دفعى و آنى نيست؛ طولانى‏مدت است. مبلّغ دين اگر ظواهرى را مشاهده مى‏كند كه به گمان او ظواهر غير دينى است، مأيوس نشود. اين توهّماتى كه بعضى شايع مى‏كنند كه جوان‏ها از دين برگشته‏اند، همه را جنگ روانى بدانيد، كه واقع قضيه هم همين است. اين‏طور نيست؛ جوان‏هاى ما دل را به طرفِ دين دارند و تشنه‏ى حقايق دينند و دل‏هاشان تشنه است. هر جوانِ سالم‏الفطره و سالم‏الطبيعه‏اى اين‏طور است؛ مخصوص اين‏جا هم نيست. اين‏جا بحمداللَّه زمينه هم آماده است؛ تشنه‏اند و مشتاق؛ بايد كامِ جان آنها را سيراب و با حقايق دينى شيرين كرد؛ اين نتيجه‏اش را خواهد بخشيد و فرداى جامعه‏ى ما از اين موهبت‏ها بهره‏مند خواهد شد.
از خداى متعال مسألت مى‏كنيم كه همه‏ى ما و شما را هم قدردان تبليغ دين، ارزش‏هاى الهى و اين صراط مستقيمى كه انقلاب در مقابل ما باز كرده است، قرار بدهد و هم ان‏شاءاللَّه ما را موفق بدارد كه بتوانيم به اين وظايف سنگين عمل كنيم.

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى در ديدار پرسنل نيروى هوايى‏‏
18/ 11/ 84
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

خاطره‏ى نوزده بهمن يك خاطره‏ى افتخاربرانگيز است. جوانان نيروى هوايى - چه همافران، چه افسران و چه درجه‏داران - آن روز يك كار عاشورايى كردند(شما جوانهاى عزيزى كه در اين جلسه هستيد، وزن و اهميت آن كار را در آن دورانِ تعيين‏كننده و عجيب، شايد نتوانيد درست حدس بزنيد.) و اين كار عاشورايى نه فقط آن روز، بلكه در طول دوران بيست‏وهفت ساله، به يك نقطه‏ى اثرگذار و شعاع‏آفرين تبديل شد.
نيروى هوايى در طول اين سال‏ها در صفوف مقدم همه‏ى كارهاى افتخارآميزى كه از نيروهاى مسلح انتظار مى‏رفت، قرار گرفت. در دوران دفاع مقدس، نيروى هوايى در بخش آفند و پدافند كارهاى درخشانى كرد. من نمى‏دانم آيا شما جوانان عزيز از تاريخچه‏ى فعاليت‏هاى نيرو در اين دوران پُرماجرا مطلع هستيد يا نه، اما همين‏قدر بدانيد كه برترين مجاهدت‏هايى كه در يك دفاع مقدس ممكن است براى يك نظامى پيش بيايد، در نيروى هوايى پيش آمد و دلاوران نيروى هوايى از عهده‏ى آن برآمدند. بايد اين مسائل دقيق، امانتدارانه و به دور از مبالغه - احتياج به مبالغه نيست؛ واقعيات آن‏قدر شگفت‏انگيز و آن‏قدر باعظمت است كه هر چشمِ‏دل و هر بصيرتى را به خود متوجه مى‏كند - در اختيار نسل جوان گذاشته شود.
در عرصه‏ى سازندگى هم اولين بخش از ارتش كه جهاد خودكفايى را به معناى حقيقى كلمه در خود ايجاد كرد، نيروى هوايى بود. بنده از نزديك در جريان فعاليت‏هاى جهاد خودكفايى در نيروى هوايى و در ساير سازمان‏هاى ارتش بودم، كه كارهاى باارزشى را انجام داده‏اند. ميل به استقلال، ميل به اين‏كه ارتشىِ ايرانى و مسلمان بتواند سر خود را بالا بگيرد و به نيروى ذاتى خود افتخار كند، اول در اين نيرو بود كه سر كشيد و به كارهاى بزرگ و باارزشى منتهى شد و گره‏هايى را باز كرد.
امروز شما كاركنان نيروى هوايى - نظاميانى كه در اين بخش مهم مشغول فعاليتيد - جايگاه خودتان را درست بشناسيد. نيروى هوايى بسيار مهم است؛ به يك معنا تعيين‏كننده است. امروز بخش پدافند شما جزو مؤثرترين بخش‏هاى همه‏ى دستگاه‏هاى نظامى كشور براى دفاع از عزت، استقلال و سربلندى ملت ايران است، كه جز با همت و اراده و اعتماد به نفس و توكل شما به خدا و كار خستگى‏ناپذيرتان، اين قله‏هاى بلند را نمى‏شود فتح كرد. يك روز نيروى هوايى با آن كار بزرگ خود در بيست‏ودو بهمن، تحول را در مجموعه‏ى كشور به وجود آورد. شايد آن جوان‏هايى كه آن روز آمدند، نمى‏دانستند كه چه كار مهمى انجام مى‏دهند - يك ايمان، يك عشق آنها را به ميدان كشانده بود - اما كار آنها بشدت در كل حركت انقلاب تأثيرگذار بود. بنابراين، هر بخشى از بخش‏هاى نيروهاى مسلح و بيرون از نيروهاى مسلح، مى‏توانند در مواقع خاصى بشدت اثرگذار باشند. به خود اعتماد كنيد، از نيروى درونى و ذاتى خود استفاده كنيد و بدانيد كه شما مى‏توانيد بخش خودتان را با اراده و ابتكار و نوآورى و فعاليت خودتان، در سطح بالا، وسيله‏ى عزت ملت خودتان قرار بدهيد؛ مى‏شود؛ تا حالا هم امتحان كرده‏ايم و شده است. كارِ سازماندهى‏شده، منظم، با اعتماد به خود، و با حفظ آن انضباط دقيق و ظريف نظامى، و با اخلاص، و با توكل به خدا؛ در همه‏ى قسمت‏هاى شما يك چنين كارى با اين روح و با اين جوهر و حقيقت، مى‏تواند تأثيرات بزرگى را بگذارد.
ماجراى عاشورا هم درس است؛ درسِ اقدام و نهراسيدن از خطرات و وارد شدن در ميدان‏هاى بزرگ. آن تجربه با آن خصوصيات و با آن دشوارى، از عهده‏ى حسين‏بن‏على(عليه‏السّلام ) برمى‏آمد؛ از عهده‏ى ديگرى برنمى‏آمد و برنمى‏آيد؛ ليكن در دامنه‏ى آن قله‏ى بلند و رفيع، كارهاى زياد و نقش‏هاى گوناگونى هست كه من و شما مى‏توانيم انجام بدهيم.
ملت ما را در طول سال‏هاى متمادى به يك ملت وابسته تبديل كرده بوند؛ ملت ما را با تبليغات پيوسته، از فرهنگ خود، از اعتماد به خود تهى كرده بودند؛ ملت ما را به خود بى‏اعتماد و نااميد كرده بودند. ملتى با اين سابقه‏ى تاريخى، در اين موقعيت حساس جغرافيايى، با اين همه استعداد انسانى و طبيعىِ نهفته‏ى در اين سرزمين، تبديل شده بود به وسيله‏اى براى استفاده و بهره‏بردارى قدرت‏هاى بيگانه؛ مدتى انگليس، بعد هم امريكا؛ اما اين انقلاب ما را بيدار كرد؛ ما را به خود آورد؛ اين همان حركت عاشورايى بود. اين اقدامِ بزرگ، سرنوشت و راه ما را عوض كرد. ما امروز در راه عزت، در راه استقلال، در راه استفاده از استعدادهاى طبيعى و انسانى خودمان حركت مى‏كنيم و پيش رفته‏ايم و دنيا هم تا حدود زيادى به اين اعتراف كرده و آن را قبول كرده است؛ چاره‏يى ندارد؛ اما ما بايد اين راه را ادامه بدهيم. هيچ ملتى با تنبلى و تن‏آسايى نخواهد توانست به عزت برسد. رسيدن به استقلال، رسيدن به عزت ملى، رسيدن به كرامت انسانى، براى يك ملت هزينه دارد، كه بايد اين هزينه را متحمل شد و بايد تلاش كرد؛ بايد به عاقبت كار، اميدوارانه و واقع‏بينانه نگاه كرد، كه يك نگاه واقع‏بينانه، اميد به انسان خواهد بخشيد. اين دشمن است كه مى‏خواهد شما را مأيوس كند. هر بخشى از بخش‏هاى كشور وظيفه‏يى دارند؛ نيروهاى مسلح، ارتش جمهورى اسلامى، نيروى هوايى، وظايف ويژه‏ى خودشان را دارند؛ بايد اين وظايف را با دقت و با پيگيرى و اهتمام انجام دهند.
مسايلى امروز در دنيا مطرح است كه براى ما حايز اهميت است. مى‏بينيد درباره‏ى توانايى فنى و علمى ملت ايران، دستگاه سلطه و استكبار چه جنجال و سراسيمگى از خود نشان مى‏دهد. اين هياهويى كه بر سر مسأله‏ى هسته‏يى راه انداخته‏اند، از روى سراسيمگى است؛ دستپاچه‏اند. دستگاه سلطه نمى‏خواهد؛ نمى‏پسندد كه غير از محدوده‏ى خودشان، قدرت فناورى و قدرت علمى، آن هم به صورت مستقل و ناوابسته، در اختيار ملت‏ها قرار بگيرد. حالا كه مى‏بينند يك ملت بدون تكيه به آنها توانسته است يك فناورى فاخرِ علمى را به دست بياورد، ناراحتند. به‏دروغ، رئيس جمهور امريكا و ديگران، مرتب از سلاح اتمى اسم مى‏آورند؛ اين براى توجيه موضع خشمگينانه‏ى خودشان هست؛ والّا مى‏دانند كه در اين‏جا مسأله، مسأله‏ى سلاح اتمى نيست؛ مسأله‏ى استقلال يك ملت است. آنها مجامع جهانى را هم زير نفوذ خودشان مى‏گيرند و مجامع جهانى، يكى پس از ديگرى، آبروى خودشان را بر اثر نفوذ آنها از دست مى‏دهند. معاهده‏ى عدم توسعه‏ى سلاح‏هاى اتمى را - كه معروف به معاهده‏ى »ان‏پى‏تى« است - خودِ غربى‏ها نوشتند، خودشان هم روز شنبه آن را مچاله كردند؛ از حيّزِ انتفاع آن را ساقط كردند! چرا ملت‏ها بايستى تسليم اراده‏ى كسانى باشند كه جز به اعمال زور و اعمال قدرت و اعمال سلطه، به چيز ديگرى راضى نيستند؟ آنها براى ملت‏ها، براى علم و براى اخلاق در سطح بشرى، هيچ ارزشى قايل نيستند. اين نداى ملت ايران و پيام انقلاب ما به ملت‏ها - ملت‏هاى مسلمان و غيرمسلمان - است: حركتى كه جمهورى اسلامى كرده، يك حركت كاملاً همراه با اتمام‏حجت است. در طول دو سال و نيم، نظام جمهورى اسلامى همه‏ى راه‏هاى بهانه‏گيرى اينها را بست و هر جا سوءظنى داشتند، وسيله‏ى رفع سوءظن آنها را فراهم كرد. بنابراين، در پايان كار، ناگزير شدند اعلام كنند كه مسأله، سوءظن به ساخت سلاح هسته‏يى نيست، بلكه مسأله، فناورى هسته‏يى است!
آنها مى‏خواهند ملت ايران اين فناورى را نداشته باشد؛ يعنى وابسته و عقب باشد، تا فاصله‏ى بين ملت‏هاى سلطه‏گر و ديگر ملت‏ها هرگز كم نشود. معلوم است كه اين حرف، براى ملت ايران قابل شنيدن نيست؛ قابل تحمل نيست. اين ملت را با دورانى كه سفير امريكا و سفير انگليس در تهران با محمدرضا شاه مى‏نشستند و مى‏گفتند و او ناگزير بود عمل كند و عمل مى‏كرد، نمى‏شود مقايسه كنند؛ آن دوران، گذشت.
امروز اين ملت، وسط ميدان آمده است؛ امروز مسؤولان ملت، مظهر اراده‏ى مردم و مظهر خواست اين ملتند و بايد مظهر اقتدار اين ملت هم باشند. اگر مسؤولانى بر سر كار باشند كه نتوانند اقتدار ملى و عزت اين ملت را نشان بدهند، نماينده‏ى اين ملت نيستند. اقدام رئيس‏جمهور محترم در صدور بيانيه و دستور به سازمان انرژى اتمى، درست همان چيزى بود كه متناسب با عزت و اقتدار اين ملت بود. خوشبختانه آنچه كه مسؤولان در طول اين مدت و امروز تصميم گرفته‏اند، متكى به كارِ كارشناسى و متكى به عقبه‏ى دورانديش و خبره و وارد در مسائل سياسىِ بين‏المللى و مسائل فنى است؛ مى‏فهمند چه كار مى‏كنند و درست عمل كرده‏اند. آن كسانى كه منتظرند ملت ايران از خود ضعف نشان بدهد، بدانند كه ملت ايران در مسير عزت و اقتدار ملى و استقلالِ خود، در مقابل هيچ تهديدى ضعف نشان نخواهد داد. و تجربه‏ى بيست‏وهفت ساله‏ى ما، تجربه‏ى انقلاب، تجربه‏ى دوران دفاع مقدس و تجربه‏هاى بعدى، همه، همين حقيقت را به ما تفهيم مى‏كند و براى ما تكرار مى‏كند كه اقتدار ملى اين كشور و اين ملت را نبايد دست‏كم گرفت.
قدرت‏هاى سلطه‏گر، ابزار زياد و گزينه‏هاى متعددى در اختيار ندارند؛ استكبار با تشر راه خود را باز مى‏كند. مهمترين ابزار استكبار، تشر و اخم است. اگر دولت‏هاى اسلامى، دولت‏هاى جهان سوم و ملت‏ها قدر قدرت خودشان را بدانند، اين ابزار ناكارآمد خواهد شد. ملت ايران قدر خود را دانسته است.
مسأله‏ى مهمتر، مسأله‏ى رسواكننده‏ى تمدن غربى در زمينه‏ى آزادى بيان است. اين حركت زشت اهانت به نبى مكرم اسلام (صلّى‏اللَّه‏عليه‏وآله)، از همه مهمتر است. اين قضيه، ليبرال دمكراسى‏يى كه غرب، پرچم آن را سرِ دست گرفته است و به آن افتخار مى‏كند، رسوا مى‏كند. آزادى بيان - كه آنها دم از آن مى‏زنند - به آنها اجازه نمى‏دهد كه در باب افسانه‏ى كشتار يهوديان - معروف به هلوكاست - كسى ترديد بكند. در آن قضيه، جاى آزادى بيان نيست! در كشورهاى اروپايى، افراد زيادى - از دانشمند و محقق و مورخ و مطبوعاتى و غيره - از ترس جرأت نمى‏كنند ترديدى را كه نسبت به اين قضيه در دل‏شان هست، ابراز كنند. بعضى‏ها هم معتقدند قضيه از اصل دروغ است، اما جرأت نمى‏كنند بگويند؛ چون ديده‏اند هر كس بگويد، مجازات خواهد شد؛ زندان مى‏اندازند، تعقيب مى‏كنند، از حقوق محرومش مى‏كنند؛ اما اهانت به مقدسات يك ميليارد و نيم مسلمان - آن هم بى‏دليل، بدون اين‏كه دعوايى در بين باشد؛ بدون اين‏كه اين طرف اهانتى به آنها كرده باشد - مجاز است و مشمول آزادى بيان! مسأله بر سر آن مطبوعات يا كاريكاتوريستى نيست كه صهيونيست‏ها پولى به او داده‏اند كه كاريكاتورى بكشد - با اهداف پليدى كه صهيونيست‏ها دارند - و او هم كشيده، بلكه مسأله بر سر زمامداران اروپايى است كه از اين كار دفاع مى‏كنند و پشت سر اين عملِ پست و سخيف قرار مى‏گيرند و به عنوان آزادى بيان، آن را مجاز مى‏شمرند! من حدس مى‏زنم كه اصل قضيه، توطئه‏ى عميق صهيونيستى است. مسأله، مسأله‏ى رو در رو قرار دادن مسلمانان و مسيحيان است؛ چون براى صهيونيست‏ها اين مسأله، بسيار حايز اهميت و لازم است كه جامعه‏ى عظيم اسلامى را در سرتاسر عالم در مقابل مسيحى‏ها و مسيحى‏ها را در مقابل مسلمان‏ها قرار بدهند.
آن روزى كه رئيس جمهور امريكا از دهنش پريد - بعد از قضيه‏ى يازده سپتامبر - و گفت جنگ صليبى شروع شده و بعد كه فهميدند اشتباه كرده‏اند و نبايد مى‏گفتند و بنا كردند به رُفو كردن، آن روز كسى به »نكته«ى قضيه توجه نكرد، كه اين «جنگ صليبى» چيست. جنگ صليبى، جنگ ملت‏هاى مسيحى و ملت‏هاى مسلمان است. آنها مى‏خواهند مقدمات آن را فراهم كنند، كه ملت‏ها را به جان هم بيندازند. هم مسلمانان عالم، هم مسيحيان عالم، بايد خيلى هشيار باشند، تا بازيچه‏ى دست اين سياستمداران خبيث نشوند.
چند سال قبل، يكى از سران اروپا در ملاقات با من، صحبت از جنگ مسيحى و مسلمان كرد! من حساس شدم؛ با اين‏كه آن شخص، آدم چندان وزينى نبود و نيست، ليكن چون مرتبط و متصل با امريكا و پيرو آن كشور بود، اين حرف، من را حساس كرد؛ و امروز مى‏بينم كه دست‏هاى صهيونيستى در دنياى مسيحى و در اروپا، اين كار را زمينه‏سازى مى‏كنند. به چه دليل بايد اهانتى كه در يك ماه و نيم يا دو ماه پيش در روزنامه‏يى و در يك كشورى درج شده، بعد از گذشت مدتى، باز مجدداً همان اهانت در كشورهاى اروپاى مركزى و اروپاى غربى، پى‏درپى چاپ شود!؟ انگيزه‏ى اين كار چيست؟ چه دستى در كار است؟ ملت‏هاى مسلمان بجا و به‏موقع عكس‏العمل نشان دادند و بايد هم نشان بدهند. وجود مقدس خاتم‏الأنبياء (صلّى‏اللَّه‏عليه‏وآله‏� �سلّم)، كانون همه‏ى عشق‏ها و محبت‏هاى دنياى اسلام است؛ محور و مركز اتحاد و اتفاق و هماهنگى همه‏ى مذاهب اسلامى است و جا دارد كه مسلمان‏ها از خودشان، حميت و غيرت و عكس‏العمل نشان بدهند؛ اما همه بدانند كه اين تظاهرات، اين خشمِ بجا و مقدسى كه مسلمان‏ها دارند، عليه مسيحيان دنيا نيست، بلكه عليه دست‏هاى پنهان و خبيث صهيونيست‏هاست، كه سياستمداران دنياى سلطه را بازيچه‏ى خود دارند و مطبوعات و رسانه‏هاى فراوانى هم در اختيار آنهاست؛ همان‏هايى كه امروز بر دولت كنونى امريكا به‏كلى حاكمند و در اروپا هم فعاليت مى‏كنند. آنها وقتى در فلسطين ضربه خوردند و پيروزى حماس بر آنها سخت‏ترين شوك را وارد كرد، مى‏خواهند آن شكست را اين‏طورى عليه مسلمان‏ها جبران كنند، تا بلكه بتوانند آبروى ريخته‏ى در فلسطين را طور ديگرى جبران كنند.
امريكايى‏ها رسماً اعلان كردند كه هر گروهى در فلسطين مقابل حماس قرار بگيرد، حاضرند به آنها پول بدهند؛ و دادند، و امكان تبليغاتى هم به آنها دادند؛ اما على‏رغم آنها و به كورى چشم امريكا و صهيونيست‏هاى غاصبِ فلسطين، مبارزان حماس پيروز شدند. اگر امروز در هر جاى دنياى اسلامى يك انتخابات آزاد برگزار شود، همين قضيه اتفاق خواهد افتاد و گروه مخالف امريكا رأى خواهند آورد؛ چون دل و عواطف مردم و ميل سياسى آنها، امروز اين است.
امروز امريكا يك چهره‏ى بشدت زشت و منفور است؛ و نفرت از امريكا مخصوص ملت ما نيست. امروز امريكا در دل‏ها و در عواطف و در اراده‏ى مردم اين منطقه صددرصد شكست‏خورده است؛ هر چند حالا هارت و هورتى بكنند، جنجالى راه بيندازند؛ اما وقتى پاى عمل به ميان بيايد و نوبت حضور ملت‏ها برسد، آن وقت معلوم خواهد شد كه امريكا در اين‏جا چه‏كاره است. اينها دچار تناقض هم هستند؛ از طرفى مى‏گويند دمكراسى، از طرفى هر دمكراسى‏يى به وجود بيايد، به ضرر آنهاست؛ لذا با دمكراسى‏ها و با نتايج آن مخالفت مى‏كنند و هر جا بتوانند، دست مى‏برند؛ هر جا هم نتوانند، از دور سمپاشى مى‏كنند.
ملت ايران با قدرت و خونسردى تمام، اين منظره‏ى شگفت‏آور را نگاه مى‏كند. ملت ما ثمرات عظيم انقلاب خودش را در دنياى اسلام، يكى‏يكى مى‏بيند؛ به چشم، ميوه‏دهى اين نهال را مى‏بيند، كه بعد از اين، بيشتر هم خواهد شد. ملت ايران راه خود را با قدرت پيش رفته است و به فضل الهى، به حول و قوه‏ى الهى، بعد از اين هم با قدرت پيش خواهد رفت؛ و ما يكى پس از ديگرى، ارتفاعات و قلل عزت و افتخار را فتح خواهيم كرد؛ نه با جنگ و خونريزى، بلكه با صبر و استقامت و اراده‏ى محكم و تدبير لازم؛ همچنان كه تا امروز پيش رفته‏ايم و قله‏هاى زيادى را فتح كرده‏ايم.
ملت، وحدت خودش را بايد حفظ كند؛ ايمان خودش را بايد حفظ كند؛ عزم راسخ خودش را بايد حفظ كند، كه مى‏كند. در راهپيمايى بيست‏ودو بهمن، ملت ايران به توفيق الهى، بار ديگر نشان خواهند داد كه چه مى‏گويند و چه مى‏خواهند و عزم راسخ آنها متوجه به چيست. همه‏ى دنيا، چشمهايشان را باز كنند و بيست‏ودو بهمنِ امسال را هم مثل سال‏هاى قبل تماشا كنند.
تفضلات و هدايت الهى و دستگيرى الهى، دستگير ماست و بزرگ‏ترين كمك ماست؛ ما دل به توفيق الهى بسته‏ايم؛ تلاش را مى‏كنيم، حركت را انجام مى‏دهيم؛ اما اين حركت ما، كالبد است؛ روح اين كالبد، تفضل الهى و هدايت الهى و لطف الهى است. سعى كنيد دل‏ها را آماده‏ى پذيرش اين هدايت و لطف كنيد. بخصوص به جوان‏هاى عزيز، فرزندان خودم در نيروى هوايى و در نقاط ديگر عرض مى‏كنم كه قدر دل‏هاى پاك و ضميرهاى روشن و صاف خودتان را بدانيد و ارتباطتان را با خدا قوى كنيد؛ از خدا بخواهيد. و ان‏شاءاللَّه دل‏ها را بيش از پيش به نور تفضل الهى روشن كنيد؛ و خداوند ادعيه‏ى زاكيه‏ى حضرت بقيةاللَّه (ارواحنافداه) را شامل حال همه‏ى شما قرار بدهد.

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار استانداران سراسر كشور
13/ 12/ 84
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

دوستان و برادران خيلى خوش آمديد!

نكته‏ى اصلى و اساس قضيه اين است كه استاندار در هر استانى جايگاه خودش را درست تشخيص بدهد و به معناى واقعى كلمه، مسئوليت‏هاى اين جايگاه را بر دوش خودش احساس كند. به گمان بنده استاندار در هر استانى، نقش رئيس دولت را در آن استان دارد. نمى‏شود استاندار بگويد كه فلان بخش به مسئوليت خودش عمل نكرد و اين كار به اين دليل عقب افتاد؛ نه، استاندار بايد با تلاش خودش، با تماس با مركز و دولت، كارى كند كه همه‏ى بخش‏هاى مختلف بتوانند كارشان را آنجا انجام دهند. استاندار لازم است كارها را پيگيرى كند، تا انجام بگيرد؛ ما تا الان ملاك‏مان براى ضعف و قوت استاندارها اين بود؛ يعنى اگر يك استاندار هر هفته شوراى تأمين را هم تشكيل بدهد و كارهاى ديگر هم بكند، اما كارهاى استان پيش نرود - ولو كارهايى كه مربوط به وزارت راه است، مربوط به وزارت نيرو يا فلان وزارتخانه است - ما استاندار را ضعيف مى‏دانيم؛ قضاوت ما در مورد استاندارها ناشى از اين مسئله است. پس، اولين مطلب اين است كه استاندار جايگاه خودش و مسئوليت سنگينى را كه پذيرفته، بداند.
مطلب دوم اين است كه توجه بكنيد كه الان كشور آماده براى كار است. بحمداللَّه كشور در امنيت و در آمادگى عمومى، و با اميد مواج در دل‏هاى مردم قرار دارد.
امروز خوشبختانه مردم با يك اميد، با يك خوش‏بينى، با يك احساس وابستگى به مركزيت كشور و دولت، خودشان را در معرض گذاشته‏اند كه شما كار كنيد (شما يعنى دولت. وقتى ما دولت را از لحاظ مسئوليتى تجزيه كنيم و ريز شويم، در همان مراتب اول، مى‏رسد به استانداران) مردم آماده هستند و زمينه بسيار خوب است. وضعيت كنونى دولت و وضع خاص رئيس جمهور و نوع برخوردى كه الان در گفتار و كردار با مردم صورت مى‏گيرد، خيلى زمينه‏ى خوبى را به وجود آورده و مردم حقيقتاً اميدوار شده‏اند. اگر شما به هر بخشى از بخش‏هاى مراجعات مردمى سركشى كنيد - كه بنده اطلاع دارم - مى‏بينيد كه در اين برهه، شكايات مردم كم شده؛ نه از باب اين‏كه مشكلات از بين رفته؛ نه، مشكلات اگر هم كم شده باشد، آن قدر كم نشده كه شكايات مردم از بين برود، بلكه به خاطر اين است كه مردم اميدوار شده‏اند. اميد، نقش ايفا مى‏كند؛ مردم احساس مى‏كنند كارها پيشرفت مى‏كند.
برادران عزيز! از اولى كه اين انقلاب پيروز شد و اين نظام سر كار آمد، ما در كشورمان با يك چالش پيش‏بينى شده و متوقعى روبه‏رو بوده‏ايم و هستيم و تا مدت‏ها خواهيم بود. اگر كسى خيال كند كه ما مى‏توانيم نظام جمهورى اسلامىِ با اين معيارها و با اين مرزهاى تعريف شده را داشته باشيم و در عين حال، قدرت‏هاى مسلط بر جهان - كه نقطه‏ى مقابل اين معيارهاى ما هستند - سر جاى خودشان بنشينند و نه به ما تعرضى بكنند، بلكه حتى به ما كمك بكنند، اين انتظار، انتظار كاملاً ناسنجيده‏اى است؛ اصلاً انتظارش را نبايد داشت. ما با معيار «عدالت بين‏المللى»، «گرايش به معنويت»، «كرامت دادن به نوع انسان» و «گرايش به دين خدا و به معنويت و اخلاق معنوى»، سر كار آمده‏ايم؛ ما با معيار تن ندادن به قدرت‏طلبى و زياده‏خواهىِ سيطره‏جويان عالم سركار آمده‏ايم؛ اينها، معيارهاى جمهورى اسلامى است. بديهى است كه وقتى شما بنايتان مواجهه‏ى با زورگويى است، زورگوهاى عالم با شما سرِ سازش نخواهند داشت؛ و اين، چالش ايجاد مى‏كند. اين چالش از اول انقلاب بوده، تا الان هم هست، بعد از اين هم تا وقتى كه مأيوس نشده‏اند، وجود دارد. بايد خودتان و اين كشور را به جايى برسانيد كه مأيوس بشوند. آن وقت هم چالش‏ها باقى خواهد بود؛ منتها با تأثيرات كمترى. بنابراين، هميشه خودتان را در ميدان چالش و مواجهه‏ى با افزون‏طلبان بدانيد و با اين نگاه مسائل خودتان را دنبال كنيد.
كسانى كه چالش عمده‏ى نظام با آنهاست، مصلحت خودشان را در چه مى‏بينند؟ امريكا مصلحت خودش را در ايران، با سر پا بودن نظام جمهورى اسلامى، در چه وضعيتى مى‏بيند؟ او، مصلحت خودش را در ايجاد اختلاف و از بين بردن اين يكپارچگى‏اى كه امروز شما در مردم مشاهده مى‏كنيد و در متوقف كردن حركت علمى كشور، مى‏بيند؛ چون علم و دست برتر علمى، راز پيشرفت هر كشورى در اقتدار اقتصادى، سياسى، نظامى و روحيه‏اى است. ما اين حركت را سال‏هاست كه شروع كرده‏ايم و خوب پيش مى‏رويم و حركت با روند تصاعدى قابل قبول و با تضاعف بالا مى‏رود؛ اگر چه كه آنها دلشان مى‏خواهد اين حركت متوقف شود؛ زيرا مصلحت آنها در متوقف كردن موج خدمت‏رسانى است. شعار خدمت‏رسانى كه چند سال است در كشور مطرح شده، الان به يك گفتمان تبديل شده و دولت كنونى هم بر اساس اين گفتمان وسط ميدان آمده و زمام كار را به دست گرفته است. اينها مى‏خواهند خط خدمت‏رسانى متوقف شود. مصلحت آنها در ايجاد ناامنى است و انگيزه‏هاى ايجاد ناامنى، فراوان است. شما گزارش‏هايى داريد و ما هم گزارش‏هاى متعدد و فراوانى داريم، كه مى‏خواهند از طرق مختلف ناامنى ايجاد كنند. مصلحت آنها در سرگرم كردن دولت به كشمكش‏ها و لفاظى‏هاى سياسى و خط و جناحى است؛ مصلحت آنها در نوميد كردن مردم است؛ در گرفتن ايمان مردم به صحت شعارها و صحت اين راه است؛ در بى‏نشاط كردن مردم است. اينها كارهايى است كه به طور طبيعى روشن است. ما حتّى اگر يك گزارش هم نداشته باشيم، مى‏دانيم كه مصلحت امريكا و قدرت‏هاى صهيونيستى و آنهايى كه آن جبهه را در مقابل ما تشكيل مى‏دهند، در ايجاد اين كارهاست. علاوه بر اين‏كه گزارش‏هايى هم داريم كه همين‏ها را تأييد مى‏كند و نشان مى‏دهد كه واقعاً دنبال اين مسائلند.
شما رئيس جمهور استان هستيد. در مقابل اين مسائل مى‏خواهيد چه كار كنيد؟ اين، ملاك كار است. اولويت‏ها و روشتان را با توجه به اين چيزها انتخاب كنيد. اين مطالبى كه آقايان گفتيد، مطالب بسيار خوبى بود - هم آنچه كه استاندارهاى محترم گفتند و هم آنچه كه وزير محترم بيان كردند - حالا شما چه كار مى‏كنيد؟ آن را بايد در صحنه‏ى عمل نشان دهيد و كارى كه انجام مى‏دهيد، مشخص كنيد. بايد برويد دنبال كار و آن را رها نكنيد؛ آن را دست كم نگيريد و از كار خسته نشويد. زمان به سرعت مى‏گذرد. ببينيد! از دوره‏ى مسئوليت شما شش ماه گذشت. از هشت تا شش ماه - كه در يك دوره‏ى چهار ساله است - يك هشتمش گذشت و هفت تاى آن باقى مانده است، كه آن هم به سرعت مى‏گذرد. سعى كنيد در اين مدت - كه مدت زيادى هم نيست - كارهاى بسيارى را انجام دهيد كه اگر خود شما خواستيد ادامه دهيد، خرسند باشيد و كار آينده‏ى خودتان را تسهيل كنيد. اگر هم بنا شد كس ديگرى بعد از شما بيايد، نگاه كند به كار شما و در دل خود - حتّى اگر در زبان هم نخواهد شما را مدح كند - شما را مدح كند و بگويد چه استاندار خوبى اينجا بوده و چه كارهاى خوبى انجام داده كه ما امروز مى‏توانيم آن كارها را ادامه دهيم. بايد اين‏طورى پيش برويم.
آنچه كه به نظر من مى‏رسد، اين است كه شما بايد مسئله‏ى امنيت را خيلى جدى بگيريد. خدمت‏رسانى، كه مهم است و جلب رضايت مردم را هم خيلى بايد جدى بگيريد. سفرهاى استانىِ آقاى رئيس جمهور و هيئت دولت، جزوِ كارهاى خيلى خوب است. رفتن در ميان مردم و حرف‏ها را بى‏واسطه از زبان آنها شنيدن، خيلى در شكل بخشيدن به انگيزه‏هاى آن كسى كه كار متوجه به اوست، تأثير دارد. البته در كنار اين كار، دو چيز را حتماً رعايت كنيد: يكى اين‏كه با يك گفته‏ى ناسنجيده، توقعى را كه قابل برآورده شدن نيست يا به‏زودى قابل برآورده شدن نيست، در مردم زنده نكنيد، تا تلاقى بين قول و عمل از نظر مردم ناممكن جلوه نكند. دوم اين‏كه اين خدمت‏رسانى‏ها - كه كارهاى نقد و نزديك و شبيه مُسكّن است - نبايد موجب شود كه شما را از كارهاى زيربنايى و اساسى باز بدارد؛ ما به هر دو كار احتياج داريم؛ نه بايد فقط چسبيد به كارهاى زيربنايى و از نيازهاى روزمره‏ى مردم غافل شد - كه اين بسيار چيز خطرناكى است - و نه عكسش درست است كه ما سرگرم شويم به كارهاى امداد و فورى و اضطرارى، و از آن چيزهايى كه نگاه بلندمدتِ ما را اقتضا مى‏كند، غافل شويم. به اين دو نكته حتماً توجه شود.
رفتارتان بايد مردمى، عادلانه و متواضعانه باشد. آقايان! با مردم گرم بگيريد؛ در مقابل مردم تواضع كنيد؛ به ميان مردم برويد؛ در موارد مقتضى به خانه‏هاى مردم سر بزنيد. شكوه استاندارى، شما را هضم نكند؛ بر شما غلبه نكند؛ اين بسيار بسيار مهم است. مردم ببينند كسى از خودشان است؛ در اين صورت، هيبت استاندار هم بيشتر حفظ خواهد شد. نبادا خيال كنيد كه اگر كسى منقطع از مردم شد، هيبت بيشترى پيدا مى‏كند؛ نه، هيبت براى مسئولان خوب است كه مردم نسبت به آنها تهيّبى داشته باشند؛ اما اين هيبت با رفتار معنوى شما حاصل مى‏شود. شما وقتى سالميد، وقتى به فكر منافع شخصى نيستيد، وقتى راحتِ خودتان را فداى راحتِ مردم مى‏كنيد و وقتى براى خدا كار مى‏كنيد و مخلصانه كار مى‏كنيد، خداى متعال هم محبت و هم هيبت شما را در دل مردم مى‏اندازد. من ديده‏ام مسئولانى را كه خودشان را از مردم جدا مى‏كردند، به خيال اين‏كه اين كار، يك شأن و تشخصى است! مردم كمترين اهميتى به اينها نمى‏دادند؛ يعنى هيچ عزتى هم در چشم مردم نداشتند. بنابراين، با مردم و در كنار مردم باشيد.
از نيروهاى مخلص و باكفايت غفلت نكنيد. در سرتاسر كشور نيروهايى هستند كه اى بسا براى مركزنشينان - كه ماها باشيم - شناخته شده نيستند، اما كفايت و اخلاص لازم را دارند؛ اينها را در چرخه‏ى كارها قرار دهيد و از نيرويشان استفاده كنيد. حتماً اهداف اساسى نظام و دولت، يعنى سند چشم‏انداز و برنامه‏ى پنج ساله را كه مصوّب است، در برنامه‏هاى خودتان در نظر بگيريد و اينها حتماً در برنامه‏هاى شما ديده بشود؛ در چارچوب آنها حركت كنيد.
من نكته‏ى اساسى را در همه‏ى اين كارها، همان «اخلاص»، «براى خدا كار كردن»، «مراقب خود بودن از لحاظ ارتباط با خدا» و «تقويت جنبه‏ى معنوى در خود» مى‏بينم و معتقدم آن كسى كه اهتمام مى‏ورزد به كار و خدمت، اگر بتواند اين رابطه را با خدا تقويت كند، خداى متعال به او كمك خواهد كرد و راه‏ها را در مقابلش باز خواهد كرد. و ان‏شاءاللَّه خداوند متعال توفيق خواهد داد كه بتوانيد اين كارهايى را كه بر عهده گرفته‏ايد، انجام دهيد. طورى باشد كه اگر ما يك بار ديگر شما را زيارت كرديم، آنچه كه شما خواهيد گفت، اين باشد كه: به طور مشخص ما اين كار را كرديم، اين اقدام بزرگ را انجام داديم و اين‏قدر پيش رفتيم.
زمينه براى خدمت خيلى آماده است و شما مردان خدمتيد؛ بايد در اين ميدان كمرها را محكم ببنديد و از دشمن هم نترسيد؛ هيچ ترسى از دشمن نداشته باشيد. از دشمن - يعنى همان جبهه‏ى متحد و در حقيقت نامتحد در باطن؛ «جان گرگان و سگان از هم جداست»؛ اينها گرگ و سگ‏هايى هستند كه يك گله عليه پيكر امت و جامعه‏ى اسلامى تشكيل داده‏اند؛ اما در حقيقت جان‏ها و دل‏هايشان هم مثل اجسامشان از همديگر جداست؛ ولى به ظاهر يك جبهه‏ى متحد عليه اسلام و پرچم برافراشته‏ى اسلام در كشور ما هستند. - نترسيد؛ از اينها مرعوب نشويد؛ اينها كارى نمى‏توانند بكنند. اگر ما خودمان را در اين خط مستقيم حفظ كنيم و استقامت به خرج دهيم، از آنها كارى ساخته نيست. تدابير آنها، همين‏هايى است كه داريد در دنيا مشاهده مى‏كنيد. اين تدابير شكست خورده است. امروز شما نگاه كنيد ببينيد امريكايى‏ها مصلحت خودشان را در عراق، در ايجاد اختلاف و در ناكارآمد نشان دادن دولت برآمده‏ى از مردم مى‏بينند و لذا براى ايجاد اختلاف و جنگ طايفه‏اى تلاش مى‏كنند، كه حالا همين حوادث فاجعه‏آميز روزهاى اخير در سامرا، نمونه‏اى از آنهاست. قبل از آن هم براى برانگيخته كردن احساسات مسلمان‏ها و اهداف سياسى گوناگونى كه داشتند، مسئله‏ى اهانت به نبى‏مكرم اسلام (عليه‏وعلى‏آله‏الصّلاةوا لسّلام) را - با كشيدن كاريكاتورها - مطرح كردند كه هر دو نوع كار، از يك جنس است؛ يعنى قدم گذاشتن در ميدان اهانت به مقدسات مردم، براى اين‏كه در تهيّجى كه پيش مى‏آيد، با برنامه‏ريزى، به اهداف خودشان برسند. نتيجه چه شد؟ نتوانستند. امروز قضيه‏ى كاريكاتورها به حركت عمومى دنياى اسلام و احساس نفرت دنياى اسلام از پنجه‏ى استكبار منتهى شده و ماجراى سامرا به وحدت شيعه و سنى در بسيارى از نقاط عالم منتهى شده؛ كه علماى شيعه و سنى بنشينند، با هم اعلاميه بدهند و با هم محكوم كنند. بنابراين، دشمن نمى‏تواند؛ نقشه‏هاى دشمن، نقشه‏هاى شناخته شده و تكرارى است؛ سال‏ها روى اين نقشه‏ها كار كرده‏اند؛ اما امروز دنياى اسلام بيدار است و با بيدارىِ دنياى اسلام، نمى‏توانند كارى بكنند. البته اين بيدارى را بايد حفظ كرد؛ برادران شيعه و سنى را بايد به هم نزديك كرد؛ دل‏هاى امت اسلامى را بايد به هم نزديك كرد. هدف دشمن را كه ايجاد فتنه‏ى طايفه‏اى و فتنه و اختلافات مذهبى است - چه در عراق و چه در بقيه‏ى نقاط عالم - بايد براى افكار عمومى مسلمان‏ها بيان و افشا كرد. اين كه امروز نمى‏خواهند بگذارند كه دولت عراق - كه مظهر شكست امريكاست - يك دمكراسى مردمى را از مردمى كه علاقه‏مند به اسلام هستند، تشكيل بدهد، مظهر شكست امريكا در عراق است؛ چون امريكايى‏ها براى اين كار به عراق نيامده بودند، آنها آمده بودند كه يك دولت طرفدار خودشان و ضامن منافع خودشان را در آنجا سر كار بياورند؛ نه اين‏كه يك مجموعه‏ى اسلامگرا بيايند كه با نگاه مرجع تقليد و با اشاره‏ى دست روحانيون مسئول، حركت و توقف مى‏كند. آنها نمى‏خواستند چنين دولتى سر كار بيايد؛ اما مردم عراق اين را مى‏خواستند و اين شد. حالا عراق را كه مظهر شكست سياست‏هاى امريكا در خاورميانه است، مى‏خواهند به شكلى به هم بريزند و اختلاف ايجاد كنند و نگذارند اين دولت - كه با افكار مردم و با آراى مردم سركار آمده است - به وظايف خودش عمل كند. ان‏شاءاللَّه ناكام خواهند بود و هوشيارى مردم عراق، مثل هوشيارى مردم ايران، پاسخ آنها را خواهد داد.
از خداى متعال مى‏خواهيم به شماها كمك كند و دست شماها را بگيرد؛ ان‏شاءاللَّه شما را هدايت كند كه بتوانيد با روحيه‏ى خوب و نشاط و اميد فراوان، در مردم نشاط و اميد ايجاد كنيد و ان‏شاءاللَّه كارها را به بهترين وجه انجام بدهيد و احساس كنيد كه كار پيشرفت مى‏كند؛ يعنى وقتى در روى زمين، در عرصه‏ى عمل و در ميدان، نگاه مى‏كنيد، خودتان احساس كنيد كه كارها پيشرفت مى‏كند. ان‏شاءاللَّه موفق باشد.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته

پيام رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ به مناسبت حلول سال 1385
29/ 12/ 84
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

يا مقلّب القلوب و الأبصار، يا مدبّر اللّيل و النهار، يا محوّل الحول و الاحوال، حوّل حالنا الى احسن الحال.

امسال، اول فروردين با ايّام اربعين حسينى همراه است. اربعين هم خود يك فروردين ديگر است. اولين شكوفه‏هاى عاشورايى در اربعين شكفته شد. اولين جوشش‏هاى چشمه‏ى جوشان محبت حسينى - كه شطّ هميشه جارى زيارت را در طول اين قرن‏ها به راه انداخته است - در اربعين پديد آمد. مغناطيس پُرجاذبه‏ى حسينى، اولين دل‏ها را در اربعين به سوى خود جذب كرد؛ رفتن جابربن‏عبداللَّه و عطيّه به زيارت امام حسين در روز اربعين، سرآغاز حركت پُربركتى بود كه در طول قرن‏ها تا امروز، پيوسته و پى‏درپى اين حركت پُرشكوه‏تر، پُرجاذبه‏تر و پُرشورتر شده است و نام و ياد عاشورا را روزبه‏روز در دنيا زنده‏تر كرده است.
تصادف اول فروردين با اربعين حسينى، در حقيقت تقارن دو فروردين است؛ تقارن دو بهار است. ضمن تسليت به همه‏ى مؤمنين و همه‏ى شيعيان و مسلمانان به مناسبت اربعين حسينى، عيد نوروز و آغاز بهار را به ايرانيان و به ديگر ملت‏هايى كه عيد نوروز را گرامى مى‏دارند، تبريك عرض مى‏كنم؛ بالخصوص به ايثارگران كشورمان و به خانواده‏هاى مجاهد و ايثارگرى كه با همه‏ى وجود و توان خود، در راه اعتلاى اسلام و ايران تلاش كردند.
خوشبختانه كشور با قطع نظر از بهار طبيعت، در بهار اميد و حركت و نشاط است. روى كار آمدن يك دولت مردمى، و حماسه‏ى خدمت‏رسانى و شور و نشاط جوانان در عرصه‏هاى مختلف، كشور را در فروردينى از اميد و نشاط قرار داده است؛ و عيد واقعى براى هر ملت، چنين وضعيتى است. اينها همه از بركات مشاركت عمومى و همبستگى ملى است كه ملت ايران در سال 84 آن را سرلوحه‏ى كار و تلاش خود قرار داد. موفقيت‏هاى ملت - چه در زمينه‏ى حضور مردمى و مشاركت عمومى، چه در نشان دادن شاخص‏هاى همبستگى ملى - در سال 84 درخشان بود. انتخابات پُرشكوه و حضور مردمى پُرشور و تشكيل يافتن يك دولت برخاسته‏ى از مردم و متعهد به خدمت‏رسانى؛ و پيشرفت‏ها و موفقيت‏هايى در زمينه‏هاى گوناگون در كشور، از موفقيت‏هاى بزرگ ملت ما در سال 84 بود.
درست است كه در كنار اين موفقيت‏هاى بزرگ، تلخى‏ها و سوانح و فقدان‏هاى دردناك و جفاهايى هم داشته‏ايم - چه به حرمت پيامبر اكرم، چه به قداست حريم عسكريين، چه به ياد شهيدان گرامى، چه به عزت ملت ايران - كه آنها را در سال گذشته ملت ايران آزموده؛ اما عزم انقلابى بر آن است كه به حول و قوه‏ى الهى، از تلخى‏ها، پلكانى به سوى شيرينى‏ها بسازيم و سختى‏ها را به سختكوشى‏ها تبديل كنيم؛ اين درس اسلام و درس پيامبر عظيم‏الشأن اسلام است.
در اين مقطع زمانى، ياد و نام مبارك پيامبر اعظم از هميشه زنده‏تر است؛ و اين يكى از تدابير حكمت و الطاف خفيّه‏ى الهى است. امروز امت اسلام و ملت ما بيش از هميشه به پيغمبر اعظم خود نيازمند است؛ به هدايت او، به بشارت و انذار او، به پيام و معنويت او، و به رحمتى كه او به انسان‏ها درس داد و تعليم داد. امروز درس پيغمبر اسلام براى امتش و براى همه‏ى بشريت، درسِ عالم شدن، قوى شدن، درس اخلاق و كرامت، درس رحمت، درس جهاد و عزت، و درس مقاومت است. پس نام امسال به طور طبيعى، نام مبارك پيامبر اعظم است. در سايه‏ى اين نام و اين ياد، ملت ما درس‏هاى پيغمبر را بايد مرور كند و آنها را به درس‏هاى زندگى و برنامه‏هاى جارى خود تبديل كند. ملت ما به شاگردى مكتب نبوى و درس محمّدى (صلّى‏اللَّه‏عليه‏وآله) افتخار مى‏كند. ملت ما پرچم اسلام را در ميان امت اسلامى با استقامت و استحكام برافراشته است؛ سختى‏ها را تحمل كرده است و كاميابى‏هاى حضور در اين ميدان شرف و افتخار را ديده است و به فضل الهى، كاميابى‏هاى بيشتر در راه است.
ما درس اخلاق پيغمبر، درس عزت پيامبر اعظم، درس علم‏آموزى و درس رحمت و كرامت و درس وحدتى را كه ايشان به ما داد و درس‏هاى زندگى ماست، بايد در برنامه‏ى زندگى خودمان قرار بدهيم.
امروز دولتى مصمم و خدمتگزار در وسط ميدان، با مردمى آماده به كار و سرشار از اميد، و با جوانانى پُرشور و بااستعداد، در اين سرزمين حضور دارند و اين نويد بزرگى براى آينده‏ى كشور و ملت ماست.
از خداوند متعال خواهانيم كه روح مطهر پيامبر اعظم را از ما خشنود كند و بركات خود را به آن پيامبر رحمت و عزت و به امت او روزبه‏روز افزون فرمايد؛ و قلب مقدس ولىّ‏عصر (ارواحنافداه) را از ما شاد كند و ما را در پيمودن اين راه دشوار موفق و مؤيّد بدارد؛ و روح شهيدان عزيز و روح مطهر امام بزرگوار ما را در جوار اولياء و بندگان صالحش، سرشار از نعمت خود قرار دهد.

والسّلام‏عليكم‏ورحمةاللّ َه‏وبركاته‏

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در سومين كنفرانس بين‏المللى قدس و حمايت از حقوق مردم فلسطين
25/ 1/ 85
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

الحمدللَّه ربّ العالمين و الصّلاة و السّلام على الرّسول الاعظم الامين و على اله الطاهرين و صحبه المنتجبين.
به شما ميهمانان عزيز، علما، متفكران، سياستمداران، مجاهدان و سنگرداران مرزهاى اعتقادى و جهادى اسلام خوش‏آمد مى‏گويم.
شما براى همفكرى و چاره‏جويى درباره‏ى بزرگترين مصيبتى كه در تاريخ معاصر با دسيسه‏هاى استعمار بر امت اسلامى وارد شده؛ يعنى اشغال فلسطين و قدس شريف، گرد هم آمده‏ايد. همزمانى اين اجلاس با سالروز ولادت رسول اعظم(صلّى‏اللَّه‏على‏اله ‏وسلّم) در سالى كه ملت ايران آن را به نام مبارك آن حضرت مزين كرده است، بايد براى همه‏ى ما الهام‏بخش مجاهدت و اتحاد و عزم راسخ و اعتماد به وعده‏ى الهى باشد و زمينه‏ساز رحمت و نصرت خداوند گردد؛ ان‏شاءاللَّه.
دوران كنونى، دوران بيدارى اسلامى است؛ و فلسطين در كانون اين بيدارى قرار گرفته است. اكنون نزديك به شصت سال از اشغال فلسطين مى‏گذرد و ملت مظلوم فلسطين دوران‏هاى پرمحنتى را با آزمون‏هاى گوناگون گذرانيده‏اند؛ از مقاومت‏هاى مظلومانه و مأيوسانه‏ى آغاز ماجرا و آوارگى و غربت و مشاهده‏ى نابودى خانه و كاشانه و قتل‏عام عزيزان و كسانشان، تا پناه بردن به مجامع بين‏المللى و تا روى آوردنِ به معامله‏هاى بى‏فرجام سياسى و قمار سراسرباختِ مبارزه‏ى با اشغالگر و واسطه كردن قدرت‏هايى كه خود مجرم اصلى در بروز و تداوم اين محنت بوده‏اند. محصول اين تجارب تاريخى، نسل نو و بالنده‏ى آن ملت رشيد و شجاع را به قله‏ى بيدارى و آزادگى رسانيد و آتشفشان انتفاضه را پديد آورد. در جبهه‏ى مقابل نيز مسيرى با مراحل متفاوت طى شد؛ از سبعيت بى‏رحمانه و عنان‏گسيخته و نسل‏كشى‏ها و ويرانگرى‏هاى خشم‏آلود و تجاوزهاى نظامى به همسايگان و داعيه‏ى از نيل تا فرات، تا دست‏اندازى سياسى و اقتصادى به منطقه، با استفاده از ضعف و خيانتِ برخى سياستمداران جهان اسلام، و ناگهان مواجهه با بيدارى شيرِ آرميده‏ى فلسطين و انتفاضه‏ى پرخروش ملتى به جان آمده و به‏پا خاسته.
محصول اين فرآيند پرماجرا كه در همه حال متكى به پول و زور دو دولت انگليس و امريكا و حمايت شرم‏آور آنان از جنايتكاران صهيونيست بود، امروز تزلزل و ترديد و يأسِ سردمداران رژيم غاصب و مواجهه‏ى آنان با موج پرخروش و فزاينده‏ى بيدارى اسلامى است. درست است كه امروز هم فلسطين عرصه‏ى قساوت‏آميزترين جنايات بشرى از سوى صهيونيست‏هاى بيگانه و غاصب بر صاحبان مظلوم آن است و به صورتى استثنايى فجيع‏ترين ستم‏ها به طور علنى و با افتخار از سوى دولت صهيونيستى انجام مى‏گيرد و اعلام مى‏شود، ولى يك نگاه به عرض و طول اين ماجراى شصت ساله، آشكارا از حقيقت تكان‏دهنده و عبرت‏آموزى خبر مى‏دهد و آن چيزى نيست جز دگرگون شدن صحنه و جابه‏جا شدن جايگاه اقتدار دو جبهه؛ هم در خودِ فلسطين و هم در خاورميانه و دنياى اسلام، كه اساساً فاجعه‏ى غصب فلسطين براى در قبضه گرفتن و سيطره‏ى بلندمدت و تضمين شده بر آن، از سوى سياستمداران غربى طراحى و اجرا شده بود.
فلسطين دهه‏ى 1940 را در نظر بياوريد: سرزمينى در قلب دنياى عرب، كشورى فقير، حكومتى ضعيف، مردمى بى‏خبر و همسايگانى دست‏نشانده‏ى استعمار؛ ثروتمندترين و مسلح‏ترين و شريرترين دولت غربى به تحريك صهيونيست‏ها آن را از دست مسلمانان بيرون مى‏آورد و به يك حزب نژادپرست و جرّار و تروريست مى‏سپارد. همه‏ى دولت‏هاى غربى و هر دو قطب سياسى متخاصم عالم به آن كمك مى‏كند؛ دولت‏هاى دست‏نشانده‏ى منطقه از قبيل ايرانِ پهلوى و بعضى ديگر به اسلام و عربيت پشت كرده، در خدمت آن قرار مى‏گيرند؛ پول و سلاح و علم و صنعت از سوى همه در اختيارش گذاشته مى‏شود؛ امريكا مانند قيّم و وكيل‏مدافع و كارپرداز او عمل مى‏كند و شوروى هم تنها در اين مسأله با امريكا هيچ مخالفتى نمى‏كند؛ قطعنامه‏هاى سازمان ملل در همان حد ضعيف و محافظه‏كارانه‏اش هم از سوى دولت جعلى و ياغى صهيونيست مورد بى‏اعتنايى كامل قرار مى‏گيرد؛ با پشتگرمى امريكا و اروپا به مصر، به سوريه، به اردن، به لبنان، حمله‏ى نظامى مى‏كند و بخش‏هايى را به قصد تصرف دائم اشغال مى‏كند؛ بى‏محابا از ترور و قتل و غارت حرف مى‏زند و تهديد مى‏كند و تروريست‏هاى معروف يكى پس از ديگرى در آن به حكومت مى‏رسند، كه آخرين آنها جنايتكار معروف «صبرا و شتيلا» ست. ده‏ها سال در صحنه‏ى فلسطين، دولت غاصب با چهره‏اى خشن، بى‏انعطاف، طلبگار و شكست‏ناپذير باقى مى‏ماند.
در جبهه‏ى مقابل، پس از آن ضعف و انكسارِ نخستين و ناكامى تلاش‏هاى نيمه‏كاره‏ى سال‏هاى اول، تجربه‏ها يك‏يك خود را مى‏آزمايند و دستاويزهاى فكرى و عملى از قوميت و ناسيوناليزم تا چپ‏گرايىِ ماركسيستى و امثال آن از بوته‏ى آزمايش، ناموفق بيرون مى‏آيند. ايمان دينى - كه ملت به آن سخت پاى‏بند است - به همت مجاهدان صبور و مقاوم به‏تدريج نقطه‏هاى روشنى در افقِ بسته و غم‏آلود پديد مى‏آورد و اميدهايى مى‏آفريند؛ و در اين هنگام، ناگهان خورشيد «انقلاب اسلامى» از مشرق طلوع مى‏كند؛ بر روى پرچم بلند اين انقلاب الهى، همراه با نام خدا و شريعت اسلامى، نام فلسطين نقش بسته است.
از اين مقطع، مسير حوادث دگرگون مى‏شود و روند زوال دولت غاصب و زوال سيطره‏ى مطلق امريكا در منطقه - كه در طول سال‏هاى دراز، شريك جرم دولت غاصب بوده - آغاز مى‏گردد؛ گروه‏هاى جهادى مؤمن به اسلام در فلسطين و لبنان سر بر مى‏آورند و نسل مبارزان صادق و سرسخت را متشكل مى‏كنند؛ جهاد و شهادت زنده مى‏شود و قدرت حقيقى - يعنى قدرت ملتى كه عزم ايستادگى و فداكارى در او راسخ است - جايگاه خود را در معادلات فلسطين و منطقه باز مى‏يابد. خون مطهر جوانان شهادت‏طلب و حضور ميدانى مبارزانِ از جان گذشته، همه‏ى محاسبات دنياداران ماده‏پرست و لذت‏جو را در هم مى‏ريزد و ميدان تازه‏اى را مى‏گشايد كه در آن خون بر شمشير پيروز است.
و امروز پس از شصت سال از آن آغاز محنت‏بار، جبهه‏ى حق با اميدهاى تازه و با انگيزه‏ى ايمان - كه نسل‏هاى جديد را پى‏درپى مجذوب خود كرده - تازه‏نفس و جازم در ميدان فلسطين روزبه‏روز خود را نيرومندتر مى‏سازد و شكست‏هاى نظامى و سياسى را يكى پس از ديگرى در لبنان و فلسطين بر دشمن تحميل مى‏كند و با حماسه‏ى جهاد خود به سوى فتح مبين مى‏رود؛ گويا كلام صادق خداوند خطاب به آنهاست: «وعدكم اللَّه مغانم كثيرةً تأخذونها فعجّل لكم هذه، و كفّ ايدى النّاس عنكم و لتكون آية للمؤمنين و يهديكم صراطاً مستقيما. و اخرى لم تقدروا عليها قد احاط اللَّه بها و كان اللَّه على كلّ شى‏ء قديرا».
و متقابلاً جبهه‏ى باطل پس از عقب‏نشينى‏هاى پى‏درپى و از دست دادن اميدهاى كاذبِ آغازين، دچار تفرقه و ترديد و سردرگمى است. حامى اصلى‏اش - يعنى امريكا - خود در خاورميانه با مشكلات لاينحل روبه‏رو و با نفرت روزافزون ملت‏هاى اين منطقه، بلكه همه‏ى جهان مواجه است. شعار از نيل تا فرات به شعار امنيت - آن هم در داخل ديوارى كه خود به دور خويش مى‏كشد - تنزل يافته و براى مقابله با فلسطينِ به‏پا خاسته، راهى جز تانك و بمب و ترور و زندان و بولدوزر نمى‏شناسد؛ يعنى همان ابزارى كه به كار بردن آنها در ده‏ها سال گذشته، ملت فلسطين را به فولاد آبديده‏ى كنونى مبدل كرد و از اين پس هم اثر آن جز مقاوم‏تر شدن آنان نخواهد بود.
برادران و خواهران من! امروز ملت فلسطين، وسط ميدانِ يك جهاد دشوار و بلندمدت است و اين نه تنها جهاد فلسطين كه بخش برجسته‏اى است از جبهه‏ى گسترده‏ى جهاد دنياى اسلام با مستكبرين متجاوز و سفّاك و غارتگر. دنياى اسلام بيدار شده، شعار حاكميت اسلام در همه‏ى كشورهاى اسلامى جايگاه نخست را در ميان جوانان و دانشگاهيان و روشنفكران اين كشورها باز يافته. ايران اسلامى كه پروراننده و به عمل آورنده‏ى انديشه‏ى مردم‏سالارى دينى است، روزبه‏روز قوى‏تر و پيشرفته‏تر شده، اسلام ناب كه امام خمينى آن را پيراسته از التقاط و انحراف و جمود و تحجّر معرفى كرد، در عرصه‏ى سياسى بسيارى از كشورها امتداد يافته و در شرق و غرب دنياى اسلام ريشه دوانيده است. طعم تلخ و زهرآگين ليبرال دمكراسى غرب كه تبليغات امريكايى، مزوّرانه مى‏خواست آن را داروى شفابخش معرفى كند، جان و تن ملت اسلامى را آزرده و دل آنان را گداخته است. عراق و افغانستان و لبنان، گوانتانامو و ابوغريب و سياهچال‏هاى پنهان ديگر و پيش از همه، شهرهاى غزه و ساحل غربى، واژه‏ى آزادى و حقوق بشر غربى را كه رژيم امريكا بى‏شرم‏ترين و وقيح‏ترين مبلّغ آن است، براى ملت‏هاى ما ترجمه كرده است. امروز ليبرال دمكراسى غرب به همان اندازه در دنياى اسلام رسوا و منفور است كه سوسياليزم و كمونيزمِ ديروز شرق. ملت‏هاى مسلمان مى‏خواهند آزادى و كرامت و پيشرفت و عزت را در سايه‏ى اسلام به دست آورند؛ ملت‏هاى مسلمان از سلطه‏ى دويست ساله‏ى بيگانگان و استعمارگران به ستوه آمده و از فقر و ذلت و عقب‏ماندگى تحميلى خسته شده‏اند. ما حق داريم و مى‏توانيم تحقير و تكبر دولت‏هاى سلطه‏گر را به خودشان برگردانيم؛ اين احساس صادق ملت‏هاى ما و نسل كنونى دنياى اسلام از شرق آسيا تا قلب آفريقاست و اين، ميدانِ جهادى پيچيده و متنوع و دشوار و بلندمدت است، و اگر فلسطين را پرچم اين جهاد بناميم، سخنى به گزاف نگفته‏ايم. امروز همه‏ى دنياى اسلام بايد قضيه‏ى فلسطين را قضيه‏ى خود بداند؛ اين، كليد رمزآلودى است كه درهاى فرج را به روى امت اسلامى مى‏گشايد. فلسطين بايد به ملت فلسطين برگردد و دولت واحد فلسطينى به انتخاب همه‏ى فلسطينيان سراسر كشور خود را اداره كند. كوشش پنجاه ساله‏ى انگليس و امريكا و صهيونيست‏ها براى حذف نام فلسطين از نقشه‏ى جهان و هضم ملت فلسطين در ملت‏هاى ديگر به جايى نرسيد و فشار و ستم و قساوت به‏عكس نتيجه داد. امروز ملت فلسطين از اسلاف شصت سال قبل خود، زنده‏تر و شجاعتر و كارآمدتر است. اين روند كه در سايه‏ى ايمان و جهاد و انتفاضه‏ى افتخارآفرين پديد آمده، بايد ادامه يابد و وعده‏ى خداوند تحقق يابد كه فرمود: «وعداللَّه الّذين امنوا منكم و عملوا الصّالحات ليستخلفنّهم فى الارض كما استخلف الّذين من قبلهم و ليمكّننّ لهم دينهم الذى ارتضى لهم و ليبّدلنّهم من بعد خوفهم امنا يعبدوننى لايشركون بى شيئا و من كفر بعد ذلك فأولئك هم الفاسقون».
در دايره‏ى وسيع‏تر؛ يعنى جهان اسلام نيز دست يافتنِ به اين هدف والا؛ يعنى رهايى از سلطه و زورگويى و دخالت استعمارگران و زندگى در سايه‏ى اسلام ممكن و شدنى و البته متوقف بر جهادى از نوع ديگر است. اين، جهادى علمى و سياسى و اخلاقى است؛ ملت ايران در بيست‏وهفت سال گذشته آن را آزموده و ميوه‏هاى شيرين آن را چشيده است. پايه‏ى اين جهاد مقدس، ايمان‏گرايى، مردم‏گرايى و علم‏گرايى است و خصوصيت آن، اين است كه هر گام استوار در آن، گام بعدى را استوارتر و طىّ هر مرحله‏اش، مرحله‏ى بعدى را ممكن‏تر مى‏سازد.
در جهادِ فلسطين و در جهادِ دنياى اسلام، شرط اصلى موفقيت، پاى فشردنِ بر اصول است. دشمن همواره ربودن اصول را هدف مى‏گيرد و با خدعه و وعده و تهديد، بر چشم پوشيدن از آن اصرار مى‏ورزد. با حذف يا كمرنگ شدن اصول، دنياى اسلام شاخص‏هاى راهنما را گُم مى‏كند و محكومِ قواعدى مى‏شود كه دشمن آن را تعيين كرده است و نتيجه معلوم است. غالباً بعضى در ميان خودِ ملت‏هاى ما و از خودِ ما، به پيروى از دشمن، ما را به رها كردن اصول‏مان توصيه مى‏كنند و آن را تاكتيك و تدبير مى‏نامند! انگيزه‏ى آنان هر چه باشد - غفلت يا طمع و خيانت - آنان مصداق اين كلام خداوندند: «فترى الذين فى قلوبهم مرض يسارعون فيهم يقولون نخشى ان تصيبنا دائرة فعسى‏اللَّه ان يأتى بالفتح او امر من عنده فيصبحوا على ما اسرّوا فى انفسهم نادمين». آنان از كمك به دشمن هيچ سودى نمى‏برند. امريكا و غرب، بارها نشان داده‏اند كه حتى به تسليم‏شدگان هم رحم نمى‏كنند و چون تاريخ مصرف همكارى كنندگان به پايان برسد، به‏آسانى آنان را به دور مى‏افكنند. برخى ديگر، قدرت دشمن را به رخ مى‏كشند و حق‏طلبان را از اصطكاك با آن بيم مى‏دهند. در اين سخن، مغالطه‏ى خطرناكى نهفته است. اولاً، دشمنى كه انسان خردمند از اصطكاكِ با او پرهيز مى‏كند، دشمنى است كه هويت او و منافع حياتى او و اصل وجود او را هدف گرفته است؛ مقاومت در برابر چنين دشمنى، حُكم قاطع خرد انسانى است؛ زيرا بديهى است كه خسارت قطعىِ ناشى از تسليم در برابر آن، همان خسارت احتمالى ناشى از مقابله با اوست؛ به اضافه‏ى ذلت و تحقير.
< امروز استكبار جهانى - كه رئيس جمهور كنونى امريكا سخنگوى آن است - دنياى اسلام را صريحاً تهديد مى‏كند و سخن از جنگ صليبى مى‏گويد. شبكه‏ى استكبارى صهيونيزم و سازمان‏هاى جاسوسى امريكا و انگليس در همه‏ى دنياى اسلام، سرگرم فتنه‏انگيزى‏اند. با پول و تشويق آنان، مقدسات اسلامى در رسانه‏ها علناً اهانت مى‏شود و حتى سيماى ملكوتى پيامبر اعظم از جسارت سخيف آنان مصون نمى‏ماند. هزارها فيلم سينمايى و بازى رايانه‏اى و امثال آن، با هدف زشت نماياندن چهره‏ى اسلام و مسلمين، توليد و روانه‏ى بازارها مى‏شود و اين‏ها همه علاوه بر جنايات آنان در تعرضِ به كشورهاى اسلامى و كشتارهاى فلسطين و عراق و افغانستان و دخالت طلبگارانه‏ى آنان در كشورهاى اسلامى براى تأمين منافع نامشروع سياسى و اقتصادى است. تسليم در مقابل چنين دشمنى، كاملاً در نقطه‏ى مقابل حُكم خرد؛ و مقاومت تنها راه توصيه‏شده‏ى عقل و شرع است. ثانياً، مبالغه در قدرت دشمن، خود يكى از ترفندهاى اوست. پول و زور سياسى و نظامى، و جنگ‏افزار مدرن و انبوه، دولت‏هايى را مى‏ترساند كه از پشتوانه‏ى ملت خود محرومند. غلبه‏ى نظامى بر رژيمى مانند رژيم صدام كه نه خود از پشتيبانى ملتش برخوردار بود و نه ارتشش بويى از ايمان و جهاد برده بودند، دليل قدرت نيست. امريكا نتوانسته بر ملت عراق پيروز شود. عراق به همان اندازه كه توانست داعيه‏ى دمكراسى‏خواهىِ امريكا را به محك بكشد و رسوا كند، توانست قدرت مطلق و شكست‏ناپذير بودن آن را نيز به چالش بكشد و مسخره كند. ملت‏ها و دولت‏هاى متكى به ملت، اگر از سرمايه‏ى ايمانِ به خدا و ايمانِ به خود برخوردار باشند و مقاومت را پيشه سازند، هرگز شكست نخواهند خورد و تحمل سختى‏هاى جهاد، پيروزى را به آنان هديه خواهد كرد و افسانه‏ى دروغين شكست‏ناپذيرى دشمن متجاوز را باطل خواهد ساخت. حال و گذشته‏ى نه چندان دور اين را به اثبات رسانده و از اين پس نيز آن را ثابت خواهد كرد؛ ان‏شاءاللَّه.
حلقه‏هاى به هم پيوسته‏ى توطئه‏ى امريكايى درباره‏ى ايران و عراق و سوريه و لبنان كه با هدفِ حاكميت بر خاورميانه‏اى با سردمدارى رژيم صهيونيستى است، هرگز كامياب نخواهد شد و جز خسارت مهلك براى سردمداران امريكا به بار نخواهد آورد. اگر دولت امريكا تصادفاً از خرد و وجدان پيروى كند، بايد از لجاجت در برابر ملت عراق دست بردارد و به رأى آن ملت درباره‏ى دولت برگزيده‏اش تمكين كند؛ دولت منتخبِ ملت فلسطين را محترم بشمارد و هم‏پيمان ياغى و شرير خود، يعنى دولت غاصب صهيونيست، را مهار كند؛ زندانيان مظلوم در گوانتانامو و ابوغريب و ديگرِ زندان‏هاى پنهان خود را بى‏درنگ آزاد سازد؛ توطئه بر عليه سوريه و لبنان و جمهورى اسلامى ايران را متوقف كند و با نادانى خود، منطقه‏ى حساس خاورميانه و خليج فارس را ملتهب نسازد. در پايان، به ملت شجاع و مقاوم فلسطين عرض مى‏كنم:
شما با جهاد و صبر و مقاومت درخشان خود دنياى اسلام را سرافراز كرديد و ملتى نمونه شديد؛ بار سنگين اين محنت بزرگ پشت شما را خم نكرد و خون مطهر شهيدان‏تان عزم و استقامت‏تان را ريشه‏دارتر ساخت؛ دشمن شما با سفّاكى و بى‏رحمى خود، با كشتار و تخريب و آدم‏ربايى و وحشيگرى خود، نتوانست شما را عقب براند و امروز شما از هميشه قوى‏تريد. خون شهداى بزرگى چون «شيخ احمد ياسين» و «فتحى شقاقى» و «رنتيسى» و جوانان شهادت‏طلب و ديگرِ شهداى مظلوم شما، تاكنون بر شمشير دشمن پيروز شده و از اين پس به حول و قوه‏ى الهى بيشتر پيروز خواهد شد. ما در جمهورى اسلامى ايران و يقيناً انبوه مسلمانان و آزاديخواهان در سراسر جهان در غم و محنت شما خود را شريك مى‏دانيم. شهيدان شما، شهيدان ما؛ رنج و اندوه شما، رنج و اندوه ما؛ و پيروزى شما، پيروزى ماست.
امت بزرگ اسلامى نمى‏تواند همچون غربِ مزوّر در برابر ظلمى كه بر شما مى‏رود، بى‏تفاوت و ساكت بماند و با دشمن شما دست دوستى بدهد. هر كه چنين كند، با شما دشمنى كرده است و مطمئناً ملت‏هاى مسلمان از اين گناه بزرگ مبرّايند. امت اسلامى موظف است به هر گونه‏ى ممكن به شما يارى برساند و شما را در ادامه‏ى اين راه مبارك كمك كند. به وعده‏ى الهى اعتماد كنيد؛ رنج‏ها و دردهاى جانكاه خود را كه خون‏هاى بناحق ريخته و سختى‏هاى هر روزه بر شما وارد مى‏سازد، به حساب خدا بنويسيد و همچون سرور شهيدان عالم، حسين‏بن‏على(عليهم‏السلام ) در لحظه‏اى كه كودك شيرخوارش را در آغوشش با تير زهرآلود شهيد كردند، بگوييد: «انما يهون العتب علىّ انه بعين اللَّه». و بدانيد كه خداوند پيروزى نهايى مؤمنان و مجاهدان صابر را تضمين كرده است. «و تمّت كلمة ربّك صدقاً و عدلاً، لامبدّل لكلماته و هو السّميع العليم».

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در اجتماع مردم دشت آزادگان، سوسنگرد، بستان، حميديه
5/ 1/ 85
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم

الحمدللَّه ربّ العالمين والصّلاة والسّلام على سيّدنا و نبيّنا ابى‏القاسم محمّد و على اله الأطيبين الأطهرين المنتجبين الهداة المهديّين المعصومين سيّما بقيةاللَّه فى الأرضين.

براى من مايه‏ى افتخار و سربلندى است كه در اين نقطه، در جمع شما راهيان نور و مجموعه‏ى عشاق دل‏باخته‏ى ياد شهيدان حضور داشته باشم. به همه‏ى برادران و خواهران عزيزى كه در اين منطقه سكونت دارند و همين‏طور به شما برادران و خواهران عزيزى كه از نقاط مختلف كشور براى تكريم شهيدان به اين نقطه آمده‏ايد، سلام عرض مى‏كنم.

اگر اين شهيدان عزيز نمى‏بودند و چنانچه اين مردم مؤمن در اين منطقه، سدِ راه دشمن نمى‏شدند، سرنوشت ايران عزيز و اسلامى چيز ديگرى مى‏شد. امروز و فردا و فرداها اين ملت و اين كشور، مرهون فداكارى شهيدان عزيزى است كه اين منطقه‏ى عظيم را با جسم و جان خود محافظت كردند، استقلال كشور را حفظ كردند و عزت اين ملت را حفظ كردند. من در اين منطقه، مردمى را ديدم كه عمر خود را در همين منطقه گذرانده بودند - برادران و خواهران عرب - و با شجاعت، با جانفشانى و وفادارى خود به اسلام و ايران عزيز، آن‏چنان ايستادگى‏اى كردند كه همه‏ى محاسبات دشمن بعثى و پشتيبانان خارجىِ او، غلط از آب درآمد. من در اين منطقه، جوانان غيور اين كشور را مشاهده كردم كه از اكناف اين كشور پهناور و بزرگ، از آغوش خانواده‏ها، از زندگى راحتِ در كنار پدر و مادر، دل بريده بودند تا به اينجا بيايند و از مرزهاى شرف و عزت ايران اسلامى دفاع كنند. خوزستان، نقطه‏اى است كه در آن توطئه‏ى دشمنان ناكام ماند؛ خوزستان منطقه‏اى است كه در آن محاسبات دشمنان اسلام غلط از آب درآمد. طاغوتِ عراق طور ديگرى محاسبه كرده بود و پشتيبانان صدام - يعنى امريكا و ديگر عناصر اردوگاه استكبار جهانى - محاسبات ديگرى كرده بودند. همت شما مردم، غيرت جوانان مسلمان از سراسر كشور و حميّت و ايمان مرد و زنِ اين سرزمين، محاسبات آنها را از ريشه باطل كرد. جانهايى در اينجا قربان اهداف بلند اسلامى شدند؛ كه اين شهيد عزيز ما - شهيد چمران - يكى از نمونه‏هاى برجسته‏ى آن است. ياد شهدا گرامى باد! ياد سرداران شهيد و مجاهدان راه خدا گرامى باد! ياد شهيدان خوزستان و جوانان مخلص عرب - از اهواز و سوسنگرد و شادگان و حميديه و هويزه و ديگر مناطق اين استان و شهيدان آبادان و خرمشهر - گرامى باد! اينها اين كشور را بيمه كردند.

يك پيام به استكبار جهانى: استكبار جهانى بداند كه اين ملت فولاد آبديده است. زن و مردِ اين كشور و اين مرز و بوم، جوان و پيرِ اين ميهن بزرگ اسلامى و نسلهاى پى‏درپى از اين ملت بزرگ، كه در كوره‏هاى حوادث آبديده شده‏اند، براى خودشان يك رسالت قائلند؛ رسالت پاسدارى از اسلام و پرچم برافراشته‏ى اسلام در اين سرزمين؛ كه امروز يك‏ونيم ميليارد مسلمان در مناطق مختلف دنيا به اين پرچم چشم دوخته‏اند؛ اين عمق راهبردىِ ملت و انقلاب ما در كشورهاى اسلامىِ منطقه است؛ در فلسطين است، در شمال آفريقاست، در خاورميانه است، در آسياى ميانه است و در شبه قاره است؛ اينها عمق راهبردى ملت ايران است.

پيام دوم خطاب به مسئولين عزيز خودمان است؛ مسئولين كشور، قدر اين ملت را بدانند؛ اين پيوند ميان ملت و مسئولين يك چيز ارزشمندى است. با همه‏ى وجود براى اين مردم و همه‏ى مناطق كشور كار كنند؛ به خصوص منطقه‏اى مثل منطقه‏ى پراستعداد خوزستان؛ كه هم از لحاظ طبيعى و هم از لحاظ نيروى انسانى، منطقه‏ى بسيار بااستعدادى است.

خدا را شكر مى‏كنيم كه اين دولتى كه اكنون سركار است، دولت كار است؛ دولت كار، دولت خدمت. ملت هم همين را مى‏خواهد؛ مردانى كه آستينها را بالا بزنند و كمر خدمت به اين مردم را ببندند. من در سال هفتادوپنج كه به خوزستان آمدم، در تمام اين منطقه‏ى وسيع حركت كردم؛ خيلى جاها را خودم از نزديك ديدم، خيلى جاها هم هيأتهايى فرستاديم، ديدند؛ اگر آن برنامه‏هايى كه در نُه سال قبل براى خوزستان طراحى شد، خوب اجرا مى‏شد، حالا ما خيلى جلوتر بوديم. حالا هم دير نشده است. بايد براى خوزستان و همه‏ى استانهاى كشور، تلاشهاى مجدانه، دلسوزانه و مدبرانه انجام بگيرد.

* * *
و الان اريد ان احچى و اياكم ايها الاخوة و الاخوات العرب! باللغة العربية الحبيبة. مرّة اخرى يعاودنى الشعور بالفخر و السعادة و تثور فى نفسى ذكريات مهيّجة عزيزة و انا اجد نفسى فى هذه المنطقة و بين الاعزة من اخوانى و اخواتى العرب الكرام.

هنا بالذات و بينكم انتم ايها المواطنون العرب شاهدت بأمّ عينى خلال سنوات الدفاع المقدس عظمة جهادكم و جسامة تضحياتكم هنا فى هذه الارض الطاهرة رأيت رجالاً و نساء مفعمين بالايمان و اليقظة و الشجاعة قد بلغوا من القوّة فى احباط مكائد العدو المهاجم و دسائسه بقدر قوّتهم فى التغلب على دبّاباته و مدافعه و اعوانه البعثيين السفلة. هنا بالذات عشت مع قلوب طافحة بالولاء لآل بيت رسول‏اللَّه (صلى‏اللَّه‏عليه‏واله‏و� �لّم) و بالوفاء للوطن الاسلامى قد صيّروا من شبابهم زبر الحديد و من رجالهم حصوناً منيعة للدفاع عن ثغور الوطن. لقد قضيت هنا اياماً و ليالى مع مواطنين مخلصين ودودين ذوى حميّة دينية و شهامة حسينية و مفاخر عظيمة سطّروها فى جهادهم ضد الانگليز و عملائه المأجورين و على طريق الثورة الاسلامية و استقلال الوطن و كرامته. لقد استجدّت فى نفسى هذه الذكريات فى اهواز قبل تسع سنين حين التقيت باخوة اعزّة كرام قدموا من الحميدية و سوسنگرد و شادگان و هويزة و سائر مناطق خوزستان. وانعكست فى ما القاه الشعراء و الخطباء العرب من ابناء هذه المنطقة و بلغت اسماع جميع الشعوب العربية.

ان السرور ليغمرنى ان ازور اليوم مرة اخرى جمعاً منكم ايها المواطنون العرب. و ان ارى امامى و بعد مرور على ما مضى، مستقبلاً زاهراً لهذه المنطقة الحساسة من وطننا الاسلامى. ايها الاخوة و الاخوات الاعزّة! مما لا شك فيه انّ هذه المحافظة بامكانياتها الهائلة و بهمّة أهاليها و المسؤولين فيها قادرة ان تتحول الى نموذج لتطوّر البلاد. لو انّ ما وضعناه من خطط لهذه المحافظة فى زيارتى السابقة قد نفّذ بشكل كامل لكنّا اليوم اقرب بكثير من الوضع الذى نتوخّاه و نطلبه. ولكنّى أعلم و كلّى ثقة انّ هذه الحكومة الجديدة - الّتى هى حكومة العمل و الخدمة - قادرة بحول اللَّه و قوّته ان تقطع خطوات رحبة على هذا الطريق و ان تقرّبنا كثيراً ممّا نريده لأهلنا فى خوزستان. و اغتنم الفرصة لأطلب من كل اهالى هذه المحافظة - عرباً و غير عرب - ان يساعدوا الحكومة فى اعمار خوزستان و ايصالها الى الوضع المطلوب. ان الشعب الايرانى - كما تعلمون - له اعداء؛ لا يريدون أن يحقق هذا البلد تقدماً يتناسب مع عظمته و هؤلاء يعمدون الى الوان المؤامرات و من تلك، الاخلال بالأمن و الاستقرار ليصدّوا عمليات الاعمار و الازدهار و يدفعوا بالحكومة الى الانشغال فى المشاكل اليومية. انّ مجاورة المحتلّين الانگليز فى محافظتى البصرة و العمارة فى العراق؛ الذين جاهروا بعدائهم و خبثهم خلال قرنين تجاه الشعب الايرانى يمهّد لتآمر المعتدين. لكنّ حكومة ايران و شعبها و خاصة غيارى خوزستان سيتغلّبون على هذا التآمر، على جميع هذه التآمرات، و سيردّون كيد الاعداء الى نحورهم باذن اللَّه تعالى.

نسأل اللَّه سبحانه و تعالى ان يبعد عن الشعب العراقى المظلوم، شرّ المحتلّين و ان يمنّ على الشعبين الايرانى و العراقى بالرفعة و العزّة و التقدم فى ظلال راية الاسلام و حبّ رسول اللَّه و آل بيته الكرام (صلواةاللَّه‏عليهم‏اجمعي� �). امين يا ربّ العالمين.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته(1)

__________________________________________________ _

1) اكنون مى‏خواهم با شما برادران و خواهران عرب، با زبان دوست‏داشتنى عربى سخن بگويم. باز هم از اينكه در اين منطقه و در ميان برادران و خواهران گرامى عرب هستم، احساس افتخار و خوشوقتى نموده و خاطرات شورانگيز و ارزشمندى در دلم غليان مى‏كند.

درست در همين‏جا، در ميان شما شهروندان عرب بود كه طى سالهاى دفاع مقدس، با چشم خود عظمت جهاد و فداكارى‏هاى سترگ شما را مشاهده كردم. اينجا، در همين سرزمين پاك، مردان و زنانِ سرشار از ايمان و آگاهى و دلاورى را ديدم كه به همان گونه كه بر تانكها و توپها و مزدوران پست بعثى پيروز شدند، توانستند ترفندها و دسايس دشمن را نيز درهم شكسته و خنثى كنند.

در همين‏جا بود كه من دلهايى لبريز از عشق و وفا به خاندان پيامبر خدا (صلى‏اللَّه‏عليه‏واله‏و� �لّم) و سرشار از وفادارى به ميهن اسلامى را مى‏ديدم، كه از جوانان خود پاره‏هايى آهن، و از مردانشان دژهايى تسخيرناپذير براى دفاع از مرزهاى ميهن ساخته بودند. من در اينجا، روزها و شبهايى را با هم‏ميهنانى پُراخلاص و محبت و داراى غيرت دينى و شهامت حسينى به سر بردم. آنان در جهاد خود عليه انگليسيها و عمّال مزدورشان، و در راه انقلاب اسلامى و استقلال و شرف و عزت ميهن، افتخارات عظيمى را براى خود به ثبت رسانده‏اند.

نُه سال پيش، وقتى در اهواز با برادران عزيز و ارجمندى كه از حميديه، سوسنگرد، شادگان، هويزه و ساير مناطق خوزستان آمده بودند، ديدار كردم، همين خاطرات در ذهنم تازه شد و در سخنان شعرا و خطباى عرب اين منطقه، كه به گوش همه‏ى ملل عرب رسيد، انعكاس يافت.

خوشحالم كه امروز نيز، بار ديگر به ديدار جمعى از شما هم‏ميهنان عرب مى‏آيم و با مرورى بر گذشته، آينده‏ى درخشان اين منطقه‏ى حساس ميهن اسلامى را در برابر خود مى‏بينم.

خواهران و برادران گرامى! بدون شك اين استان با امكانات عظيمى كه دارد و با همت مردم و مسئولان آن، مى‏تواند به الگويى براى تحول و پيشرفت كشور تبديل شود. اگر برنامه‏ها و طرحهايى را كه طى ديدار سابقم براى اين استان ترسيم كرده بوديم، به طور كامل اجرا مى‏شد، امروز به آن وضع مطلوب و مورد نظر خيلى نزديك‏تر شده بوديم. ولى من مى‏دانم و كاملاً يقين دارم كه اين دولت جديد - كه دولت كار و خدمت است - به يارى خدا مى‏تواند گامهاى بلندى در اين راه بردارد و ما را به آنچه براى هم‏ميهنان خوزستانى‏مان در نظر داريم، خيلى نزديك‏تر سازد. از اين فرصت استفاده مى‏كنم و از همه‏ى اهالى اين استان - اعم از عرب و غير عرب - مى‏خواهم تا دولت را در امر عمران و سازندگى خوزستان و رساندن آن به وضع مطلوب يارى دهند. چنانكه مى‏دانيد، ملت ايران دشمنانى دارد كه نمى‏خواهند اين كشور به پيشرفتى متناسب با عظمت خود نايل شود. آنها به توطئه‏هاى گوناگون - از جمله، اخلال در امنيت و ثبات كشور - دست مى‏زنند تا جلو كارهاى عمرانى و پيشرفت و شكوفايى را بگيرند و دولت را با مشكلات روزمره سرگرم كنند.

همسايگى با اشغالگران انگليسى در استانهاى بصره و عماره‏ى عراق، با توجه به اينكه طى دو قرن، دشمنى و خباثت خود را نسبت به ملت ايران نشان داده‏اند، زمينه را براى توطئه تجاوزگران فراهم مى‏سازد. ولى دولت و ملت ايران - به ويژه مردم غيور خوزستان - بر همه‏ى اين توطئه‏ها غلبه خواهند كرد و به يارى خدا، كيد و مكر دشمنان را به خودشان باز خواهند گرداند.

از خداوند سبحانه و تعالى مسئلت داريم شرّ اشغالگران را از سر مردم عراق برطرف سازد و به دو ملت ايران و عراق - در سايه‏ى پرچم اسلام و عشق به پيامبر خدا و خاندان گرامى‏اش (صلوات‏اللَّه‏عليهم‏اجمع ين) - سربلندى و عزت و پيشرفت عطا فرمايد. آمين يا ربّ العالمين.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركات

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در ديدار عمومى بسيجي
6/ 1/ 85
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم

به همه‏ى شما برادران و خواهران عزيز، به خصوص برادران و خواهرانى كه از نقاط مختلف كشور در اينجا گرد آمده‏ايد، خوش‏آمد عرض مى‏كنم و اميدوارم سال جديد براى يكايك شما و همه‏ى جوانان عزيز كشورمان، سال موفقيت و شادابى و پيشرفت باشد.

نامگذارى اين سال به نام مبارك «پيامبر اعظم» يك پيام دارد؛ اين پيام را بايد با همه‏ى وجود و با همه‏ى دل دريافت كنيم و به اقتضاى آن پيش برويم، و فقط اين نيست كه سال را متبرك كنيم به نام مبارك پيامبر. آن پيام، اين است كه جامعه‏ى ما - از فرد و مجموعه - بايد روزبه‏روز خود را به آنچه كه پيامبر براى آن كمر همت بست و آن تلاش و مجاهدت را مبذول كرد، نزديك كند. اهداف والاى پيامبر اسلام را در «يك جمله» نمى‏توان گنجانيد؛ ليكن مى‏توان سرفصلهايى از آن را سرمشق كار خود در طول يك سال، يك دهه و يك عمر قرار داد.

يك سرفصل عبارت است از تكميل مكارم اخلاقى: «بعثت لاتمّم مكارم الاخلاق». جامعه بدون برخوردارى افراد از خلقيات نيكو، نمى‏تواند به هدفهاى والاى بعثت پيامبر دست پيدا كند. آنچه فرد و جامعه را به مقامات عالى انسانى مى‏رساند، اخلاق نيكوست. اخلاق نيكو هم فقط خوش اخلاقى با مردم نيست؛ بلكه به معناى پروراندن صفات نيكو و خلقيات فاضله در دل و جان خود و انعكاس آنها در عمل خود است. مردمى كه در بين خود دچار حسد باشند، دچار بدخواهىِ يكديگر باشند، دچار حيله‏گرىِ با يكديگر باشند، دچار حرص به دنيا و بخل نسبت به مال دنيا باشند و دچار كينه‏ورزى با يكديگر باشند، در اين جامعه حتّى اگر قانون هم به طور دقيق عمل شود، سعادت در اين جامعه نيست. اگر علم هم پيشرفت كند و تمدن ظاهرى هم به منتهاى شكوه برسد، اين جامعه، جامعه‏ى بشرى مطلوب نيست. جامعه‏اى كه انسانها در آن از يكديگر احساس ناامنى كنند، هر انسانى احساس كند كه به او حسد مى‏ورزند، نسبت به او بددلى دارند، نسبت به او كينه‏ورزى مى‏كنند، براى او توطئه مى‏چينند و نسبت به او و دارايى‏اش حرص مى‏ورزند، راحتى در اين جامعه نيست. اما اگر در جامعه‏اى فضايل اخلاقى بر دل و جان مردم حاكم باشد، مردم نسبت به يكديگر مهربان باشند، نسبت به يكديگر گذشت و عفو و اغماض داشته باشند، نسبت به مال دنيا حرص نورزند، نسبت به آنچه دارند بخل نورزند، به يكديگر حسد نورزند، در مقابل راه پيشرفت يكديگر مانع‏تراشى نكنند و مردمِ آن داراى صبر و حوصله و بردبارى باشند، اين جامعه حتّى اگر از لحاظ مادى هم پيشرفتهاى زيادى نداشته باشد، باز مردم در آن احساس آرامش و آسايش و سعادت مى‏كنند؛ اخلاق، اين است. ما به اين احتياج داريم. ما بايد در دل خود، خلقيات اسلامى را روزبه‏روز پرورش دهيم. قانون فردى و اجتماعى اسلام در جاى خود، وسيله‏هايى براى سعادت بشرند (در اين ترديدى نيست)؛ اما اجراى درست همين قوانين هم احتياج به اخلاق خوب دارد.

براى اينكه در جامعه اخلاق استقرار پيدا كند، دو چيز لازم داريم: يكى تمرين و مجاهدت خود ماست و يكى هم آموزشهاى اخلاقى كه به وسيله‏ى آموزش و پرورش، مراكز تربيتى و مراكز آموزشى و علمى بايد در همه‏ى سطوح به انسانها تعليم داده شود؛ اينها موظفند. اين يك قلم از كارهاى لازم در سال پيامبر اعظم الهى است؛ يعنى خودمان را در خلقيات فاضله، مؤمن و مسلمان و تابع پيغمبر كنيم. يك فهرستى از صفات رذيله و زشت تهيه كنيم و ببينيم كه هر كدام از آنها در ما هست، سعى كنيم آن را را كنار بگذاريم. همچنين يك فهرستى از خلقيات نيك تهيه كنيم و سعى كنيم با تمرين، آنها را براى خود فراهم كنيم. البته عامل پيشرفت در اين راه، محبت است؛ محبت به خدا، محبت به پيامبر، محبت به اين راه، محبت به آموزگاران اخلاق - يعنى پيامبران و ائمه‏ى معصومين (عليهم‏السّلام) - اين عشق است كه انسان را در اين راه با سرعت پيش مى‏برد؛ اين عشق را بايد در خودمان روزبه‏روز بيشتر كنيم. «الّلهم ارزقنى حبّك و حبّ من يحبّك و حبّ كلّ عمل يوصلنى الى قربك»؛ محبت خدا، محبت محبوبان الهى و محبت كارهايى كه محبوب الهى است؛ اين عشقها را در دل خود برويانيم. اين يك قلم از تعليمات پيامبر، در سال پيامبر اعظم است.

يك قلم ديگر مسئله‏ى استقامت و ايستادگى است. در سوره‏ى «هود» خداى متعال به پيغمبر مى‏فرمايد: «فاستقم كما امرت و من تاب معك و لا تطغوا». يك روايتى از پيغمبر هست كه فرمود: «شيّبتنى سورة هود»؛ يعنى سوره‏ى «هود» من را پير كرد؛ از بس بار اين سوره سنگين بود. كجاى سوره‏ى هود؟ نقل شده است كه مراد، همين آيه‏ى «فاستقم كما امرت» است. چرا پيغمبر را پير كند؟ چون در اين آيه مى‏فرمايد: همچنانى كه به تو دستور داديم، در اين راه ايستادگى كن، استقامت كن و صبر نشان بده. خود اين ايستادگى كار دشوارى است. اين «صراط» است؛ پل صراطى كه مظهر آن را در روز قيامت براى ما تصوير كرده‏اند. باطن عمل و راه ما در اينجا، همان پل صراط است؛ ما الان داريم روى پل صراط حركت مى‏كنيم؛ بايد دقت كنيم. اگر انسان بخواهد اين دقت را در همه‏ى رفتار خود به كار بگيرد، او را پير مى‏كند. ليكن از اين مهمتر به گمان من، آن جمله‏ى بعد است: «و من تاب معك». پيغمبر فقط مأمور نيست كه خودش ايستادگى كند؛ بايد خيل عظيم مؤمنان را هم در همين راه به ايستادگى وادار كند. انسانهايى كه از يك طرف در معرض هجوم بلايا و مشكلات زندگى هستند - دشمنان، توطئه‏گران، بدخواهان و قدرتهاى مسلط - و از طرف ديگر، مورد تهاجم هواهاى نفسانى خودشان هستند - خواهشهاى نفسانى و دل بى‏طاقت انسان كه از زر و زيور دنيا مجذوب مى‏شود و به سمت آنها كشيده مى‏شود - از اين صراط مستقيم، به چپ يا راست انحراف پيدا مى‏كنند. محبت طلا و نقره، محبت پول، محبت شهوات جنسى، محبت مقام و اينها، چيزهايى است كه هر كدام، يك كمندى بر گردن دل انسان مى‏اندازند و آن را به سمت خودش مى‏كشانند. مقاومت و ايستادگى در مقابل اينها كه انسان پايش نلغزد: «و من تاب معك»؛ مؤمنين را در بين اين دو جاذبه‏ى قوى - جاذبه‏ى فشار دشمن و جاذبه‏ى فشار درونى دل هوسران - و اين دو مغناطيس، در خط مستقيم نگه داشتن و هدايت كردن، به گمان زياد، اين، آن كارى است كه پيغمبر را پير كرد.

مى‏دانيد نبى اعظم اسلام مسلمانها را - چه در دوران مكه (سيزده سال) و چه در دوران تشكيل حكومت در مدينه - از چه گذرگاههاى لغزنده و دشوارى عبور داد و به آن قله‏ها رساند؟ يك چنين حركت عظيمى، كار هيچ انسانى نبود. آن مردمى كه هيچى نمى‏فهميدند و از اخلاق انسانى هيچ بويى نبرده بودند. پيغمبر اينها را به انسانهايى تبديل كرد كه فرشتگان الهى در مقابل عظمت و نورانيت آنها احساس حقارت مى‏كردند. استقامت، اين است. امروز ما احتياج به استقامت داريم. ما هم از يك طرف، جاذبه‏هاى زندگى رنگارنگ، دلها و هوسهاى ما را برمى‏انگيزد. ما در دوران انقلاب، چقدر آدمها ديديم كه دلها و اعتقادهاى خوبى داشتند؛ اما در مقابل راحت‏طلبى، شهوات، قدرت و مقام، تعريف اين و آن، و تهديد دشمن طاقت نياوردند، به يك طرف لغزيدند و به معارضان و احياناً معاندان راه خدا تبديل شدند. بنابراين ايستادگى لازم است. در مقابل دشمن هم ايستادگى لازم است. دشمن تهديد مى‏كند، وعيد و وعده مى‏دهد، دائم عظمت خود را به رخ جامعه‏ى اسلامى و پيشرو مى‏كشد، با زبان زور صحبت مى‏كند و احياناً زبان زور را با برخى شيرينى‏هاى وعده‏هاى فريبنده در هم مى‏آميزد تا اينكه دلها را گمراه كند. استقامت كردن در مقابل فريبها و تهديدهاى دشمن، هنر بزرگى است كه اگر يك ملت اين هنر را داشته باشد، آن وقت به قله مى‏رسد؛ به جايى كه ديگر دشمن فايده‏اى در تهديد نمى‏بيند و مجبور است با او بسازد يا در مقابل او تسليم شود.

ملت ما اين بخش از قضيه را از اول انقلاب تا امروز، خوب عمل كرده‏اند و ايستادگى كرده‏اند. شما بسيجيها يكى از نمونه‏هاى برجسته‏ى اين استقامتيد. يك وقتى در دوران دفاع مقدس، شرق و غربِ دنيا با هم عليه ملت ما همدست شدند؛ ملت ايستاد؛ امام مثل كوه استوارى ايستاد و ملت هم به او لبيك گفتند. اين استقامت، ما را در اين جنگ طولانى و دشوار - هشت سال (!) - موفق كرد و پيروز شديم، و دشمن خوار و خفيف شد. همه‏ى آن نيروهاى جهنمى كه پشت سر رژيم بعثى بودند، مجبور شدند به قدرت و عظمت ملت ايران اعتراف كنند. بعدها هم به شكلهايى ديگر و امروز هم به شكل ديگر.

«تهديد» يكى از كارهاى دشمن است؛ يكى از شيوه‏هاى دشمن، تهديد كردن است. ممكن است در يك مواردى تهديد خود را عمل هم كند؛ اما آن ملتى در اين ميدان كشمكش خواهد توانست عظمت، عزت، هويت و منافع خود را حفظ كند كه عقب‏نشينى نكند و بايستد. اين استقامت - «فما استقاموا لكم فاستقيموا لهم»؛ تا وقتى كه دشمن در مقابل شماست و عليه شما ابزارهاى تهديد و تخويف خود را مطرح مى‏كند، بايد ايستادگى كنيد - در چند جاى قرآن تكرار شده است؛ ايستادگى. يك ملت منافعى دارد - مشروع و مباح، معقول و منطقى - خوب مى‏خواهد اين منافع را تحصيل كند. ملت، استعدادى در جوانانش هست، بركاتى در زمينش هست و موقعيتى در جايگاه جغرافيايى‏اش هست؛ يك ملت حق دارد از اينها استفاده كند. قدرتهاى زورگوى دنيا (نه امروز، از قديم) عادت كرده‏اند دست روى منافع ملتها بگذارند و بگويند اين مال من. هرجا ملتها و رهبران آنها كوتاه آمده‏اند، آنها جرى‏تر شده‏اند. انگليسها شبه‏قاره‏ى هند را در قرن نوزدهم گرفتند، ثروت شبه‏قاره را مثل خونى نوشيدند، خودشان را قوى كردند و هند را ضعيف. اين‏طورى است. وقتى يك ملتى در مقابل طمع‏ورزى دشمنان قوى پنجه عقب‏نشينى مى‏كند، ميدان را براى آنها باز مى‏كند. او در يك چنين وضعيتى، اين‏طور نيست كه حالا بگويد، به اينها رحم كنيم، ملاحظه كنيم، اينها عقب‏نشينى كردند؛ نخير، تا اين ملت عقب‏نشينى كند، آن جلو مى‏آيد و بدون مانع، پنجه‏هاى خود را در گوشت و پوست اين ملت فرو مى‏كند و تا جايى كه زورش برسد، از او مى‏كَند؛ او را ضعيف مى‏كند و خودش را قوى مى‏كند.

ملتها هميشه آماده‏ى مقاومتند؛ مهم رهبران آنهاست. شما ببينيد اين ملت فلسطين كه امروز اين‏طور ايستاده است، همان ملت فلسطين پنجاه سال قبل است. آن روز ايستادگى نكرد، آن بلاها سرش آمد؛ امروز ايستادگى مى‏كند و دشمن را قدم به قدم مجبور به عقب‏نشينى مى‏كند. ملت ايران امروز همان ملت صد سال قبل است. صد سال قبل مسئولان اين كشور و اين ملت، در مقابل دشمنان، خودشان را دچار وادادگى كردند و ايستادگى نكردند؛ اجازه دادند دشمن بيايد و وارد اين سرزمين شود؛ بر اقتصاد، سياست، منابع و نفت اين كشور تسلط پيدا كند؛ دشمن هم قدم به قدم جلو آمد. راه را قاجاريه باز كردند؛ اما دشمن پاداش آنها را اين‏طورى داد كه پهلوى را سر كار آورد؛ نوكرِ قلدرِ گوش به فرمان. روزبه‏روز سلطه‏شان را بر اين مملكت بيشتر كردند. در انقلاب، همان ملت بود كه با رهبرى امام بزرگوار ما به خود آمد، بيدار شد، عقده‏هاى فرو خفته و دردهاى متراكم دورانهاى گذشته، او را وادار به حركت كرد؛ كارى كرد كه ملت را از ته دره‏هاى فراموش شدگى و ذلت، به اوج عزت رساند. امروز ملت ايران، يكى از عزيزترين ملتهاى دنياست؛ نه فقط در نظر مسلمانها، حتّى در نظر دشمنانش. استقامت، اين است. اين راه را بايستى ملت ايران با قدرت تمام ادامه دهد.

حالا امروز مسئله‏ى فناورى هسته‏اى مطرح است. اين هم كه مطرح نباشد، يك موضوع ديگر مطرح خواهد شد؛ دشمن عادتش اين است. هر چيزى كه براى يك ملتى مايه‏ى پيشرفت است، براى قدرتهاى بين‏المللى، آن چيز يك خطر محسوب مى‏شود؛ نبايد ملتها پيشرفت كنند. ملت اگر خودش توانايى استخراج نفت را مى‏داشت و توانايى پالايش نفت را مى‏داشت و توانايى استحصال گوناگون از نفت را مى‏داشت، ديگر چرا انگليسها بيايند استخراج و پالايش را به عهده بگيرند و امتياز آن را در جيب خود بريزند. آن روز از ناتوانيهاى ملت استفاده مى‏كردند. حالا اين ملت به توانايى رسيده، مى‏خواهد خودش كشورش را اداره كند، مى‏خواهد خودش استحصال كند، مى‏خواهد خودش اين استعدادها را پرورش بدهد و مى‏خواهد براى كشور خودش اين استعدادها را به كار بيندازد؛ اما آنها ناراحتند.

امروز دشمن ملت ايران در درجه‏ى اول، امريكا و صهيونيستها هستند؛ البته انگليس هم آتش‏بيار معركه است. در مقابل منافع ملت ايران، آنها قرار دارند؛ اما اسمش را مى‏گذارند اجماع جهانى؛ اجماع جهانى‏اى وجود ندارد! اجماع جهانى، عليه استكبار امريكاست، عليه دخالتها و اشغال امريكاست، عليه جنگ‏افروزيها و فتنه‏انگيزيهاى امريكا در سرتاسر دنياست؛ اين اجماع جهانى است. «مرگ بر امريكا» اين است كه ملت ايران و شما جوانان در اين راه، محكم بايستيد و پيش برويد. خوشبختانه مسئولين كشور، همه با گام محكم به پيش مى‏روند و در اين راه استقامت مى‏ورزند. حالا امروز قضيه‏ى فناورى هسته‏اى مطرح است و تبليغات دشمن و جنگ روانى شبكه‏هاى تبليغاتى صهيونيستى در دنيا شايعه مى‏پراكنند كه: ايران دارد بمب اتم درست مى‏كند، ايران حاضر نيست با كشورهاى اروپايى و غير اروپايى مذاكره كند؛ خوب، اينها حرفهايى است كه مى‏زنند، كارى است كه مى‏توانند بكنند و مى‏كنند، و دشمنى‏اى است كه مى‏توانند به خرج دهند و به خرج مى‏دهند؛ اما حقيقت قضيه غير از اينهاست؛ ما هم مى‏دانيم، آنها هم مى‏دانند. حقيقت قضيه اين است كه با پيشرفت ملت ايران مخالفند؛ چون اين پيشرفت جلوى منافع نامشروع آنها را براى هميشه در اين كشور خواهد گرفت؛ لذا مخالفند. من در مشهد گفتم، حرف دل امريكاييها اين است كه ما در اين مملكت، يك روزى بر همه چيز اين كشور مسلط بوديم، انقلاب شما مردم آمده، دست ما را كوتاه كرده؛ بگذاريد دوباره مسلط شويم؛ اين حرف دل امريكاييهاست.

امروز بحمداللَّه جوانهاى ما، مردم ما، مرد و زن ما، و همه‏ى اقشار ملت ما با آگاهى و بيدارى، راه خودشان را پيدا كرده‏اند و پيش مى‏روند. مسئولين كشور هم بحمداللَّه با شجاعت و تدبير و به بركت اين روحيه‏ى جوان و پُرشور، و گرايش عموم جوانان ما به تحصيل مدارج عاليه در علم و عمل، دارند راه را طى مى‏كنند و پيش مى‏روند. ان‏شاءاللَّه اين كشور به نقطه‏اى خواهد رسيد كه دشمنان را از اينكه بخواهند دست‏اندازى كنند، مأيوس كند.

اميدواريم خداوند متعال به بركت ادعيه‏ى زاكيه‏ى ولى‏عصر (ارواحنافداه) همه‏ى شما جوانها، بسيجيان و ملت عزيز ايران را مشمول توفيقات و رحمت و لطف خود قرار دهد و ان‏شاءاللَّه بتوانيد در اين برهه‏ى از زمان، در اين مقطعى كه فرصت متعلق به شماست، كشور را طورى بسازيد كه نسلهاى آينده از شما متشكر باشند و از شما به نيكى ياد كنند.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار با كارگران
06/ 2/ 85
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

به همه‏ى برادران و خواهران عزيز كارگر، به‏خصوص برادران و خواهرانى كه از راه‏هاى دور و شهرهاى ديگر تشريف آورده‏اند، خوش‏آمد عرض مى‏كنم و هفته‏ى كارگر را - كه بهانه‏اى است براى ما تا به جامعه‏ى كارگرى كشور عرض ارادت بكنيم - به همه‏ى شما تبريك عرض مى‏كنيم.

جامعه‏ى كارگرى كشور از آغاز انقلاب تا امروز، امتحان خوبى در مقابل خدا و مؤمنين و فرشتگان مقرب الهى - كرام‏الكاتبين - از خودشان نشان داده‏اند؛ هم در مبارزات اخيرِ منتهى به انقلاب، هم قبل از دوران جنگ (آن وقتى كه گروه‏هاى سياسى معارض، خودشان را آماده كرده بودند براى اينكه در مجموعه‏ى كارگرى كشور نفوذ كنند و جلو حركت نظام جمهورى اسلامى را بگيرند، كارگرها بودند كه با مشت بر سينه‏شان كوبيدند و آنها را از سر راه دور كردند؛ اين را من از نزديك خودم شاهد بودم، حكايت و روايت نيست.) و چه در دوران جنگ كه در كنار قشرهاى مختلف شهرى، روستائيان، دانشجويان، علما و روحانيون، كارمندان ادارات، پيشه‏وران و كسبه، دوش به دوش هم در اين صفوف بسيار دشوار و خطرناك دفاع از كشور و انقلاب، كارگرها ايستادند و امتحان دادند؛ هم در خود ميدان جنگ و هم در كارخانه كه پشت جبهه‏ى واقعى بود و عقبه‏ى جنگ بود. اگر يك روزى نويسندگان منصفى بخواهند اين خط ممتدّ نظام جمهورى اسلامى را در اين بيست و چند سال درست ترسيم كنند، آن وقت معلوم مى‏شود كه كارگران كشور ما براى انقلاب چه كرده‏اند و خودشان را چطور به تكليف الهى پيوند زده‏اند و پيش خداى متعال خودشان را روسفيد كرده‏اند. كار بزرگى بود؛ امروز هم همين‏طور است.

در باب مسائل كارگرى، اگر ان‏شاءاللَّه همين حرفهايى كه وزير محترم بيان كردند، با پشتكار اين دولت به مرحله‏ى عمل دربيايد، اكثر مشكلات حل خواهد شد؛ منتها توجه كنند در مرحله‏ى حرف نماند، دنبال بشود كه اين كارها عملى شود. مشكلات مربوط به خصوص قشر كارگر، اين چيزهايى كه به معيشت كارگران يا به حرمت كارگر، احترام كارگر يا به مهارت كارگر يا به امنيت شغلى كارگر مربوط مى‏شود، اين چيزها را كه ما مى‏فهميم و مسئولان دولت بحمداللَّه شناسايى كردند، اينها را با جديت دنبال كنند. اين مشكلات و گره‏هايى كه از ناحيه‏ى مسائل تأمين اجتماعى يا از ناحيه‏ى قراردادهاى موقت و امثال اينها و يا از ناحيه‏ى ضعف مديريت بعضى از مديران كارخانجات - كه منجر به بيكارى كارگر مى‏شود - پيش مى‏آيد، اينها را يكى يكى با حوصله، با تدبير و با پيگيرى مستمر حل و باز كنند، مشكلات جامعه‏ى كارگرى حل خواهد شد.

يك مسئله مربوط به روابط و احساسات كارگر و كارفرماست. اين روابط در اسلام، برخلاف روابط كارگر و كارفرما در مكاتب مادى است. در مكاتب مادى، چه مكتبهاى سرمايه‏دارى - كه يكسره طرفدار سرمايه‏دارند و به كارگر مثل ابزار كار و ماشين نگاه مى‏كنند - و چه در مكتب كمونيسم - كه خود را طرفدار قشر كارگر مى‏دانستند و وانمود مى‏كردند كه بهشت را براى كارگران در همين دنيا به ارمغان خواهند آورد و عملكردشان نشان داد كه دوزخ زندگى را، نه فقط بر كارگر، بلكه بر ديگر قشرهاى جامعه ملتهب‏تر مى‏كنند - در هر دو نظام (چه نظام سرمايه‏دارى و چه نظام كمونيستى) رابطه‏ى كارگر و كارفرما، رابطه‏ى خصمانه است. در نظام سرمايه‏دارى، رابطه، رابطه‏ى استثمارگرى و فشار كار از آن ناحيه است؛ در نظام كمونيستى هم كارفرما را مثل يك شيطان مجسم و يك هيولائى تصوير مى‏كردند؛ علتش هم اين بود كه مى‏خواستند زمام همه‏ى منابع توليد و كارخانه‏ها را به دست دولت بدهند و خودشان بشوند كارفرماى بزرگ. همين كار را هم كردند و همين هم پدرشان را درآورد و نابودشان كرد؛ هم خودشان را نابود كرد و هم ملتهايشان را به خاك سياه نشاند.

در اسلام اين‏طورى نيست؛ در اسلام رابطه‏ى كارگر و كارفرما، رابطه‏ى دو تا دشمن نيست، رابطه‏ى دو تا همكار است؛ رابطه‏ى استثمارگرى هم نيست؛ يعنى كارفرما سلطان كارگر نيست. در نظام سرمايه‏دارىِ غربى، مالك امور، كارفرماست؛ حالا براى مصلحت ممكن است يك امتيازاتى هم براى كارگر قائل شود تا كار او را از دست ندهد؛ اما رابطه اين است، او مثل ابزار كار است. نگاهش به كارگر، نگاه به يك انسان نيست، نگاهِ مثل يك ماشين است. اسلام اين را قاطعانه رد مى‏كند. كارگر و كارفرما دو عنصرند، هر كدام نباشند، كار زمين است. كارگر آن كسى است كه بالمباشره كار و محصول كار را توليد مى‏كند؛ كارفرما آن كسى است كه زمينه‏ى اين توليد را فراهم مى‏كند. او توليدكننده‏ى كار و محصول كار است؛ اين فراهم آورنده‏ى زمينه و كارآفرين است. او هم نباشد، كار لنگ مى‏شود؛ اين هم نباشد، كار لنگ مى‏شود؛ مثل دو شريك، مثل دو همسنگر. اين نگاه اسلام است. هر دو بايد نسبت به هم صداقت و محبت و صفا داشته باشند؛ هم كارفرما نسبت به كارگر، هم كارگر نسبت به كارفرما. حق هر كدام به وسيله‏ى آن ديگرى رعايت شود. اگر اين شد، كه اين نگاه اسلام است؛ هم حرمت سرمايه‏گذار و كارآفرين و كارفرما باقى و محفوظ مى‏ماند؛ هم حرمت كارگر و كننده‏ى كار و حاضر در صحنه. حرمت و حق هر دو محفوظ است و كشور هم به سوى اعتلا پيش مى‏رود. رابطه‏ى كارگر و كارفرما اين است. كارگران قدر كارفرماها را بدانند، كارفرماها هم قدر كارگران را بدانند؛ مثل دو همسنگرى كه اگر هر كدام آسيب ببينند، آن ديگرى هم آسيب خواهد ديد؛ مسئله اين است. تنظيم اين روابط هم به عهده‏ى مسئولان كشور است؛ چه آنهايى كه قانون مى‏گذارند و چه آنهايى كه قانون را اجرا مى‏كنند. اين هم يك مطلب است كه بايد مورد توجه باشد.

يك مطلب ديگر اين است كه همه‏ى كارگرها - چه كارگران ماهر و تحصيل‏كرده‏ى سطح بالا، چه كارگران متوسط و چه كارگران ساده‏ى معمولى - اين نكته را بايد بدانند كه خود نفس «كار» از نظر اسلام، عمل صالح است. اين كه «انّ الانسان لفى خسر الاّ الّذين امنوا و عملوا الصالحات»؛ اين عمل صالحى كه انسان را از خسران خارج مى‏كند، اين فقط نماز خواندن و روزه گرفتن و زيارت رفتن و ذكر گفتن نيست؛ آنها هم هست؛ اما كارِ وظيفه‏ى زندگى را خوب انجام دادن هم عمل صالح است و يكى از مهمترينهايش «كار» است.

در روايت وارد شده است كه اگر پيغمبر مى‏ديد يك آدم جوانى و قادر بر كارى نشسته است، تنبلى مى‏كند و كار انجام نمى‏دهد، مى‏فرمود: «سقط من عينى»؛ از چشمم افتاد. كار، عمل صالح است. شنيده‏ايد، پيغمبر دست اين صحابى را ديد زمخت و پينه‏بسته است؛ گفت: چرا دستت اين‏طور است؟ گفت: يا رسول‏اللَّه! من با اين دست كار مى‏كنم. پيغمبر اين دست را گرفت و بوسيد و فرمود: «هذه يد لا تمسّه النار»؛ آتش، اين دست را لمس نمى‏كند. عمل صالح بالاتر از اين؟! اين‏طورى كار كنيد. وقتى به كارگاه مى‏رويد، وقتى به مزرعه مى‏رويد، وقتى به محيط كار مى‏رويد، از هر نوع كارى كه اسمش «كار» است؛ چه آن كارِ كارگر ماهر و متخصص سطح بالا - كه امروز بحمداللَّه كارگرانِ ماهر متخصصِ سطح بالا ما در كشور كم نداريم - چه كارگران متوسط و چه كارگر ساده - آن كارگر ساده هم عيناً همين‏طور است - وقتى پاى ماشين مى‏رود يا در هر نقطه‏اى از نقاط كارخانه كه مى‏خواهد مشغول كار شود، بداند اين كارى كه امروز او مى‏خواهد بكند، كارى است كه خداى متعال براى اين كار به او ثواب و اجر خواهد داد. نفس كار ارزش دارد؛ غير از اينكه «كار» وسيله‏ى اعاشه و درآمد زندگى است؛ كه آن هم به جاى خود مطلب مهم و عبادت ديگرى است.

شما ببينيد اگر در يك كشورى جامعه‏ى عمومى آن كشور به كار با اين چشم كه كار عبادت است، نگاه كنند آن وقت وضع پيشرفت اقتصادى و علمى آن كشور به كجا خواهد رسيد. اين منطق اسلام است. لذا اگر ما نسبت به كارگر در هر سطحى احساس ارادت و محبت مى‏كنيم، اين گزاف نيست؛ اين به خاطر آن است كه پشت اين احساس محبت و احترام، يك چنين فرهنگ عميق و غنى اسلامى‏اى وجود دارد.

ما الحمدللَّه جامعه‏ى كارگرى‏مان اين است. البته ما در كشور مشكل اشتغال داريم و اين مشكل بيكارى در كشور، بايد ان‏شاءاللَّه با تلاش دولت و اين مسئولان خدمتگزار - كه من مى‏بينم اينها شب و روز نمى‏شناسند و دائم مشغول كارند - و با تدبير اينها به تدريج، بكلى محو بشود. اين بيكاريهاى عارضى‏اى هم كه پيش مى‏آيد كه عرض كرديم بعضى از كارخانه‏ها بر اثر ضعف مديريت يا بى‏كفايتى مدير يا بعضى انگيزه‏هاى خداى نكرده سودجويانه، كارش به جايى مى‏رسد كه كارگر را محروم و بيكار مى‏كند؛ اينها را بايد آقايان دنبال كنند و بايد برداشته شود. جامعه‏ى ما تاب تحمل اين مشكل را ندارد. ما داريم الان از يك سراشيب تندى با قوّت و قدرت بالا مى‏رويم؛ ما الان متوقف نيستيم. جامعه‏ى ما، يك جامعه‏اى است كه دارد با قدرت پيش مى‏رود. مستكبرين عالم را مى‏بينيد كه چطور دارند يقه‏شان را پاره مى‏كنند! اين حرفهايى كه امثال بوش و اطرافيان او مى‏زنند، اينها يقه پاره كردن است، دارند يقه‏ى خودشان را پاره مى‏كنند. اين به خاطر همين است كه شما داريد با قدرت تمام پيش مى‏رويد. جامعه‏ى ايرانى توقف نكرده است. انقلاب آمد، راه را باز كرد و به اين قدرت اعتماد به نفس افزود. در قبل از پيروزى انقلاب، هم راهها را مى‏بستند و هم انگيزه‏ها را سست مى‏كردند و مى‏گفتند آقا! ايرانى كه نمى‏تواند، ايرانى كه عرضه ندارد؛ اين را بزرگانشان مى‏گفتند و صريحاً هم مى‏گفتند. مى‏زدند توى سر اين نسل بارآور و اين استعداد جوشان؛ كه يكى از بزرگ‏ترين خيانتهاى آنها اين است. انقلاب آمد، هم راه را باز كرد و هم گفت آقا! شما مى‏توانيد. رفتيم ديديم راست مى‏گويند، «توانستيم». اين كشورى كه در طول سال‏هاى متمادى، فقط چند سد در اين كشور ساخته شده بود، آن هم همه‏اش به دست بيگانه‏ها؛ چه كسى باور مى‏كرد كه اين كشور در سدسازى در كل منطقه، از لحاظ فناورى و توانايى و قدرت علمى و قدرت محاسبه و امثال اينها اول بشود! اين كشورى كه اكثر مناطقش از نيروى برق معمولى محروم بودند، چه كسى باور مى‏كرد حالا در يك راهى بيفتد كه انرژى و فناورى هسته‏اى را - آن هم خودش، نه از ديگران وام بگيرد - فراهم كند، براى اينكه بتواند انرژى خودش را از اين شيوه‏ى پيشرفته‏ى دنيا تهيه كند! چه كسى فكر مى‏كرد؟! رفتيم، ديديم مى‏شود رفت؛ اقدام كرديم، ديديم مى‏توانيم. اين ملت اين تجربه را دارد. بعد از اين هم همين‏طور است.

همه‏ى جوان‏هاى كشور، همه‏ى صاحبان فكر و تدبير و همه‏ى پيرهاى كشور، زن و مرد، بايد همت كنند در اين حركت عظيم و همگانى اين ملت، خودشان را سهيم كنند و مى‏شود. شما هر جا هستيد و هر جا مشغول كاريد، بدانيد همان جا يك گوشه‏اى از اين جبهه‏ى وسيع است؛ اگر همان جا خوب و منضبط و وفادارانه و با مهارت كار كنيد، در اين جبهه اثر گذاشته‏ايد. و دشمن اين را نمى‏خواهد؛ اين را هم توجه داشته باشيد. دشمنان ما و استكبار خبيث جهانى فهميده‏اند كه با ملت و جمهورى اسلامى ايران در ميدان جنگ نظامى نمى‏شود وارد شد؛ برايشان خسارت‏هاى زيادى دارد و درست هم هست و اين را درست فهميده‏اند. دارند بودجه مى‏گذارند و سعى‏شان اين است كه داخل قشرهاى مردم - در بين دانشجوها، در بين كارگرها، در بين دستگاه‏هاى ادارى، در بين كارمندها و در بين قشرهاى مختلف - اختلاف ايجاد كنند تا نگذارند كشور اين راهى را كه دارد طى مى‏كند، اين راه را طى كند. امروز دشمن دنبال اين است. همه بايد هوشيار باشند. تكليف الهى بر دوش همه‏ى ما اين است كه هر كدام، هر جا هستيم، چشم و گوشمان را از هميشه بيشتر باز كنيم و ببينيم دشمن براى اين نقطه‏اى كه ما قرار داريم، چه طراحى‏اى كرده است؛ نگذاريم او در اين طراحى كامياب شود؛ اين وظيفه‏ى ماست.

يك وقتى نظام جمهورى اسلامى و ملت ايران را به حمله‏ى نظامى، جنگ و اين چيزها تهديد مى‏كردند، حالا هم گاهى مى‏كنند، نه اينكه نمى‏كنند؛ اما خودشان مى‏دانند كه اين كار برايشان چقدر خسارت دارد، و من حالا مى‏گويم؛ اين مسئولان امريكايى براى اينكه كارهاى خودشان را پيش ببرند - هميشه اين‏طور است؛ نه با ما، با همه‏ى دنيا - زبان تهديدشان هميشه باز است و تهديد مى‏كنند. بعضى از دولتها و ملتها هم دچار ضعف نفسند و در مقابل تهديد اينها خودشان را رها مى‏كنند و تسليم مى‏شوند؛ اينها هم تشويق مى‏شوند به اينكه هميشه تهديد كنند. يك ملت بيدار، يك ملت داراى اعتماد به نفس و يك ملت عازم و مصمم، به اين تهديدها اعتنايى نمى‏كند؛ مسئولانش هم همين‏طور. دولتى كه به مردم متكى است، نظامى كه به وسيله‏ى خودِ مردم حمايت و حفاظت مى‏شود، او از تهديد واهمه‏اى نمى‏كند. من الان اينجا مى‏گويم: امريكاييها بدانند، اگر تعرضى به ايران اسلامى بكنند، ايران اسلامى به منافع آنها در هر نقطه‏ى عالم كه امكان داشته باشد، لطمه وارد خواهد كرد. ما آن آدمهايى نيستيم كه بنشينيم كسى ضربه بزند، جواب ضربه‏ى او را ندهيم؛ ما اهل صلحيم، اهل آرامشيم و به كسى تعرض نمى‏كنيم؛ دليلش هم واضح است، ببينند؛ ما به كدام كشور حمله كرديم؟ ما با كدام كشور جنگ شروع كرديم؟ ما كدام كشور را تهديد كرديم؟ ما اهل اين چيزها نيستيم؛ اما اهل اين هستيم كه اگر كسى ضربه‏اى بزند، ضربه‏ى او را با دوچندان شدت، پاسخ بدهيم.

به شما برادران و خواهران عزيز عرض بكنيم؛ بهترين راه مبارزه‏ى با استكبار و دشمنان، همين است كه ما در ساختن و پيشرفت كشورمان، هر چه مى‏توانيم سعى كنيم؛ پيشرفت علمى، پيشرفت فناورى، پيشرفت اخلاقى، همبستگى ملى و محكم كردن پايه‏ى ايمان و انگيزه‏هاى معنوى؛ هر چه كه در اين چيزها ما پيشرفت كنيم، دشمن بيشتر عقب مى‏نشيند و اين مهمترين مبارزه‏ى ملت ايران است.

از خداوند متعال مسئلت مى‏كنيم به همه‏ى شما و ما توفيق بدهد بتوانيم وظايفى را كه بر دوش داريم، آنها را به خوبى انجام بدهيم و قلب مقدس ولى‏عصر (ارواحنافداه) را از ما راضى و خشنود بكند و روح مطهر امام و شهداى عزيز را - كه هر چه داريم از آنها داريم - از ما راضى و خشنود كند.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در صحن جامع رضوى 1/ 1/ 85 بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يمالحمدللَّه ربّ العالمين والصّلاة والسّلام على سيّدنا و نبيّنا ابى‏القاسم محمّد و على اله الأطيبين الأطهرين المنتجبين الهداة المهديّين المعصومين سيّما بقيةاللَّه فى الأرضين.از خداوند متعال سپاسگزارم كه عمر و مهلت داد تا يك بار ديگر در جوار مرقد مطهر حضرت اباالحسن على‏بن‏موسى‏الرضا، آغاز سال نو هجرى شمسى را در كنار شما برادران و خواهرانى باشم كه از سراسر كشور در مشهد مقدس گرد آمده‏ايد. توجه كنيد - برادران و خواهران - كه مايلم در آغاز عرايض خودم، درباره‏ى اربعين چند جمله عرض كنم.امسال با تقارن عيد نوروز با اربعين حسينى، عيد و آغاز سال نو ما، رنگ حسينى گرفت و با نام حسين‏بن‏على (عليه‏السّلام) سرور آزادگان جهان و سيد شهيدان، رونق يافت. چه آمدن خاندان پيغمبر در روز اربعين به كربلا - كه بعضى روايت كرده‏اند - درست باشد يا درست نباشد، ظاهراً در اين ترديدى نيست كه جابربن‏عبداللَّه انصارى به همراه يكى از بزرگان تابعين - كه نام او را بعضى عطيه گفته‏اند، بعضى عطاء گفته‏اند و احتمال دارد عطيةبن‏حارث كوفى حمدانى باشد؛ به‏هرحال يكى از بزرگان تابعين است كه در كوفه ساكن بوده - اين راه را طى كردند و در اين روز بر سر مزار شهيد كربلا حاضر شدند. شروع جاذبه‏ى مغناطيس حسينى، در روز اربعين است. جابربن‏عبداللَّه را از مدينه بلند مى‏كند و به كربلا مى‏كشد. اين، همان مغناطيسى است كه امروز هم با گذشت قرنهاى متمادى، در دل من و شماست. كسانى كه معرفت به اهل‏بيت دارند، عشق و شور به كربلا هميشه در دلشان زنده است. اين از آن روز شروع شده است. عشق به تربت حسينى و به مرقد سرور شهيدان - سيدالشهداء - .جابربن‏عبداللَّه جزو مجاهدين صدر اول است؛ از اصحاب بدر است؛ يعنى قبل از ولادت امام حسين، جابربن‏عبداللَّه، در خدمت پيغمبر بوده و در كنار او جهاد كرده است. كودكى، ولادت و نشو و نماى حسين‏بن‏على (عليه‏السّلام) را به چشم خود ديده است. جابربن‏عبداللَّه به طور حتم بارها ديده بود كه پيغمبر اكرم، حسين‏بن‏على را در آغوش مى‏گرفت، چشمهاى او را مى‏بوسيد، صورت او را مى‏بوسيد، پيغمبر به دست خود در دهان حسين‏بن‏على غذا مى‏گذاشت و به او آب مى‏داد؛ اينها را به احتمال زياد جابربن‏عبداللَّه به چشم خود ديده بود. جابربن‏عبداللَّه به طور حتم از پيغمبر به گوش خودش شنيده باشد كه حسن و حسين سرور جوانان اهل بهشت‏اند. بعدها هم بعد از پيغمبر، موقعيت امام حسين، شخصيت امام حسين - چه در زمان خلفاء، چه در زمان اميرالمؤمنين، چه در مدينه و چه در كوفه - اينها همه جلو چشم جابربن‏عبداللَّه انصارى است. حالا جابر شنيده است كه حسين‏بن‏على را به شهادت رسانده‏اند. جگرگوشه‏ى پيغمبر را با لب تشنه شهيد كرده‏اند. از مدينه راه افتاده است؛ از كوفه، عطيّه با او همراه شده است. عطيه روايت مى‏كند كه: «جابربن‏عبداللَّه به كنار شط فرات آمد، آنجا غسل كرد، جامه‏ى سفيد و تميز پوشيد و بعد با گامهاى آهسته، با احترام به سمت قبر امام حسين (عليه‏السّلام) روانه شد. آن روايتى كه من ديدم اين‏طور است، مى‏گويد: وقتى به قبر رسيد، سه مرتبه با صداى بلند گفت: «اللَّه اكبر، اللَّه اكبر، اللَّه اكبر»؛ يعنى وقتى كه مى‏بيند كه چطور آن جگرگوشه‏ى پيغمبر و زهرا را، دست غارتگر شهواتِ طغيانگران، اين‏طور با مظلوميت به شهادت رسانده، تكبير مى‏گويد. بعد مى‏گويد: از كثرت اندوه، جابربن‏عبداللَّه روى قبر امام حسين از حال رفت، غش كرد و افتاد. نمى‏دانيم چه گذشته است، اما در اين روايت مى‏گويد، وقتى به هوش آمد، شروع كرد با امام حسين صحبت كردن: «السّلام عليكم يا آل اللَّه، السّلام عليكم يا صفوة اللَّه».اى حسين مظلوم! اين حسين شهيد! ما هم امروز در اول اين سال نو، از اعماق وجودمان عرض مى‏كنيم: «السّلام عليك يا اباعبداللَّه، السّلام على الحسين الشهيد». شهادت تو، جهاد تو و ايستادگى تو، اسلام را رونق داد و دين پيامبر را جان تازه بخشيد. اگر آن شهادت نبود، از دين پيغمبر چيزى باقى نمى‏ماند. امروز دلهاى ما هم مشتاق حسين‏بن‏على (عليه‏السّلام) و آن ضريح شش گوشه و آن قبر مطهر است. ما هم گرچه دوريم، ولى به ياد حسين‏بن‏على و به عشق او سخن مى‏گوييم. ما با خودمان عهد كرده‏ايم و عهد مى‏كنيم كه ياد حسين، نام حسين و راه حسين را هرگز از زندگى خودمان جدا نكنيم. همه‏ى ملت ما، همه‏ى كشور ما، همه‏ى شيعيان عالم و بلكه همه‏ى آزادگان در سرتاسر جهان، يك چنين احساسى نسبت به حسين‏بن‏على (عليه‏السّلام) دارند.امسال نام پيامبر اعظم اسلام، سال ما را مزين كرد. درباره‏ى پيامبر اعظم چه عرض بكنيم؟ جز اينكه بگوييم: پيامبر اعظم اسلام، مجموعه‏ى فضائل همه‏ى انبياء و اولياء است؛ نسخه‏ى كامل و تكامل يافته‏ى همه‏ى فضائلى است كه در سلسله‏ى پيامبران و اولياء الهى در تاريخ وجود داشته است.نام احمد نام جمله انبياست چون كه صد آمد نود هم پيش ماست‏‏وقتى نام پيامبر اعظم را مى‏آوريم، كأنه شخصيت ابراهيم، شخصيت نوح، شخصيت موسى، شخصيت عيسى، شخصيت لقمان، شخصيت همه‏ى بندگان صالح و برجسته و شخصيت امير مؤمنان و ائمه‏ى هدى (عليهم‏السّلام) در اين وجود مقدس، متبلور و مجسم است. پيامبر اعظم را مى‏توان به درخشان‏ترين ستاره در كائنات عالم وجود تشبيه كرد و از آن وجود بزرگ و مقدس با اين عنوان تعبير كرد. چرا مى‏گوييم ستاره‏ى درخشان، نمى‏گوييم خورشيد؟ چون خورشيد يك جسم و جرم مشخص و معين است، نورانى است و با عظمت است؛ اما يك جرم و يك كره‏ى آسمانى است. لكن در اين ستاره‏هايى كه شما مى‏بينيد، ستاره‏هايى هستند كه يك كهكشانند و از اين كهكشانى كه ما در شبهاى تابستان در آسمان بالاى سر خودمان مى‏بينيم، هزاران برابر بزرگترند. كهكشان يعنى: آن مجموعه‏اى كه هزاران منظومه و هزاران خورشيد در آن هست. پيامبر اعظم يك وجود كهكشان‏وار است و در او هزاران نقطه‏ى درخشنده‏ى فضيلت وجود دارد. در پيامبر اعظم، علم همراه اخلاق هست؛ حكومت همراه حكمت هست؛ عبادت خدا همراه با خدمت به خلق هست؛ جهاد همراه با رحمت هست؛ عشق به خدا همراه با عشق به مخلوقات خدا هست؛ عزت همراه با فروتنى و خاكسارى هست؛ روزآمدى همراه با دورانديشى هست؛ صداقت و راستى با مردم همراه با پيچيدگى سياسى هست؛ غرقه بودن جان در ياد خدا همراه با پرداختن به صلح و سلامت جسم هست؛ در او دنيا و آخرت همراه است؛ هدفهاى والاى الهى با اهداف جذاب بشرى همراه است. او نمونه‏ى كاملى است كه خداوند در عالم وجود، موجودى كامل‏تر از او نيافريده است؛ او مبشر است، بشارت‏دهنده است؛ منذر است، بيم‏دهنده است؛ بر همه‏ى بشريت و بر همه‏ى تاريخ شاهد و ناظر است؛ فراخواننده‏ى همه‏ى بشريت به سوى خداست و چراغ نورافشان راه انسانهاست. «انّا ارسلناك شاهدا و مبشّرا و نذيرا و داعيا الى اللَّه بأذنه و سراجا منيرا».سال پيامبر اعظم، سال اين وجود كهكشان‏وار براى دولت و ملت ماست. علاوه‏ى بر اين، وجود پيامبر اعظم در عرصه‏ى بين‏المللى، نقطه‏ى التقاى عقايد و عواطف همه‏ى ملتهاى مسلمان است. از همه‏ى اقوام، با همه‏ى مذاهب گوناگون، نقطه‏ى التقاى همه‏ى امت اسلامى در عقيده و عاطفه، وجود مبارك پيامبر اعظم است. اينكه ما در يك چنين سالى با اين نام قرار داريم، تكليف بزرگى را بر گردن ما مى‏گذارد. ملت و دولت ما در اين سال، بايد طورى عمل كنند كه با حكمت نبوى، با علم نبوى، با حكومت نبوى، با عدالت نبوى، با اخلاق و كرامت نبوى، با فروتنى و عزت نبوى و با جهاد و رحمت نبوى هماهنگ باشد. اينها البته كار يك سال نيست؛ كمااينكه پيغمبر اعظم، پيغمبر يك سال نيست، همه‏ى سالها سال اوست؛ همه‏ى تاريخ، متعلق به اوست. ولى اين به معناى اين است كه ما در راه ساختن آن‏چنان جامعه‏اى، آن‏چنان دنيايى و آن‏چنان تمدنى كه هدف پيامبر اعظم بود، امسال بايد يك خيزش، يك حركت بزرگ و يك گام بلند داشته باشيم. سال پيامبر اعظم، سال نگاههاى بلند، سال اميد، سال كار، سال مجاهدت، سال خدمت و سال طراحيهاى هوشمندانه براى آينده‏ى كشور است؛ سال حركت به پيش است.يك نگاهى به اوضاع عمومى كشور مى‏اندازيم. ما در حالى سال جديد را آغاز مى‏كنيم كه يك دولت جديد، تازه بر سر كار آمده است. هر دولتى، دوره‏ى تازه‏اى را براى خود تعريف مى‏كند و با مشخصاتى كه اين دوره دارد، سال را آغاز مى‏كند. اين به معناى تغيير مسير نيست؛ اين به معناى اين نيست كه ملت با تغيير دولتها، راهِ هدفهاى اصولى و بلند خود را عوض مى‏كند؛ نه، بلكه اين به معناى بهره بردنِ از پيشرفتهاى دوره‏هاى ديگر است، همراه با ابتكارهاى جديد، همراه با تسريع در كارها و احياناً همراه با تصحيح؛ البته اگر خطا و اشتباهى صورت گرفته باشد. ملت با تغيير دولتهايى كه خود انتخاب مى‏كند، مثل مسافرى است كه در يك راهى دارد حركت مى‏كند، به يك نقطه‏اى كه مى‏رسد، وسيله‏اى را كه از نفس افتاده يا خسته شده است، به يك وسيله‏ى تازه نفس و آماده‏ى به كار و متناسب با شرايط تبديل مى‏كند تا همان راه را ادامه دهد. اگر احياناً در مرحله‏ى قبل، از مسير اصلى انحرافى پيش آمده باشد، آن را برمى‏گرداند و راه را ادامه مى‏دهد و به سمت اهداف والا پيش مى‏رود. اين مردم‏اند كه تعيين مى‏كنند، اين مردم‏اند كه اشخاص را كه هر كدام شعارى دارند و هر كدام بروز و شخصيتى دارند، زير نظر قرار مى‏دهند و در ميان آنها يك نفر را مى‏پسندند و اكثريت جامعه به آن رأى مى‏دهند.دولت در هر دوره‏اى، دولت مردم است؛ نشان دهنده‏ى خواست مردم و جهت‏گيرى مردم است. اين دولتى كه تقريباً شش ماه است مشغول به كار شده، دولت جديد، شاخصه‏اش عبارت است از: تصميم قاطع بر خدمت خستگى‏ناپذير به مردم، به ميدان آوردن همه‏ى توان خود و پُررنگ كردن هدفهاى بلند انقلاب. اينها مشخصه‏هاى اين دولت است. اين دولت با تكيه بر شعارهاى انقلاب و شعارهاى امام بزرگوار، بر آن است كه همه‏ى توان خود را به ميدان بياورد؛ با همه‏ى وجود كار كند؛ گره‏هاى زندگى مردم را باز كند؛ زيرساختهاى كشور را هرچه زودتر و هرچه بهتر و جامع‏تر به وضعيت مطلوب براى پيشرفتهاى آينده بسازد و در عرصه‏ى بين‏المللى بر استقلال ملى و عزت ملت ايران تكيه كند. در عرصه‏ى بين‏المللى، بازيگران سياسى، يكى از ابزار عمده‏شان، مكر است و يكى تهديد. اگر دولتى در مقابل مكارى و تهديد آنها خود را نبازد و به ملت خود تكيه كند، موفقيتهاى بسيارى خواهد داشت. مى‏بينيم و حس مى‏كنيم كه اين دولت بنا دارد عزت و استقلال ملى را آن‏چنان كه در شأن ملت ايران است، حفظ كند.آنچه كه به طور خلاصه از شعارهاى دولت و رئيس جمهور جديد و فعاليتهايشان مى‏توان گفت، اين است كه، تصميم دارند يك گام بلند در خدمت، در علم و در تأمين نيازهاى كشور به پيش بردارند. عزيزان من! كشور ما امكانات يك كشور پيشرفته را دارد؛ ما از لحاظ نيروى انسانى و استعدادهاى طبيعى و بشرى مى‏توانيم يكى از پيشرفته‏ترين كشورهاى عالم بشويم. بعد از انقلاب، حضور در اين ميدان پيشرفت، آغاز شده است؛ البته در منطق جمهورى اسلامى، توسعه و پيشرفت بدون عدالت معنى ندارد؛ آن وقت پيشرفت همراه با عدالت، كار خستگى‏ناپذير، اراده‏ى مستحكم، برنامه‏ريزى دقيق و بالاتر از همه‏ى آنها، همراهى و كمك بى‏دريغى از مردم را طلب مى‏كند، تا بتوانند در كشور پيشرفت شايسته‏ى اين ملت را، همراه با عدالت به وجود آورند. اگر بخواهيم اين پيشرفت، همراه با عدالت نصيب كشور و ملت ما شود، بايد با بهره‏مندى از همه‏ى تلاشهايى كه دولتهاى گذشته كرده‏اند و فرآورده‏هايى كه بر اثر تلاشهاى مسئولان گذشته براى ملت پديد آمده است، بر خلاقيت و توليد همت بگماريم؛ خلاقيت و توليد، ما اينها را لازم داريم.توليد يعنى چه؟ مقصودم فقط توليد كالا نيست؛ توليد در يك گستره‏ى وسيع بايد شعار ملت باشد. توليد كار، توليد علم، توليد فناورى، توليد ثروت، توليد معرفت، توليد فرصت، توليد عزت و منزلت، توليد كالا و توليد انسانهاى كارآمد؛ اينها همه توليد است. رمز سعادت ملت ما در اين است كه در اين گستره‏ى وسيع، هم دولت و هم ملت، بر اين توليد همت بگماريم. اين تأمين كننده‏ى امنيت ملى و اقتدار و پيشرفت كشور است؛ اين يك جهاد است. من امروز به شما عرض مى‏كنم، هم به مسئولين و مأموران دولتى و هم به آحاد مردم، به خصوص به شما جوانها؛ اين يك جهاد است. امروز توليد علم، توليد كار، توليد ابتكار، توليد كالا، كالاى مورد نياز مردم، توليد انسان كارآمد، توليد فرصت و توليد عزت، هر كدام از اينها يك جهاد است. مجاهد فى سبيل‏اللَّه توليد كننده است؛ بايد هم علم را بياموزيم و هم علم را توليد كنيم. ما بايد يك كشور عالم بشويم. در يك روايتى از اميرالمؤمنين نقل شده است كه فرمود: «العلم سلطان، من وجده سأل و من لم يجده سيل عليه»؛ يعنى علم اقتدار است، علم مساوى است با قدرت؛ هر كسى كه علم را پيدا كند، مى‏تواند فرمانروايى كند؛ هر ملتى كه عالم باشد، مى‏تواند فرمانروايى كند؛ هر ملتى كه دستش از علم تهى باشد، بايد خود را آماده كند كه ديگران بر او فرمانروايى كنند. ما بايد علم را با همه‏ى معناى كامل آن به عنوان يك جهاد دنبال كنيم؛ اين را من به جوانها، استادان و دانشگاهها مى‏گويم. علاوه بر اين، علم مجرد و به تنهايى هم كافى نيست؛ علم را بايد وصل كنيم به فناورى، فناورى را بايد وصل كنيد به صنعت، و صنعت را بايد وصل كنيم به توسعه‏ى كشور. صنعتى كه مايه‏ى توسعه و پيشرفت كشور نباشد، براى ما مفيد نيست؛ علمى كه به فناورى توليد نشود، فايده‏اى ندارد و نافع نيست. وظيفه‏ى دانشگاهها سنگين است؛ وظيفه‏ى آموزش و پرورش سنگين است؛ وظيفه‏ى مراكز تحقيقاتى و مراكز پژوهشى سنگين است.پيشرفت همراه با عدالت، يك نهضت است؛ يك نهضت فراگير. اين نهضت يك ساله نيست. ما اين نهضت را تازه هم شروع نكرده‏ايم و نمى‏خواهيم آن را تازه شروع كنيم. از اول انقلاب اين نهضت به قدر توان و قدرت دولتها و مسئولان آغاز شده است. مردم و دولتها تلاشهايى كردند و آثار تلاش آنها را هم امروز داريم در صحنه‏ى زندگى خودمان مى‏بينيم. زحمات گذشتگان، به آيندگان اين فرصت را مى‏دهد كه قدمهاى بلندترى بردارند. بنابراين، اين نهضت از امروز شروع نمى‏شود، از قبل شروع شده است؛ يك ساله هم تمام نمى‏شود. اما وقتى مى‏گوييم امسال سال پيغمبر اعظم است؛ يعنى امسال بايد يك خيزش همگانى - هم دولتى و هم مردمى - در اين كار انجام بگيرد. هر كس در هر نقطه‏اى كه هست، بايد يك گام بلند به جلو بردارد. به گفته‏ى آن عالم روشن‏ضمير كه در مسجدى مى‏خواست به وعظ مشغول شود، جمعيت در مسجد جمع شده بودند، مسجد پُر شده بود و عده‏اى بيرون در، مانده بودند. براى اينكه آن كسانى كه بيرون در هستند بتوانند به داخل بيايند، يك نفر بلند شد و گفت: «خدا رحمت كند هر كسى را كه هرجا هست، بلند شود و يك قدم به جلو بيايد»؛ براى اينكه مردم را بلند كند و آنهايى كه بيرون مانده‏اند، به داخل بيايند. اين مرد عالمِ روشن‏ضمير به مردم رو كرد و گفت: من ديگر حرفى براى گفتن ندارم. همين چيزى كه اين مرد گفت، همه‏ى حرف من همين بود.من مى‏خواهم بگويم: ايها الناس! هر كدام هر جا هستيد، بلند شويد، يك قدم به جلو بياييد؛ اگر در عالم عبادتيد، يك قدم به جلو بياييد؛ در عالم تحصيل، يك قدم به جلو بياييد؛ در توليد يك قدم به جلو بياييد؛ كارگر، يك قدم جلو؛ كارفرما، يك قدم جلو؛ استاد، يك قدم جلو؛ دانشجو، يك مقدم جلو؛ مأمور دولتى، يك قدم جلو؛ محقق حوزه و دانشگاه، يك قدم جلو. در آيين و فرهنگ پيامبر اعظم توقف نيست، ايستادن نيست، وامانده شدن نيست، تحجر نيست و نوميدى وجود ندارد؛ پيامبر ما با نوميدى جنگيد. مسلمان سرشار از اميد است.البته ما دشمنانى داريم و آنها اين حركت به جلو را براى ملت ما نمى‏پسندند. جلودار اين دشمنان هم رژيم ايالات متحده‏ى امريكاست. حرف سردمداران سياست امريكا با ملت ايران چيست؟ توجه كنيد من حرف دل گردانندگان سياسى امريكا را براى شما بيان كنم؛ حالا حرفهاى گوناگونى مى‏زنند؛ اما حرف دل آنها يك كلمه است؛ آنها مى‏گويند: اى ملت ايران! آن چيزى را كه انقلاب شما از ما گرفته است، آن را به ما برگردانيد. آنها مى‏گويند قبل از انقلاب ما بر كشور شما سيطره‏ى اقتصادى، سياسى و فرهنگى داشتيم؛ رئيس كشور شما براى تصميمهاى بين‏المللى‏اش از سفير ما اجازه مى‏گرفت. اين واقعيتى است. در قضيه‏ى نفت، معاملات بين‏المللى، روابط گوناگون سياسىِ ديپلماسى و حتى در نوع برخورد با مردم، شاه پهلوىِ ملعون براى اقدامات خود با سفير امريكا و سفير انگليس مذاكره مى‏كرد. آنچه را آنها مى‏خواستند و مى‏پسنديدند، اينها اجرا مى‏كردند. مى‏گويند ما بر كشور شما اين سلطه را داشتيم، انقلاب آمد و ما را بيرون كرد؛ اين را به ما برگردانيد تا ما دوباره بر كشور شما سلطه پيدا كنيم. حرف امريكاييها اين است. حالا اسم حقوق بشر را مى‏آورند، اسم انرژى اتمى را مى‏آورند، اسم دموكراسى را مى‏آورند و تهمت تروريست مى‏زنند؛ اينها حرف است. حرف واقعى همان است؛ مى‏گويند اجازه بدهيد بار ديگر دولتهاى شما را ما تعيين كنيم، بر اقتصاد شما ما حكومت كنيم و ما باشيم كه تعيين كنيم شما در قطب‏بنديهاى جهانى كجا باشيد؛ همچنان كه نسبت به بعضى از دولتهاى ديگر اين‏طورند. از ملت ايران اين توقع را دارند. بيست‏وهفت سال است امريكاييها با ملت ايران در اين چالش‏اند. امروز با گذشته تفاوتى نكرده است. آنچه كه امروز امريكاييها از خود بروز مى‏دهند، همان چيزى است كه در طول بيست‏وهفت سال نسبت به ملت ايران، هميشه در ذهنشان بوده است. ابزارشان هم عبارت است از تهديد، ارعاب، تبليغات جنگ روانى، دلسرد كردن مردم، نوميد كردن مردم، ايجاد دودستگى و تحريك عصبيتها؛ اگر بتوانند، ابزار دشمنان ملت شما اينهاست. فشار بياورند - فشارهاى فرسايشى - و با تبليغات اينها را برجسته، بزرگ و درشت كنند؛ براى اينكه در مردم احساس عدم امنيت به وجود آورند، براى اينكه مردم در موفقيتشان، آينده‏شان و كفايت مسئولانشان ترديد و شك و شبهه پيدا كنند؛ كار دشمن اينهاست. فشار بياورند، شايد بتوانند مسئولين را دچار دودستگى كنند؛ شايد بتوانند تصميم‏گيران كشور را در تصميم‏گيريهاى بزرگ خودشان دچار تزلزل كنند؛ كار دشمن اينهاست؛ ابزار دشمن اينهاست؛ دشمن ابزار ديگرى ندارد. تهديد مى‏كنند كه ما ملت ايران را تحريم خواهيم كرد؛ مگر تا حالا تحريم نكرديد؟! مگر تا حالا ملت ايران دچار تحريم شما قدرتهاى زورگو نبوده است؟! اگر ما امروز پيشرفتى پيدا كرده‏ايم و در علم، صنعت و برخى از صنايع، در منطقه حرف اول را مى‏زنيم، اينها در همين شرايط تحريم براى ما پيش آمده است. ما پيشرفت نظامى پيدا كرده‏ايم؛ پيشرفت علمى پيدا كرده‏ايم؛ در زمينه‏هاى پزشكى پيشرفتهاى شگفت‏آور پيدا كرده‏ايم؛ در زمينه‏ى صنعت، در برخى از صنايع بسيار پيچيده كه دنيا تصور نمى‏كرد، ما پيشرفت پيدا كرده‏ايم. ما در زمينه‏ى علوم زيستى پيشرفت پيدا كرده‏ايم؛ علوم دانشهايى را كه دارندگان آنها، هرگز اجازه نمى‏دهند غير از يك مجموعه‏ى كوچك خودشان، كسى به آنها دست پيدا كند؛ ما به اين دانشها دست پيدا كرده‏ايم. همه‏ى اينها در شرايط تحريم به وجود آمده است. اگر تحريم نمى‏كردند، شايد به اينجا نمى‏رسيديم؛ اگر پول ما را مى‏گرفتند، سلاحهاى دسته چندم خودشان را به ما مى‏دادند، ما به فكر نمى‏افتاديم كه از ابتكار و استعداد جوانانمان استفاده كنيم؛ امروز هواپيما هم توليد كنيم، تانك هم توليد كنيم، موشك هم توليد كنيم و از بسيارى از كشورهاى منطقه در اين توليدات جلوتر باشيم. اگر بازارها را باز مى‏كردند، هرچه مى‏خواستيم به ما مى‏دادند، پول ما را مى‏گرفتند، توى جيبشان مى‏ريختند و امروز هم ما به اين پيشرفتها نرسيده بوديم. ما را از تحريم مى‏ترسانيد؟!به ما مى‏گويند شما در جامعه‏ى جهانى منزوى هستيد؛ ما به آنها مى‏گوييم، منزوى شماييد، نه ما. امروز دنيا از روشهاى امريكا متنفّر است؛ امروز دنياى اسلام از اندونزى تا مغرب، هرجا شما برويد و از مردم سؤال كنيد، نفرت از سردمداران كاخ سفيد، در اعماق دلهاى مردم وجود دارد. اگر مى‏خواهند بدانند چه كسى منزوى است، بنده پيشنهاد مى‏كنم يك رفراندومى در دنياى اسلام براى سنجيدن ميزان محبوبيت رئيس جمهورى ما و رئيس جمهور امريكا برگزار كنند. اگر سردمداران رژيم امريكا از نتايج خفت‏بار چنين رفراندوم، نظرسنجى و نظرخواهى‏اى نمى‏ترسند، اين گوى و اين ميدان، بيايند راه بيندازند. امروز ملتها از امريكا متنفّرند؛ بسيارى از دولتها هم متنفّرند؛ منتها مصالحشان اجازه نمى‏دهد كه اين نفرت را بر زبان بياورند؛ اما نفرت آنها گاهى كمتر از ما هم نيست.به جمهورى اسلامى اتهام نقض حقوق بشر مى‏زنند. اين ديگر از آن لطيفه‏هاى خنده‏آورِ دوران است! امريكا شده است پرچمدار حقوق بشر! كدام امريكا؟ امريكاى هيروشيما، امريكاى گوانتانامو، امريكاى ابوغريب، امريكاى راه اندازنده‏ى جنگ و ناامنى در بسيارى از نقاط عالم، امريكاى سانسور در داخل خود كشور امريكا؛ ماجراى سانسور فكر و نوشته و بيان در امريكا، يكى از آن ماجراهاى بسيار مهم و جالب است كه مجالى نيست كه من الان به آن اشاره كنم. اينها به ما مى‏گويند نقض حقوق بشر؛ اما خودشان بزرگترين ناقض حقوق بشرند! اگر امروز در دنيا - نمى‏گويم دنياى اسلام، در سطح دنيا - يك همه‏پرسى انجام بگيرد، شك نكنيد كه رئيس جمهور فعلى امريكا، در رديف شارون و صدام و ميلوسويچ به عنوان مجسمه‏هاى شرارت شناخته خواهند شد. امروز امريكا تهديدى براى صلح و امنيت جهانى است؛ لذا شعار «مرگ بر امريكا» ديگر امروز مخصوص ملت ما نيست. امروز در اكناف عالم شما مى‏بينيد كه مجسمه‏ى رئيس جمهور امريكا را آتش مى‏زنند و شعار مرگ بر امريكا مى‏دهند. علت هم زياده‏خواهى رژيم امريكا، استكبار رژيم امريكا، تكبر آنها، سلطه‏طلبى آنها و بازيچه‏ى صهيونيستها بودنِ آنهاست؛ حقيقتاً بازيچه‏ى صهيونيستهايند.من اينجا راجع به يك مطلبى كه اين روزها در رسانه‏هاى گوناگون جهانى مطرح شد، يك جمله بگويم، بعد وارد مسئله‏ى هسته‏اى بشوم. مسئله‏ى مذاكره‏ى با امريكا كه سوژه‏ى تبليغاتى مستكبران و اقتدارطلبان شد، ما از اول اعلان كرديم و الان هم اعلان مى‏كنيم، در هيچ يك از مسائل مورد اختلاف خودمان با امريكا، ما با امريكا مذاكره نمى‏كنيم. دليل آن هم يك امر واضحى است؛ دليل اين است كه مذاكره براى امريكاييها يك ابزارى است براى تحميل خواسته‏هاى خودشان به طرف مذاكره. مذاكره مفهوم واقعى خودش را در مذاكرات امريكا با طرفهاى خودش ندارد و از دست داده است. مذاكره براى چيست؟ وقتى دو دوست در يك مسئله‏ى مورد اختلاف با هم مذاكره مى‏كنند، اين براى اين است كه هر كدام از نقطه‏اى كه قرار دارند، حركت كنند و به يك نقطه‏ى مورد توافق برسند. امريكا مذاكره را به اين معنا نمى‏داند. آنها مذاكره را وسيله‏اى براى تحميل خواسته‏هاى خودشان قرار مى‏دهند؛ براى وارد آوردن فشار. بنابراين مذاكره با امريكا در همه‏ى مسائل معنا ندارد.آن چيزى كه اين روزها مطرح شده، درباره‏ى مسئله‏ى امنيت عراق است. مسئولين امريكايى - چه در عراق، چه در بيرون عراق - از مسئولين ما درخواستهاى پى در پى و مكررى كردند و اينها هم اول اعتنايى نكردند؛ بعد براى اينكه شايد براى جلوگيرى از ناامنى‏هاى فاجعه‏بارِ ملت مظلوم عراق اين كار لازم باشد، گفتند در اين مسئله ما حرفى نداريم كه نظرات خودمان را به طرف امريكايى منتقل كنيم. آن نظرات چيست؟ آن نظرات تفهيم اين نكته به امريكاييهاست كه آنها بايد دست از سر عراق بردارند تا ملت عراق خودشان كشورشان را اداره كنند؛ دست از تحريك قوميتها بايد بردارند تا عراق روى امنيت را ببيند. ملت عراق مى‏تواند كشورش را اداره كند؛ امنيت را هم مى‏تواند تأمين كند. پشت سر ناامنى‏هاى موجود عراق، قرائن فراوانى وجود دارد كه دست سرويسهاى جاسوسى قرار دارد؛ يا سرويسهاى جاسوسى انگليس يا امريكا يا اسرائيل. اين تأمين امنيت براى مردم عراق، براى ما يك انگيزه‏اى شد.امريكاييها در همين قضيه هم روح سلطه‏جويى و زياده‏طلبى و دروغگويى خودشان را نشان دادند. اين‏طور وانمود كردند كه گويا ايران مى‏خواهد در مسائل گوناگون خود با امريكا مذاكره كند. تعبيرات بسيار نامناسب و زشتى را هم به كار بردند؛ بعضى از مسئولين امريكايى بر اثر همان خوى تكبر و دروغگويى، حتى گفتند اين به منزله‏ى احضار مسئول ايرانى است. من عرض مى‏كنم، دولت امريكا غلط مى‏كند كه مسئول ايرانى را احضار كند. مسئولين ذى‏ربط كشور ما اگر مى‏توانند با هدف تفهيم و حالى كردن به امريكاييها در قضيه‏ى عراق، مطلبى را به آنها منتقل كنند، مانعى ندارد؛ اما اگر مذاكره به معناى اين است كه يك عرصه‏اى باز شود براى اينكه طرف زورگو و پُررو و مكّار با اتكاى به زور بخواهد حرفهاى خودش را به طرف تحميل كند، اين مثل بقيه‏ى موارد، همچنان كه اعلام كرديم، ممنوع خواهد بود. عزت، ايستادگى و مقاومت ملت ما مايه‏ى اقتدار و پيشرفت كشور ماست؛ اين را نمى‏شود با توهمات مخدوش كرد.درباره‏ى مسئله‏ى هسته‏اى من يك جمله عرض بكنم. خلاصه‏ى حرف دشمن اين است كه به ملت ايران مى‏گويد شما فناورى هسته‏اى را نداشته باشيد. چرا؟ براى اينكه فناورى هسته‏اى، شما را در عرصه‏هاى مختلف نيرومند مى‏كند؛ شما اين فناورى را نداشته باشيد تا ضعيف بمانيد، تا بتوان راحت‏تر به شما زورگويى كرد. مردم بايد توجه كنند كه اعماق حرف دشمن چيست. مسئله اين است، انرژى هسته‏اى و توانايى توليد سوخت هسته‏اى، در طول سالهاى نه چندان دورِ آينده، يك نياز مبرم و قطعى براى ملت ايران است. اگر ملت ايران امروز براى كشور خود فناورى هسته‏اى را تحصيل نكند، چند سال بعد، آن روزى كه اين جوانها وارد بازار كار و فعاليت مى‏شوند، آن روزى كه جمعيت ملت ايران ميليونها نفر از حالا بيشتر است؛ آن روز، ملت در يكى از اساسى‏ترين نيازهاى خود مجبور است دستش را به طرف بيگانگان و احياناً دشمنان دراز كند. مثل اينكه امروز ما نفت نداشته باشيم؛ نفت يك منبع تمام شدنى و تجديدناپذير است. نفت تا ابد كه باقى نمى‏ماند؛ اگر اين‏طور كه امروز مصرف مى‏شود، مصرف شود، تا بيست سال، بيست‏وپنج سال ديگر نفت ملت ايران تمام خواهد شد. دنيا به جاى نفت به سراغ انرژى‏هاى جايگزين رفته است كه از همه مهمتر و قابل اطمينان‏تر، انرژى هسته‏اى است. اگر كشور ما بيست سال ديگر انرژى هسته‏اى نداشته باشد، براى راه‏اندازى يك كارخانه، دستش به سمت كسانى دراز است كه پيشرفت ملت ايران را به هيچ قيمتى نمى‏پسندند. آبرو و عزت ملت را مى‏گيرند تا يك مختصرى از آنچه كه در اختيار دارند، به اين ملت بدهند.من يك وقتى در همين مشهد در حضور جمعيت عظيم مردم گفتم، اگر اين نفتى كه امروز در اختيار ماست، در اختيار اروپا و امريكا بود، ما براى هر بشكه‏اش بايد در مقابل آنها سجده مى‏كرديم تا يك بشكه نفت به ما بدهند؛ مگر مى‏دادند؟! اينها مى‏خواهند پانزده سال، بيست سال آينده ملت ايران براى نياز صنعتى و كشاورزى خود و براى جريان حيات در كشور خود، محتاج آنها باشد؛ برود درِ خانه‏ى آنها؛ اهميت انرژى هسته‏اى اين است. حالا مى‏گويند انرژى هسته‏اى براى درمان و مصارف پزشكى هم به كار مى‏رود؛ بله، اينها هم است؛ اما اينها درجه‏ى چندم است. در درجه‏ى اول اين يك نياز اساسى و اصلى براى كشور ماست. اگر امروز مسئولين و دست‏اندركاران ما اين را تأمين نكنند، بيست سال بعد همه‏ى مردم حق خواهند داشت اينها را لعنت كنند. آن روز هم نمى‏شود به دست آورد. وقتى يك ملت احتياج به چيزى دارد، به او گرانفروشى مى‏كنند، به او نمى‏دهند، او را تحقير مى‏كنند و به او بى‏اعتنايى مى‏كنند. آن چيزى كه امريكا به ما مى‏گويد، اين است كه شما اين فناورى‏اى را كه خودتان هم به دست آورده‏ايد، اين را بگذاريد كنار، ما به شما سوخت هسته‏اى مى‏دهيم. يعنى چه؟ يعنى شما نيروگاه بسازيد، بعد براى سوخت اين نيروگاه بياييد سراغ ما تا ما با هر شرايط و هر قيمتى كه دلمان خواست، آن را به شما بدهيم. مثل اين مى‏ماند كه امروز نفت در اختيار امريكا باشد، بخواهد به ما نفت بدهد. شما فرض كنيد اگر در اين شرايط ما براى توليد انرژى در داخل كشور احتياج به نفت يا گازوئيل داشتيم و مى‏خواستيم آن را از امريكاييها بگيريم، با ما چه رفتارى مى‏كردند! ملت ايران را چقدر تحقير مى‏كردند! اينكه مى‏گويم انرژى هسته‏اى يا به تعبير درست‏تر فناورى هسته‏اى، چرخه‏ى سوخت و امكان غنى‏سازى هسته‏اى حق مسلم ملت ماست، اين به معناى اين است كه اگر اين را امروز براى اين ملت تأمين نكنيم، فردا اين ملت دست گدايى به سوى دشمنان و مخالفين خودش دراز كند. ملت ما زير بار اين حرف نخواهد رفت.به ما مى‏گويند شما نفت داريد، انرژى اتمى مى‏خواهيد چه كار كنيد؛ مگر امريكا نفت ندارد؛ امريكا كه نفت دارد، چرا انرژى هسته‏اى دارد؟ همين اخيراً رئيس جمهور امريكا گفت، ما بايد براى توليد هسته‏اى سرمايه‏گذارى بيشترى كنيم. همه‏ى دنياى پيشرفته دارند مى‏روند به سمت سرمايه‏گذارى براى توليد هسته‏اى، آن وقت به ملت ما مى‏گويند شما نداشته باشيد! اين حرف زور را ما قبول نكرده‏ايم و شما ملت ايران بدانيد مسئولين كشور قبول نخواهند كرد. بنده به هيچ قيمتى زير بار اين حرف زور نخواهم رفت.انرژى هسته‏اى و فناورى هسته‏اى حق مسلم شما ملت ايران است و هيچ كس حق ندارد از اين حق مسلّم صرف نظر كند و كوتاه بيايد. دشمن شبهه‏پراكنى مى‏كند و يك عده‏اى هم نادانسته، شايد بعضى هم دانسته، همين حرفهاى دشمن را در داخل پر و بال مى‏دهند. حقيقت قضيه اين چيزى است كه من به شما عرض كردم. امروز اگر شما اين حق را به چنگ نياوريد، دهها سال ملت ايران به عقب خواهد رفت و عقب‏مانده خواهد ماند. هيچ فرد مسئولى، هيچ پيروِ پيامبر اعظم راضى نخواهد شد. دنيا هم اين حق را قبول دارد. حالا تهديد شوراى امنيت كردند، انگار شوراى امنيت آخر دنياست. ما هم شوراى امنيت چشيده هستيم. در جنگ تحميلى، آن روزى كه عراقى‏ها چند هزار كيلومتر خاك ما را زير پا داشتند، همين شوراى امنيت قطعنامه صادر كرد كه بايستى جنگ را تمام كنيد، دفاع و مقاومت نكنيد؛ ما هم چون برخلاف مصالح كشورمان بود، قبول نكرديم. هر وقت برخلاف مصالح كشور باشد، قبول نمى‏كنيم. ملت ما ايستاده است. جوانان ما ايستاده‏اند، خوشبختانه مسئولين ما با نشاط ايستاده‏اند، خدا پشتيبان ماست و اقتدار آينده‏ى كشورِ ما امروز در گرو تصميم و همت مسئولان و مردم ماست. به توفيق الهى، به كمك همت و اراده و عزم بلند مردم و به تأييد ولى‏عصر (ارواحنافداه) بر اين حق پافشارى خواهيم كرد و آن را با همه‏ى وجود به چنگ خواهيم آورد.اجازه بدهيد از اين نفسهاى پُرشور و دلهاى گرم شما استفاده كنم و چند تا دعا كنم:پروردگارا ! به عزت و جلالت و به حق پيامبر اعظم، رحمت و بركت و تفضل خود را بر اين ملت مؤمن و پايدار نازل كن. پروردگارا ! اين ملت قدرشناس اسلام را بر دشمنان اسلام پيروز كن. پروردگارا ! راه اين ملت و راه جوانان ما را به سوى آينده‏اى كه شايسته‏ى اين ملت است، هموار بگردان. پروردگارا ! مسئولين كشور را در خدمتگزارى به اين مردم روزبه‏روز موفق‏تر بگردان. پروردگارا ! بركات على‏بن‏موسى‏الرضا (سلام‏اللَّه‏عليه) را بر مردم اين مرز و بوم و كشور روزبه‏روز افزايش بده؛ ما را مشمول دعاى ولى‏عصر (ارواحنافداه) قرار بده. پروردگارا ! درجات امام عزيز و شهيدان عالى‏مقامِ ما را در نزد خود روزبه‏روز برتر و رفيع‏تر بگردان؛ ما را بندگان صالح خود قرار بده؛ ما را خدمتگزاران اين مردم قرار بده.

بيانات رهبر معظم انقلاب در جمع مسؤولين نظام در سالروز ميلاد پيامبر اعظم (ص)
27/ 1/ 85
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم

به همه‏ى شما حضار محترم تبريك عرض مى‏كنم؛ به‏خصوص به ميهمانان عزيزمان: سفراى كشورهاى اسلامى و ميهمانان هفته‏ى وحدت. همچنين به همه‏ى ملت عزيز ايران و امت بزرگ اسلامى و همه‏ى حق‏طلبان و آزادى‏خواهان عالم، ولادت نبى نور و رحمت و پرچمدار آزادى و عدالت را تبريك عرض مى‏كنيم.

اين روزها براى ما و امت اسلامى، روزهاى بزرگى است؛ هم ولادت رسول مكرم اسلام است، هم ولادت حضرت ابى‏عبداللَّه جعفربن‏محمدالصادق )عليهماالسّلام( است. و به مناسبت اين ولادت بزرگ - ميلاد پيامبر - جمهورى اسلامى اين هفته را هفته‏ى وحدت اعلام كرده است.

آنچه در رابطه‏ى نبى مكرم و امت اسلامى مورد توجه قرار مى‏گيرد، از جمله، مسأله‏ى سرنوشت امت اسلامى و حوادث و جرياناتى است كه بر اين امت بزرگ مى‏گذرد - »لقد جائكم رسول من انفسكم عزيز عليه ما عنتّم حريص عليكم بالمؤمنين رؤوف رحيم« - در همه‏ى ادوار تاريخ اين‏طور است. آنچه بر امت اسلامى مى‏گذرد، براى روح مطهر نبى مكرم حايز اهميت است؛ آن دو چشم بصير و بينا، نگران حال امت اسلامى است.

دورانهاى سختى را اين امت گذرانيده و فراز و نشيبهاى متعددى را در تاريخ ديده است و امروز به يك نقطه‏ى تعيين‏كننده رسيده است. اگر امروز امت اسلامى همت كند، مى‏تواند راهى را انتخاب كند كه قلم بطلانى بر عقب‏ماندگيها و مشكلات و سختيها و ذلتهاى دنياى اسلام بكشد. پيشواى اين حركت هم نخبگان جامعه‏اند؛ چه نخبگان سياسى، چه نخبگان علمى و فرهنگى - در حوزه‏ى دين، در حوزه‏ى دانشگاه - كه مى‏توانند انتخاب اين راه را به امت اسلامى توصيه كنند و نشان دهند.

راه ديگر اين است كه امت اسلامى در همان غفلتى كه دشمنان اسلام خواسته‏اند، بماند؛ در همان غفلت بمانيم و دچار اختلافات، تنگ‏نظريها، خودخواهيها و دنياطلبى و بى‏مسئوليتى نخبگان شويم؛ و اگر اين‏طور شود، مسير سعادت دنياى اسلامى حداقل ده‏ها سال ديگر از دسترس امت اسلامى دور خواهد ماند؛ خاصيت اين زمان ما اين‏طور است؛ روز انتخاب امت اسلامى است. درست است كه حركت در راه رشد و صواب، يك امر دفعى نيست - تدريجاً و در ميان‏مدت و بلندمدت نتيجه مى‏دهد - اما حركتِ ره‏نمايانه‏ى نخبگان و مسئولان، و تصميم‏گيرى آنها در همه‏ى دنياى اسلام، هر روز كه تأخير بيفتد، به ضرر امت اسلامى خواهد بود؛ همه بايد احساس مسئوليت بكنند. امروز روز اتحاد دنياى اسلام است. شما ببينيد براى به هم زدن همين اتحاد ضعيفِ كنونى، دشمن چقدر سرمايه‏گذارى مى‏كند. اوضاع عراق را نگاه كنيد؛ اوضاع ديگر مناطق اسلامى هم كم و بيش با همان توطئه‏ها دست به گريبان است، براى اينكه بين طوايف اسلامى، فِرَق اسلامى، اقوام اسلامى و ملتهاى اسلامى، به بهانه‏هاى مختلف اختلاف بيندازند: اينها، آنها را بكشند؛ آنها، اينها را بكشند؛ اينها، بُغضِ آنها را در دل بپرورانند؛ آنها، متقابلاً كينه‏ى اينها را به دل بگيرند؛ نتيجه اين بشود كه از دشمن اصلى دنياى اسلام، طراحان تسلط و سيطره بر اين منطقه از دنيا، غافل بمانند. اگر دنياى اسلام متحد باشد، نبايد امروز فلسطين تنها بماند؛ نبايد امروز دولت برخاسته‏ى از رأى ملت فلسطين زير فشار قرار بگيرد و به قطع كمكها، در صورتى كه از اصول خود منصرف نشود، تهديد بشود. دنياى اسلام بايستى با صداى واحد و با كلمه‏ى واحده، حمايت خودش را از ملت فلسطين و مسئولان فلسطينى اعلام كند و از پافشارى آنها بر اصولشان پشتيبانى كند. اگر اين بشود، آن كسانى كه خودشان بانى بدبختى ملت و كشور فلسطين هستند، ديگر نمى‏توانند اين‏طور در ميدان طلبگارانه حرف بزنند. اين همه فاجعه عليه ملت فلسطين انجام مى‏گيرد، آقايانِ اروپايى‏هاى بشردوست و طرفدار حقوق بشر )!( صمٌ‏بكم؛ گويى كرند، كورند و نمى‏بينند. آن وقت دولت فلسطينى به رأى و خواست مردم سر كار مى‏آيد، عليه‏اش حرف مى‏زنند و موضع‏گيرى مى‏كنند. اين، به خاطر تفرّق دنياى اسلام است؛ اين، به خاطر خودخواهيهاى نخبگان و سياستمداران دنياى اسلام است.

ما بايد بيدار شويم؛ ما بايد امروز بفهميم كه تصميم ما، سرنوشت تاريخى دنياى اسلام را تعيين مى‏كند. البته اين تصميم، فقط مربوط به شخص خود ما و امروزِ خود ما نيست. امروز هيچ راهى در مقابل امت اسلامى وجود ندارد، مگر اينكه به قدرت خود ايمان بياورد و از ادامه‏ى انظلام پرهيز كند و تصميم بگيرد زير بار زورگويى نرود. ما ملتهاى اسلامى را دعوت نمى‏كنيم به اينكه شمشير به دست بگيرند و با كشورهاى دنيا جنگ كنند؛ ما آنها را توصيه مى‏كنيم به اينكه حق خود، قدر خود، عزت خود، عزت ملتهاى خود، تاريخ و ميراث ارزشمند خود را بشناسند، قدر آن را بدانند و به آن تكيه كنند؛ اجازه ندهند كه دنياى كفر و استكبار - كه امروز در مشت صهيونيست‏هاست - آنها را تحقير كند؛ اين حرف ماست. »عزيز عليه ما عنتم«؛ سختى شما و سختى دنياى اسلام و ملت اسلامى، بر پيغمبر سخت است. »حريص عليكم«؛ مى‏خواهد شما هدايت شويد؛ مى‏خواهد شما سعادتمند شويد و مى‏خواهد شما از اين صراط مستقيم الهى - كه براى سعادت دنيا و آخرت، پيش پاى شما گذاشته است - استفاده كنيد و پيش برويد؛ پيغمبر اين را از ما مى‏خواهد.

ما عرض مى‏كنيم وجود مقدس نبى مكرم و رسول اعظم اسلام، مهمترين نقطه‏ى ايجاد وحدت است. قبلاً هم اين را عرض كرديم كه دنياى اسلامى مى‏تواند در اين نقطه به هم پيوند بخورد؛ اينجا، جايى است كه عواطف همه‏ى مسلمانها در آنجا متمركز مى‏شود؛ اين، كانون عشق و محبت و دنياى اسلام است. حالا شما ببينيد قلمهاى پول گرفته‏ى از صهيونيست‏ها، همين كانون را مورد توجه قرار مى‏دهند و به آن اهانت مى‏كنند؛ براى اينكه اهميت اهانت به امت اسلامى و تحقير دنياى اسلام، كم‏كم از بين برود. اين، نقطه‏ى اصلى است؛ سياستمداران، نخبگان علمى و فرهنگى، نويسندگان، شعرا و هنرمندان ما روى اين نقطه تكيه كنند و همه‏ى مسلمانها با اين شعار به هم نزديك شوند. موارد مورد اختلاف را در نظر نگيرند، يكديگر را متهم نكنند، يكديگر را تكفير نكنند و يكديگر را از حوزه‏ى دين خارج نكنند. دلها در سراسر امت اسلامى، به ياد پيامبر و به عشق پيغمبر طراوت پيدا مى‏كند؛ همه‏ى ما دلباخته و عاشق آن بزرگواريم.

اين هفته، حقيقتاً هفته‏ى وحدت است؛ اين ايّام حقيقتاً ايّام اتحاد مسلمانهاست. مسئولان سياسى، وظيفه‏شان سنگين است؛ مسئولان فرهنگى، نويسندگان و علما، بايد از طرح مسائل اختلاف‏آفرين و تفرقه‏افكن بپرهيزند؛ هم سنّى و هم شيعه، همه، بايد روى اين نقطه‏ى اتحاد تكيه كنند. و توقع از علما و زبدگان و نخبگان سياسى است كه خطورت زمان را بفهمند، اهميت اتحاد مسلمانان را بفهمند و توطئه‏ى دشمنان را براى شكستن اين اتحاد و همدلى بفهمند.

اين حرف و عرض ما به ملت خودمان و به دنياى اسلام است و از خداوند متعال مى‏خواهيم كه به شرف و عزت و آبروى پيغمبر در نزد خود او، ان‏شاءاللَّه دنياى اسلام را در اين راه موفق بدارد و فرداى امت اسلامى را بهتر از امروزش قرار دهد.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در ديدار معلمان سراسر كشور
12/ 2/ 85
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

اولاً به همه برادران و خواهران عزيز معلم و خدمتگزار آموزش و پرورش كشور خوش‏آمد عرض مى‏كنيم. هر سال به مناسبت «روز معلم» ما ديدارى با معلمان عزيز داريم، ليكن اين جلسه‏ى صميمى و نسبتاً طولانى - كه امروز خواهيم داشت - اولين‏بار است كه اينجا تشكيل مى‏شود. من خوشحالم از اينكه امروز ساعتى در جمع فرزانگان، معلمان و كمربسته‏گان تربيت و تعليم نسل نوِ كشور خواهم بود.

به روح مطهر شهيد مطهرى و همچنين دو شهيد برجسته‏ى آموزش و پرورش - شهيد رجايى و شهيد باهنر - و بقيه‏ى شهداى عزيز درود مى‏فرستيم. اين جلسه در درجه‏ى اول، يك جلسه‏ى نمادين براى ابراز ارادت به معلمان است. در واقع با اظهار ارادت به شما عزيزانى كه اينجا تشريف داريد، ما بدين وسيله به جامعه‏ى بزرگ معلمان در سراسر كشور، اظهار ارادت و اخلاص مى‏كنيم و به آنها عرض مى‏كنيم كه ما قدر وجود شما، شغل شما و زحمات شما را مى‏دانيم. در درجه‏ى بعد، اين جلسه فرصتى است براى اينكه ما از مسائل آموزش و پرورش، فراتر از گزارش و نوشته، از زبان و دل كسانى كه در اعماق اين اقيانوس وسيع مشغول تلاش و خدمت هستند، مطالبى را بشنويم.

اگر در پايان اين جلسه وقتى باقى ماند، بنده هم چند جمله‏اى عرض خواهم كرد. چنانچه وقتى هم باقى نماند، به استفاده‏ى از بيانات شما بسنده خواهيم كرد. به هر صورت، اميدوارم كه اين جلسه ان‏شاءاللَّه جلسه‏ى مباركى باشد و ما و خانواده‏ى آموزش و پرورش كشور را نسبت به كار سنگينى كه اين مجموعه‏ى بزرگ براى آينده و سرنوشت اين كشور بر دوش دارد، يك قدم نزديك‏تر كند ...

اين جلسه تاكنون، بسيار جلسه‏ى خوبى بود. مطالبى كه دوستان بيان كردند، مطالب كارشناسى بود. خود شما معلميد و در دقايق كار آموزش و پرورش وارديد، مطلعيد و نظراتتان براى امثال ما حجت است. من مواردى را از بيانات دوستان يادداشت كردم. البته بعضى تكرار حرفهايى بود كه قبليها زده بودند و تأكيد مى‏كرد بر اهميت اين نكاتى كه مورد نظر شما دوستان بود. بخشى از اينها به عهده‏ى وزير محترم و مديران عالى وزارتخانه است كه اينجا حضور دارند و بعضى فراتر از حوزه‏ى كار و تواناييهاى وزارت آموزش و پرورش است؛ يعنى به عهده‏ى دستگاه دولتى است. آنچه را هم كه ما بايد در اين زمينه سفارش و تأكيد كنيم، به توفيق الهى خواهيم كرد.

آنچه كه مهم است و همه‏ى شما به آن توجه داريد و در بيانات دوستان تكرار شد، اين است كه آموزش و پرورش سنگ بناى آينده‏ى كشور است. ما اگر مشكلاتى در زمينه‏هاى اخلاقى و رفتارى، علمى، اعتماد به نفسِ ملى و عمومى و در زمينه‏هاى گوناگون ديگر داريم، در ريشه‏كاوىِ اينها به آموزش و پرورش مى‏رسيم. همان‏طور كه بعضى دوستان گفتند، آموزش و پرورش از مراكز ديربازده است، ليكن بازده آموزش و پرورش يك بازده حياتى، تعيين‏كننده و ماندگار است. اگر آموزش و پرورش در يك كشور ارتقاء پيدا بكند و اصلاح شود، در اقتصاد، سلامت و بهداشت، محيط زيست، مرگ و مير، بارورى، زيبايى و هنر، رفتارهاى گوناگون مردم در سطح جامعه با يكديگر، و فراتر از همه‏ى اينها، در دين، فلسفه و اخلاق تأثير خواهد گذاشت. امروز در دنيا به زبان كودكى به كودكان فلسفه مى‏آموزند؛ يعنى چيزى كه از نظر بعضى از طراحان كشور ما بى‏معنى است؛ فكر مى‏كنند فلسفه مخصوص آدمهاى ريش و سبيل‏دار و كسانى است كه يك سنى از آنها گذشته باشد. نگاه مدرن به مسائل حيات، امروز پيشروان علمى دنيا را به اينجا رسانده كه بايد فلسفه را از دوره‏ى دبستان به كودكان تعليم داد؛ البته با زبان كودكى. اين را به عنوان يك مثال عرض كردم براى روشن شدن اين مطلب كه آموزش و پرورش چقدر مى‏تواند در آينده‏ى يك كشور اثر بگذارد، كه البته براى شما هم روشن است.

اكنون اقتصادِ مبتنى بر علم، سياستِ مبتنى بر علم و جامعه‏ى علم‏محور، جزوِ شعارهاى امروز دنياست. ما اگر بخواهيم از قافله‏ى حركت جهانى عقب نمانيم - چه برسد به اينكه بخواهيم نقش تعيين‏كننده، پيش‏رونده و پيش‏برنده ايفا كنيم - چاره‏اى نداريم جز اينكه يك نگاه بنيانى و اساسى به آموزش و پرورش بيندازيم. در زمينه‏ى عدالت هم همين‏طور است. بعضى از دوستان به مسئله‏ى عدالت در آموزش و پرورش اشاره كردند؛ اگر ما در مديريت آموزش و پرورش به مسئله‏ى عدالت توجه كنيم، نتيجه اين خواهد شد كه در آينده‏ى كشور، عدالت نسبى بين قشرها و مناطق كشور برقرار خواهد شد. اگر ما امروز در آموزش و پرورش نگاه عدالت محور نداشته باشيم، نتيجه اين خواهد شد كه اختلاف طبقاتى در آينده‏ى كشور روزبه‏روز بيشتر خواهد شد؛ تأثيرات آموزش و پرورش را ببينيد!

نگاهِ غير عدالت‏محور، اين است كه ما در كشور مدارس پيشرفته‏ى مجهز به بهترين تجهيزات در يك جاهايى، و مدارس محرومِ كپرى يا شبيه كپرى در يك مناطق ديگر داشته باشيم؛ معلم ممتاز برجسته براى تعدادى از مدارس، و معلمان خسته يا كم‏سواد براى تعداد ديگرى از مدارس داشته باشيم. اين درست ضد نگاه عدالت‏محور است. نتيجه چه خواهد شد؟ نتيجه اينكه: جمعى از كودكان امروزِ ما بدون هيچ دليلى (جز اينكه يا پول دارند يا در يك منطقه‏ى برخوردار زندگى مى‏كنند) از عالى‏ترين تحصيلات برخوردار خواهند شد و يك عده‏ى ديگر در سطوح بسيار پايينى خواهند ماند، پيش نخواهند رفت و استعدادهايشان رشد نخواهد كرد. البته عدالت به معناى اين نيست كه ما با همه‏ى استعدادها با يك شيوه برخورد كنيم؛ نه، استعدادها بالأخره مختلف است؛ نبايد بگذاريم استعدادى ضايع بشود و براى پرورش استعدادها بايستى تدبير بينديشيم؛ در اين ترديدى نيست. اما ملاك، بايد استعدادها باشد، لاغير. عدالت، اين است.

بنابراين نتيجه اين شد كه آموزش و پرورش آن قاعده‏ى اساسى، (به قول معمارها و بنّاها) آن فونداسيون اساسى براى بناى رفيعى است كه ما مى‏خواهيم براى آينده‏ى كشورمان داشته باشيم. اين يك واقعيتى است كه ما را ده‏ها سال عقب نگه داشته‏اند و اين ده‏ها سال، تصادفاً در دوران شكوفايى و پيشرفت علمى بوده است. ما بدون اينكه خودمان بخواهيم و اراده‏اى داشته باشيم، ده‏ها سال - از اواخر دوران قاجار تا تمام دوران پهلوى - ما را عقب نگه داشتند؛ اين واقعيتى است. ما امروز بايد عرق بريزيم، تلاش كنيم و همه‏ى توانمان را مصرف كنيم تا اين فاصله را تا آن‏جايى كه ممكن است، كم كنيم. اعتقاد بنده بر اساس تجربه و نگاه‏هاى علمى كارشناسانى كه در اين زمينه‏ها نظر داده‏اند، اين است كه «مى‏توانيم»؛ اين چيزى نيست كه ممكن نباشد. در سنن الهى و قوانين آفرينش، راه‏هاى ميانبر، فراوان است؛ هنر اين است كه اين راه ميانبر را كسى پيدا كند؛ بنابراين مى‏توانيم ؛ منتها تلاش لازم دارد.

با اين مقدمه، آنچه كه ثابت مى‏شود، حرفى است كه چند نفر از شما برادرها و خواهرها گفتيد و بنده هم عميقاً به اين حرف معتقدم كه آموزش و پرورش، مهمترين دستگاه مولّد ماست؛ دستگاه مولّد، نه يك دستگاه مصرف‏كننده. ما بايستى براى آموزش و پرورش مايه بگذاريم. اين مايه گذاشتن، فقط پول نيست؛ پول فقط جزئى از مايه‏هايى است كه بايد گذاشت؛ مهمتر از پول، فكر است. بهترين و برجسته‏ترين فكرها بايد بنشينند براى آموزش و پرورش طراحى كنند؛ بايد فلسفه‏ى آموزش و پرورش اسلامى، واضح باشد و بر اساس اين فلسفه، افق آينده‏ى آموزش و پرورش كشور روشن باشد؛ معلوم باشد ما دنبال چه هستيم و كجا مى‏خواهيم برويم و بر اساس آن خطكشى بشود، برنامه‏ريزى بشود و راه‏ها مشخص بشود؛ ما به اين احتياج داريم. آموزش و پرورش بايد از روزمرّگى بيرون بيايد؛ اين اساس حرف است. البته مخاطب اين حرف در درجه‏ى اول، وزير محترم و مسئولان عالى آموزش و پرورش‏اند و سپس همه‏ى كسانى كه در سلسله مراتب آموزش و پرورش و در هر نقطه‏اى كه مى‏توانند در خارج كردن آموزش و پرورش ما از حالت روزمرّگى و اسارت در چهارچوب روشهاى متحجر و منسوخ تأثير بگذارند.

من دو، سه نكته‏ى كوتاه هم در اينجا عرض بكنم؛ يكى مسئله‏ى «پرورشى» است. حالا معاونت پرورشى يا مركز پرورشى - به هر شكلى - سازماندهى‏اش به عهده‏ى خود مسئولان محترم است. به اين معنا كم‏اعتنايى و بى‏اعتنايى شد. آن روزى كه معاونتهاى پرورشى را از سطوح مختلف حذف كردند، بنده صريحاً با اين كار مخالفت كردم؛ به من هم نگفتند كه بنا ندارند اين حرف را گوش نكنند؛ اما گوش نكردند. مهمترين كارى كه بايد امروز در كنار آن قاعده‏سازى انجام بگيرد، اين است كه به مقوله‏ى پرورش - به هر شكلى - اهميت داده شود ؛ نه چون ما مسلمانيم، مسئله فقط اين نيست. امروز در دنياى غربِ از لحاظ دانش و فناورى پيشرفته، مسئله‏ى پرورش در بسيارى از كشورها جزوِ آن مبانى اصلى است؛ مسئول و مأمور پرورشى وجود دارد. به پرورش اهميت مى‏دهند. پرورش فقط ديندار شدن و عمق ايمان يافتن نيست كه ما دنبالش هستيم. پرورش تأثير خودش را در رفتارها، برخوردها، رشد شخصيت، تقويت اعتماد به نفس و جوشاندن چشمه‏ى استعداد نشان مى‏دهد. بنابراين مسئله‏ى پرورشى، يك مسئله‏ى مهم است.

مسئله‏ى ديگرى كه من مى‏خواهم به عنوان يك نكته عرض بكنم، مسئله‏ى «قرآن» در آموزش و پرورش است. قرآن در آموزش و پرورش حقيقتاً مهجور واقع شده است. يك وقتى - چند سال قبل از اين - يكى از روحانيون محترم و مطلع از بسيارى از مسائل تبليغى، يك نكته‏اى را به من گفت و من دقت كردم ديدم درست است و با تجربه‏هاى خود من هم كاملاً سازگار است. ايشان گفت كه من در كشورهاى اسلامىِ عمدتاً عربى با روشنفكرها كه برخورد مى‏كنم، حتّى روشنفكرهايى كه اهل دين و ديندارى نيستند، مى‏بينم اينها با قرآن آشنايند. روشنفكرهاى كشور خودمان را كه نگاه مى‏كنم (غير از روشنفكران دينى؛ كه حالا يك عده روشنفكران دينى‏اند؛ كم هم نيستند و بحمداللَّه بيشتر هم شده‏اند و با مفاهيم اسلامى و با قرآن آشنايند) بسيارى از آنها ما با قرآن اصلاً آشنا نيستند و مفاهيم قرآنى را نمى‏دانند؛ اما در كشورهاى عربى مى‏دانند. اين نكته را آن آقا به من گفت. من ديدم راست مى‏گويد؛ ما با اين سياستمداران، نخبگان سياسى و نخبگان فرهنگى و روشنفكرى كشورهاى عرب از سالهاى متمادى قبل تا امروز ارتباط داشته‏ايم. اينها در اظهارات و حرفهايشان از آيات قرآن استفاده مى‏كنند؛ مثلاً ما در حرفهايمان چطور از شعر سعدى استفاده مى‏كنيم؛ همه‏ى مردم «توانا بود هر كه دانا بود» را مى‏دانند، از اشعار سعدى و حافظ در محاورات خودمان، در سياست، مسائل گوناگون و اظهارنظرهاى روشنفكرى استفاده مى‏كنيم؛ آنها از قرآن همين‏طور استفاده مى‏كنند؛ ولى ما استفاده نمى‏كنيم. علت اين است كه در دورانى طولانى، قرآن در آموزش و پرورش ما، به‏خصوص در آن سنين يادگيرى مهجور بوده يا اصلاً وجود نداشته است. آن قديم - زمان كودكى ما - يك چيزهاى مختصرى بود و بعد به تدريج همين‏طور كمرنگ شد و بالأخره حذف شد. بعد از پيروزى انقلاب، توقع اين بود كه يك كارِ كارستانى انجام بگيرد. كارهايى هم شده است، ليكن جاى حضور قرآن در دوره‏هاى گوناگون - چه دبستان، چه دبيرستان و چه راهنمايى - واقعاً خالى است. بايد فكر بشود. نه به شكل تحميلى، نه به شكل بيزاركننده و دوركننده؛ بلكه به شكل صحيح.

امروز پيش از اينكه به اين جلسه بيايم، از يك كشور عربى كتابى براى من آوردند، كه يك كتاب لغت عربى است. با سليقه‏ى خوبى بخشهايى از آيات قرآن را به مناسبت ادبيات عرب آورده است. البته اين بخت عرب‏زبانهاست كه براى ادبياتشان مى‏توانند از قرآن استفاده كنند؛ ما البته نمى‏توانيم؛ چون ادبيات فارسى با قرآن ارتباط مستقيمى ندارد؛ بايد قرآن را براى ما ترجمه كنند. اما به هر حال اين يك نياز است. امروز خوشبختانه حركت قرآنى در كشور خيلى خوب است؛ ليكن در آموزش و پرورش بايد نهادينه شود.

نقش معلمان، نقش مهمى است. يكى از چيزهايى كه من خيلى خوشحال شدم و ديدم تقريباً تعداد زيادى از دوستان رويش تكيه كردند، مراكز تربيت معلم است. من هم به مسئولان قبلى و مسئولان فعلى راجع به مراكز تربيت معلم سفارش كرده‏ام؛ خيلى مهم است. ما معلم باسواد، معلم مطلع و معلم كاردان و حرفه‏اى در كار خود نياز داريم. نمى‏شود ما نگاه كنيم هر كسى بيكار بود، بگوييم آقا تو بيا اينجا درس بده، آن هم در رشته‏هايى كه خيلى اوقات اصلاً از آنها اطلاعى ندارند. ما درس دينى‏مان را در خيلى از مدارس، به كسانى مى‏دهيم كه هيچ مهارت و خبرويتى در اين كار ندارند؛ اين كه درست نيست.

به هر حال، دوره‏ى خوبى است. دولت كار و تلاش خوشبختانه بر سر كار است. اهداف انقلاب و مسائل گوناگون اساسى مورد توجه است. حداكثر استفاده را بايد كرد. همه‏ى كسانى كه در مقوله‏ى آموزش و پرورش يك دستى و مهارتى دارند، بايد در اين زمينه همكارى كنند. البته مسئولان محترم بايد از اين امكانات و تواناييها استفاده كنند تا بتوان يك بناى مستحكمى براى آموزش و پرورش ساخت و با توجه به تحولى كه امروز كشور دارد و آينده‏اى كه خودمان براى كشورمان ترسيم كرده‏ايم، (كه معيارش هم همين چشم‏انداز بيست‏ساله است و اين سند چشم‏انداز، بسيار چيز باارزشى است.) بايد آموزش و پرورشمان را تحول بدهيم؛ ما در آموزش و پرورش احتياج به تحول داريم.

به هر حال، ديدار خوبى بود، براى ما روز خوبى بود و همين‏طور كه عرض كردم، اگرچه كه از بيانات دوستان استفاده كرديم، نكاتى را هم عرض كرديم؛ ليكن هدف اصلى از اين ديدار، اظهار ارادت به معلمان و خانواده‏ى بزرگ آموزش و پرورش بود كه حق آنها تكريم و احترام گذاشتن است. اميدواريم ان‏شاءاللَّه تلاش شما و همه‏ى مسئولان، مشمول قبول الهى و توجهات حضرت بقيةاللَّه و ان‏شاءاللَّه مورد رضاى ارواح مطهر شهيدان و امام بزرگوارمان قرار بگيرد.

ديدار مديران و برنامه سازان رسانه اي كشورهاي مختلف
26/ 2/ 85
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

به ميهمانان عزيز - كه در اينجا هستند و در جشنواره حضور داشتند - خوش‏آمد عرض مى‏كنيم.

معتقدم كه اين گردهماييها و نشستها - به‏خصوص در شرايط كنونى دنيا - مى‏تواند به سود بشريت تمام بشود. مطالبى را به دوستان عرض مى‏كنم و اميدوارم كه پاسخ به اين دو، سه تا سؤالى كه از طرف بعضى از حضار شد، در خلال اين حرفها داده شود. راديو - كه شما گردهمايى‏تان بر محور آن است - همچنان رسانه‏ى مهمى است؛ يعنى با وجود پديد آمدن رسانه‏هاى بعدى، نقش راديو همچنان نقش مهم، اثرگذار و بسيار گسترده‏اى است و اين به خاطر امتيازاتى است كه اين رسانه دارد. اهميت تأثيرگذارى هر رسانه‏اى، وظيفه‏ى برنامه‏سازان آن رسانه را سنگين‏تر مى‏كند. من مى‏خواهم روى اين مسئله‏ى سنگينى وظايف شما مديران و برنامه‏سازان رسانه‏ى راديو، قدرى تأكيد كنم.

امروز رسانه‏ها در دنيا فكر، فرهنگ، رفتار و در حقيقت هويت فرهنگى انسانها را القاء مى‏كنند و تعيين‏كننده هستند. رسانه‏ها مى‏توانند در بهبود وضعيت زندگى انسان مؤثر باشند؛ مى‏توانند در گسترش صلح و امنيت جهانى مؤثر باشند؛ مى‏توانند در ارتقاى اخلاق و معنويت در ميان انسانها مؤثر باشند و مى‏توانند انسانها را خوشبخت‏تر كنند؛ متقابلاً مى‏توانند وسيله‏ى برافروختن جنگهاى خانمان‏سوز باشند؛ مى‏توانند عادات و آداب و رفتارهاى مضر را در ميان مردم رايج كنند؛ مى‏توانند ملتهايى را از هويت انسانى خودشان و هويت ملى‏شان تهى كنند و مى‏توانند احساس تبعيض را در انسانها زنده كنند. رسانه‏ها امروز نقش‏شان خيلى زياد است. اگر در سطح بين‏المللى مديريت و برنامه‏سازى رسانه‏اى بر اساس معيارهاى اخلاق، فضيلت، برابرى و تكيه‏ى بر مفاهيم واقعى انسانى باشد، ملتها سود خواهند برد. اگر رسانه‏ها برنامه‏سازى و مديريتشان بر اساس منافع كمپانيهاى اقتصادى، ثروتمندان بين‏المللى، قدرتمندان تماميت‏خواه و انحصارطلب باشد، يقيناً بشر زيان خواهد كرد.

رسانه‏ها مى‏توانند زمينه‏ساز گفتگوى آزاد و دوجانبه و چندجانبه‏ى بين ملتها باشند. اين يكى از بزرگ‏ترين امتيازات رسانه‏هاى عمومى و فراگير است. رسانه‏ها مى‏توانند به صورت اخلاقى و استدلالى، مفاهيم ملتها را ميان يكديگر تبادل كنند و دادوستد معنوى و اخلاقى و فرهنگى كنند؛ اين مسئله‏ى بسيار ارزشمندى است. مى‏توانند سطح آگاهى و معرفت مردم را ارتقاء دهند. اگر رسانه‏ها در دنيا عادلانه اداره شوند، جاده‏ى رسانه‏اى، يك جاده‏ى يك‏طرفه نباشد، ملتها به معناى حقيقى كلمه، حرف يكديگر را گوش كنند و مفاهيم محترم در نزد يكديگر را بشناسند، اين به نزديكى ملتها كمك خواهد كرد.

همان‏طور كه در بيانات چند نفر از شما دوستان، به اشاره يا تصريح بيان شد، بسيارى از دشمنيهاى موجود ميان ملتها - كه از اين دشمنيها صاحبان قدرت و ثروت سوءاستفاده مى‏كنند - ناشى از عدم تفاهم و سوءتفاهم است. حرف يكديگر را نمى‏دانند. من اگر يك نگاهى به وضع رسانه‏اى دنيا بكنم، نگاه من به وضع كنونى رسانه در دنيا، يك نگاه خوش‏بينانه‏اى نيست؛ اين را بايد به شما مديران و برنامه‏سازان بگويم. آنچه را كه رئيس محترم اين اتحاديه از لحاظ پيشرفتها و اينها بيان كردند، اينها را من رد نمى‏كنم، وجود دارد؛ ليكن نگاه به وضع رسانه‏اى در دنيا، يك نگاه اميدواركننده، دلگرم‏كننده و راضى‏كننده نيست. امروز جاده‏ى رسانه‏اى و ارتباطات، يك جاده‏ى دوجانبه و چندجانبه نيست؛ يك جاده‏ى يك‏طرفه است؛ يعنى بايد گفت آنچه را كه صاحبان قدرت رسانه‏اى و امپراطورى رسانه‏اى مى‏پسندند، با استفاده از علم و فناورى پيشرفته، به زواياى دنيا منتشر و منعكس مى‏كنند. آنچه آنها مى‏پسندند، چيست؟ آن مفاهيمى كه آنها مى‏خواهند منتشر كنند، چيست؟ آيا يك مفاهيم انسانى است؟ آيا برخاسته‏ى از حس فضيلت‏طلبى است؟ آيا واقعاً در آن، عدالت انسانى وجود دارد؟ چنين چيزى را ما مطلقاً احساس نمى‏كنيم. امروز امپراطورى خبرى و رسانه‏اى دنيا، تقريباً به طور كامل و نزديك كامل، در انحصار كسانى است كه آنها براى دنيا فضيلت اخلاقى، دين، ايمان، معنويت و صلح را نمى‏خواهند. همان كسانى بيشترين تسلط را بر رسانه‏هاى دنيا دارند كه بزرگ‏ترين كارخانه‏هاى اسلحه‏سازى را دارا هستند؛ منهدم‏كننده‏ترين و ويران‏گرترين بمبهاى اتمى در اختيار آنهاست يا مرتبط با آنهاست؛ سياستهاى سلطه‏جويانه جزوِ كارهاى روزمرّه و دائمى آنهاست. رسانه‏ها بيشتر در اختيار اينهاست.

البته امروز با پنجاه سال و بيست سال پيش تفاوت كرده است؛ ملتها و كشورهاى مستقل، به رسانه‏هايى دسترسى پيدا كرده‏اند؛ تا حدودى كار خودشان را مى‏كنند؛ اما همچنان بين آن چيزى كه هست و آن چيزى كه بايد باشد، فاصله‏ى زيادى هست؛ يعنى همان جاده‏ى دوطرفه و چندطرفه كه بتواند باطن ملتها و مفاهيم محترم در چشم ملتها را به درستى به يكديگر منتقل كند.

امروز شما سياستهاى رسانه‏اى مسلط دنيا را ملاحظه كنيد. مصلحت آنها اقتضاء مى‏كند كه اسلام را با تروريست مساوى بدانند. اين كار با سرعت هر چه بيشتر و با استفاده هر چه بيشتر از فناوريهاى پيشرفته انجام مى‏گيرد. مصلحت آنها اقتضاء مى‏كند كه متقابلاً امريكا را مظهر حقوق‏بشر و دمكراسى به حساب آورند. اين كار به راحتى و با شيوه‏هاى پيچيده و بسيار پيشرفته‏ى رسانه‏اى در دنيا انجام مى‏گيرد. دروغهاى بزرگ مثل حقيقت در امواج راديويى، تلويزيونى، اينترنتى و غيره منعكس مى‏شود. همان‏طور كه بعضى از دوستان اشاره كرديد، ناگهان در سطح دنيا مسئله‏ى اول مى‏شود آنفولانزاى مرغى؛ كه شايد تلفاتش در همه‏ى دنيا به هزار نفر هم نمى‏رسد. در همان حال صدوبيست هزار شهروند عراقى غير مسلح كه به‏وسيله‏ى امريكاييها يا مرتبطين تروريستشان از بين مى‏روند، مسكوت مى‏ماند؛ ناگهان دنيا پُر مى‏شود از اينكه ايران به دنبال ساختن سلاح هسته‏اى است. خود آن كسانى كه اين سياست تبليغاتى را اتخاذ مى‏كنند و آن را ترويج مى‏كنند، به وضوح مى‏دانند كه اين يك دروغ است؛ ليكن مصلحت مديريت امپراطورى رسانه‏اى و خبرى اين را اقتضاء مى‏كند، پس بايد گفته شود و گفته مى‏شود. از اينكه يك ملتى با تلاش خود به يك فناورى پيشرفته‏اى دست پيدا كرده كه آن را وام‏دارِ هيچ‏كس نيست و مى‏خواهد از آن استفاده‏ى صلح‏آميز بكند، از اين اسمى در رسانه‏هاى دنيا برده نمى‏شود! در قضيه‏ى فلسطين اگر يك انفجار در يك منطقه‏اى از فلسطين اتفاق بيفتد كه عده‏اى صهيونيست در آن زخمى شوند، به عنوان يك فاجعه‏ى بزرگ در دنيا منعكس مى‏شود؛ اما متقابلاً كشتار هر روزه‏ى فلسطينيها - هر روزه‏ى بدون مبالغه - به‏وسيله‏ى سربازان و اعلام رسمى ترور فعالان فلسطينى از سوى رهبران دولت اسرائيل، اين مسكوت مى‏ماند و منعكس نمى‏شود، بعد به ذهنها نمى‏رسد. اين، آن مشكلات و بيماريهاى مزمن و دردهاى بزرگ مسئله‏ى رسانه‏ى عمومى و امواج رسانه‏اى در دنياست. اساس قضيه اينهاست.

دانشى كه اين رسانه‏هاى روان و آسان و سريع را در اختيار بشر گذاشته، بايد بتواند بشر را خوشبخت كند. اين خوشبختى به اين صورت انجام مى‏گيرد كه ملتها بتوانند به‏روشنى از مفاهيم موردنظر يكديگر مطلع شوند؛ بتوانند حرف و درد يكديگر را بفهمند؛ انگيزه‏هاى يكديگر را بفهمند و تشخيص دهند. شما ببينيد اگر امروز مثلاً ملت امريكا نظر ملت ايران را در مورد مسائل مهم مطرحِ امروزِ جهانى بدانند، چه اتفاقى مى‏افتد؛ در مورد مسئله‏ى حقوق‏بشر، مسئله‏ى مردم‏سالارى دينى - كه شعار ماست - حرف ايران در زمينه‏ى مردم‏سالارى دينى، حرف ملت ايران در زمينه‏ى نقش دين در زندگى مردم و تأثيرى كه دين مى‏تواند بگذارد، نقش زن در زندگى اجتماعى و نگاه اسلام به زن؛ فرض كنيد ملت امريكا يا ملتهاى اروپايى، اينها را از زبان خود ملت ايران بشنوند - كه اينها را گمان مى‏كنم شماها هم كه اصحاب رسانه هستيد، نشنيده‏ايد، چه برسد شهروندان معمولى كشورهاى غربى - در آن صورت، اتفاقات مهمى در دنيا رخ خواهد داد؛ بسيارى از سوءتفاهمها از بين خواهد رفت؛ بسيارى از گره‏هاى ملتها باز خواهد شد و گستره‏ى تصميم‏گيريهاى سياستمداران و قدرتمندان بر اساس منافع امپراطوريهاى پولى و مالى در دنيا محدود خواهد شد. امروز سياستمداران و قدرتمندان دنيا از ناآگاهى ملتهاى خودشان استفاده مى‏كنند و بسيارى از حرفها و كارها را در سطح دنيا به نام ملتها انجام مى‏دهند. ممكن است اگر حقيقت را ملتها بدانند، به اين كارها راضى نباشند و به اين همكاريها تن ندهند و اين دولتها را قبول نكنند. رسانه‏ها مى‏توانند چنين نقشى داشته باشند و مى‏توانند به معناى حقيقى كلمه، به خوشبختى انسانها كمك كنند.

اگر در مديريت و برنامه‏سازى رسانه‏اى، دين، اخلاق و فضيلت حاكم باشد، يقيناً رسانه‏ها وضع بهترى خواهند داشت و وضع بشريت از آنچه كه امروز هست، بهتر خواهد شد. من توصيه مى‏كنم در اين‏طور گردهماييها لااقل به همان اندازه‏اى كه در زمينه‏هاى فنى و كارى تبادل‏نظر مى‏شود، در زمينه‏ى آرمانهاى انسانى و چگونگى به كار گرفتن اين فضيلتها و آرمانها مذاكره و فكر بشود؛ براى اينكه معنويت و اخلاق وارد جريان رسانه‏اى دنيا بشود و اين پيشرفت و حركت علمى بسيار باارزشى كه در دنيا انجام گرفته و رسانه‏ها را اين‏طور ارتقاء بخشيده، در خدمت بشريت قرار بگيرد. اين، آن مطلبى است كه من به دوستان عرض مى‏كنم.

اميدوارم كه اين دو، سه نفر دوستى كه سؤال كردند، پاسخ سؤالات خودشان را در آنچه كه ما گفتيم، يافته باشند.

من از مديران صدا و سيماى جمهورى اسلامى هم به خاطر اينكه اين اجتماع را به راه انداختند و اين برنامه را ترتيب دادند و از شما ميهمانان عزيز دعوت كردند، تشكر مى‏كنم و اميدوارم كه در اين چند روز به شما خوش گذشته باشد و ان‏شاءاللَّه با خاطرات خوب ايران را ترك كنيد.

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در مراسم هفدهمين سالگرد ارتحال حضرت امام خمينى(ره)
14/ 3/ 85

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم

‏الحمدللَّه رب العالمين و الصّلاة و السّلام على سيّدنا و نبيّنا ابى‏القاسم المصطفى محمّد و على اله الأطيبين الأطهرين المنتجبين سيّما بقيةاللَّه فى الأرضين.

قال‏اللَّه الحكيم فى كتابه: «بسم‏اللَّه الرّحمن الرّحيم. الم تر كيف ضرب اللَّه مثلا كلمة طيبة كشجرة طيبة اصلها ثابت و فرعها فى السّماء. تؤتى اكلها كل حين بأذن ربها و يضرب اللَّه الامثال للناس لعلّهم يتذكّرون».

هفده سال از غروب اين خورشيد فروزان، از افق ديد ما، گذشت؛ هفده سال از آن شب و روز اندوهبار - كه ملت ايران را در ماتم فرو برد - گذشت. امام عزيز ما از چشم ما ناپديد شد؛ جسم او از ميان ما رفت؛ وليكن حقيقت امام، فكر امام، روح امام، درس امام و مكتب امام در ميان ملت ما و در ميان امت اسلامى باقى ماند. اين شجره‏ى طيبه - همچنانى كه در اين آيه‏ى شريفه تلاوت شد - شاخ و برگ بر سرتاسر فضاى زندگى امت اسلامى گسترانيد؛ روزبه‏روز ريشه‏دارتر شد؛ روزبه‏روز مستحكمتر شد. اين كلمه‏ى طيبه و شجره‏ى طيبه‏ى «جمهورى اسلامى» است كه محصول آن، بيدارى در دنياى اسلام و مجد و عظمت و پيشرفت در كشور ما و ميان مردم ما بود. ملت ما از اين شجره‏ى طيبه، ميوه‏هاى شيرينى را چيد كه براى يك ملت، اين ثمرات شيرين، حياتى است.

نكته‏ى اول اين است كه ما ملتى گمنام و دنباله‏رو سياست قدرت‏هاى بيگانه بوديم؛ ملتى منفعل در مقابل تصميم‏گيرى دولت‏هاى متنفذ بوديم؛ يك روز امريكا، قبل از آن انگليس، يك روز روس؛ اما اين شجره‏ى طيبه ما را به يكى از اثرگذارترين ملت‏هاى عالم و اثرگذارترين كشور و ملت در اين منطقه تبديل كرد. اين، اعتراف دشمنان ماست. ما ملتى بوديم خودباخته و به نيروهاى درونى خودمان ناآشنا و بى‏اعتقاد، و به زرق و برق بيگانگان چشم دوخته و فريفته؛ ولى اين شجره طيبه ما را به ملتى با ابتكار، با اعتماد به نفس، با حرف‏هاى نو و تازه در زمينه‏هاى گوناگون تبديل كرد. ثمرات شيرين اين شجره‏ى طيبه، امروز هزاران محقق و پژوهشگر، هزاران عالم و دانشمند، هزاران مغز متفكر و سرانگشت كارآمد در انواع و اقسام عرصه‏ها و صحنه‏هاست؛ چه در علوم انسانى، چه در علوم تجربى، چه در مسائل اجتماعى، چه در سياست و چه در دين. امروز ما كشورى هستيم با جمعيت غالباً جوان، پُرانگيزه، باايمان و داراى همه‏ى شرايط پيشرفت.

ثمرات اين شجره‏ى طيبه در همه جاى دنياى اسلام هم قابل مشاهده است؛ مسلمانان جهان بيدار شده‏اند و هويت اسلامى خودشان را بازيافته‏اند؛ آنها از مسلمانى خودشان احساس عزت كرده‏اند. در كشورهاى اسلامى، جوانان، دانشگاهيان، روشنفكران و نخبگان، دلشان مجذوب هدف‏هاى اسلامى است و براى آن ارزش قائلند؛ براى آن تلاش مى‏كنند. در دنياى اسلام، ملت‏هايى از بركت اين شجره‏ى طيبه، هويت حقيقى و هويت ملى و اسلامى خودشان را بازيافته‏اند و با اينكه در طول ساليان متمادى در پنجه‏ى قدرت ابرقدرت‏ها بوده‏اند، احساس قدرت كرده‏اند. امروز فلسطين يك نمونه است، عراق يك نمونه است، شمال آفريقا نمونه‏هاى متعدى دارد، لبنان يك نمونه است. آرمان، اسلام و استقلال در ميان اين ملتهاست و آنها اميدوارانه و پُرانگيزه تلاش مى‏كنند. اينها ثمرات همان شجره‏ى طيبه‏اى است كه اين مرد بزرگ، اين عبد صالح، با قيام خود و با خصوصيات منحصربه‏فرد خود توانست غرس كند.

نكته‏ى دوم اين است كه عامل اصلى پيشرفت امام بزرگوار ما و موفقيت او اين است كه به يك اصل قرآنى، به يك حقيقت قرآنى، با همه‏ى وجود، با همه‏ى دل، ايمان آورد و با همه‏ى توان در راه آن تلاش و كار كرد. آن اصل قرآنى همان چيزى است كه در اين آيه‏ى شريفه‏ى «ان تنصروااللَّه ينصركم و يثبت اقدامكم» و در آيات متعدد ديگر از آن ياد شده و بر آن تأكيد شده است: اگر خدا را نصرت كنيد، خدا هم شما را نصرت خواهد كرد؛ اگر در راه خدا قدمى برداريد، خداوند متعال هم شما را ده‏ها و صدها قدم جلو خواهد برد. اين، اصل قرآنى و يك حقيقت است؛ يك قانونى الهى است. نصرت خدا به معناى نصرت دين اوست. دين خدا، فقط طهارت و نجاست نيست، فقط اعمال ظاهرى دينى نيست؛ دين خدا يعنى برنامه‏ى سعادت بشر در دنيا و آخرت. اين برنامه همان‏طور كه ضامن رشد و اعتلاى معنوى جوامع بشرى است، ضامن زنده كردن استعدادهاى فكرى و رشد دادن به شخصيت و توانايى‏هاى آنها هم هست. دين خدا همچنانى كه به معنويت نظر دارد، به زندگى دنيايى انسان هم نظر دارد و براى خوشبختى انسان برنامه دارد. اميرالمؤمنين (عليه‏الصّلاةوالسّلام) در نهج‏البلاغه، هدف از بعثت نبى مكرم اسلام را اين‏گونه معين مى‏كند: «ليثيروا لهم دفائن العقول»؛ تا گنجينه‏هاى خرد را در درون مردم استخراج كند و به فعليت برساند. در زيارت اربعين سيدالشهداء (عليه‏السّلام) هم مى‏خوانيم: «ليستنقذ عباده من الجهالة و حيرة الضلالة»؛ قيام حسينى براى اين است كه ابرهاى جهل و غفلت را از افق زندگى انسان‏ها برطرف كند و آنها را عالم كند؛ آنها را به هدايت حقيقى برساند. نصرت خداى متعال در واقع معنايش اين است كه در جهت احياى سنت‏هاى الهى قدم برداريم؛ در طبيعت و جامعه اثر بگذاريم؛ در بيدار كردن فطرت‏ها اثر بگذاريم؛ براى نجات انسان از مجموعه‏ى عوامل بدبختى و تيره‏روزى تلاش كنيم. اين، نصرت ماست براى دين خدا. امام براى نجات و رهايى كشور و ملت خود، اين حقيقت قرآنى را به كار گرفت و خدا را نصرت كرد؛ قيام و اقدام كرد. خداى متعال هم او را نصرت كرد و به حركت او بركت بخشيد؛ به يك قدم او صد قدم پاسخ گفت. ما نصرتى را كه خودمان درباره‏ى دين خدا مى‏كنيم - نسبت اين را - با نصرتى كه خدا مى‏كند، اگر بخواهيم بسنجيم، از نسبت يك به صد و يك به هزار هم بيشتر است. ما يك قدم برمى‏داريم؛ اما خداوند متعال نصرتش را وقتى شامل حال ما مى‏كند، در حقيقت صد و هزار قدم ما را به جلو مى‏برد. بنابراين، فاصله‏ى بين نصرت ما و نصرت خدا، بسيار زياد است.

براى نجات يك كشور، ميليون‏ها عامل و فعل و انفعال لازم است: عوامل طبيعى، عوامل انسانى، عوامل بين‏المللى، عوامل سياسى و اقتصادى. مجموعه‏ى اين عوامل بايد به كار بيفتد تا يك ملتى بتواند در زندگى خودش تحول ايجاد كند. اين عوامل، دست ما انسان‏ها نيست و با اراده‏ى ما ارتباط مستقيمى ندارد؛ اما ما وقتى كه «قيام للَّه» مى‏كنيم، خداى متعال با يك حركت ما هزاران و ميليون‏ها حركت و فعل و انفعال را در فضاى زندگى اجتماعى به وجود مى‏آورد و تحول ايجاد مى‏شود؛ عيناً مثل طبيعت. شما يك نهال كوچك را در خاك فرو مى‏كنيد - از شما فقط همين كار است. اين، كار كمى است - اما اين نهال با ميليون‏ها فعل و انفعال در خاك و در خودِ بافت گياهى، در فضا و هوا به يك درخت بزرگ تبديل مى‏شود؛ شاخ و برگ مى‏دهد؛ ميوه مى‏دهد و نسبت به آن وضعيت اول، صدها و هزارها برابر تغيير پيدا مى‏كند. كار شما در مقابل آن همه فعل و انفعالات هيچ است؛ اما اگر شما همان كار كوچك را كه نشاندن اين نهال در زمين است، انجام ندهيد، اين همه فعل و انفعالات انجام نمى‏گيرد. امام «قيام للَّه» كرد و خودش با همه‏ى وجود وارد ميدان شد. با فرياد خود، با تلاش خود، با قبول زحمات، ملت را پاى كار آورد. با اين حركت و با اين عزم راسخ، خداوند متعال آن ميليون‏ها عامل و فعل و انفعال را بر اين حركت مترتب كرد و آنچه اتفاق افتاد، به يك معجزه شبيه بود؛ يعنى تشكيل نظامِ مبتنى بر اسلام در يك نقطه‏ى حساس؛ به خاطر اين حركت امام، كه البته آماج دشمنى و كينه‏ى همه‏ى صاحبان زور و زر در سرتاسر عالم است؛ اما بر خلاف نظر آنها، اين حقيقت تحقق پيدا كرد.

نكته‏ى سوم اين است كه يك واقعيت شگفت‏آورى در انقلاب ما وجود دارد كه اين انقلاب را يك حالت استثنايى مى‏بخشد و آن اين است كه در قوانين علوم اجتماعى درباره‏ى انقلاب‏ها، مى‏گويند انقلاب‏ها همچنانى كه يك فرازى دارند، اوجى دارند، يك فرودى هم دارند؛ مثل سنگى كه شما پرتاپ مى‏كنيد؛ تا وقتى كه قدرت بازوى شما پشت سر اين سنگ است، برخلاف جهت جاذبه‏ى زمين حركت مى‏كند؛ اما وقتى اين قدرت از جاذبه‏ى زمين كمتر شد، اين سنگ به سمت جاذبه‏ى طبيعى زمين برمى‏گردد. آن قوانين مى‏گويند تا وقتى شور و انگيزه‏ى انقلابى در مردم هست، انقلاب‏ها به سمت جلو حركت مى‏كنند، اوج مى‏گيرند، بعد هم بتدريج اين شور و هيجان و اين عاملِ حركت به پيش، كم مى‏شود و در مواردى تبديل به ضد خود مى‏شود؛ انقلاب‏ها سقوط مى‏كنند و برمى‏گردند پايين. انقلاب‏هاى بزرگ دنيا كه در تاريخ دويست سال اخير ما اينها را مى‏شناسيم، بنا بر همين تحليل، همه با آن نظريه قابل انطباق هستند؛ اما انقلاب اسلامى از اين تحليل جامعه‏شناختى بكلى مستثناست. در انقلاب اسلامى پادزهرِ فرود انقلاب در خود اين انقلاب گذاشته شده است. بارها عرض كرده‏ايم كه تجسم انقلاب در «جمهورى اسلامى» و در «قانون اساسى جمهورى اسلامى» است. نويسندگان قانون اساسى كه از نظر امام و مكتب امام درس گرفته بودند، در خود اين قانون عامل تداوم‏بخشِ انقلاب را گذاشته‏اند: پايبندى به مقررات اسلامى و مشروعيت بخشيدن به قانون، مشروط بر اين كه بر طبق اسلام باشد؛ و مسأله‏ى رهبرى.

من چند سال قبل در مقايسه‏ى بين نظام جمهورى اسلامى و نظام شوروى سابق - كه امريكايى‏ها و غربى‏ها توانستند نظام شوروى را مضمحل كنند و طمع بسته بودند كه همان جريان را نسبت به انقلاب اسلامى انجام بدهند - گفتم كه تفاوت‏هاى اين دو نظام، تفاوت‏هايى است كه نمى‏تواند محكومِ يك قانون باشند. در نظام جمهورى اسلامى، اساس حركت بر پايبندى به مبانى است. آن چيزى كه به عنوان مبدأ مشروعيت اين نظام محسوب مى‏شود، يعنى ولايت الهى كه منتقل مى‏شود به فقيه، مشروط است به پايبندى بر احكام الهى. آن كسى كه در رتبه‏ى رهبرى نشسته است، اگر نسبت به آرمان‏هاى اسلامى، نسبت به قوانين اسلامى از لحاظ نظرى يا عملى، بى‏قيد شود، از مشروعيت مى‏افتد و ديگر اطاعت او بر كسى واجب نيست، بلكه جايز نيست. اين، در خود قانون اساسى، يعنى در خود سند اصلى انقلاب، ثبت شده است. بنابراين، شما اگر امروز به امواج دشمنى و كينه‏ورزىِ دشمنان انقلاب اسلامى نگاه كنيد، مى‏بينيد كه مهم‏ترين آماج دشمنى آنها با همين دو سه اصلى است كه مربوط به اين عامل تضمين‏كننده و نگهدارنده‏ى انقلاب است. لذا اين انقلاب شكست‏خوردنى نيست؛ اين انقلاب فرود آمدنى نيست؛ اين انقلاب از سير و حركت خود باز نمى‏ايستد؛ چون جامعه‏ى ما يك جامعه‏ى مؤمن و دينى است و دين و ايمان اسلامى در اعماق دل مردم، از همه‏ى قشرها، نفوذ دارد؛ مردم به معناى حقيقى كلمه به دين معتقدند. بنابراين، آن چيزى كه جزو ارزش‏هاى دينى باشد، براى مردم معتبر است و حراست از آن كه در قانون آمده است، از نظر مردم يك وظيفه است. الان شما مشاهده مى‏كنيد كه شانزده سال بعد از رحلت امام و بيست‏وشش سال بعد از پيروزى انقلاب اسلامى، دولتى بر سر كار مى‏آيد كه شعار اصلىِ آن، پيروى از آرمان‏هاى اسلام و انقلاب و عدالت است و مردم هم رأى و دل و خواست و جهت حركتشان همين است. هر چند دشمنان، مخالفان و كينه‏ورزان بين‏المللىِ اين ملت و اين انقلاب و نظام جمهورى اسلامى درباره‏ى اين ملت جور ديگرى فكر مى‏كنند؛ اما ما مردم خودمان را مى‏شناسيم و اين مردم حقيقت خودشان، دل خودشان، جهتگيرى خودشان را كه همان جهتگيرى عميق اسلامى است، در انتخاب‏هاى خود و در حركت و شعارهاى خود به‏روشنى نشان مى‏دهند.

نكته‏ى چهارم اين است كه سرمايه‏اى كه امام براى كشور و ملت ما ذخيره كرده است، يك سرمايه‏ى تاريخى و حياتى است. اين سرمايه و ذخيره‏ى ارزشمند، استقلال سياسىِ ماست؛ خودباورى ملى ماست؛ خودباورى فرهنگى ماست؛ ايمان عميق مردم ماست؛ شجاعت ملت و مسؤولان ما در مقابل تهديدهاى دشمن و فريب نخوردن در برابر تمجيدها و تطميع‏هاى اوست؛ اينها درس‏هايى است كه امام عزيز ما در طول ده سال با نفس گرم خود، با روش خود، با ممشاى خود، به ملت ما درس داد و فضاى كشور ما پُر است از اين درس ارزشمند. ما بايد اين ذخيره را نابود نكنيم؛ ما بايد اين ذخيره را نفروشيم؛ ما بايد اين ذخيره و سرمايه‏ى ارزشمند را راكد هم نگذاريم و آن را مصرف روزانه‏ى سياسى خودمان هم نكنيم، بلكه بايد اين ذخيره را با دقت و مراقبتِ تمام حفظ كنيم و از سود اين ذخيره و سرمايه‏ى ارزشمند، آينده‏ى كشور و تاريخ خودمان را بسازيم.

عزيزان من! كشور ما در مسير رشد و پيشرفت افتاده است و از آن حالت خواب‏آلودگى و رخوتى كه در طول ده‏ها سال بر او تحميل شده بود، با انقلاب عظيم ما و نظام جمهورى اسلامى ما، بيرون آمده است. ما در كشورمان هم منابع طبيعى فراوان و هم منابع انسانى بسيار ارزشمندى داريم.

امروز هر حركت علمى و تحقيقى كه بخواهد در علوم مختلف در اين كشور انجام بگيرد، استادان كار و محققان مى‏توانند ده‏ها، صدها، هزارها ذهن آماده را براى افتادن در اين كار پيدا كنند. ما امروز در همين مسأله‏ى فناورى هسته‏اى - كه مسأله‏ى روز ملت ما و مسأله‏ى روز دنياست - با اينكه سابقه‏اى هم نداشتيم و از ديگران هم چيزى به وام نگرفتيم، توانسته‏ايم صدها جوان مؤمن و انديشمند و كارآمد، با مغزهاى فعال و با سرپنجه‏هاى هنرمند و قدرتمند، گرد بياوريم، تا بتوانند اين بار سنگين را براى ملت ما بر دوش بگيرند و به پيش ببرند. و در همه‏ى بخش‏ها همين‏طور است. منابع طبيعى و منابع انسانى در كشور ما فراوان است. دولت‏هاى قبلى زمينه‏هاى زيادى را فراهم كردند، امروز هم بحمداللَّه دولتِ كار و تلاش و مجاهدت بر سر كار است و بايد از زمينه‏هاى آماده‏شده‏ى قبلى حداكثر استفاده را بكنند؛ نقايص قبلى را بايد جبران كنند و از هماهنگى و همدلى اين ملت عظيم و قدرشناس حداكثر استفاده را بكند، تا كشور ما كه در مسير رشد و پيشرفت هست، باز هم جلو برود و گردنه‏هاى گوناگون را طى كند و خود را به قله‏ى زندگى - كه حق ملت ايران است - نزديك كند. اما آنچه براى بناى آينده‏ى ما لازم است:

اولاً، تقويت ايمان دينى است، كه ستون اصلى كار است. بدون ايمان دينى - كه دراين ملت داراى عمق هم هست - كارى پيش نمى‏رفت، بعد از اين هم كارى پيش نمى‏رود. بايد ايمان دينى تقويت شود.

دوم، عدالت، كه بزرگترين نياز انسان‏هاست. بايد عدالت به عنوان يك پرچم برافراشته در دست مسؤولان قواى سه‏گانه و مسؤولان كشور باشد و به دنبال عدالت حركت بكنند.

سوم، بايد علم را - كه مايه‏ى اقتدار ملى است - همه جدى بگيرند و دنبال كنند. كشورى كه مردم آن از علم بى‏بهره باشند، هرگز به حقوق خود دست نخواهد يافت. نمى‏شود علم را از ديگران گدايى كرد. علم، درون‏جوش است؛ درون‏زاست. بايد استعدادهاى يك ملت به كار بيفتد تا يك ملت به معناى حقيقى كلمه عالم بشود.

چهارم - علاوه‏ى بر اينها - آنچه كه زمينه و بستر به كار گرفتن ايمان و عدالت و علم است، اتحاد ملى و آرامش در سطح كشور است. اگر در كشور آرامش نباشد، نه از علم مى‏شود بهره‏بردارى كرد، نه از ايمان، و نه مى‏شود عدالت را در جامعه مستقر كرد.

امروز دشمنان اين ملت، بزرگترين جايزه را به كسى مى‏دهند كه بتواند اين پايه‏ها را متزلزل كند و با ايمان مردم بجنگد؛ ايمان به خدا، ايمان به مردم، ايمان به راه و ايمان به موفقيت را در دل‏هاى مردم تضعيف كند. امام داراى اين چهار ايمان بود: ايمان به خدا، ايمان به مردم، ايمان به اين راه و ايمان به موفقيت حتمىِ آخر كار. اين ايمان‏ها در دل مردم، آنها را به حركت، به انديشيدن، به پيش رفتن، وادار مى‏كند. آن كسانى كه ايمان به خدا، ايمان به مردم، ايمان به اين راه، ايمان به موفقيت را در مردم تضعيف كنند، براى دشمن كار كرده‏اند. دشمن، بزرگترين جايزه را به اين افراد مى‏دهد. همچنين آن كسانى كه با حركت علمى كشور مخالفند؛ آن كسانى كه دانشگاه‏ها، مراكز تحقيقى، مركز علمى را مى‏خواهند از علم و از تحقيق و پژوهش دور كنند، براى دشمن كار مى‏كنند. دشمن، بيشترين جايزه را حاضر است به اين افراد بدهد. آن كسانى كه عليه امنيت ملت كار مى‏كنند، وحدت ملى را مخدوش مى‏كنند، به عنوان حمايت از اقوام، مى‏خواهند وحدت ايرانى را - اين اقوام، همه ايرانى‏اند؛ همه وفادار به ايرانند و همه خود را ايرانى مى‏دانند و به آن مفتخرند - متزلزل كنند، براى دشمن كار مى‏كنند.

وظيفه‏ى دستگاه‏هاى مسؤول است كه دشمنان ملت را درست بشناسند؛ ايادى دشمن را در ميان مردم بدانند؛ جهتگيرى‏هاى دشمنان را بشناسند و از حق ملت دفاع كنند؛ از امنيت ملت دفاع كنند؛ از دانش‏پژوهى و پيشرفت علمى در كشور دفاع كنند؛ اين وظيفه‏ى دستگاه‏هاى مسؤول است.

نكته‏ى آخر: اين شجره‏ى طيبه‏اى را كه امام بزرگوار غرس كرد و خداى متعال بركت بخشيد و شاخ و برگ آن را اين‏چنين گسترده كرد، همه با هم بايد حفظ كنيم؛ هم مسؤولان، هم آحاد مردم، هم نخبگان سياسى، هم نخبگان علمى، هم اهل حوزه، هم اهل دانشگاه، هم كارگر و هم همه‏ى قشرهاى ديگر. اين، وظيفه‏ى همه است؛ همه، انقلاب و كشور را بايد از خود بدانند؛ همه، نظام جمهورى اسلامى را بايد از خود بدانند؛ همه، امت جمهورى اسلامى‏اند. ما آن كسانى را غريبه مى‏دانيم؛ از اين دايره خارج مى‏دانيم، كه براى دشمن كار مى‏كنند. آن كسى كه امام و راه امام و وصيت‏نامه‏ى امام را قبول دارد، او «خودى» است؛ آن كسى كه استقلال ايران برايش داراى اهميت است و به آن پايبند است، «خودى» است؛ آن كسى كه عزت اين ملت و پيشرفت علمى اين ملت را دنبال مى‏كند، او «خودى» است. غريبه‏ها كسانى هستند كه مشتاق سلطه‏ى امريكايند؛ آن‏ها كسانى هستند كه در خانه، براى دزدِ كمين گرفته كار مى‏كنند و به نفع او اقدام مى‏كنند. غريبه آن كسى است كه بلندگوى افكار و اهداف دشمنان اين ملت است. آن كسى كه سخن ملت را مى‏گويد، آن كسى كه از زبان اين ملت حرف مى‏زند، آن كسى كه با دشمنان اين ملت دشمنى مى‏كند، آن كسى كه در راه مصالح اين ملت در هر بخشى قدم برمى‏دارد، جزو سربازان جمهورى اسلامى است. آن كسانى كه عمداً در قول و عمل، وحدت را مى‏شكنند و حركت در جهت خواست دشمن مى‏كنند، اينها در مقابل جمهورى اسلامى صف‏آرايى مى‏كنند. البته «خودى»ها مراقب باشند؛ غفلت نكنند. گاهى ديده مى‏شود بعضى از «خودى»ها از سر غفلت و نادانى - گاهى هم به‏ندرت، بعضى ناجوانمردانه - تحت تأثير كينه‏هاى شخصى، كارِ غريبه‏ها را مى‏كنند! اين افراد بايد به‏هوش باشند.

اين ملت حركت كرده است؛ اين ملت قيام كرده است؛ اين ملت بخش مهمى از اين راه را پيش رفته است؛ اين ملت اقتدار خود را به دشمنان خودش نشان داده است؛ اين ملت همان ملتى است كه بيست‏وهفت سال است همه‏ى دستگاه‏هاى استكبار جهانى عليه او كمر بسته‏اند، تصميم گرفته‏اند، هم‏قسم شده‏اند و نتوانسته‏اند آن را شكست بدهند و به زانو دربياورند.

اين ملت شايسته‏ى آن است كه انسان براى او مجاهدت كند؛ تلاش كند؛ كار كند. اين كشور استعداد مجد و عظمت دارد؛ اين كشور مى‏تواند به جايگاه تاريخى خود، كه شعاع پراكندن به همه‏ى دنياست، برسد. ما در اين راه حركت كرده‏ايم و اين ملت راه‏هاى دشوارى را پيموده است و باز هم با تلاش مى‏تواند اين راه را به پايان برساند. چند جمله درباره‏ى تبليغات دشمنان عرض كنم:

اين كولى‏بازى‏هاى تبليغاتى كه عليه ملت ايران و نظام جمهورى اسلامى در دنيا، عمدتاً امريكايى‏ها و رسانه‏هاى صهيونيستى و امپراطورى خبرى وابسته‏ى به صهيونيسم، به راه مى‏اندازند، روى چند نقطه دائم تأكيد مى‏كنند و دائم ياوه‏گويى‏هاى خودشان را تكرار مى‏كنند، براى اينكه شايد بتوانند جوّ دنيا را عليه نظام جمهورى اسلامى و عليه ملت ايران تحريك كنند. آن چند نقطه: اول، اين‏كه عليه ايران اجماع جهانى است! دوم، اين‏كه ايران تهديد جهانى است! سوم، اين‏كه ايران در صدد

ساختن بمب و سلاح هسته‏اى است! چهارم، اين‏كه ايران ناقض حقوق بشر است! همه‏ى حركت تبليغاتى دشمن بر روى اين چند جمله تكيه دارد و همين‏ها را با زبان‏هاى مختلف، با انواع ترفندها، در دنيا تكرار مى‏كنند. البته حقيقت براى ملت ما و براى بسيارى از هوشمندان عالم هم روشن است؛ اما من به طور مختصر جمله‏يى عرض مى‏كنم:

عليه ايران هيچ اجماعى وجود ندارد. اين دروغِ امريكايى‏ها و چند متحد امريكا در دنياست. در حركت شجاعانه‏ى فناورى هسته‏اى در ايران، صد و شانزده كشور غيرمتعهد از ايران حمايت كردند؛ سازمان كنفرانس اسلامى از ايران حمايت كرده است؛ دولت‏هاى مستقل، همه از ايران حمايت مى‏كنند. آن كسانى هم كه با فشار امريكا و زير رودربايستى با امريكا گاهى واسطه مى‏شوند كه حرف‏هاى آنها را براى ما تكرار كنند، خودشان آهسته به ما مى‏گويند اين را امريكايى‏ها از ما خواسته‏اند؛ نظر خود ما اين نيست! كشورهاى دنيا، كشورهايى كه مى‏خواهند آينده‏ى خودشان را تأمين كنند، همه با انحصار فناورى هسته‏اى در چند كشور دنيا مخالفند. اين كه هيچ كشورى حق ندارد به فناورى هسته‏اى دست پيدا كند، يعنى تا بيست سال ديگر همه‏ى كشورهاى گوناگون دنيا بايد براى تأمين انرژى خودشان دست گدايى به سمت چند كشور غربى و اروپايى دراز كنند و از آنها انرژى بطلبند، براى اينكه بتوانند زندگى خودشان را اداره كنند. چه كسى، كدام كشور، كدام ملت، كدام مسؤول صادق يك كشور حاضر است اين را بپذيرد؟! امروز ملت ما در اين راه گام جلو گذاشته است و پيشقدم شده است؛ شجاعانه در اين راه ايستاده است. ملت‏هاى جهان هيچ‏گونه عليه اين كار انگيزه‏اى ندارند، تا اجماعى داشته باشند؛ اجماع بين چند كشور انحصارطلبِ سياسى است و اجماع اينها ارزشى ندارد. ملت‏ها و كشورهاى دنيا، همه در زبان و در دل، ملت ايران و حركت نظام جمهورى اسلامى را در اين راه تأييد مى‏كنند و آن را مى‏پسندند.

تبليغات‏چى‏هاى امريكايى و صهيونيستى مى‏گويند ايران يك تهديد جهانى است! ايران براى هيچ كشورى تهديد نيست؛ همه هم مى‏دانند كه واقعيت در مورد ايران اين است. ما هيچ همسايه‏اى را تهديد نكرده‏ايم؛ ما با همه‏ى كشورهاى اين منطقه روابط دوستانه و برادرانه داريم. روابط كشور ما و دولت‏هاى ما با كشورهاى اروپايى روابط سالم و خوبى است و در آينده كه گاز در تأمين انرژى نقش بيشترى پيدا مى‏كند، اين روابط با اروپا بهتر هم خواهد شد؛ چون آنها به گاز ما احتياج دارند. روابط ما با دنياى عرب، دوستانه و خوب است و مهم‏ترين مسأله‏ى ما در جامعه‏ى عربى، فلسطين است. ما در اين مسأله آنچه را كه آنها در دلشان هست، بر زبان مى‏آوريم و آن را با صراحت بيان مى‏كنيم. ما در قضيه‏ى فلسطين، يك موضع بسيار شفاف و روشنى داريم كه ملت‏هاى عربى اين موضع را با همه‏ى وجود دوست دارند و از اينكه ما آن را ابراز مى‏كنيم، احساس عزت مى‏كنند. همه‏ى مسؤولان كشورهاى عربى هم دلهايشان همين را مى‏خواهد؛ اگر چه بر اثر بعضى از ضرورت‏ها شايد نمى‏توانند به اين صراحت كه ما ابراز مى‏كنيم، بيان كنند. روابط ما با كشورهاى گوناگون اين منطقه و آسيا و مناطق ديگرِ جهان، روابط دوستانه است. آنها حق ايران، نقش ايران، تأثير ايران را مى‏دانند و براى آن اهميت قائلند. روابط ما با روسيه هم روابط خوبى است. روس‏ها بخوبى مى‏دانند كه اگر در ايران يك دولت طرفدار امريكا بر سر كار بود، چه به روز آنها مى‏آمد. ما منافع مشتركى با آنها داريم؛ در آسياى ميانه، در خاورميانه و در خود اين منطقه منافع مشتركى با آنها داريم. ما با دنيا مشكلى نداريم. ما هيچ تهديدى براى دنيا نيستيم و اين را همه‏ى دنيا مى‏دانند. امريكايى‏ها با كولى‏بازىِ تبليغاتىِ خودشان مى‏خواهند مطلب را بر افكار عمومى دنيا مشتبه كنند. البته نتوانسته‏اند، باز هم نخواهند توانست.

مطلب بعدى آنها اين است كه ايران دنبال بمب هسته‏اى است! اين، يك حرف نامربوط و غلط و دروغ محض است. ما بمب هسته‏يى لازم نداريم. ما هيچ آماج و هدفى نداريم كه بتوانيم بمب هسته‏اى را در آن جا مصرف كنيم. ما به كارگيرى سلاح هسته‏اى را با احكام اسلامى مخالف مى‏دانيم؛ اين را صريحاً بيان كرده‏ايم. ما تحميل هزينه‏ى ساخت سلاح هسته‏اى و نگهدارى آن را بر ملت خودمان يك تحميل بيجا و بى‏مورد مى‏دانيم. ساخت چنين سلاحى و نگهدارى آن، هزينه‏هاى زيادى دارد و ما به هيچ‏وجه جايز نمى‏دانيم كه اين هزينه بر مردم تحميل شود؛ ما احتياجى نداريم. ما داعيه‏ى تسلط بر دنيا، مثل امريكايى‏ها، نداريم كه بخواهيم سلطه‏ى زور بر دنيا داشته باشيم و احتياج به بمب هسته‏اى داشته باشيم؛ بمب هسته‏اى و قدرت انفجارى ما، ايمان ماست؛ و جوانان و مردم ما كه در دشوارترين ميدان‏ها با كمال قدرت و با همه‏ى ايمان ايستاده‏اند و باز هم خواهند ايستاد. پشت سر اين تبليغات دروغين و كمربسته‏ى اين دروغ‏ها، دستگاه‏هاى سياسى و تبليغاتى امريكايى‏ها هستند و صهيونيست‏ها هم همراه آنها و در كنار آنها به امريكايى‏ها كمك مى‏كنند. آنچه كه هست، مربوط به آنهاست. من به مسؤولان امريكايى، به اين تيم و گروهى كه امروز اداره‏ى امريكا را در دست گرفته‏اند و داعيه‏ى رهبرى دنيا را دارند، مى‏خواهم دو سه مطلب را بگويم. اى كاش بشنوند؛ اى كاش فكر كنند؛ اى كاش بفهمند! من به آنها مى‏گويم:

شما خودتان را با دولت ما مقايسه كنيد؛ رئيس‏جمهورتان را با رئيس‏جمهور ما مقايسه كنيد. دولت شما امروز در داخل امريكا منفورترينِ دولت‏ها در تاريخ ايالات متحده است؛ اين را در نظرسنجى‏هاى خودشان به همه‏ى دنيا اعلام كرده‏اند. امروز دولتى كه در امريكا بر سر كار است، در تاريخ ايالات متحده، از همه‏ى دولت‏ها از نظر مردم امريكا منفورتر است. شما اين را مقايسه كنيد با دولت ما، كه امروز دولت ما يكى از محبوب‏ترين دولت‏ها بعد از مشروطه تا امروز است؛ در طول اين صد سال.

رئيس‏جمهور شما - آقاى بوش - وارد هر جاى دنيا كه مى‏شود، با تظاهرات مخالف مردم و با نفرت مردم مواجه مى‏شود؛ در اروپا اين‏طور است، در آسيا اين‏طور است، در آفريقا اين‏طور است. در امريكاى لاتين، دولت‏ها با شعار مخالفت با امريكا سر كار مى‏آيند. امروز شما نگاه كنيد: در پرو، در اكوادور، در ونزوئلا، در بسيارى از كشورهاى امريكاى لاتين، داوطلبان رياست جمهورى شعار ضد امريكايى كه مى‏دهند، مردم اينها را انتخاب مى‏كنند. منفور بودن از اين بالاتر؟! مردم امريكا در مكالمات معمولىِ تلفنىِ خودشان از ناحيه‏ى دولت‏شان امنيت ندارند؛ يعنى به مردم خودشان آن‏قدر اطمينان ندارند كه اجازه بدهند آنها آزادانه تلفن كنند؛ تلفن‏ها را به صورت قانونى - قانون گذرانده‏اند كه تلفن‏ها را كنترل كنند! - كنترل مى‏كنند. اين، وضع شماست.

شما وضع خودتان را با وضع ما در داخل كشور مقايسه كنيد؛ با سفرهاى مسؤولان كشور ما مقايسه كنيد؛ با سفر اندونزى رئيس‏جمهور ما و با سفرهاى رؤساى جمهورىِ قبلىِ ما به لبنان، سودان، پاكستان و به جاهاى ديگر مقايسه كنيد و ببينيد مردم در اين كشورها چه شور و شوقى نسبت به رؤساى جمهور اسلامى ايران نشان مى‏دهند. چرا اين‏ها را نمى‏فهميد؟! چرا اعتراف نمى‏كنيد؟ شما در عراق به اعتراف خودتان سيصد ميليارد خرج كرديد، تا بتوانيد دولتى بر سر كار بياوريد كه دست‏نشانده و مطيع امر شما باشد - ملت عراق با آنها لج كرد - و نتوانستيد. (اين سيصد ميليارد، اعتراف خودشان است؛ اما احتمالاً بيش از اينها خرج كرده‏اند.) در فلسطين همه‏ى تلاش خودتان را به كار برديد، تا دولت حماس بر سر كار نيايد؛ نتوانستيد. ملت فلسطين على‏رغم شما، دولت حماس را انتخاب كردند. فشارهاى گوناگون از اطراف بر دولت فلسطين وارد كرديد؛ ولى مردم فلسطين از لج شما همبستگى‏شان را با اين دولت بيشتر كردند. در لبنان مأموران عالى‏رتبه‏ى وزارت خارجه‏ى امريكا به بيروت رفتند و چند ماه در آن‏جا ماندند، كه شايد بتوانند لبنان را در پنجه‏ى خودشان بگيرند و مقاومت را در لبنان تضعيف كنند و يك لبنانِ دنباله‏رو اسرائيل به وجود بياورند؛ نتوانستيد. مردم لبنان با شما لج كردند. همه جاى ديگر هم همين‏طور است. چرا آقاى بوش اعتراف نمى‏كند كه با رفتار خودش امريكا و ملت امريكا را در دنيا منفور كرده؛ چرا اعتراف نمى‏كنيد كه ضعيف شده‏ايد؟ چرا اعتراف نمى‏كنيد كه تيغتان در دنيا كُند شده است؟ باز هم تهديد مى‏كنيد.

پيام رئيس‏جمهور ما به رئيس‏جمهور امريكا را مقايسه كنيد با پيام غيرمؤدبانه و سخيف امريكايى‏ها - اين پيام چند روز قبل در دنيا منتشر شد - كه خارج از عرف ديپلماتيك و لبريز از تكبر حماقت‏آميز، پُر از تهديد و حرف‏هاى پوچ بود. شما اگر مى‏توانستيد به جمهورى اسلامى آسيب بزنيد، در اين بيست‏وهفت سال يك دقيقه را هم تلف نمى‏كرديد. وزير خارجه‏ى اسبق امريكا صريحاً گفت من بايد ريشه‏ى ملت ايران را بكَنم؛ او گور به گور شد؛ اما ملت ايران روزبه‏روز رشد بيشترى كرد.

شما از حقوق بشر حرف مى‏زنيد! شما از مخالفت با تروريسم حرف مى‏زنيد! دولتى كه زندان گوانتانامو و زندان ابوغريب و جنايت‏هايى از قبيل جنايت حديثه و جنايت اخير كابل، ده‏ها و صدها، در پرونده‏اش هست، غلط مى‏كند راجع به حقوق بشر حرف بزند.

شما براى اينكه ايران را تهديد كنيد، مى‏گوييد ما قادريم كارى كنيم كه حركت انرژى در اين منطقه تأمين شود؛ اشتباه مى‏كنيد. دست از پا در مورد ايران خطا كنيد، حتماً حركت انرژى در اين منطقه به خطر جدى خواهد افتاد؛ اين را بدانيد. و شما هرگز قادر نيستيد امنيت انرژى را در اين منطقه تأمين كنيد.

ما شروع كننده‏ى جنگ نيستيم؛ ما با هيچ دولتى سر جنگ نداريم؛ ما آرمان بلندى داريم كه همه‏ى نيروى خودمان را مى‏خواهيم صرف كنيم، تا به آن آرمان برسيم و آن، ساختن ايرانى است كه خوشبختى مادى و معنوىِ اين ملت را تأمين كند و بتواند الگويى باشد براى ملت‏هاى ديگر. (ملت‏هاى ديگر خودشان مى‏دانند؛ خودشان تلاش مى‏كنند.) ما مى‏خواهيم اين كشور بزرگ و اين ذخاير عظيم انسانى و طبيعى را - كه خداى متعال به دست اين ملت و به دست مسؤولان سپرده است - در جاى خود، به شكل صحيح خود، به كار بگيريم و اين ملت را از زير بار تحقيرى كه در طول چند صد سال نسبت به او انجام گرفته، خارج كنيم. اين ملت احساس عزت مى‏كند؛ احساس قدرت مى‏كند، حق هم دارد؛ اين ملت، عزت دارد؛ قدرت دارد؛ منتها ما را عقب نگه داشته‏اند؛ هم دستگاه‏هاى استبداد و حكومت‏هاى ديكتاتورى فاسد و هم پشتيبانان خارجى خبيث و بدخواه و بددل آنها. امروز ملت ما، ملت آزادى است. ما مى‏خواهيم اين راه را با قدرت، با چشم باز، با همبستگى ملى برويم و كارى به كسى نداريم؛ تهديدى براى كسى نيستيم؛ اما به آرمان‏هاى خودمان پابنديم؛ به منافع ملى‏مان پايبنديم و آن كسى كه منافع ما را تهديد كند، تيزى خشم اين ملت را خواهد ديد.

پروردگارا! آنچه گفتيم، آنچه شنيديم، براى خودت و در راه خودت قرار بده؛ آن را از ما قبول كن؛ ما را در راه خودت ثابت‏قدم بدار؛ ما را از بندگان شايسته و صالح خود قرار بده؛ نيت‏هاى ما و دل‏هاى ما را پاك و خالص كن؛ امام عزيز ما را در ميان اولياء و بندگان صالح خودت رتبه‏اى ارجمند بده؛ شهداى عزيز ما را با شهداى صدر اسلام محشور كن؛ ملت‏هاى مسلمان را از سختى‏ها، بدبختى‏ها، ذلت‏ها نجات بده؛ ملت ايران را در راه پُربركتى كه در پيش گرفته است، روزبه‏روز بيشتر تأييد كن؛ قلب مقدس ولى‏عصر (ارواحنافداه) را از ما راضى و خشنود بگردان؛ مسؤولان خدمتگزار مردم را موفق و مؤيد بدار؛ دشمنان اين ملت را منكوب كن؛ شر آنها را به خودشان برگردان.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاتة

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در مراسم هفدهمين سالگرد ارتحال حضرت امام خمينى(ره)
14/ 3/ 85

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم

‏الحمدللَّه رب العالمين و الصّلاة و السّلام على سيّدنا و نبيّنا ابى‏القاسم المصطفى محمّد و على اله الأطيبين الأطهرين المنتجبين سيّما بقيةاللَّه فى الأرضين.

قال‏اللَّه الحكيم فى كتابه: «بسم‏اللَّه الرّحمن الرّحيم. الم تر كيف ضرب اللَّه مثلا كلمة طيبة كشجرة طيبة اصلها ثابت و فرعها فى السّماء. تؤتى اكلها كل حين بأذن ربها و يضرب اللَّه الامثال للناس لعلّهم يتذكّرون».

هفده سال از غروب اين خورشيد فروزان، از افق ديد ما، گذشت؛ هفده سال از آن شب و روز اندوهبار - كه ملت ايران را در ماتم فرو برد - گذشت. امام عزيز ما از چشم ما ناپديد شد؛ جسم او از ميان ما رفت؛ وليكن حقيقت امام، فكر امام، روح امام، درس امام و مكتب امام در ميان ملت ما و در ميان امت اسلامى باقى ماند. اين شجره‏ى طيبه - همچنانى كه در اين آيه‏ى شريفه تلاوت شد - شاخ و برگ بر سرتاسر فضاى زندگى امت اسلامى گسترانيد؛ روزبه‏روز ريشه‏دارتر شد؛ روزبه‏روز مستحكمتر شد. اين كلمه‏ى طيبه و شجره‏ى طيبه‏ى «جمهورى اسلامى» است كه محصول آن، بيدارى در دنياى اسلام و مجد و عظمت و پيشرفت در كشور ما و ميان مردم ما بود. ملت ما از اين شجره‏ى طيبه، ميوه‏هاى شيرينى را چيد كه براى يك ملت، اين ثمرات شيرين، حياتى است.

نكته‏ى اول اين است كه ما ملتى گمنام و دنباله‏رو سياست قدرت‏هاى بيگانه بوديم؛ ملتى منفعل در مقابل تصميم‏گيرى دولت‏هاى متنفذ بوديم؛ يك روز امريكا، قبل از آن انگليس، يك روز روس؛ اما اين شجره‏ى طيبه ما را به يكى از اثرگذارترين ملت‏هاى عالم و اثرگذارترين كشور و ملت در اين منطقه تبديل كرد. اين، اعتراف دشمنان ماست. ما ملتى بوديم خودباخته و به نيروهاى درونى خودمان ناآشنا و بى‏اعتقاد، و به زرق و برق بيگانگان چشم دوخته و فريفته؛ ولى اين شجره طيبه ما را به ملتى با ابتكار، با اعتماد به نفس، با حرف‏هاى نو و تازه در زمينه‏هاى گوناگون تبديل كرد. ثمرات شيرين اين شجره‏ى طيبه، امروز هزاران محقق و پژوهشگر، هزاران عالم و دانشمند، هزاران مغز متفكر و سرانگشت كارآمد در انواع و اقسام عرصه‏ها و صحنه‏هاست؛ چه در علوم انسانى، چه در علوم تجربى، چه در مسائل اجتماعى، چه در سياست و چه در دين. امروز ما كشورى هستيم با جمعيت غالباً جوان، پُرانگيزه، باايمان و داراى همه‏ى شرايط پيشرفت.

ثمرات اين شجره‏ى طيبه در همه جاى دنياى اسلام هم قابل مشاهده است؛ مسلمانان جهان بيدار شده‏اند و هويت اسلامى خودشان را بازيافته‏اند؛ آنها از مسلمانى خودشان احساس عزت كرده‏اند. در كشورهاى اسلامى، جوانان، دانشگاهيان، روشنفكران و نخبگان، دلشان مجذوب هدف‏هاى اسلامى است و براى آن ارزش قائلند؛ براى آن تلاش مى‏كنند. در دنياى اسلام، ملت‏هايى از بركت اين شجره‏ى طيبه، هويت حقيقى و هويت ملى و اسلامى خودشان را بازيافته‏اند و با اينكه در طول ساليان متمادى در پنجه‏ى قدرت ابرقدرت‏ها بوده‏اند، احساس قدرت كرده‏اند. امروز فلسطين يك نمونه است، عراق يك نمونه است، شمال آفريقا نمونه‏هاى متعدى دارد، لبنان يك نمونه است. آرمان، اسلام و استقلال در ميان اين ملتهاست و آنها اميدوارانه و پُرانگيزه تلاش مى‏كنند. اينها ثمرات همان شجره‏ى طيبه‏اى است كه اين مرد بزرگ، اين عبد صالح، با قيام خود و با خصوصيات منحصربه‏فرد خود توانست غرس كند.

نكته‏ى دوم اين است كه عامل اصلى پيشرفت امام بزرگوار ما و موفقيت او اين است كه به يك اصل قرآنى، به يك حقيقت قرآنى، با همه‏ى وجود، با همه‏ى دل، ايمان آورد و با همه‏ى توان در راه آن تلاش و كار كرد. آن اصل قرآنى همان چيزى است كه در اين آيه‏ى شريفه‏ى «ان تنصروااللَّه ينصركم و يثبت اقدامكم» و در آيات متعدد ديگر از آن ياد شده و بر آن تأكيد شده است: اگر خدا را نصرت كنيد، خدا هم شما را نصرت خواهد كرد؛ اگر در راه خدا قدمى برداريد، خداوند متعال هم شما را ده‏ها و صدها قدم جلو خواهد برد. اين، اصل قرآنى و يك حقيقت است؛ يك قانونى الهى است. نصرت خدا به معناى نصرت دين اوست. دين خدا، فقط طهارت و نجاست نيست، فقط اعمال ظاهرى دينى نيست؛ دين خدا يعنى برنامه‏ى سعادت بشر در دنيا و آخرت. اين برنامه همان‏طور كه ضامن رشد و اعتلاى معنوى جوامع بشرى است، ضامن زنده كردن استعدادهاى فكرى و رشد دادن به شخصيت و توانايى‏هاى آنها هم هست. دين خدا همچنانى كه به معنويت نظر دارد، به زندگى دنيايى انسان هم نظر دارد و براى خوشبختى انسان برنامه دارد. اميرالمؤمنين (عليه‏الصّلاةوالسّلام) در نهج‏البلاغه، هدف از بعثت نبى مكرم اسلام را اين‏گونه معين مى‏كند: «ليثيروا لهم دفائن العقول»؛ تا گنجينه‏هاى خرد را در درون مردم استخراج كند و به فعليت برساند. در زيارت اربعين سيدالشهداء (عليه‏السّلام) هم مى‏خوانيم: «ليستنقذ عباده من الجهالة و حيرة الضلالة»؛ قيام حسينى براى اين است كه ابرهاى جهل و غفلت را از افق زندگى انسان‏ها برطرف كند و آنها را عالم كند؛ آنها را به هدايت حقيقى برساند. نصرت خداى متعال در واقع معنايش اين است كه در جهت احياى سنت‏هاى الهى قدم برداريم؛ در طبيعت و جامعه اثر بگذاريم؛ در بيدار كردن فطرت‏ها اثر بگذاريم؛ براى نجات انسان از مجموعه‏ى عوامل بدبختى و تيره‏روزى تلاش كنيم. اين، نصرت ماست براى دين خدا. امام براى نجات و رهايى كشور و ملت خود، اين حقيقت قرآنى را به كار گرفت و خدا را نصرت كرد؛ قيام و اقدام كرد. خداى متعال هم او را نصرت كرد و به حركت او بركت بخشيد؛ به يك قدم او صد قدم پاسخ گفت. ما نصرتى را كه خودمان درباره‏ى دين خدا مى‏كنيم - نسبت اين را - با نصرتى كه خدا مى‏كند، اگر بخواهيم بسنجيم، از نسبت يك به صد و يك به هزار هم بيشتر است. ما يك قدم برمى‏داريم؛ اما خداوند متعال نصرتش را وقتى شامل حال ما مى‏كند، در حقيقت صد و هزار قدم ما را به جلو مى‏برد. بنابراين، فاصله‏ى بين نصرت ما و نصرت خدا، بسيار زياد است.

براى نجات يك كشور، ميليون‏ها عامل و فعل و انفعال لازم است: عوامل طبيعى، عوامل انسانى، عوامل بين‏المللى، عوامل سياسى و اقتصادى. مجموعه‏ى اين عوامل بايد به كار بيفتد تا يك ملتى بتواند در زندگى خودش تحول ايجاد كند. اين عوامل، دست ما انسان‏ها نيست و با اراده‏ى ما ارتباط مستقيمى ندارد؛ اما ما وقتى كه «قيام للَّه» مى‏كنيم، خداى متعال با يك حركت ما هزاران و ميليون‏ها حركت و فعل و انفعال را در فضاى زندگى اجتماعى به وجود مى‏آورد و تحول ايجاد مى‏شود؛ عيناً مثل طبيعت. شما يك نهال كوچك را در خاك فرو مى‏كنيد - از شما فقط همين كار است. اين، كار كمى است - اما اين نهال با ميليون‏ها فعل و انفعال در خاك و در خودِ بافت گياهى، در فضا و هوا به يك درخت بزرگ تبديل مى‏شود؛ شاخ و برگ مى‏دهد؛ ميوه مى‏دهد و نسبت به آن وضعيت اول، صدها و هزارها برابر تغيير پيدا مى‏كند. كار شما در مقابل آن همه فعل و انفعالات هيچ است؛ اما اگر شما همان كار كوچك را كه نشاندن اين نهال در زمين است، انجام ندهيد، اين همه فعل و انفعالات انجام نمى‏گيرد. امام «قيام للَّه» كرد و خودش با همه‏ى وجود وارد ميدان شد. با فرياد خود، با تلاش خود، با قبول زحمات، ملت را پاى كار آورد. با اين حركت و با اين عزم راسخ، خداوند متعال آن ميليون‏ها عامل و فعل و انفعال را بر اين حركت مترتب كرد و آنچه اتفاق افتاد، به يك معجزه شبيه بود؛ يعنى تشكيل نظامِ مبتنى بر اسلام در يك نقطه‏ى حساس؛ به خاطر اين حركت امام، كه البته آماج دشمنى و كينه‏ى همه‏ى صاحبان زور و زر در سرتاسر عالم است؛ اما بر خلاف نظر آنها، اين حقيقت تحقق پيدا كرد.

نكته‏ى سوم اين است كه يك واقعيت شگفت‏آورى در انقلاب ما وجود دارد كه اين انقلاب را يك حالت استثنايى مى‏بخشد و آن اين است كه در قوانين علوم اجتماعى درباره‏ى انقلاب‏ها، مى‏گويند انقلاب‏ها همچنانى كه يك فرازى دارند، اوجى دارند، يك فرودى هم دارند؛ مثل سنگى كه شما پرتاپ مى‏كنيد؛ تا وقتى كه قدرت بازوى شما پشت سر اين سنگ است، برخلاف جهت جاذبه‏ى زمين حركت مى‏كند؛ اما وقتى اين قدرت از جاذبه‏ى زمين كمتر شد، اين سنگ به سمت جاذبه‏ى طبيعى زمين برمى‏گردد. آن قوانين مى‏گويند تا وقتى شور و انگيزه‏ى انقلابى در مردم هست، انقلاب‏ها به سمت جلو حركت مى‏كنند، اوج مى‏گيرند، بعد هم بتدريج اين شور و هيجان و اين عاملِ حركت به پيش، كم مى‏شود و در مواردى تبديل به ضد خود مى‏شود؛ انقلاب‏ها سقوط مى‏كنند و برمى‏گردند پايين. انقلاب‏هاى بزرگ دنيا كه در تاريخ دويست سال اخير ما اينها را مى‏شناسيم، بنا بر همين تحليل، همه با آن نظريه قابل انطباق هستند؛ اما انقلاب اسلامى از اين تحليل جامعه‏شناختى بكلى مستثناست. در انقلاب اسلامى پادزهرِ فرود انقلاب در خود اين انقلاب گذاشته شده است. بارها عرض كرده‏ايم كه تجسم انقلاب در «جمهورى اسلامى» و در «قانون اساسى جمهورى اسلامى» است. نويسندگان قانون اساسى كه از نظر امام و مكتب امام درس گرفته بودند، در خود اين قانون عامل تداوم‏بخشِ انقلاب را گذاشته‏اند: پايبندى به مقررات اسلامى و مشروعيت بخشيدن به قانون، مشروط بر اين كه بر طبق اسلام باشد؛ و مسأله‏ى رهبرى.

من چند سال قبل در مقايسه‏ى بين نظام جمهورى اسلامى و نظام شوروى سابق - كه امريكايى‏ها و غربى‏ها توانستند نظام شوروى را مضمحل كنند و طمع بسته بودند كه همان جريان را نسبت به انقلاب اسلامى انجام بدهند - گفتم كه تفاوت‏هاى اين دو نظام، تفاوت‏هايى است كه نمى‏تواند محكومِ يك قانون باشند. در نظام جمهورى اسلامى، اساس حركت بر پايبندى به مبانى است. آن چيزى كه به عنوان مبدأ مشروعيت اين نظام محسوب مى‏شود، يعنى ولايت الهى كه منتقل مى‏شود به فقيه، مشروط است به پايبندى بر احكام الهى. آن كسى كه در رتبه‏ى رهبرى نشسته است، اگر نسبت به آرمان‏هاى اسلامى، نسبت به قوانين اسلامى از لحاظ نظرى يا عملى، بى‏قيد شود، از مشروعيت مى‏افتد و ديگر اطاعت او بر كسى واجب نيست، بلكه جايز نيست. اين، در خود قانون اساسى، يعنى در خود سند اصلى انقلاب، ثبت شده است. بنابراين، شما اگر امروز به امواج دشمنى و كينه‏ورزىِ دشمنان انقلاب اسلامى نگاه كنيد، مى‏بينيد كه مهم‏ترين آماج دشمنى آنها با همين دو سه اصلى است كه مربوط به اين عامل تضمين‏كننده و نگهدارنده‏ى انقلاب است. لذا اين انقلاب شكست‏خوردنى نيست؛ اين انقلاب فرود آمدنى نيست؛ اين انقلاب از سير و حركت خود باز نمى‏ايستد؛ چون جامعه‏ى ما يك جامعه‏ى مؤمن و دينى است و دين و ايمان اسلامى در اعماق دل مردم، از همه‏ى قشرها، نفوذ دارد؛ مردم به معناى حقيقى كلمه به دين معتقدند. بنابراين، آن چيزى كه جزو ارزش‏هاى دينى باشد، براى مردم معتبر است و حراست از آن كه در قانون آمده است، از نظر مردم يك وظيفه است. الان شما مشاهده مى‏كنيد كه شانزده سال بعد از رحلت امام و بيست‏وشش سال بعد از پيروزى انقلاب اسلامى، دولتى بر سر كار مى‏آيد كه شعار اصلىِ آن، پيروى از آرمان‏هاى اسلام و انقلاب و عدالت است و مردم هم رأى و دل و خواست و جهت حركتشان همين است. هر چند دشمنان، مخالفان و كينه‏ورزان بين‏المللىِ اين ملت و اين انقلاب و نظام جمهورى اسلامى درباره‏ى اين ملت جور ديگرى فكر مى‏كنند؛ اما ما مردم خودمان را مى‏شناسيم و اين مردم حقيقت خودشان، دل خودشان، جهتگيرى خودشان را كه همان جهتگيرى عميق اسلامى است، در انتخاب‏هاى خود و در حركت و شعارهاى خود به‏روشنى نشان مى‏دهند.

نكته‏ى چهارم اين است كه سرمايه‏اى كه امام براى كشور و ملت ما ذخيره كرده است، يك سرمايه‏ى تاريخى و حياتى است. اين سرمايه و ذخيره‏ى ارزشمند، استقلال سياسىِ ماست؛ خودباورى ملى ماست؛ خودباورى فرهنگى ماست؛ ايمان عميق مردم ماست؛ شجاعت ملت و مسؤولان ما در مقابل تهديدهاى دشمن و فريب نخوردن در برابر تمجيدها و تطميع‏هاى اوست؛ اينها درس‏هايى است كه امام عزيز ما در طول ده سال با نفس گرم خود، با روش خود، با ممشاى خود، به ملت ما درس داد و فضاى كشور ما پُر است از اين درس ارزشمند. ما بايد اين ذخيره را نابود نكنيم؛ ما بايد اين ذخيره را نفروشيم؛ ما بايد اين ذخيره و سرمايه‏ى ارزشمند را راكد هم نگذاريم و آن را مصرف روزانه‏ى سياسى خودمان هم نكنيم، بلكه بايد اين ذخيره را با دقت و مراقبتِ تمام حفظ كنيم و از سود اين ذخيره و سرمايه‏ى ارزشمند، آينده‏ى كشور و تاريخ خودمان را بسازيم.

عزيزان من! كشور ما در مسير رشد و پيشرفت افتاده است و از آن حالت خواب‏آلودگى و رخوتى كه در طول ده‏ها سال بر او تحميل شده بود، با انقلاب عظيم ما و نظام جمهورى اسلامى ما، بيرون آمده است. ما در كشورمان هم منابع طبيعى فراوان و هم منابع انسانى بسيار ارزشمندى داريم.

امروز هر حركت علمى و تحقيقى كه بخواهد در علوم مختلف در اين كشور انجام بگيرد، استادان كار و محققان مى‏توانند ده‏ها، صدها، هزارها ذهن آماده را براى افتادن در اين كار پيدا كنند. ما امروز در همين مسأله‏ى فناورى هسته‏اى - كه مسأله‏ى روز ملت ما و مسأله‏ى روز دنياست - با اينكه سابقه‏اى هم نداشتيم و از ديگران هم چيزى به وام نگرفتيم، توانسته‏ايم صدها جوان مؤمن و انديشمند و كارآمد، با مغزهاى فعال و با سرپنجه‏هاى هنرمند و قدرتمند، گرد بياوريم، تا بتوانند اين بار سنگين را براى ملت ما بر دوش بگيرند و به پيش ببرند. و در همه‏ى بخش‏ها همين‏طور است. منابع طبيعى و منابع انسانى در كشور ما فراوان است. دولت‏هاى قبلى زمينه‏هاى زيادى را فراهم كردند، امروز هم بحمداللَّه دولتِ كار و تلاش و مجاهدت بر سر كار است و بايد از زمينه‏هاى آماده‏شده‏ى قبلى حداكثر استفاده را بكنند؛ نقايص قبلى را بايد جبران كنند و از هماهنگى و همدلى اين ملت عظيم و قدرشناس حداكثر استفاده را بكند، تا كشور ما كه در مسير رشد و پيشرفت هست، باز هم جلو برود و گردنه‏هاى گوناگون را طى كند و خود را به قله‏ى زندگى - كه حق ملت ايران است - نزديك كند. اما آنچه براى بناى آينده‏ى ما لازم است:

اولاً، تقويت ايمان دينى است، كه ستون اصلى كار است. بدون ايمان دينى - كه دراين ملت داراى عمق هم هست - كارى پيش نمى‏رفت، بعد از اين هم كارى پيش نمى‏رود. بايد ايمان دينى تقويت شود.

دوم، عدالت، كه بزرگترين نياز انسان‏هاست. بايد عدالت به عنوان يك پرچم برافراشته در دست مسؤولان قواى سه‏گانه و مسؤولان كشور باشد و به دنبال عدالت حركت بكنند.

سوم، بايد علم را - كه مايه‏ى اقتدار ملى است - همه جدى بگيرند و دنبال كنند. كشورى كه مردم آن از علم بى‏بهره باشند، هرگز به حقوق خود دست نخواهد يافت. نمى‏شود علم را از ديگران گدايى كرد. علم، درون‏جوش است؛ درون‏زاست. بايد استعدادهاى يك ملت به كار بيفتد تا يك ملت به معناى حقيقى كلمه عالم بشود.

چهارم - علاوه‏ى بر اينها - آنچه كه زمينه و بستر به كار گرفتن ايمان و عدالت و علم است، اتحاد ملى و آرامش در سطح كشور است. اگر در كشور آرامش نباشد، نه از علم مى‏شود بهره‏بردارى كرد، نه از ايمان، و نه مى‏شود عدالت را در جامعه مستقر كرد.

امروز دشمنان اين ملت، بزرگترين جايزه را به كسى مى‏دهند كه بتواند اين پايه‏ها را متزلزل كند و با ايمان مردم بجنگد؛ ايمان به خدا، ايمان به مردم، ايمان به راه و ايمان به موفقيت را در دل‏هاى مردم تضعيف كند. امام داراى اين چهار ايمان بود: ايمان به خدا، ايمان به مردم، ايمان به اين راه و ايمان به موفقيت حتمىِ آخر كار. اين ايمان‏ها در دل مردم، آنها را به حركت، به انديشيدن، به پيش رفتن، وادار مى‏كند. آن كسانى كه ايمان به خدا، ايمان به مردم، ايمان به اين راه، ايمان به موفقيت را در مردم تضعيف كنند، براى دشمن كار كرده‏اند. دشمن، بزرگترين جايزه را به اين افراد مى‏دهد. همچنين آن كسانى كه با حركت علمى كشور مخالفند؛ آن كسانى كه دانشگاه‏ها، مراكز تحقيقى، مركز علمى را مى‏خواهند از علم و از تحقيق و پژوهش دور كنند، براى دشمن كار مى‏كنند. دشمن، بيشترين جايزه را حاضر است به اين افراد بدهد. آن كسانى كه عليه امنيت ملت كار مى‏كنند، وحدت ملى را مخدوش مى‏كنند، به عنوان حمايت از اقوام، مى‏خواهند وحدت ايرانى را - اين اقوام، همه ايرانى‏اند؛ همه وفادار به ايرانند و همه خود را ايرانى مى‏دانند و به آن مفتخرند - متزلزل كنند، براى دشمن كار مى‏كنند.

وظيفه‏ى دستگاه‏هاى مسؤول است كه دشمنان ملت را درست بشناسند؛ ايادى دشمن را در ميان مردم بدانند؛ جهتگيرى‏هاى دشمنان را بشناسند و از حق ملت دفاع كنند؛ از امنيت ملت دفاع كنند؛ از دانش‏پژوهى و پيشرفت علمى در كشور دفاع كنند؛ اين وظيفه‏ى دستگاه‏هاى مسؤول است.

نكته‏ى آخر: اين شجره‏ى طيبه‏اى را كه امام بزرگوار غرس كرد و خداى متعال بركت بخشيد و شاخ و برگ آن را اين‏چنين گسترده كرد، همه با هم بايد حفظ كنيم؛ هم مسؤولان، هم آحاد مردم، هم نخبگان سياسى، هم نخبگان علمى، هم اهل حوزه، هم اهل دانشگاه، هم كارگر و هم همه‏ى قشرهاى ديگر. اين، وظيفه‏ى همه است؛ همه، انقلاب و كشور را بايد از خود بدانند؛ همه، نظام جمهورى اسلامى را بايد از خود بدانند؛ همه، امت جمهورى اسلامى‏اند. ما آن كسانى را غريبه مى‏دانيم؛ از اين دايره خارج مى‏دانيم، كه براى دشمن كار مى‏كنند. آن كسى كه امام و راه امام و وصيت‏نامه‏ى امام را قبول دارد، او «خودى» است؛ آن كسى كه استقلال ايران برايش داراى اهميت است و به آن پايبند است، «خودى» است؛ آن كسى كه عزت اين ملت و پيشرفت علمى اين ملت را دنبال مى‏كند، او «خودى» است. غريبه‏ها كسانى هستند كه مشتاق سلطه‏ى امريكايند؛ آن‏ها كسانى هستند كه در خانه، براى دزدِ كمين گرفته كار مى‏كنند و به نفع او اقدام مى‏كنند. غريبه آن كسى است كه بلندگوى افكار و اهداف دشمنان اين ملت است. آن كسى كه سخن ملت را مى‏گويد، آن كسى كه از زبان اين ملت حرف مى‏زند، آن كسى كه با دشمنان اين ملت دشمنى مى‏كند، آن كسى كه در راه مصالح اين ملت در هر بخشى قدم برمى‏دارد، جزو سربازان جمهورى اسلامى است. آن كسانى كه عمداً در قول و عمل، وحدت را مى‏شكنند و حركت در جهت خواست دشمن مى‏كنند، اينها در مقابل جمهورى اسلامى صف‏آرايى مى‏كنند. البته «خودى»ها مراقب باشند؛ غفلت نكنند. گاهى ديده مى‏شود بعضى از «خودى»ها از سر غفلت و نادانى - گاهى هم به‏ندرت، بعضى ناجوانمردانه - تحت تأثير كينه‏هاى شخصى، كارِ غريبه‏ها را مى‏كنند! اين افراد بايد به‏هوش باشند.

اين ملت حركت كرده است؛ اين ملت قيام كرده است؛ اين ملت بخش مهمى از اين راه را پيش رفته است؛ اين ملت اقتدار خود را به دشمنان خودش نشان داده است؛ اين ملت همان ملتى است كه بيست‏وهفت سال است همه‏ى دستگاه‏هاى استكبار جهانى عليه او كمر بسته‏اند، تصميم گرفته‏اند، هم‏قسم شده‏اند و نتوانسته‏اند آن را شكست بدهند و به زانو دربياورند.

اين ملت شايسته‏ى آن است كه انسان براى او مجاهدت كند؛ تلاش كند؛ كار كند. اين كشور استعداد مجد و عظمت دارد؛ اين كشور مى‏تواند به جايگاه تاريخى خود، كه شعاع پراكندن به همه‏ى دنياست، برسد. ما در اين راه حركت كرده‏ايم و اين ملت راه‏هاى دشوارى را پيموده است و باز هم با تلاش مى‏تواند اين راه را به پايان برساند. چند جمله درباره‏ى تبليغات دشمنان عرض كنم:

اين كولى‏بازى‏هاى تبليغاتى كه عليه ملت ايران و نظام جمهورى اسلامى در دنيا، عمدتاً امريكايى‏ها و رسانه‏هاى صهيونيستى و امپراطورى خبرى وابسته‏ى به صهيونيسم، به راه مى‏اندازند، روى چند نقطه دائم تأكيد مى‏كنند و دائم ياوه‏گويى‏هاى خودشان را تكرار مى‏كنند، براى اينكه شايد بتوانند جوّ دنيا را عليه نظام جمهورى اسلامى و عليه ملت ايران تحريك كنند. آن چند نقطه: اول، اين‏كه عليه ايران اجماع جهانى است! دوم، اين‏كه ايران تهديد جهانى است! سوم، اين‏كه ايران در صدد

ساختن بمب و سلاح هسته‏اى است! چهارم، اين‏كه ايران ناقض حقوق بشر است! همه‏ى حركت تبليغاتى دشمن بر روى اين چند جمله تكيه دارد و همين‏ها را با زبان‏هاى مختلف، با انواع ترفندها، در دنيا تكرار مى‏كنند. البته حقيقت براى ملت ما و براى بسيارى از هوشمندان عالم هم روشن است؛ اما من به طور مختصر جمله‏يى عرض مى‏كنم:

عليه ايران هيچ اجماعى وجود ندارد. اين دروغِ امريكايى‏ها و چند متحد امريكا در دنياست. در حركت شجاعانه‏ى فناورى هسته‏اى در ايران، صد و شانزده كشور غيرمتعهد از ايران حمايت كردند؛ سازمان كنفرانس اسلامى از ايران حمايت كرده است؛ دولت‏هاى مستقل، همه از ايران حمايت مى‏كنند. آن كسانى هم كه با فشار امريكا و زير رودربايستى با امريكا گاهى واسطه مى‏شوند كه حرف‏هاى آنها را براى ما تكرار كنند، خودشان آهسته به ما مى‏گويند اين را امريكايى‏ها از ما خواسته‏اند؛ نظر خود ما اين نيست! كشورهاى دنيا، كشورهايى كه مى‏خواهند آينده‏ى خودشان را تأمين كنند، همه با انحصار فناورى هسته‏اى در چند كشور دنيا مخالفند. اين كه هيچ كشورى حق ندارد به فناورى هسته‏اى دست پيدا كند، يعنى تا بيست سال ديگر همه‏ى كشورهاى گوناگون دنيا بايد براى تأمين انرژى خودشان دست گدايى به سمت چند كشور غربى و اروپايى دراز كنند و از آنها انرژى بطلبند، براى اينكه بتوانند زندگى خودشان را اداره كنند. چه كسى، كدام كشور، كدام ملت، كدام مسؤول صادق يك كشور حاضر است اين را بپذيرد؟! امروز ملت ما در اين راه گام جلو گذاشته است و پيشقدم شده است؛ شجاعانه در اين راه ايستاده است. ملت‏هاى جهان هيچ‏گونه عليه اين كار انگيزه‏اى ندارند، تا اجماعى داشته باشند؛ اجماع بين چند كشور انحصارطلبِ سياسى است و اجماع اينها ارزشى ندارد. ملت‏ها و كشورهاى دنيا، همه در زبان و در دل، ملت ايران و حركت نظام جمهورى اسلامى را در اين راه تأييد مى‏كنند و آن را مى‏پسندند.

تبليغات‏چى‏هاى امريكايى و صهيونيستى مى‏گويند ايران يك تهديد جهانى است! ايران براى هيچ كشورى تهديد نيست؛ همه هم مى‏دانند كه واقعيت در مورد ايران اين است. ما هيچ همسايه‏اى را تهديد نكرده‏ايم؛ ما با همه‏ى كشورهاى اين منطقه روابط دوستانه و برادرانه داريم. روابط كشور ما و دولت‏هاى ما با كشورهاى اروپايى روابط سالم و خوبى است و در آينده كه گاز در تأمين انرژى نقش بيشترى پيدا مى‏كند، اين روابط با اروپا بهتر هم خواهد شد؛ چون آنها به گاز ما احتياج دارند. روابط ما با دنياى عرب، دوستانه و خوب است و مهم‏ترين مسأله‏ى ما در جامعه‏ى عربى، فلسطين است. ما در اين مسأله آنچه را كه آنها در دلشان هست، بر زبان مى‏آوريم و آن را با صراحت بيان مى‏كنيم. ما در قضيه‏ى فلسطين، يك موضع بسيار شفاف و روشنى داريم كه ملت‏هاى عربى اين موضع را با همه‏ى وجود دوست دارند و از اينكه ما آن را ابراز مى‏كنيم، احساس عزت مى‏كنند. همه‏ى مسؤولان كشورهاى عربى هم دلهايشان همين را مى‏خواهد؛ اگر چه بر اثر بعضى از ضرورت‏ها شايد نمى‏توانند به اين صراحت كه ما ابراز مى‏كنيم، بيان كنند. روابط ما با كشورهاى گوناگون اين منطقه و آسيا و مناطق ديگرِ جهان، روابط دوستانه است. آنها حق ايران، نقش ايران، تأثير ايران را مى‏دانند و براى آن اهميت قائلند. روابط ما با روسيه هم روابط خوبى است. روس‏ها بخوبى مى‏دانند كه اگر در ايران يك دولت طرفدار امريكا بر سر كار بود، چه به روز آنها مى‏آمد. ما منافع مشتركى با آنها داريم؛ در آسياى ميانه، در خاورميانه و در خود اين منطقه منافع مشتركى با آنها داريم. ما با دنيا مشكلى نداريم. ما هيچ تهديدى براى دنيا نيستيم و اين را همه‏ى دنيا مى‏دانند. امريكايى‏ها با كولى‏بازىِ تبليغاتىِ خودشان مى‏خواهند مطلب را بر افكار عمومى دنيا مشتبه كنند. البته نتوانسته‏اند، باز هم نخواهند توانست.

مطلب بعدى آنها اين است كه ايران دنبال بمب هسته‏اى است! اين، يك حرف نامربوط و غلط و دروغ محض است. ما بمب هسته‏يى لازم نداريم. ما هيچ آماج و هدفى نداريم كه بتوانيم بمب هسته‏اى را در آن جا مصرف كنيم. ما به كارگيرى سلاح هسته‏اى را با احكام اسلامى مخالف مى‏دانيم؛ اين را صريحاً بيان كرده‏ايم. ما تحميل هزينه‏ى ساخت سلاح هسته‏اى و نگهدارى آن را بر ملت خودمان يك تحميل بيجا و بى‏مورد مى‏دانيم. ساخت چنين سلاحى و نگهدارى آن، هزينه‏هاى زيادى دارد و ما به هيچ‏وجه جايز نمى‏دانيم كه اين هزينه بر مردم تحميل شود؛ ما احتياجى نداريم. ما داعيه‏ى تسلط بر دنيا، مثل امريكايى‏ها، نداريم كه بخواهيم سلطه‏ى زور بر دنيا داشته باشيم و احتياج به بمب هسته‏اى داشته باشيم؛ بمب هسته‏اى و قدرت انفجارى ما، ايمان ماست؛ و جوانان و مردم ما كه در دشوارترين ميدان‏ها با كمال قدرت و با همه‏ى ايمان ايستاده‏اند و باز هم خواهند ايستاد. پشت سر اين تبليغات دروغين و كمربسته‏ى اين دروغ‏ها، دستگاه‏هاى سياسى و تبليغاتى امريكايى‏ها هستند و صهيونيست‏ها هم همراه آنها و در كنار آنها به امريكايى‏ها كمك مى‏كنند. آنچه كه هست، مربوط به آنهاست. من به مسؤولان امريكايى، به اين تيم و گروهى كه امروز اداره‏ى امريكا را در دست گرفته‏اند و داعيه‏ى رهبرى دنيا را دارند، مى‏خواهم دو سه مطلب را بگويم. اى كاش بشنوند؛ اى كاش فكر كنند؛ اى كاش بفهمند! من به آنها مى‏گويم:

شما خودتان را با دولت ما مقايسه كنيد؛ رئيس‏جمهورتان را با رئيس‏جمهور ما مقايسه كنيد. دولت شما امروز در داخل امريكا منفورترينِ دولت‏ها در تاريخ ايالات متحده است؛ اين را در نظرسنجى‏هاى خودشان به همه‏ى دنيا اعلام كرده‏اند. امروز دولتى كه در امريكا بر سر كار است، در تاريخ ايالات متحده، از همه‏ى دولت‏ها از نظر مردم امريكا منفورتر است. شما اين را مقايسه كنيد با دولت ما، كه امروز دولت ما يكى از محبوب‏ترين دولت‏ها بعد از مشروطه تا امروز است؛ در طول اين صد سال.

رئيس‏جمهور شما - آقاى بوش - وارد هر جاى دنيا كه مى‏شود، با تظاهرات مخالف مردم و با نفرت مردم مواجه مى‏شود؛ در اروپا اين‏طور است، در آسيا اين‏طور است، در آفريقا اين‏طور است. در امريكاى لاتين، دولت‏ها با شعار مخالفت با امريكا سر كار مى‏آيند. امروز شما نگاه كنيد: در پرو، در اكوادور، در ونزوئلا، در بسيارى از كشورهاى امريكاى لاتين، داوطلبان رياست جمهورى شعار ضد امريكايى كه مى‏دهند، مردم اينها را انتخاب مى‏كنند. منفور بودن از اين بالاتر؟! مردم امريكا در مكالمات معمولىِ تلفنىِ خودشان از ناحيه‏ى دولت‏شان امنيت ندارند؛ يعنى به مردم خودشان آن‏قدر اطمينان ندارند كه اجازه بدهند آنها آزادانه تلفن كنند؛ تلفن‏ها را به صورت قانونى - قانون گذرانده‏اند كه تلفن‏ها را كنترل كنند! - كنترل مى‏كنند. اين، وضع شماست.

شما وضع خودتان را با وضع ما در داخل كشور مقايسه كنيد؛ با سفرهاى مسؤولان كشور ما مقايسه كنيد؛ با سفر اندونزى رئيس‏جمهور ما و با سفرهاى رؤساى جمهورىِ قبلىِ ما به لبنان، سودان، پاكستان و به جاهاى ديگر مقايسه كنيد و ببينيد مردم در اين كشورها چه شور و شوقى نسبت به رؤساى جمهور اسلامى ايران نشان مى‏دهند. چرا اين‏ها را نمى‏فهميد؟! چرا اعتراف نمى‏كنيد؟ شما در عراق به اعتراف خودتان سيصد ميليارد خرج كرديد، تا بتوانيد دولتى بر سر كار بياوريد كه دست‏نشانده و مطيع امر شما باشد - ملت عراق با آنها لج كرد - و نتوانستيد. (اين سيصد ميليارد، اعتراف خودشان است؛ اما احتمالاً بيش از اينها خرج كرده‏اند.) در فلسطين همه‏ى تلاش خودتان را به كار برديد، تا دولت حماس بر سر كار نيايد؛ نتوانستيد. ملت فلسطين على‏رغم شما، دولت حماس را انتخاب كردند. فشارهاى گوناگون از اطراف بر دولت فلسطين وارد كرديد؛ ولى مردم فلسطين از لج شما همبستگى‏شان را با اين دولت بيشتر كردند. در لبنان مأموران عالى‏رتبه‏ى وزارت خارجه‏ى امريكا به بيروت رفتند و چند ماه در آن‏جا ماندند، كه شايد بتوانند لبنان را در پنجه‏ى خودشان بگيرند و مقاومت را در لبنان تضعيف كنند و يك لبنانِ دنباله‏رو اسرائيل به وجود بياورند؛ نتوانستيد. مردم لبنان با شما لج كردند. همه جاى ديگر هم همين‏طور است. چرا آقاى بوش اعتراف نمى‏كند كه با رفتار خودش امريكا و ملت امريكا را در دنيا منفور كرده؛ چرا اعتراف نمى‏كنيد كه ضعيف شده‏ايد؟ چرا اعتراف نمى‏كنيد كه تيغتان در دنيا كُند شده است؟ باز هم تهديد مى‏كنيد.

پيام رئيس‏جمهور ما به رئيس‏جمهور امريكا را مقايسه كنيد با پيام غيرمؤدبانه و سخيف امريكايى‏ها - اين پيام چند روز قبل در دنيا منتشر شد - كه خارج از عرف ديپلماتيك و لبريز از تكبر حماقت‏آميز، پُر از تهديد و حرف‏هاى پوچ بود. شما اگر مى‏توانستيد به جمهورى اسلامى آسيب بزنيد، در اين بيست‏وهفت سال يك دقيقه را هم تلف نمى‏كرديد. وزير خارجه‏ى اسبق امريكا صريحاً گفت من بايد ريشه‏ى ملت ايران را بكَنم؛ او گور به گور شد؛ اما ملت ايران روزبه‏روز رشد بيشترى كرد.

شما از حقوق بشر حرف مى‏زنيد! شما از مخالفت با تروريسم حرف مى‏زنيد! دولتى كه زندان گوانتانامو و زندان ابوغريب و جنايت‏هايى از قبيل جنايت حديثه و جنايت اخير كابل، ده‏ها و صدها، در پرونده‏اش هست، غلط مى‏كند راجع به حقوق بشر حرف بزند.

شما براى اينكه ايران را تهديد كنيد، مى‏گوييد ما قادريم كارى كنيم كه حركت انرژى در اين منطقه تأمين شود؛ اشتباه مى‏كنيد. دست از پا در مورد ايران خطا كنيد، حتماً حركت انرژى در اين منطقه به خطر جدى خواهد افتاد؛ اين را بدانيد. و شما هرگز قادر نيستيد امنيت انرژى را در اين منطقه تأمين كنيد.

ما شروع كننده‏ى جنگ نيستيم؛ ما با هيچ دولتى سر جنگ نداريم؛ ما آرمان بلندى داريم كه همه‏ى نيروى خودمان را مى‏خواهيم صرف كنيم، تا به آن آرمان برسيم و آن، ساختن ايرانى است كه خوشبختى مادى و معنوىِ اين ملت را تأمين كند و بتواند الگويى باشد براى ملت‏هاى ديگر. (ملت‏هاى ديگر خودشان مى‏دانند؛ خودشان تلاش مى‏كنند.) ما مى‏خواهيم اين كشور بزرگ و اين ذخاير عظيم انسانى و طبيعى را - كه خداى متعال به دست اين ملت و به دست مسؤولان سپرده است - در جاى خود، به شكل صحيح خود، به كار بگيريم و اين ملت را از زير بار تحقيرى كه در طول چند صد سال نسبت به او انجام گرفته، خارج كنيم. اين ملت احساس عزت مى‏كند؛ احساس قدرت مى‏كند، حق هم دارد؛ اين ملت، عزت دارد؛ قدرت دارد؛ منتها ما را عقب نگه داشته‏اند؛ هم دستگاه‏هاى استبداد و حكومت‏هاى ديكتاتورى فاسد و هم پشتيبانان خارجى خبيث و بدخواه و بددل آنها. امروز ملت ما، ملت آزادى است. ما مى‏خواهيم اين راه را با قدرت، با چشم باز، با همبستگى ملى برويم و كارى به كسى نداريم؛ تهديدى براى كسى نيستيم؛ اما به آرمان‏هاى خودمان پابنديم؛ به منافع ملى‏مان پايبنديم و آن كسى كه منافع ما را تهديد كند، تيزى خشم اين ملت را خواهد ديد.

پروردگارا! آنچه گفتيم، آنچه شنيديم، براى خودت و در راه خودت قرار بده؛ آن را از ما قبول كن؛ ما را در راه خودت ثابت‏قدم بدار؛ ما را از بندگان شايسته و صالح خود قرار بده؛ نيت‏هاى ما و دل‏هاى ما را پاك و خالص كن؛ امام عزيز ما را در ميان اولياء و بندگان صالح خودت رتبه‏اى ارجمند بده؛ شهداى عزيز ما را با شهداى صدر اسلام محشور كن؛ ملت‏هاى مسلمان را از سختى‏ها، بدبختى‏ها، ذلت‏ها نجات بده؛ ملت ايران را در راه پُربركتى كه در پيش گرفته است، روزبه‏روز بيشتر تأييد كن؛ قلب مقدس ولى‏عصر (ارواحنافداه) را از ما راضى و خشنود بگردان؛ مسؤولان خدمتگزار مردم را موفق و مؤيد بدار؛ دشمنان اين ملت را منكوب كن؛ شر آنها را به خودشان برگردان.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاتة

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى در ديدار مسؤولان و كارگزاران نظام جمهورى اسلامي
29/ 3/ 85
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

والحمدللَّه ربّ العالمين و الصّلاة و السّلام على سيّدنا و نبيّنا ابى‏القاسم محمّد و على اله الطّيبين الطّاهرين و صحبه المنتجبين و السّلام على جميع انبياء اللَّه المرسلين. قال اللَّه الحكيم:«و اذ تأذّن ربّكم لان شكرتم لازيدنّكم و لان كفرتم انّ عذابى لشديد».

اولاً خوش‏آمد عرض مى‏كنيم و از حضورتان تشكر مى‏كنيم؛ بخصوص دوستانى كه از دلِ اشتغالات سنگين يا از راههاى دور خودشان را بيرون كشيدند و به اين جلسه تشريف آوردند.

وضع و هدف اين جلسه‏ى ما در اين سالهاى مستمر، بر تذكر است. من به خودم كه نگاه مى‏كنم، مى‏بينم به تذكر و نصيحت احتياج دارم؛ قياس به نفس مى‏كنم؛ فكر مى‏كنم ما مسئولان - در رده‏هاى مختلف - احتياج داريم كه به گوشِ جسم و دل، نصيحتها، تذكرات، عيب‏جوييها و انتقادهايى را بشنويم تا شايد خداوند متعال به ما فرصت اصلاح بدهد. بايد به خودمان و دلمان بپردازيم؛ دل ما بيش از جسم ما احتياج به مراقبت دارد. اگر بخواهيم دل، نورانى و مهبط رحمت و هدايت الهى باشد، بايد به آن بپردازيم. رها كردن دل - كه به جاذبه‏ها و مغناطيسهاى مادى بسرعت و آسانى قابل جذب است - خطرناك است؛ دچار خودشيفتگى، غرور و غفلت مى‏شويم؛ احتياج داريم كه بدانيم.

در دو جاى از قرآن اين عبارت هست كه: «ثمّ اذا خوّلناه نعمة منّا قال انّما اوتيته على علم» - هم در سوره‏ى زمر هست و هم احتمالاً در سوره‏ى لقمان - خدا نعمتى به انسان مى‏دهد، اما انسان از دهنده‏ى نعمت غافل مى‏شود و تصور مى‏كند كه اين خود اوست كه توانسته اين نعمت، اين موقعيت و اين فرصت را به دست آورد. عين همين عبارت درباره‏ى قارون هست كه وقتى به او اعتراض كردند كه اين نعمتها را از خدا بدان، سهم خودت را هم ببر؛ اما آن را در راه خدا مصرف كن، او در جواب گفت: «انّما اوتيته على علم عندى»؛ خودم به دستش آوردم، هنر خودم بود؛ اين همان خطاى بزرگى است كه ممكن است همه‏ى ما دچارش بشويم؛ غرّه شدن به خود. عين همين قضيه، غرّه شدن به خداست. آيه‏ى شريفه: «فلا تغرّنّكم الحياة الدّنيا و لا يغرّنّكم باللَّه الغرور» درباره‏ى غرّه شدن به خداست؛ به خدا هم غرّه نشويد.

در دعاى صحيفه‏ى سجاديه مى‏فرمايد: «فالويل الدائم لمن اغترّ بك»، «ما اطول تردّده فى عقابك»، «ما ابعده عن الفرج». مغرور شدن به خدا يعنى نابحق از خدا توقع كردن؛ بدون اينكه انسان عمل صالحى را به ميدان بياورد، از خدا پاداش بخواهد؛ اين كه انسان بگويد، ما كه بنده‏ى خوب خدا هستيم و خدا حتماً به ما كمك خواهد كرد؛ اين كه انسان از حلم الهى سوء استفاده كند و به گناه ادامه بدهد؛ از عذاب خدا خود را ايمن بداند؛ اينها همه غرّه شدن به خداست. امام سجاد مى‏فرمايد: خدايا! مصيبت دائمى براى آن كسى است كه به تو غرّه بشود. اين غرّه شدن به خدا، همان بلايى است كه بر سر بنى‏اسرائيل آمد. خداى متعال آنها را ملت برگزيده قرار داده بود؛ اما چون به خدا غرّه شدند و وظايف خودشان را انجام ندادند، خداى متعال درباره‏ى آنها فرمود: «ضربت عليهم الذّلة و المسكنة». آنها همانهايى هستند كه خداى متعال در چند جاى قرآن تصريح كرده كه من اينها را مردمان برگزيده قرار دادم؛ «و انّى فضّلتكم على العالمين»؛ اما همين‏ها با عمل بد خود كارى كردند كه خداى متعال درباره‏ى آنها فرمود: «ضربت عليهم الذّلة و المسكنة و باؤوا بغضب من اللَّه»، و مورد خشم الهى قرار گرفتند. غرّه شدن به خدا، اين چيزها را دنبال خودش دارد. بايستى به خودمان، دلمان و جانمان و به شستشوى روانى خودمان بپردازيم و وظايف سنگين، ما را غافل نكند. البته، راه باز است؛ همين نمازهاى پنجگانه، همين امكان دعا، همين نافله، همين نماز شب؛ همه از راههاى به خود پرداختن است؛ اين راهها را در مقابل ما باز گذاشته‏اند. اگر تنبلى نكنيم، مى‏شود؛ آن وقت انسان اعتلاء و نورانيت پيدا مى‏كند و كارهايش بركت پيدا مى‏كند.

عزيزان من! من و شما بيش از مردم عادى به اين مسائل احتياج داريم. در بين اين وظايف معنوى‏اى كه ما به عهده داريم، من فكر كردم و ديدم امروز وظيفه‏ى «شكر»، يكى از بزرگترين وظايف ماست. گفتم چند جمله‏اى راجع به شكر صحبت كنم. آيه‏اى كه تلاوت كردم، از سوره‏ى ابراهيم - «و اذ تأذّن ربّكم لأن شكرتم لازيدنّكم» - خيلى آيه‏ى مهمى است؛ هم تشويق است، هم تهديد است. اگر شكر كرديد، ازدياد نعمت دنبالش هست و بركات الهى پى‏درپى خواهد رسيد؛ اگر كفران كرديد، عذاب خدا دنبالش است؛ بروبرگرد ندارد؛ هيچ نقطه‏ى استثنايى هم در تاريخ ندارد. اگر يك موردى را شما تصور كنيد كه پس چطور در فلان‏جا خدا عذاب شديد خودش را نشان نداد، اين كوتاهى تحليل است و اگر پاى تحليل به ميان بيايد، معلوم خواهد شد كه هيچ استثناء ندارد. «شكر» چيست؟ شكر، چند پايه‏ى اصلى دارد: اول، شناختن نعمت و توجه پيدا كردن به آن است. آفتِ اول ما اين است كه به نعمت توجه نمى‏كنيم؛ نعمت سلامت را جز بعد از مريض شدن و ناقص‏العضو شدن نمى‏فهميم؛ نعمت جوانى را جز بعد از پير شدن، درست تشخيص نمى‏دهيم؛ اشكال كار اين است. نعمت امنيت را جز بعد از دچار شدن به ناامنى نمى‏فهميم. مردم كوفه، وقتى نعمت اميرالمؤمنين را فهميدند، كه حجاج بالاى سرشان آمد؛ مردم مدينه نعمت وجود اميرالمؤمنين و امام حسن را آن روز فهميدند، كه مسلم‏بن‏عقبه بالاى سرشان آمد، قتل‏عامشان كرد، زنهاشان را بى‏ناموس كرد، بعد هم گفت همه‏تان بايد اقرار كنيد كه برده‏ى يزيد هستيد. مردم يكى يكى آمدند و جلويش اقرار كردند و هر كس اقرار نكرد، گردنش را زد. آن مردم، آن وقت فهميدند كه حكومت اميرالمؤمنين و حكومت امن و امان و حكومت احترام و تكريمِ به مردم در دورانِ قبل، چقدر ارزش داشته است. دوم، نعمت را از او دانستن. سوم، از خدا سپاسگزار بودن. نه اينكه بگوييم نعمت را خدا داده و وظيفه‏اش بوده كه بدهد؛ نه، بلكه بدهكار بودن در مقابل خداى متعال. و چهارم، اين نعمت را به كار گرفتن؛ مثل يك پلّكان. وقتى نعمتى را به شما مى‏دهند، اين پله‏اى از يك نردبان است كه پايتان را روى آن گذاشته‏ايد، تا بالا برويد؛ حالا نوبت پله‏ى بعدى است. اگر دسترسى به پله‏ى بعدى پيدا كرده‏ايد، پس اين هم يك نعمت است؛ از آن استفاده كنيد و پايتان را روى آن بگذاريد و برويد بالا. آن كسى كه دسترسى به پلّكانِ نردبان پيدا مى‏كند، اما پايش را روى آن نمى‏گذارد، شكر نكرده است. شما ببينيد خود اين شكر با اين اركان، چه نعمت بزرگ خدايى است. امام حسين (عليه‏السلام) در دعاى عرفه عرض مى‏كند كه من اگر هر كدام از نعمتهاى تو را شكر كنم، خود آن شكر، يك نعمت است؛ پس من اگر تا آخر دهر زنده بمانم، با همه‏ى وجودم گواهى مى‏دهم كه شكر يك نعمت تو را نمى‏توانم به‏جا بياورم؛ چون همين كه آن نعمت را شكر كنم، خود اينكه توفيق شكر پيدا كرده‏ام، يك نعمت ديگر است و بايد آن را شكر كنم و همين‏طور تسلسل پيدا مى‏كند تا ابد.

خودِ شكر، يك نعمت است. اولاً، وقتى شكر كرديد، اين شكر موجب ذكر مى‏شود؛ متوجه خدا مى‏شويد؛ خود شكر انسان را ذاكر مى‏كند. ثانياً، شكر به ما صبر مى‏دهد. شكر نعمت يكى از خواصش، دادن صبر و پايدارى است. در دعا مى‏خوانيم: «اللهم انى اسئلك صبرالشاكرين لك». وقتى شما شكر مى‏كنيد، نعمت را مى‏شناسيد و موقعيت را درك مى‏كنيد؛ امكانى را كه خدا در اختيار شما گذاشته است، به ياد مى‏آوريد و اميدوار مى‏شويد. اين اميد، پايدارى شما را زياد مى‏كند. لذا لازمه‏ى شكر، صبر است. يكى از دستاوردهاى شكر، قدرت پايدارى و ايستادگى در ميدانهاى دشوار است. يكى از خواص شكر، مغرور نشدن است. بعد هم خداى متعال وعده كرده است افزايش نعمت را؛ «لازيدنّكم». وعده‏ى الهى صدق است و ساز و كار روشنى هم دارد. همين كه عرض كرديم، نشان‏دهنده‏ى اين است كه خودِ شكر، نعمت را زياد مى‏كند. شكرِ پله‏ى اول، انسان را به پشت‏بام مى‏رساند. شكر، وظيفه‏ى ماست.

در مقابل شكر چيست؟ كفران نعمت. كفران نعمت، نقطه‏ى مقابل اين چيزهاست. به نعمت توجه نكردن و غفلت كردن از اصل نعمت، چيزى است كه خيلى از ماها دچارش هستيم؛ يا نعمت را انكار كردن؛ يا آن را از خدا ندانستن؛ يا به نعمت خداداده مغرور شدن، كه غرور ملازم با سقوط است و وقتى انسان غرور پيدا كرد، ساقط مى‏شود؛ اينها كفران نعمت است. «و ضرب اللَّه مثلاً قرية كانت امنة مطمئنة يأتيها رزقها رغدا من كل مكان فكفرت بأنعم اللَّه فاذاقها اللَّه لباس الجوع و الخوف»؛ جامعه‏اى راحت و برخوردار از نعم معنوى و مادى الهى كفران نعمت مى‏كند و خدا ناامنى و تنگدستى را بر او تحميل مى‏كند. نتيجه‏ى كفران نعمت، اين است.

ما در درجه‏ى اول، از چه شكر كنيم؟ نمى‏شود شمرد؛ «و ان تعدّوا نعت اللَّه لاتحصوها». بنده وقتى دستم فلج شد، متوجه خصوصياتى شدم؛ ديدم اين انگشت من كه براحتى حركت مى‏كند و مثلاً يك زنجير را دور خودش تكان مى‏دهد و اين، خيلى كار ساده‏اى به نظر مى‏آيد، از حرفهاى دكترها فهميدم كه خودِ اين حركت، معلول چندين تحرك و توانايى مهم در وجود انسان است؛ اما ما غافل بوديم. به هر حال، وقتى نعمت از انسان گرفته مى‏شود، انسان متوجه مى‏شود كه همين كار آسان و كوچك، ثمره‏ى چندين نعمت بزرگ بوده كه ما اين‏طور راحت از آن عبور كرده‏ايم. اين، غفلت ماست. اين كه شما مى‏توانيد راحت به عنوان يك مسئول كشورى - در هر رده‏اى كه هستيد - بر اساس فكر دينى و ايمان اسلامى خودتان تصميم بگيريد؛ اين كه سياستهاى خارجى بر شما مسلط نيست؛ اين كه مردم شما را از خود مى‏دانند؛ اين كه شما اصلاً فرصت پيدا كرده‏ايد در جايگاهى قرار بگيريد كه مى‏تواند منشأ اثر باشد؛ اين كه از دست يازديدنِ به اموال عمومى پرهيز مى‏كنيد؛ اين كه گناه براى شما روان و آسان نيست، اگر بخواهيم از اين طور نعمتها بشماريم، جزو هزارها نعمتى است كه خداى متعال در اختيار ما قرار داده است؛ ولى ما نعمتها را نمى‏شناسيم.

به نظر من اولين نعمتى كه بايد امروز ما خدا را به خاطر آن شكر كنيم، عزت و استقلال ملى است. يك روز در همين كشور، بالاترين مقام سياسى آن براى تصميم‏گيريهاى اساسى، منتظر اشاره‏ى سفيران انگليس و امريكا بود. يك روز در همين تهران، رؤساى سه كشور متفق در جنگ بين‏الملل دوم، براى اين كشور رئيس معين كردند؛ يكى را برداشتند، يكى را گذاشتند. در همين تهران، رؤساى دولت بدون اجازه‏ى كاخ سفيد، معين نمى‏شدند؛ امينى بيايد، اقبال برود؛ فلان كس بماند، فلان كس برود؛ فلان وزير در فلان جا نصب بشود يا نشود؛ سرنوشت ملت ما اين بود. نفت را به فلان كشور بفروشيد، در فلان پيمان بين‏المللى يا منطقه‏اى وارد بشويد يا حق نداريد وارد بشويد. براى ملتى با يك چنين مسئولان و سردمدارانى، غرور و عزتى باقى مى‏ماند؟ بنابراين، اولين نعمت بزرگ الهى براى كشور، ملت و مسئولان ما، اين است كه عزت و استقلال ملى دارند. امروز هيچ قدرتى در دنيا نمى‏تواند ادعا كند كه بر نظام سياسى كشور ما حاكم است و اشاره، تصريح، نهيب يا تهديد او مى‏تواند اثرى بر روى تصميم‏گيريهاى ما بگذارد.

نعمت بزرگ ديگرى كه امروز در كشور ما وجود دارد، شكوفايى استعدادهاست. آن روز اين جوانهاى فعالِ در انرژى هسته‏اى به همين حسينيه آمده بودند و يك نمايشگاه درست كرده بودند؛ يك عرصه‏ى مينياتورى از يك حركت و واقعيت عظيم، كه انسان از ديدن اين همه پيشرفت لذت مى‏برد؛ اما من بيشتر از ديدن اين جوانها لذت بردم. يك جوان كم‏سال، متدين و داراى عرق و همت، رئيس يك مجموعه‏ى بزرگ است - افراد را آقاى آقازاده به ما معرفى مى‏كرد - يك جوان، فلان پروژه‏ى عظيم را راه انداخته است؛ انسان حظ مى‏كند. اين جوانهاى ما كجا بودند؟! اينها را كه ما از خارج نياورده‏ايم. اينها همين زمين حاصلخيزِ فطرت انسانى در كشور ما هستند. تربيت باران و خورشيد انقلاب و اسلام اينها را بارور كرد و رشد و شكوفايى داد. نظير اين در صد جاى ديگر هست. حالا انرژى هسته‏اى معروف شده، اين را مى‏دانند؛ اما در جاهاى ديگر هم نظير اينها وجود دارد و من خودم از نزديك مواردى را ديده‏ام. وقتى اين جوان در اينجا ميدان كار پيدا مى‏كند و استعدادش شكوفا مى‏شود، احتياج پيدا نمى‏كند كه به بيرون از اين مرزها سرك بكشد؛ او دلش مى‏خواهد كار كند. همه مى‏نشينند و گله مى‏كنند كه مهاجرت مغزها، هجرت مغزها، فرار مغزها؛ كه بنده هيچ‏وقت به عنوان يك معضل و يك مشكل اساسى به آن نگاه نكردم؛ مى‏روند تحصيل مى‏كنند و اكثرشان برمى‏گردند. ما در اينجا بايد ميدان را باز كنيم كه اين جوان احساس كند كه اين استعداد را مى‏تواند به فعليت تبديل كند:

پرى رو تاب مستورى ندارد چو در بندى سر از روزن برآرد

شما وقتى يك ميدان فوتبال را جلوى يك جوان قوىِ توانا گذاشتيد، مشغول فوتبال مى‏شود و هنرنمايى مى‏كند؛ اما وقتى اين ميدان جلويش نبود، يا خمود مى‏شود، يا مى‏رود دنبال يك ميدان فوتبال مى‏گردد كه آنجا بدود. بايد ميدان را باز كرد؛ و اين كار شده است - البته ما وظايفى داريم كه حالا بعد عرض خواهم كرد - اين شكوفايى استعدادها يكى از نعمتهاى بزرگ است كه انسان آن را در همه جا؛ در نيروهاى علمى ما، در نيروهاى ادارى ما، در نيروهاى مسلح ما مشاهده مى‏كند.

يكى از بزرگترين نعم الهى، اميد و اعتمادبه‏نفسى است كه در مردم هست. روح اميدوارى، خيلى نعمت بزرگى است. مردمِ مأيوس، نااميد و بدون افق ديد، بى‏صبرى مى‏كنند؛ نه اينكه كار نمى‏كنند، مانع كار هم مى‏شوند؛ ولى مردمِ اميدوار خودشان جلو جلو مى‏دوند و مسئولان را به دنبال خودشان مى‏كشانند. اين اتفاق امروز در كشور افتاده است و روح اميد بر مردم حاكم است؛ مردم به آينده اميدوارند. اين، خيلى نعمت بزرگى است. بايد اين نعمت را قدر بدانيم و شكر كنيم.

يكى از نعمتهاى بزرگ الهى، طبيعت ماست؛ ديگرى، سرمايه‏هاى زيرزمينى ماست؛ و يكى هم اين فرصت خدمتى است كه به شما داده شده است. از نعمتهاى ديگر، جهتگيرى و فضاى دينى و معنوى است كه امروز بر كشور حاكم است. يادمان نرود كه كسانى بودند كه با هر گونه حركت دينى، با انواع و اقسام، مبارزه و معارضه مى‏كردند و سعى مى‏كردند على‏رغم مسئولان بالاى كشور و على‏رغم رؤساى دولتها و على‏رغم اعتقادات و ايمان مردم، يك فضاى كاذبِ ضد دينى و فضاى منفعلِ در مقابل فرهنگ غربى در كشور به وجود آورند. امروز مردم توانسته‏اند فكر، ايمان و معنويت خودشان را در فضاى فرهنگى كشور حاكم كنند. اين، نعمتِ بزرگى است.

يكى ديگر از نعمتهاى خيلى بزرگ، همين دولتى است كه با شعارهاى اصولى بر سر كار آمده است، كه شعارهاى اصولى بدهد و با اين شعارها بر سر كار بيايد. اين از نعمتهايى است كه بايد آن را شكر كرد. مجلس هم با شعارهاى اصولى سر كار بيايد. اينها نعمتهاى بسيار عظيمى است كه ما بايستى اين نعمتها را شكر كنيم؛ وظيفه‏ى ماست.

من يك ترسيم كلى و اجمالى از وضع كنونى در كشور بكنم؛ نه مى‏خواهيم به دام خوشبينى افراطى و گمراه‏كننده بيفتيم، نه مى‏خواهيم به دام بدبينيهاى افراطى و گمراه‏كننده بيفتيم. هم نقاط مثبت زيادى داريم، هم نقاط منفى داريم؛ هر دو را بايد ببينيم تا بتوانيم درست انتخاب كنيم.

نقاط مثبت ما در درجه‏ى اول، تراكم موفقيتهاى بزرگى است كه پى‏درپى براى كشور ما پيش آمده است كه برخى محصول تلاش دولتهاى گذشته است و برخى محصول تلاش دولت كنونى است؛ مجموعاً موفقيتهاى عظيمى براى كشور ما پيش آمده است كه براى كشور يك نقطه‏ى مثبت است. البته همين‏هايى كه گفتيم، در زمينه‏ى سياست خارجى و علمى هم هست و مجموعه‏ى بلند بالاى موفقيتهاى جمهورى اسلامى است.

يكى از نقاط مثبت، همين روح اميدى است كه در مردم هست؛ مردم احساس نشاط مى‏كنند.

يكى ديگر از نقاط مثبت، يك دولت تازه‏نفس و مصمم و پركار است كه بر سر كار آمده است. اين، نقطه‏ى مثبتى است.

از ديگر نقاط مثبت ما، وجهه و جايگاه عزتمند بين‏المللى ماست كه شواهد پى در پى آن مشاهده مى‏شود. جايگاه بين‏المللى ما خيلى جايگاه محكم، عزتمند و برجسته‏اى شده است. هر كسى كه با مسائل بين‏المللى و جريانهاى خبرى دنيا آشنا باشد، اين را بروشنى مى‏يابد. يكى از نشانه هايش هم همين سفرهاى موفقى است كه رئيس جمهور محترم در جاهاى مختلف داشته كه نشانه‏هاى موفقيت را انسان در اين سفرها مشاهده مى‏كند.

باز از نقاط مثبت، همين پيشرفتهاى علمى است كه اين پيشرفتها در بخشهاى مختلف وجود دارد و اميدواريم خداى متعال به اين جوانان و مديران لايقى كه در اين بخشها مشغول فعاليتند، كمك كند تا اينها را به نتايج مطلوب خودشان برسانند و در مقابل چشم مردم قرار بدهند و احساس عزت مردم را افزايش بدهند.

از نقاط مثبت ديگر، پيشرفت‏هاى علمى و زيرساختهاى توسعه در كشور است، كه عمدتاً محصول تلاش دولتهاى گذشته است. امروز سرمايه‏گذاريهاى خوبى كه در وسايل ارتباطاتى‏مان مانند بخش مخابرات، بخش حمل ونقل و بخشهاى گوناگون شده است و كارهاى زيربنايى و زيرساختهاى خوب، در كشور مشهود و محسوس است.

يكى ديگر ازنقاط مثبت، آرامش سياسى است، كه همه‏ى تلاشهاى دستهاى پنهان خنثى شده است. شما مشاهده كرديد كه سعى كردند اختلاف مذهبى راه بيندازند، نشد؛ اختلاف قومى راه بيندازند، نشد؛ اختلاف صنفى راه بيندازند، نشد. اين، نشان‏دهنده‏ى اين است كه اين درياى عميق، آرامشى دارد كه اين تحركهاى تدبير شده و برنامه‏ريزى شده‏ى به وسيله‏ى دستهاى پنهان يا پنهان و آشكار، نمى‏تواند اين دريا را به تلاطم در بياورد.

هماهنگى قوا با يكديگر، يكى از بزرگترين نقاط مثبت ماست. امروز مجلس، دولت، قوه‏ى قضائيه، به هم حسن ظن دارند؛ اين كجا و اينكه مجلس به دولت بدبين، دولت به مجلس بى‏اعتنا، قوه‏ى قضائيه از هر دو گله‏مند، كجا؛ اين خيلى وضعيت بدى است. امروز بحمداللَّه اين‏طور نيست؛ هماهنگى هست، همدلى هست و دستگاههاى مختلف و جريانهاى گوناگون با هم همكارى مى‏كنند؛ اتفاق و اتحاد وهماهنگى هست.

در طرف ديگر، مانيازهاى فورى‏اى داريم كه برآورده نشدن آن نيازها جزو نقاط منفى و مشكلات ماست. در كشور خلأهاى خطرناكى وجود دارد؛ مسئله‏ى اشتغال، مسأله‏ى مهم ماست. در دولت قبلى هم من روى مسئله اشتغال خيلى تكيه كردم و براى راه‏اندازى جريان اشتغال، با دولت خيلى همكارى و كمك كردم. الان هم مسئله‏ى اشتغال براى ما، يك مسئله‏ى اساسى است. مسئله‏ى تورم، مسئله‏ى مناطق محروم، مبارزه‏ى با فساد، مسائل مهمى است و نمى‏توانيم اينها را رها كنيم. «فساد» مثل رخنه‏ها و تركهايى است كه در يك استخر واقع مى‏شود. شما لوله‏هايى چندين اينچى را مى‏گذاريد و مرتب از اينها به داخل استخر آب ميريزيد؛ اما پُر نمى‏شود - اين همه تلاش، به جايى نمى‏رسد - چرا؟ چون رخنه و ترك وجود دارد و آبها بدون اينكه جمع شود تا قابل هدايت شدن باشد به آنجايى كه بايد هدايت شود، هدر مى‏رود؛ فساد اين‏گونه است.

ما به مسئله‏ى امنيت سرمايه گذارى هم احتياج داريم، تا در داخل كشور سرمايه گذارى شود. بايد امنيت سرمايه‏گذارى به طور كامل تأمين شود، تا بتوان از ثروتهايى كه در اختيار آحاد مردم هست، براى پيشرفت، كارآفرينى و راه‏اندازى جريان اقتصادى كشور استفاده كرد.

مسئله ديگر، تثبيت همين جايگاه بين‏المللى است. اين‏طور نيست كه ما هر طور كه رفتار كنيم و هركارى كه بكنيم، اين جايگاه بين‏المللى به طور كامل باقى بماند؛ تضمين شده نيست؛ بايد اين را تثبيت كرد. اين تدبير و نگاه دقيق مى‏خواهد و فعاليت فراوان و متراكم لازم دارد.

پيرايش چهره‏ى فرهنگى كشور، يكى از مسائل عمده‏ى ماست. چهره‏ى فرهنگى كشور بايد چهره‏ى نورانى، اسلامى و كاملاً منطبق با فضيلتهاى اخلاق اسلامى باشد؛ اين يكى از خلأهاى ماست. البته، دولت و مجلس اصولگرا مى‏توانند با شكر آن نعمتهايى كه عرض كرديم - پافشارى بر اصول و كار مستمر - بر حجم اين توفيقات بيفزايند و از اين خلأها پى در پى بكاهند.

هم بنده گفتم، هم همه مى‏گويند كه امروز اركان تصميم‏گيرى كشور - مجلس شوراى اسلامى و دولت و قوه‏ى قضائيه - با مديريت تفكر اصولى اسلام (به تعبير رايج: اصولگرايى) اداره مى‏شود كه اين يكى از نعمتهاى بزرگ خداست. حالا اين اصولى كه از آن دم مى‏زنيم، چيست؟ اين، خيلى مهم است. من نمى‏خواهم حالا الان اصول راتدوين كنم؛ اما تعدادى از شاخصترين اصولى را كه به آنها پايبنديم، عرض مى‏كنم. اصولگرايى به حرف نيست؛ اصولگرايى در مقابل نحله‏هاى سياسى رايج كشور هم نيست. اين غلط است كه ما كشور يا فعالان سياسى را به اصولگرا و اصلاح‏طلب تقسيم كنيم: اصولگرا و فلان؛ نه. اصولگرايى متعلق به همه‏ى كسانى است كه به مبانى انقلاب معتقد و پايبندند و آنها را دوست مى‏دارند؛ حالا اسمشان هر چه باشد.

اين «اصول» چه هستند؟ در درجه‏ى اول، ايمان و هويت اسلامى و انقلابى و پايبندى به آن. اين، وظايفى را بر عهده‏ى دولت مى‏گذارد. نمى‏شود گفت دولت به ايمان مردم كارى ندارد؛ نه. مدتى اين فكر را ترويج كردند؛ اما اين غلط است. دولت وظيفه‏دار است. چطور وزارت بهداشت با داروفروشهاى مصنوعى ناصرخسرو مبارزه مى‏كند؛ اما وزارت ارشاد با مخدر فروشهاى فرهنگى مبارزه نكند؟! با سم‏پراكنان فرهنگى مبارزه نكند؟! اين، وظيفه‏ى دولت است؛ صدا و سيما يك جور، وزارت ارشاد يك جور و دستگاههاى گوناگون يك جور. وظيفه‏ى مهم اين است كه ما پايه‏هاى يك ايمان روشن‏بينانه و استوار را در ذهن نسلهاى جوان و رو به رشد خودمان تقويت كنيم؛ ايمانِ دور ازخرافه‏گرى و سست‏انديشى، ايمانِ روشن بينانه، ايمانِ به دين، ايمانِ به نظام، ايمانِ به مردم، ايمانِ به آينده، ايمانِ به خود، ايمانِ به استقلال كشور و ايمانِ به وحدت ملى و ايمانى كه در هيچ بخشى برافروزنده‏ى آتشهاى تعصب فرقه‏اى نباشد. اين را من تكرار و تأكيد مى‏كنم و به همه مى‏گويم: اين غلط است كه ما به نام ايمان اسلامى يا ايمان مذهبى حرفى بزنيم و كارى بكنيم كه تعصبهاى فرقه‏اى را دائم مشتعل كنيم و همه را به جان هم بيندازيم؛ قضيه اصلاً اين‏طورى نيست. به ايمان خودتان پايبند باشيد؛ با هر كسى هم كه از لحاظ ايمان مذهبى يا دينى با شما مخالف است، بحث بكنيد، مجادله بكنيد، استدلال بكنيد، منطق بكنيد و او را به فكر خودتان معتقد بكنيد؛ اما تعصب‏افروزى نكنيد؛ «و جادلهم بالّتى هى احسن». اين، قرآن است. چرا يك عده‏اى نمى‏فهمند؟! من نمى‏دانم.

در اين بخش، يكى از وظايف مهم ديگرى كه بر عهده‏ى دولت و نظام جمهورى اسلامى است، اين است كه هويت اسلامى را در دنياى اسلام برجسته و شفاف كنيم، تا اين يك معيارى باشد در جلوى چشم ملتهاى مسلمان؛ تدين دور از خرافه و كاوش در منابع دينى و نوآورى. بعضيها خيال مى‏كنند كه نوآورى در دين امكان ندارد! گنجينه‏ى منابع اسلامى و دينى ما بى‏پايان است؛ ما به قدر وسع خودمان، فقط چند سطل آب از اين چشمه‏ى جوشان برداشته‏ايم؛ تلاش كنيم و فكرهاى نو و حرفهاى نو در زمينه‏هاى مختلف توليد كنيم. اين قرآن يك اقيانوس بى پايان است؛ خيلى حقايق هست؛ نه «خيلى»، بلكه بيشترِ حقايق عالم را كه ما از قرآن مى‏توانيم بفهميم، هنوز نفهميده‏ايم. فكر كردن، استخراج كردن، نوآورى كردن و سخن نو را در مقابل افكار عمومى متفكران و انديشمندان مسلمان قرار دادن، يكى از كارهاى ماست. البته پيداست كه اين كار مثل همه‏ى كارهاى ديگر، بايد با اسلوب و فن خود انجام بگيرد؛ اين يك متد دارد و خارج از آن متد نمى‏شود كار را انجام داد. آن كسى كه اصلاً در يك فنى وارد نيست، نمى‏شود به او گفت در اين فن نوآورى بكن؛ اين كار كسانى است كه واردند؛ مطلعند؛ با كتاب و سنت و با قرآن آشنايند؛ فنان اين فن‏اند. از كسى كه اصلاً موسيقى بلد نيست، نمى‏شود گفت يك آهنگ تازه بساز؛ چگونه بسازد؟ پرچم برادرى اسلامى را با همه‏ى ملتهاى اسلامى بلند كنيم و فضيلتهاى اخلاقى را در جامعه رشد بدهيم: همكارى، گذشت، كمك، صبر، حلم؛ اينها خلقيات اسلامى است؛ اينها را در جامعه رشد بدهيم. اين، همان ايمان و هويت اسلامى و انقلابى است كه اصل اول است.

بعضيها خيال مى‏كنند وقتى ما مى‏گوييم «اسلام» و «ايمان»، يعنى چشمايمان را ببنديم، همه كس را نفى كنيم، در مقابل هر حرف و فكرى با اخم فراوان وارد بشويم؛ مثل بعضى از اين منحرفهايى كه در افغانستان ديديد و امروز در مجموعه‏ى شبكه‏ى تروريستى عراق، خودشان را نشان مى‏دهند و همه‏ى دنياى اسلام را خارج از اسلام مى‏دانند! اخمها درهم و چشمها بسته است و شمشيرها عريان را دور سرشان مى‏چرخانند و ملتها را به خاك و خون مى‏كشند؛ آن روش، روش ما نيست.

ايران اسلامى پرچم خودش را دارد. ما كسى مثل امام را با آن افكار نو، روشن و با آن نوآورى در همه‏ى بخشها، حتّى در فقه داريم؛ اين كه شما مى‏بينيد اسلامى كه ايران اسلامى عرضه مى‏كند، مثل قند در كام ملتها شيرين مى‏آيد و همه‏جا پخش مى‏شود، علتش اين است. استعداد، ذوق، فهم و حكمت ايرانى وقتى در كار حلاجى و فهم دين مى‏افتد، اين ثمرات خوب را پديد مى‏آورد. هويت اسلامى و دينى و پايبندى به آن، يعنى اين.

اصل دوم، عدالت است. فلسفه‏ى وجودى ما، عدالت است. اين كه ما برنامه‏ى رشد اقتصادى درست كنيم و بگذاريم بعد از حاصل شدن دو، سه برنامه رشد اقتصادى، به فكر عدالت بيفتيم، منطقى نيست. رشد اقتصادى بايد همپاى عدالت پيش برود؛ برنامه‏ريزى كنند و راهش را پيدا كنند. حالا عدالت چيست؟ البته ممكن است درمعنا كردن عدالت، افرادى، كسانى يا گروههايى اختلاف نظر داشته باشند؛ اما يك قدر مسلّمهايى وجود دارد: كم كردن فاصله‏ها، دادن فرصتهاى برابر، تشويق درستكار و مهار متجاوزان به ثروت ملى، عدالت را در بدنه‏ى حاكميتى رايج كردن - عزل و نصبها، قضاوتها، اظهار نظرها - مناطق دوردست كشور و مناطق فقير را مثل مركز كشور زير نظر آوردن، منابع مالى كشور را به همه رساندن، همه را صاحب و مالك اين منابع دانستن، از قدرِ مسلّمها و مورد اتفاقهاى عدالت است كه بايد انجام بگيرد. بنابراين، عدالت يك اصل است و نيازمند قاطعيت. عدالت، با من بميرم، تو بميرى درست نمى‏شود؛ عدالت، با تعارف درست نمى‏شود؛ اولاً قاطعيت مى‏خواهد، ثانياً ارتباط با مردم مى‏خواهد، ثالثاً ساده‏زيستى و مردمى بودن لازم دارد و بالاتر از همه، خودسازى و تهذيب مى‏خواهد؛ اين هم جزو پيش شرطها و پيش نيازهاى اجراى عدالت است. اول، بايد خودمان را درست كنيم و يك دستى به سر و صورت خودمان بكشيم، تا بتوانيم عدالت را اجرا كنيم؛ وظيفه‏ى من و شما اينهاست. واقعاً بايد با ويژه‏خواران و فساد مبارزه كنيم.

اصل سوم، حفظ استقلال سياسى است. اين، خيلى مهم است؛ اين، جزوِ مبانى اصولى نظام است. اين استقلال، استقلال سياسى، اقتصادى و فرهنگى است. ما بايد اين بندهاى اختاپوس فرهنگىِ تحميل شده‏ى به وسيله‏ى غرب را از دست و پاى خودمان باز كنيم؛ اين هم يكى از اصول ماست. آن حركتى، آن جريانى، آن شعارى و آن برنامه‏ريزى‏اى كه در آن استقلال كشور و ملت ديده نشود، اصولگرايانه نيست.

اصل چهارم، تقويت خودباورى و اعتماد به نفس ملى است. اين اعتماد به نفس، در همه جاست. ما اكنون در زمينه‏ى مثلاً علوم تجربى،نمونه‏هايى‏اش را ديده‏ايم كه حالا يكى‏اش فناورى هسته‏اى است، يكى‏اش توليد سلولهاى بنيادى است، يكى‏اش كارهاى خوبى است كه در بخشهاى گوناگون انجام داده‏اند و من حالا نمى‏خواهم پيش از موعد آنها را تصريح و بيان كنم، كه به نفع پيشرفت دانش بشرى هم هست. البته اينها فقط يك بخشى از كار است. استقلالِ اعتماد به نفس ملى و خودباورى، فقط به اين چيزها منحصر نمى‏شود كه ما مى‏توانيم سد درست كنيم؛ مى‏توانيم نيروگاه درست كنيم و مى‏توانيم بدون كمك خارجى كارهاى بزرگ و پروژه‏هاى عظيم را راه‏اندازى كنيم، بلكه بايد در سياست، فلسفه، ابتكارهاى مردمى و ارزشهاى اخلاقى هم خودباورى داشته باشيم. ببينيد! ديگران يك حركت ابلهانه‏ى ديوانه‏وارى مثل گاوبازى در خيابانهايشان راه مى‏اندازند، تلفات جانى مى‏دهند، خودشان را مسخره مى‏كنند؛ اما افتخار هم مى‏كنند كه اين سنّت ملى ماست! كار، غلط است؛ اما خودباورى خوب است؛ خجالت نمى‏كشند. حالا فرض بفرماييد اگر ما يك سنّت اسلامى داريم كه منطقى هم برايش داريم و آن را هم پذيرفته‏ايم، نبايستى در انجام دادن آن خجالت بكشيم. من حالا نمى‏خواهم مثال بزنم؛ اما مواردى هست كه مثال زدنش صلاح نيست؛ ممكن است ريز شدن و جزئى شدن در بعضى از مسائل باشد؛ ولى مثالهاى فراوانى را مى‏توانيد پيدا كنيد. در ارزشهاى اخلاقى: مبارزه‏ى فرهنگى دائم با خودباختگى مزمن و تحميلى كه چند ده سال بر اين كشور تحميل شده. بزرگان و پرچمداران فرهنگ و سياست در اين كشور، در يك مقطع زمانى و با صداى واحد، با وقاحت تمام گفتند كه ايرانى صفر محض است! و اگر بخواهد معنا پيدا كند، بايد برود كنار فرهنگ فرنگى. اولين پيشروان قافله‏ى روشنفكرى كشور ما و معروفترين سياستمداران دوران قاجار و پهلوى، اين حرف را صريحاً گفتند، بعضيها هم كه نگفتند، اين‏طورى عمل كردند و اين شد يك بيمارى مزمن در جامعه‏ى ما؛ بايستى با اين مبارزه كرد.

اصل پنجم، جهاد علمى است. من تكيه مى‏كنم - اين جزوِ مبانى اصولگرايى است - «جهاد علمى». چند سال است من تكرار كرده‏ام: بايد نهضت توليد علم در كشور راه بيفتد. من خوشحالم؛ وقتى با دانشجوها و جوانها مواجه مى‏شوم كه غالباً آنها حرف مى‏زنند و مطالبى را مى‏گويند، مى‏بينم آنها همين مسئله‏ى توليد علم و اتصال علم و صنعت، و پشتيبانى دولت از پيشرفت و ابتكارات علمى را به عنوان توقع از ما مطرح مى‏كنند. من مى‏گويم خيلى خوشحالم و اينها حرفهاى ماست و حالا در بين مجموعه‏ى دانشگاهى عرف شده؛ ليكن اين كافى نيست؛ بايد به سمت كارهاى بزرگ برويم. ببينيد! يك وقت هست شما مى‏توانيد هواپيمايى را كه ديگران اختراع كرده‏اند و ساخته‏اند، خودتان بدون كمك ديگران در داخل كشور بسازيد، اين خيلى خوب است؛ اين بهتر از خريدن هواپيماى ساخته شده است؛ اما يك وقت هست شما خودتان يك چيزى در سطح هواپيما در كشورتان توليد مى‏كنيد؛ اين است آنچه كه ما لازم داريم؛ ما بايد بر ثروت علمى بشر بيفزاييم. نگويند نمى‏شود؛ مى‏شود. يك روزى بشريت فناورى ريزترينها - نانوتكنولوژى - را نمى‏شناخت، بعد شناخت. امروز صد تا ميدان ديگر ممكن است وجود داشته باشد كه بشر نمى‏شناسد؛ اما مى‏توان آنها را شناخت و مى‏توان جلو رفت. البته مقدمات دارد؛ اما آن مقدمات را هم مى‏شود با همت فراهم كرد. من يك روز در مجموعه‏ى جوانها و اهل دانشگاه گفتم من توقعم زياد نيست؛ من اين را از شما جامعه‏ى علمى كشور توقع مى‏كنم كه شما پنجاه سال ديگر - پنجاه سال، نيم قرن است - در رتبه‏ى بالاى علمى دنيا قرار داشته باشيد؛ اين توقع زيادى است از يك ملت با استعداد؟ اما اگر بخواهيم اين اتفاق بيفتد، از الان بايد سخت كار كنيم. شرطش تنبلى نكردن است؛ غفلت نكردن است؛ خست نورزيدن است؛ از ورود در اين راه وحشت نكردن است و ميدان دادن و پرورش نخبگان علمى است. در بعضى از بخشها ما با دنيا فاصله‏مان زياد نيست؛ در آن بخشها - مثل همين بخشهايى كه اسم آوردم، خوشبختانه فاصله‏مان با پيشرفتهاى دنيا و آن نوكهاى حركت زياد نيست - مى‏توانيم تلاشمان را مضاعف كنيم؛ اين هم يك كار است. بنابراين، اين جزوِ وظايف دولت است؛ بايستى ميدان داد. اين جوانها تشنه‏ى كار و فهميدن هستند، به شرط اينكه امكانات در اختيار اينها قرار بگيرد. الحمدللَّه ما استاد خوب هم كم نداريم. يك روزى بود ما اوايل انقلاب، در اين كشور قحط استاد داشتيم؛ اما امروز نه، بحمداللَّه اساتيد فراوان است و امروز اكثريت آنان پرورش يافته‏ى دامان خود اين ملت و روييده‏ى در همين آب و هوا هستند.

اصل ششم، تثبيت و تأمين آزادى و آزادانديشى است. آزادى را نبايد بد معنا كرد. آزادى يكى از بزرگترين نعمتهاى الهى است كه يكى از شعبش آزادانديشى است. بدون آزادانديشى، اين رشد اجتماعى، علمى، فكرى و فلسفى امكان ندارد. در حوزه‏هاى علميه، دانشگاه و محيطهاى فرهنگى و مطبوعاتى، هو كردن كسى كه حرف تازه‏اى مى‏آورد، يكى از بزرگترين خطاهاست؛ بگذاريد آزادانه فكر كنند. البته من فهم غلط از آزادى را تأييد نمى‏كنم؛ من باز گذاشتن دست دشمن را در داخل براى اينكه مرتباً گاز سمّى توليد كند و در فضاى فرهنگى يا سياسى كشور بدمد، تأييد نمى‏كنم؛ من براندازى خاموش را - آن‏چنانى كه خود امريكاييها گفتند و عواملشان چند سال قبل در اينجا سادگى و بى‏عقلى كردند و به زبان آوردند - برنمى‏تابم و رد مى‏كنم؛ اما توسعه‏ى آزادى و رها بودن ميدان براى پرورش فكر و انديشه و علم و فهم، ربطى به اينها ندارد. ظرافتى لازم است كه آدم اين دو منطقه را از همديگر باز بشناسد و مرز اينها را معين بكند. آزادى و آزادانديشى، يكى از مبانى اصلى اصولگرايى است.

اصل هفتم، اصلاح و تصحيح روشهاست؛ اصلاحات. اصلاحات جزوِ مبانى اصولگرايى است. من به نظرم پارسال بود كه در سفر كرمان، با جوانها و مجموعه‏ى دانشجوها و دانشگاهيها كه روبه‏رو شدم، گفتم كه اصلاحاتِ اصولگرايانه و اصولگرايىِ مصلحانه در هم تنيده هستند. آن اصلاحاتى كه بخواهد با معيار امريكايى در كشور انجام بگيرد، مثل همان اصلاحات رضاخانى است. مى‏دانيد كه رضاخان در مهمترين بخشها و سالهاى سلطنتش، شعارش اصلاحات بود! همه‏ى اين فجايع و جناياتى كه شما در دوره‏ى رضاخان سراغ داريد، تحت نام و زير پرچم اصلاحات انجام گرفته است؛ اسناد بازمانده‏ى از دوره‏ى رضاخان را بخوانيد. افراد را بركنار مى‏كردند؛ چون مى‏گفتند اينها ضداصلاحاتند؛ افرادى را سر كار مى‏آوردند؛ چون مى‏گفتند اينها مؤمن به اصلاحاتند. آن اصلاحاتى كه با معيار رضاخانى، با معيار امريكايى و با معيار فرهنگ غربى انجام بگيرد، اصلاحات نيست، افسادات است. بنده سه، چهار سال قبل، چند سخنرانى در نماز جمعه و غير نماز جمعه در اين‏باره كرده‏ام. اصلاحات بايد ضابطه‏مند و مبتنى بر ارزشها و معيارها و خطكشهاى اسلامى و ايرانى باشد. معيار اصلاحات، قانون اساسى است؛ بر اين اساس، بايد ما اصلاحات كنيم؛ ما به اصلاحات احتياج داريم. اصلاحات، تصحيح روشهاى ماست؛ تصحيح هدفهاى مرحله‏اى ماست؛ تصحيح تصميم‏گيريهاى ماست؛ تعصب نورزيدن روى تصميم‏گيريها ناحق است. اين، غير از ساختارشكنى و مبارزه‏ى با قانون اساسى، مبارزه‏ى با اسلام و مبارزه‏ى با استقلال يك كشور است.

آخرين اصل هم - كه البته در اين فهرست كوتاهى كه من عرض مى‏كنم، آخرين نيست - شكوفايى اقتصادى است؛ رسيدگى به زندگى مردم است و رسيدگى به اقتصاد كشور. ما احتياج داريم كه از سرمايه‏گذارى حمايت بشود؛ كارآفرينى بشود؛ توليد داخلى ترويج بشود؛ با قاچاق و فساد مجدّانه مبارزه بشود؛ اشتغال به عنوان يك مبناى اصلى و يك هدف مهم دنبال بشود؛ ثبات و شفافيت و انسجام سياستها و مقررات اقتصادى انجام بشود - مقررات اقتصادى‏اى كه امروز يك چيزى بگوييم، فردا عوضش بكنيم، فايده‏اى ندارد - مقررات اقتصادى و قوانين ما بايد هم ثبات داشته باشند كه مردم بتوانند روى آن برنامه‏ريزى كنند، هم بايد منسجم باشد و با هم بخواند و شفاف باشد. بازاريابى جهانى، يكى از مهمترين وظايف براى رونق اقتصادى كشور است - كه جزوِ كارهايى است كه ما نكرده‏ايم و جزوِ كم‏كاريهاى ماست - و اطلاع‏رسانى كامل از فعاليتها و برنامه‏ها؛ ما بايستى اينها را در نظر داشته باشيم. البته برنامه‏هاى راهبردى اساسى كشور نبايد از نظر دور بماند؛ مسئله‏ى ذخاير ارزى مطمئن كه كشور بتواند با شوكهاى اقتصادى و ارزى مقابله كند؛ تأمين منابع توليد و سرمايه‏گذارى؛ برنامه‏هاى راهبردى توليد و انتقال آب و انرژى در كشور، جزوِ مسايلى است كه ما در چند سال آينده بشدت نيازمان به آنها محسوس خواهد شد؛ اينها بايستى با جديت دنبال بشود؛ اينها جزوِ همان مقوله‏ى رونق اقتصادى كشور است. پرداختن به همكاريهاى منطقه‏اى - همين كارهايى كه الان انجام مى‏گيرد؛ اكو، شانگهاى و... - چيزهاى لازمى است. ما اين چيزها را بايد با جديت دنبال كنيم و همت بگماريم. از نفت هم بايد استفاده‏ى بهينه كنيم. كارشناسها مى‏گويند - من خودم وارد نيستم؛ آمار و ارقام از كارشناسهاست - اين پنجاه، شصت ميلياردى كه ما از طريق فروش نفت به دست مى‏آوريم، با نهصد ميليارد دلار صادرات و معامله و تجارت به دست مى‏آيد؛ اين خيلى مهم است. ما اين درآمد را كه از طريق نفت به دست مى‏آوريم، صرف مسايل روزمره‏ى زندگى مى‏كنيم؛ اين، معنى ندارد؛ بايست اينها با محاسبه‏ى صحيح انجام بگيرد. ما اين نفت را ضايع مى‏كنيم؛ البته اين، كارِ امروز و ديروز نيست؛ دهها سال است كه بناى اقتصاد و پيشرفت كشور روى اين روش گذاشته شده است و يك شبه هم نمى‏شود آن را عوض كرد. من ده، دوازده سال پيش به مسئولان آن روز گفتم آن روزى انسان در قضيه‏ى نفت احساس رضايت مى‏كند، كه كشور قادر باشد با اختيار خودش اعلام كند كه من مصلحت مى‏دانم امروز توليدم را فلان قدر كم كنم؛ امروز سر فلان تعداد چاه كشور را طبق مصلحت كشور مى‏خواهم ببندم؛ امروز مى‏خواهم صادرات نفتم را اين قدر كم كنم و نفت را در كارهاى غير سوخت مصرف كنم - سوخت، بدترين استفاده‏ى از نفت است و دنيا الى‏ماشاءاللَّه استفاده‏هاى بهتر از سوخت نفت را كشف مى‏كند و پيش مى‏رود - آن روز ما مى‏توانيم خوشحال باشيم و به نفت خشنود باشيم.

ما چالشهاى تحميلى هم داريم؛ هم از ناحيه‏ى خودمان - ضعفهاى خودمان - و هم از ناحيه‏ى بيرون. رودربايستى را كنار بگذاريم؛ امروز مهمترين چالش بيرونى تحميلىِ ما، از ناحيه‏ى امريكاست؛ در اين هيچ ترديدى نداشته باشيد. اينها روى خاور ميانه از قرن نوزدهم برنامه‏ريزى دارند - نه امريكاييها، غرب - چون خاورميانه منطقه‏ى فاصل بين درياى مديترانه و اقيانوس هند است.درياى مديترانه، محل استقرار دولتهاى استعمارگر است و اقيانوس هند، منطقه‏ى مستعمرات؛ و خاور ميانه بين اين دو منطقه‏ى حساس قرار گرفته، كه نمى‏توانستند نسبت به آن بى‏تفاوت باشند. فشارهاى انگليس روى ايران و نفوذش در قرن نوزدهم، براى حفاظت از هند - كه آن روز جزوِ دولت بريتانيا بود - انجام گرفت و ما آن روز قربانى هند شديم؛ و اين نسبت به همه‏ى خاور ميانه تعميم دارد. پيدايش اسرائيل هم از همين‏جاست. بعد، عوامل گوناگون ديگرى هم پيدا شد: مسئله‏ى نفت، مسئله‏ى تقسيم متصرفات عثمانى بعد از جنگ اول و مسئله‏ى پيدايش شوروى، كه همه‏ى اينها، موضوع را تشديد كرد. غرب، بعد هم در آخر ميراث‏خوار غرب - امريكا - روى منطقه‏ى خاور ميانه برنامه‏ريزى دارند. حالا در اين منطقه‏ى حساس كه در آن نفت و منطقه‏ى راهبردى و استراتژيك جغرافيايى و سياسى و همه چيز هست، ناگهان دولتى به نام «جمهورى اسلامى»، با اصول خودش و با ضديت با مبانى ظالمانه و سياست متجاوزانه‏ى امريكا، سر بلند كرده است. بعضيها مى‏گويند: شما چرا لج امريكا را در مى‏آوريد؟ لج امريكا را ملت درآوردند؛ شما درآورديد؛ جمهورى اسلامى را تشكيل داديد، لج امريكا درآمده، چه كارش كنيم؟ آنها در آن دوره‏ى ده ساله‏ى اول، با توطئه‏ى براندازى سخت - جنگ تحميلى و تحريم اقتصادى - شروع كردند؛ اما نتوانستند كارى بكنند. جنگ تحميلى و تحريم اقتصادى، هر كدام به نحوى براى ملت ايران و جمهورى اسلامى يك فرصت شد. اين ابرهاى تيره‏اى كه آنها روى سر ملت ايران راه انداختند، در دل خود، براى ملت ايران بارانهاى نافعى داشت. جنگ، ما را مصمم و استوار كرد؛ تحريم اقتصادى، ما را به فكر اتكاى به خود انداخت و همه‏ى اين بركات را براى ما آورد. در دوره‏ى بعد، براندازى نرم را دنبال كردند - تهاجم فرهنگى و شبيخون فرهنگى - كه آن هم به جايى نرسيد و بعد از سالهاى متمادى، نتيجه اين شد كه حالا يك دولت متكى به اصول و با شعار اصول سركار مى‏آيد، كه پيداست تهاجم فرهنگى نتوانسته آن كارى كه آنها مى‏خواستند، بكند. بعد از اين هم توطئه‏هاى ديگر در راه است، كه ما بايد خودمان را مصون كنيم. بخشى از اين مصونيت با اتحاد، با ايمان، با به كارگيرى عقل و علم به وجود مى‏آيد. تأكيد مى‏كنم كه اگر انسان چشم را ببندد و راه بيفتد، كارى پيش نمى‏رود؛ با چشم باز، با حواس جمع، با اتحاد كلمه و با استفاده از همه‏ى فرصتها بايد پيش رفت. همه‏ى مشكلات يكى پس از ديگرى حل خواهد شد؛ قله‏ها يكى پس از ديگرى فتح خواهد شد.

البته من در زمينه‏ى مسايل مديريتى و آنچه كه به عهده‏ى مسئولان و مديران است، توصيه‏هايى دارم و آنها را يادداشت كرده‏ام كه مجال نشد و ان‏شاءاللَّه فرصت ديگرى را براى آنها مى‏گذاريم. در زمينه‏ى مسايل روز هم جناب آقاى دكتر احمدى‏نژاد مطالبى را درباره‏ى انرژى هسته‏اى و بسته‏ى اروپا گفتند، كه حرفها همانهايى است كه آقايان بيان كردند.

پروردگارا! آنچه گفتيم و آنچه شنيديم، براى خودت و در راه خودت قرار بده؛ به كرمت آن را از ما قبول كن. پروردگارا! ما و رفتار ما را مرضىِّ خودت قرار بده؛ ما را بر آنچه كه فرداى قيامت و در دوران سؤال و جواب دشوار برزخ از ما سؤال خواهى كرد، توانا و موفق بدار؛ دلهاى ما را به نور معرفت و هدايت خود روشن كن؛ پيوند ما را با خود روزبه‏روز مستحكمتر بفرما؛ پيوند ما را با مردم، با مؤمنين و بين خودمان روزبه‏روز مستحكمتر بگردان.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار اقشار مختلف مردم در سالروز ميلاد حضرت علی علیه السلام
17/ 5/ 85
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

ميلاد مسعود امير مؤمنان و امام پرهيزگاران و ستاره‏ى درخشان آسمان عدل و انصاف و انسانيت، على‏ابن‏ابى‏طالب (عليه‏الصّلاةوالسّلام)، را به همه‏ى امت اسلامى و به ملت عزيز ايران و بخصوص به شما حضار محترم، كه از نقاط مختلف تحمل زحمت كرديد و اين جلسه‏ى شيرين و باشكوه را تشكيل داديد، تبريك عرض مى‏كنم.
محبت به اميرالمؤمنين (عليه‏الصّلاةوالسّلام) و ارادت به اين مرد بزرگ تاريخ بشريت و تاريخ اسلام، نه مخصوص شيعيان است، نه حتى مخصوص به قاطبه‏ى مسلمانان؛ بلكه اين چيزى است كه آزادگان عالم در آن با مسلمانان شريكند. شما مى‏بينيد كه شخصيتهايى كه مسلمان هم نيستند، درباره‏ى اين چهره‏ى درخشان و خورشيد تابناك اظهار ارادت مى‏كنند، كتاب مى‏نويسند، شعر مى‏گويند. خيلى خطاست اگر اميرالمؤمنين على‏ابن‏ابى‏طالب در بين مسلمانان يك وسيله‏ى اختلاف قرار بگيرد. آن بزرگوار شخصيتى است كه همه‏ى مسلمانان و همه‏ى فرق اسلامى نسبت به او با همه‏ى وجود و با دل و جان، ارادت و محبت مى‏ورزند. اين علاقه و محبت از برجستگيها و صفات و خصالى ناشى مى‏شود كه هر انسان منصفى در مقابل اين خصال، خاضع است؛ قدر جامع و قدر مشترك، اين است.
ايمان مخلصانه، جهاد فداكارانه، ذوب شدن در امرونهى الهى، اطاعت و عبوديت مطلق در مقابل خداوند، بى‏اعتنايى به زخارف دنيوى و جهات مادى، رحم و انصاف و عدالت نسبت به عموم مردم، نگاه عطوفت‏آميز به مظلومان، به ضعيفان، به مستضعفان، ايستادگى و قاطعيت در مقابل دشمنان دين، رفتن به دنبال وظيفه در همه‏ى شرائط و با هر گونه سختى و دشوارى؛ اينها كلمات حكمت‏آميزى است كه بشر ديروز و امروز و فردا به اين كلمات نيازمند است. نهج‏البلاغه‏ى اميرالمؤمنين (عليه‏الصّلاةوالسّلام) درسِ هميشه‏ى بشريت است. اين شخصيت ظاهرى اميرالمؤمنين (عليه‏الصّلاةوالسّلام) است كه چشم كوته‏بين ما مى‏تواند آن را ببيند و حس كند و زيبايى‏هاى آن را ادراك كند. ابعاد معنوى و قدسى و ملكوتى، مخصوص قديسين و مخصوص صديقين است، كه آنها مى‏بينند؛ و چشمهاى ما توانايى ندارد كه مانند اولياءاللَّه و بندگان مقرب الهى آنها را درك كنند. امروز سالگرد ولادت يك چنين شخصيتى است و البته عيد است.
طلوع هر ستاره‏يى در آسمان تاريخ بشر براى انسانها يك عيد است. ولادت هر يك از برجستگان بشريت، از اولين و آخرين، آن كسانى كه راه سعادت را در مقابل مردم باز كردند و در اين راه تلاش كردند، يك عيد جداگانه براى انسانهاست. اين عيد براى مسلمين هميشگى است.
ما امروز بعد از گذشت قرنهاى متمادى، با اين عيد، با اين پديده، چگونه بايد برخورد كنيم؟ اسم على را بردن، كه كافى نيست؛ خود را منتسب به او دانستن، كه كفايت نمى‏كند؛ ما كه شخصيتهاى بزرگ تاريخ و پيشوايان دينى و انبياء و اولياء را فقط به عنوان يادگارهاى تاريخى نمى‏شناسيم؛ اينها درسند؛ اينها الگويند؛ اينها دستگير و راهنماىِ قدم به قدمِ زندگى‏اند. ما چه درسى از اينها مى‏گيريم؟ اين، مهم است. امروز امت اسلامى از اميرالمؤمنين و از وجود مكرم نبى اعظم اسلام (صلّى‏اللَّه‏عليه‏وآله) و از ديگر بزرگانِ راه روشن الهى چه درسى را بايد بگيرد؟ كدام سرمشق را در زندگى بايد عمل كند؟ اين، مهم است. با اين نگاه، به اميرالمؤمنين بايد نگاه كرد.
آنچه مسلم است، اين است كه اينها مظهر تلاش در راه خدا و دين او بودند. «اشهد انّك جاهدت فى اللَّه حقّ جهاده و عملت بكتابه و اتّبعت سنن نبيه صلى اللَّه عليه و آله»؛ شهادت مى‏دهيم كه او جهادِ در راه خدا را به صورت شايسته انجام داد. اين، چيزى است كه ما در زيارت اميرالمؤمنين و بقيه‏ى ائمه (عليهم‏السّلام) مى‏خوانيم. اين جهاد هميشه بر دوش ما هست. جهاد علمى، جهاد عملى، جهاد در دوران جنگ، جهاد در دوران صلح، جهاد با نفس، جهاد با دشمن بيرونى، جهاد با مال، جهاد با جان، جهاد با زبان؛ اينها درس است. كارى كه مى‏كنيد براى اعتلاء دين يا اعتلاء امت اسلامى، جهاد است؛ درسى كه مى‏خوانيد براى رسيدن به ارتقاء عمومىِ ملت اسلامى و امت اسلامى، جهاد است؛ تلاشى كه مى‏كنيد براى ايجاد همدلى و محبت بين آحاد امت اسلامى و يكپارچگى آنها، جهاد است؛ وقتى با تمايلات اغواگرانه‏ى شيطانى در درون خودتان مبارزه مى‏كنيد، جهاد است؛ هنگامى كه دشمنان خدا و دين و قرآن را در دل يا در زبان و يا در عمل خود دشمن مى‏داريد، جهاد فى سبيل‏اللَّه است؛ اينها درس اميرالمؤمنين و درس اولياء دين است - جهاد، فقط مخصوص ميدان جنگ نيست - و امت اسلامى به خاطر فراموش كردنِ مجاهدت در راه خدا به وضعيت اسفبارِ امروز رسيده است.
امت اسلامى پيشرو علم و مدنيت و اخلاق و گسترش نشانه‏هاى انسانيت در دورانهاى طولانى در تاريخ بود. امروز امت اسلامى دچار تفرقه است، دچار ضعف است، دچار عقب‏ماندگى است؛ كفار و دشمنان دين در سياست و در امور زندگى او دخالت مى‏كنند؛ به او ظلم مى‏كنند و او نمى‏تواند از خودش دفاع كند. اين، ضعف و انحطاط دنياى اسلام بر اثر فراموش كردن مجاهدت در راه خداست. نمى‏گوييم چرا شمشير دست نگرفته‏ايد و وقت و بى‏وقت با دشمن نجنگيده‏ايد - جنگ هم يكى از انواع جهاد است - مى‏گوييم ما چرا از شناسايى دشمن غافل شده‏ايم؟ از نقشه‏هاى دشمن غافل شده‏ايم؟ از كيد دشمن غافل شده‏ايم؟ چرا فريب دشمن را خورده‏ايم؟
امروز روز سيزدهم رجب و روز عيد است؛ اما دل ما در حقيقت عيد ندارد؛ چون پيكر امت اسلامى خون‏آلود است. به لبنان نگاه كنيد و ببينيد چه خبر است؛ به فلسطين نگاه كنيد و ببينيد در فلسطين چه مى‏گذرد؛ به عراق نگاه كنيد؛ به افغانستان نگاه كنيد؛ امت اسلامى نمى‏تواند دلخوش باشد. اين، ضعفهاى ماست.
در همين روزها، دو پديده‏ى تلخ در امت اسلامى ظاهر شد، كه هر كدام از اين دو، جا دارد كه مسلمان را به فكر فرو ببرد؛ امت اسلامى بايستى خود را ملامت كند؛ و توبه كند. يكى از دو پديده، همين فجايعى است كه در لبنان و در فلسطين پى‏درپى انجام مى‏دهند. الان نزديك يك ماه است كه گرگِ درنده‏ى وحشىِ آدميخوار صهيونيست به جان مردم لبنان افتاده است؛ از «حزب‏اللَّه»، مجاهدِ فى سبيل‏اللَّه، تودهنى مى‏خورد؛ ولى بر روى سر كودك مسلمان در «قانا» و در بقيه‏ى نقاط لبنان بمب مى‏ريزد؛ با رزمندگان مجاهد فى سبيل‏اللَّه نمى‏تواند مقابله كند؛ شكست مى‏خورد؛ تلافى‏اش را سر مردم بى‏گناه، انسانهاى مظلوم، كودكان، خانه‏هاى مردم، زيربناهاى كشور، در مى‏آورد. اين، يك مصيبت بزرگ است. مثل همين، در «غزه» و در بقيه‏ى مناطق فلسطينى‏نشين در جريان است. اين، آن چيزى است كه بايد همه‏ى مسلمانها را هشيار كند و به خود بياورد. دنياى استكبار و كفر هم نه فقط ساكتند، بلكه رفتارى و گفتارى از آنها سر مى‏زند كه متجاوز و ظالم را تشويق مى‏كند؛ امريكا يك‏جور، انگليس خبيث يك‏جور، برخى از قدرتهاى ديگر، هر كدام به يك نحوى؛ سازمان ملل هم با ناتوانى و بى‏عرضگى كامل ايستاده است و تماشا مى‏كند! آن وقت ادعاى حقوق بشر و ادعاى مدنيت و ادعاى مبارزه‏ى با تروريسم هم مى‏كنند اين منافقين دوروى سياهدل، و خجالت هم نمى‏كشند. اين، يكى از آن چيزهاى عبرت‏انگيز است.
اين قضيه‏يى كه براى لبنان و به طور خاص براى شيعيان آن پيش آورده‏اند، براى همه‏ى ملتها و كشورها و فرق اسلامى ممكن است پيش بيايد؛ نمى‏شود به قدرتها چشم دوخت. امت اسلامى بايد بتواند از خودش دفاع كند؛ بايد بتواند موجوديت خود را حفظ كند.
بارها ديده شده است، امروز هم مكرراً ديده مى‏شود، كه قدرتهاى مستكبر عالم، آن وقتى كه پاى مسلمانها در ميان است، چشم بر روى هر جنايتى كه عليه مسلمانها انجام شود، مى‏بندند. اين مسأله در بوسنى ديده شد، در كوزوو هم ديده شد، در افغانستان هم ديده شد، در عراق هم ديده شد، امروز هم نوبت لبنان است. فلسطين هم سالهاست كه در همين وضعيت است. براى آنها شيعه و سُنى و عرب و عجم تفاوت نمى‏كند؛ هر جا زورشان برسد، هر جا مانعى در مقابل خود نبينند، هر جا مشتى به دهان آنها نخورد، جلو مى‏آيند. امت اسلامى و ملتهاى اسلامى بايد اين را درك كنند و بفهمند؛ بايد خود را قوى كنند. اين، يك پديده از دو پديده است، كه حقيقتاً عبرت‏انگيز است و ذهن مسلمان نمى‏تواند از آن غافل بماند و به آن مشغول نباشد.
پديده دوم كه از اين هم بدتر است، تفرقه دولتهاى اسلامى است. شما ببينيد قريب يك ماه است كه دشمنان اسلام اين‏طور جنايتكارانه به يك جمع مسلمان حمله مى‏كنند - يك جنگ معمولى هم نيست؛ جنگى است سرشار و لبريز از جنايتهاى جنگى، كشتار مردم بى‏دفاع، استفاده‏ى از سلاحهاى ممنوع و غيرقانونى - اما دولتهاى اسلامى، بخصوص برخى از دولتهاى عرب، دست روى دست گذاشته‏اند، دارند نگاه مى‏كنند! اين اشتباه، بسيار خسارتبار است. اين دولتها ملاحظه‏ى امريكا و ملاحظه قدرتهاى استكبارى را مى‏كنند؛ اما آنها در هنگام خود، ملاحظه اينها را نخواهند كرد. دشمن هم البته فعال است و مسأله‏ى شيعه و سُنى يكى از ابزارهاى مهم دشمنان براى زمينگير كردن امت اسلامى است. هم سُنى‏ها بدانند، هم شيعه‏ها بدانند؛ همه، در ايران و در دنياى اسلام، اين را بدانند كه اختلاف شيعه و سنى يكى از ابزارها و چماقهاى دشمن عليه امت اسلامى است. آنها هر جور بتوانند، از اين ابزار استفاده مى‏كنند. آن روزى كه سُنىِ فلسطينى زير فشار است، يك عده‏اى را با اين شعار، با اين تبليغات، كه: اينها سُنى هستند، شما شيعه هستيد؛ سعى مى‏كنند نگذارند كمك كنند. امروز كه شيعه‏ى لبنان زير فشار است، به يك عده‏اى مى‏گويند: شما سُنى هستيد، اينها شيعه هستند؛ به آنها كمك نكنيد. آنها نه به شيعه احترامى مى‏گذارند، نه به سُنى؛ آنها با اصل اسلام طرفند.
سم مهلك دنياى اسلام تفرقه است. اين تفرقه، ملتها را از هم جدا مى‏كند؛ دلها را از هم جدا مى‏كند. الان دشمن، و همين سرويسهاى جاسوسى اسرائيل و امريكا، در عراق يك عده‏اى را تحريك مى‏كنند كه با شيعيانى كه در عراق اكثريت را دارند - حالا امروز اكثريت دولت متعلق به آنهاست - مقابله و مبارزه كنند؛ ناامنى ايجاد كنند؛ و اين ناامنى را وسيله‏اى قرار مى‏دهند براى اين كه پاى خودشان را در عراق و در بغداد مستحكم كنند. امريكا براى ماندن در عراق بهانه لازم دارد و اين بهانه، ناامنى است. آنها براى اين كه دولت عراق نتواند به خدمات لازم بپردازد، اين اوضاع ناامن را در كشور به وجود مى‏آورند، تا بهانه داشته باشند كه بمانند. اختلافات را آنها به وجود مى‏آورند: دل سُنى را نسبت به شيعه، دل شيعه را نسبت به سُنى آن‏چنان چركين مى‏كنند كه نتوانند با اين همه مشتركات، كنار هم قرار بگيرند. اين، كار دشمن است. چرا ما اين حقيقت را نمى‏فهميم؟ سالهاى متمادى است - از زمان مرحوم آيت‏اللَّه بروجردى (رضوان‏اللَّه‏تعالى‏عليه ) و بعضى از بزرگانِ علماى اهل سُنت در مصر - كه اين فكر پيدا شده كه بياييد اختلافات را كنار بگذاريد؛ سنى، سنى بماند؛ شيعه، شيعه بماند؛ عقايد خودتان را داشته باشيد؛ اما با هم، دست در دست هم بگذاريد. قرآن از زبان پيامبر اكرم به مسيحيان آن زمان مى‏گويد: «تعالوا الى كلمة سواء بيننا و بينكم الاّ نعبد الاّ اللَّه و لا نشرك به شيئا». آن وقت فرقه‏هاى مسلمان، با خداى واحد، پيغمبر واحد، قرآن واحد، قبله‏ى واحد، عبادت واحد، اين همه مشتركات و مسلّمات، چند موضوع مورد اختلاف را وسيله قرار بدهند براى دشمنى! اين، خيانت نيست؟ اين، غرض‏ورزىِ غرض‏ورزان و غفلتِ غافلان نيست؟ هر كسى كه در اين زمينه تقصيرى بكند، پيش خداى متعال مؤاخَذ است؛ چه شيعه باشد، چه سُنى.
امروز دفاع از حزب‏اللَّه لبنان، بر همه‏ى جامعه اسلامى واجب است. ما با بصيرت مسأله را نگاه مى‏كنيم و براى ما روشن است كه استكبار چه كار مى‏كند. ما در قضيه‏ى فلسطين هم به همان استحكامى ايستاده‏ايم، كه در قضيه‏ى لبنان يا در قضيه‏ى عراق يا در قضيه‏ى افغانستان. ما مى‏بينيم كه استكبار امريكايى با همراهى بعضى از دولتهاى خبيث اروپايى - مثل انگليس كه جزو سياه‏چهره‏ترين دولتها و بدنام‏ترين آنها در اين منطقه است - و با همكارى صهيونيستهاى ظالم و سفاك، تصميم دارند ريشه‏ى اسلام را از اين منطقه براندازند؛ چون مى‏بينند كه اسلام در مقابل مطامع آنها ايستاده است. با تشكيل نظام جمهورى اسلامى و با بلند شدن پرچم اسلام در اين منطقه، فهميدند كه اسلام زنده است. امروز احساسات اسلامى و تمايل براى مجاهدت در راه اسلام در همه‏ى كشورهاى اسلامى و در تمام اين سرزمين بزرگ و پهناور و حساس - از ساحل اقيانوس اطلس تا ساحل اقيانوس آرام - زنده است. مردم شمال آفريقا، مردم خاورميانه، مردم آسيا، مردم شرق آسيا، تا هر جا مسلمانها هستند، ميل به احياء هويت اسلامى و عزت اسلامى در آنها زنده است؛ نمى‏توانند اين را از بين ببرند؛ ولى تلاش مى‏كنند. ما بايد بيدار باشيم؛ ما بايد هشيار باشيم. يك نمونه‏ى از ايستادگى اسلامى و مجاهدت اسلامى را شما امروز در لبنان مشاهده مى‏كنيد. اين همان ارتش بى‏رحم جرار صهيونيستى است كه يك روزى به عنوان ارتش شكست‏ناپذير معروف بود و در ظرف شش روز، ارتشهاى سه كشور اسلامى را شكست داد؛ اما امروز يك ماه است كه با همه‏ى توان و با استفاده از تسليحات امريكايى و كمك نظامى امريكا، خود را مى‏كُشد و مرتب از يك گروه مؤمن مجاهدِ «لا تأخذه فى اللَّه لومة لائم»، تودهنى مى‏خورد. اين، نشان‏دهنده اين است كه امت اسلامى اگر دل به خدا بسپارد، مى‏تواند دشمنان اسلامى را متوقف كند.
پروردگارا! شر دشمنان اسلام را از سر امت اسلامى كوتاه كن. پروردگارا! ما را با وظائف خودمان در مقابله‏ى با دشمنان اسلام آشنا كن. پروردگارا! وظيفه‏ى مجاهدت در راه خدا - آن‏چنان كه شايسته است - و توفيق آن را به همه‏ى ما عنايت بفرما. پروردگارا! دلهاى مسلمانان را به هم نزديك كن؛ دستهاى آنها را در هم گره كن. پروردگارا! مردم مظلوم لبنان را از شر لشكر قسى‏القلب و بى‏رحم و سنگدل دشمن نجات بده. پروردگارا! رزمندگان مجاهد «حزب‏اللَّه» را در كنف حمايت خودت حفظ كن؛ آنها را منصور و مؤيد بفرما. پروردگارا! عزت دنياى اسلام را روزبه‏روز بيشتر كن؛ ما را مشمول ادعيه‏ى زاكيه‏ى حضرت بقيةاللَّه (ارواحنافداه) قرار بده؛ تعجيل در ظهور آن حضرت بفرما.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در ديدار رؤساى دانشگاهها، مؤسسات آموزش عالى و مراكز تحقيقاتی
23/ 5/ 85
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

دوستان بسيار خوب و مسئولان ارزشمند علم در كشور، خيلى خوش آمديد.
حرف ما در اين جلسه على‏القاعده حرف «اهميت علم» است؛ اين حرفِ تكرارى، ليكن در عين حال لازم‏التكرار را بايد آن‏قدر بگوييم كه به معناى حقيقى كلمه و از بن دندان، به اين ضرورت اعتقاد پيدا كنيم و فضاى كشور را از بيمارى مزمنى كه در طول سالهاى متمادى دچارش بود، خارج كنيم و همه‏ى فعاليتهاى كشور بشود علم و تحقيق‏محور. بارها گفته‏ايم و صد بار ديگر هم خواهيم گفت؛ و اگر دانشجو و استاد و مدير و مسئول و وزير از ما توصيه‏اى بخواهند، توصيه‏ى ما همين خواهد بود كه: با علم و تحقيق و كاوش، اين اقيانوس عظيمى كه خداى متعال در برابر انسان قرار داده است و قدرت ژرف‏كاوى در اين اقيانوس را هم به انسان داده، هر چه ميتوانيد پيش برويد و عمق‏يابى كنيد. بنابراين، علم براى امروز و فرداى ما حياتى است. ما هر كار ديگرى بكنيم، اگر در علم تهيدست باشيم، آن كارها، كارهاى عقيم و بى‏عاقبتى خواهد بود.
استعداد انسانى ما براى وارد شدن در ميدان علم و پيش رفتن در اين ميدان، استعداد خوبى است؛ از متوسط استعدادهاى بشرى دنيا جلوتر و بالاتريم و اين امروز ديگر جزو مسلّمات شده است. قبلها كه اين را ميگفتيم، بعضيها با چشم ترديد به آن نگاه ميكردند؛ اما امروز اين خبر متواتر شده كه استعداد ايرانى، استعداد بالايى است.
تجربه‏ى موفق انقلاب هم نشان داده است كه اگر ما به عنوان مسئولان نظام و كشور در اين ميدان وارد بشويم، حركت، حركتِ خرسندكننده و تشويق‏آميزى خواهد بود. ما از لحاظ كميت دانشجويى، امروز تقريباً پانزده برابر قبل از انقلاب دانشجو داريم. در حالى كه جمعيت كشور تقريباً دو برابر شده است، جمعيت دانشجويى ما تقريباً پانزده برابر شده است. تعداد دانشگاهها، اساتيد، رشته‏ها و كارهاى نوِ علمى و فناورى و تجربى، تشويق‏كننده‏ى مسئولان است كه در اين زمينه پيش بروند.
در برخى از دانشهاى نوِ دنيا ما با پيشروان اين دانشها در سطح جهان فاصله زيادى نداريم. بهنگام چشم باز كردن و همت گماشتن، موجب شده در برخى از دانشهاى بسيار نو، فاصله‏مان با دنيا خيلى كم شود و اگر همت كنيم، ميتوانيم در حركت خودمان به سبقت هم دست بيابيم.
همه‏ى اينها تجربه‏هاى موفقى است كه ما را به غور در اين اقيانوس بى‏پايان دانش تشويق ميكند. اينها مسائل روشنى است؛ بارها عرض كرديم و گفتم، ده‏ها و صدها بار ديگر هم باز خواهيم گفت، و شما هم بگوييد و دنبالش برويد؛ و كارى كنيد كه اينها عرف ذهنى متعارف جامعه بشود. به تعبير متعارف، «علم‏گرايى و علم‏محورى» در همه‏ى بخشها گفتمان مسلط جامعه بشود.
آقايان - دو وزير محترم - گزارشهاى خوبى دادند؛ همين كارهايى را كه گفتند - بخصوص آقاى دكتر زاهدى - اگر انجام بگيرد، خيلى از مقاصد ما برآورده خواهد شد؛ منتها بشود؛ مسئله‏ى ما اين است. شما كه رؤساى دانشگاهها و مراكز تحقيقاتى و فعالان تصميم‏گير و تصميم‏ساز در اين زمينه هستيد، عذرى وجود ندارد. من چند نكته پيرامون اين مطلب عرض ميكنم:
يك نكته اين است كه ما در كشور به نقشه‏ى جامع علمى احتياج داريم. ما بايد بدانيم كه براى رسيدن به هدف چشم‏انداز بيست ساله - كه نام آن مكرر برده ميشود - نقشه‏ى جامع علمى ما چيست؟ اين را بايد ترسيم كنيم. بعد، اين نقشه را طبق راهبردهاى عملياتى و برنامه‏ريزيهاى زمان‏دار و منظم، مثل يك پازل، بتدريج بايد پُر و كامل كنيم. اين كار انجام نگرفته و ما آن را نياز داريم؛ و بايد انجام بگيرد. اين كار با زبدگان و نخبگان و صاحبان انديشه‏ى كشور در حوزه‏ى دانشگاهها و آموزش و پرورش و حوزه‏هاى ذى‏ربط عملى است و بايستى تحقق پيدا كند.
نكته‏ى بعدى، مسئله‏ى نهضت توليد علم است، كه ما از شش هفت سال قبل از اين، اين قضيه را گفتيم، مطرح كرديم و دنبال كرديم. خوب، حالا بعضى از بحثهاى پيرامون اين مسئله، حقيقتاً وقت تلف كردن و خود را مشغول كردن است، كه: حالا اصلاً توليد علم معنايش چيست؟ آيا علم توليد كردنى است؟ آيا كشف كردنى است؟ (ما به ياد آن جمعى مى‏افتيم كه - البته سالها پيش براى ما نقل كردند - راجع به مسأله‏ى سينما بحث ميكردند و پيش يك نفرى رفتند تا از او نظر بخواهند. ايشان گفته بود: حالا ببينيم آيا سى‏نِماست يا سى‏نَماست يا سى‏نُماست؟! اول اين را حل كنيم!) حالا كشف كردنى است، توليد كردنى است، تحقيق كردنى است؛ هر چه هست، مقصود معلوم است. ما مى‏گوييم پايه‏ى فناوريهاى پيشرفته و رشد تمدن مادى، تمدن مرتبط با مسائل زندگى، دانش است؛ اگر بخواهيد اين دانش را از ديگران بگيريد و خودتان مصرف‏كننده باشيد، به هيچ جا نخواهيد رسيد. بايد اين دانش در داخل برويَد. فرق ميكند كه انسان يك چيزى را از ديگرى در حدى كه او ميخواهد به ما تعليم بدهد، ياد بگيريم و شاگردى كنيم، يا اينكه همواره شاگرد نمانيم؛ همان‏طور كه من مكرر عرض كرده‏ام. هميشه كه نمى‏شود يك ملت شاگرد بماند. ما يك روزى در دنياى علم و مدنيت استاد بوديم؛ حالا به مرحله‏ى شاگرد تنزل پيدا كرده‏ايم؛ يك مدت هم شاگرد بسيار تنبل بوديم! اما امروز مشغول حركتيم و بايستى پيش برويم؛ بخصوص در زمينه‏ى علوم پايه كه در حقيقت پايه‏ى نظرى هر تحرك علمى و هر فناورى پيشرفته است؛ من تأكيد كرده‏ام و ميكنم. و البته در كنار اين توجه يافتن و سمتگيرى دانش، بايد به سوى عمل و كاربردى كردن و نيازهاى كشور را در نظر گرفتن و در آن جهت حركت كردن، توجه داشته باشيم. اين نكته‏ى دوم كه بايد به اين اهميت داد. البته خوشبختانه امروز كه ما در هر اجتماع دانشگاهى و دانشجويى شركت ميكنيم، مى‏بينيم صحبت نهضت توليد علم و نهضت نرم‏افزارى را خيلى خوب تكرار ميكنند؛ اين حالا به يك عرفى تبديل شده است. اما حالا بايد ما به معناى حقيقى كلمه، اين را دنبال كنيم كه تحقق پيدا كند. علم را بايد برويانيم؛ اين چيزى نيست كه بدون مديريت كردن و سرمايه‏گذارى، به خودى خود به طور مطلوب صورت بگيرد.
نكته‏ى بعدى، مسئله‏ى بنياد نخبگان است - كه به نظرم الان بيش از دو سال است كه ما اين را مطرح كرديم كه يك چنين چيزى به وجود بيايد - كه ظاهر قضيه اين است كه يك بنياد و يك مؤسسه است يا يك اداره است؛ ليكن باطن قضيه اين است كه چنانچه يك چنين نهادى در كشور به وجود بيايد، به اعتقاد ما، فضاى علمى كشور و چهره‏ى علمى دانشگاهها و پژوهشگاهها يك تغيير اساسى خواهد كرد. دلگرمى محقق و پژوهشگر و اهل علم، اساسِ كار است. همچنان كه در جنگهاى نظامى، روحيه از همه چيز مهمتر است، در محيط علمى هم همين معنا صادق است. اين روحيه احتياج به يك تمركز در تصميم‏گيرى و برنامه‏ريزى و اقدام دارد كه اين را ما در عنوان بنياد نخبگان تجسّد بخشيديم.
نكته‏ى بعدى اين است كه ما فارغ‏التحصيلان مقاطع مختلف دوره‏هاى تحصيلات تكميلى را بايد در دانشگاهها و مراكز پژوهشى حتماً وارد كنيم. اين كار برنامه‏ريزى ميخواهد. اين جوان، با استعداد، با شور و با شوق تا اينجا دويده و به اينجا رسيده - حالا مقطع دكترا يا فوق ليسانس - حالا بعد كه به اينجا رسيد، بماند متحير كه چه كار بكند؛ اين نبايد اتفاق بيفتد. بايد براى جذب اينها برنامه‏ريزى كرد. خيلى از اينها مسئله‏شان ماديات هم نيست. اهل علم مايل است كه بتواند كار علمى بكند. اين خبرى كه الان وزير محترم گفتند كه كارگاههاى تحقيقاتى و آموزشى را توسعه داده و پولى برايش گرفته‏اند، واقعاً من را خوشحال ميكند؛ اين كار لازم است. يا اين پاركهاى علمى و فناورى - كه حالا بعد به آن هم اشاره خواهم كرد - كه در كشور راه افتاده، كارهاى خوبى است؛ اما كم است. بايد روى اينها متمركز شد و كار كرد. بايد تلاش كرد اين اتفاق نيفتد كه اين جوان را كه حالا تا اينجا با شوق و ذوق دويده، به خيال اينكه حالا يك كارى خواهد شد، ببيند كه هيچ كارى دستش نيست و هيچ مسئوليتى به گردنش نيست - مسئوليت ادارى مورد نظر من نيست، مسئوليت علمى؛ يعنى كار و تلاش علمى كه او را خرسند و خوشحال كند - عده‏اى از جوانها به اينجا آمدند و در اين حسينيه در مورد برنامه‏هاى هسته‏اى ما نمايشگاه گذاشتند و غرفه‏هاى گوناگونى درست كردند كه بنده اين بخشهاى مختلف را ببينم؛ من چند ساعت اين غرفه‏ها را ديدم. يكى از چند نكته‏ى بسيار برجسته و خوشحال‏كننده‏اى كه بنده را متوجه خودش كرد، اين بود كه من ديدم اين جوانها - غالباً شايد صدى نود جوانها بين بيست و سى ساله بودند - احساس اشتغال، احساس كار كردن و احساس هويت علمى و عملى ميكنند. اين، چيزِ خيلى باارزش و مهمى است. ما بايد اين احساس را در كل مجموعه‏ى جوانان و دانشجويانى كه مقاطع مختلف دوره‏هاى تحصيلاتى تكميلى را ميگذرانند، به وجود بياوريم؛ اينها هم رشد ميكنند، هم فايده ميدهند. درخت جوانِ بهره‏دهى است؛ هم ميوه ميدهد و هم خودش دارد رشد ميكند. پيشنهادى كه دوستان در گزارششان مطرح كردند، پيشنهاد اجرايى است. من در مورد پيشنهادهاى اجرايى نظرى ندارم: مثلاً دانشگاهها بعضى از اين دانشجويانى را كه در اين كار مشغول هستند و مقاطع و دوره‏هايى را ميگذرانند، آنها را بورسيه كنند تا اينها لااقل مشكلات زندگى و مادى نداشته باشند. البته من تصورم اين است كه اگر چه مشكلات مادى اهميت دارد؛ اما تنها امر مهم، مشكلات مادى نيست.
يك نكته‏ى ديگر كه اشاره‏اى هم در صحبتهاى آقايان بود، مسئله‏ى ملاك ارتقاء اعضاى هيئتهاى علمى است. اين ملاكها چيست؟ خوب، حالا مقاله و مجلات آى.اس.آى و اينها، همه حرفهاى خوب و درستى است؛ ليكن اينها تنها ملاك نباشد. حالا خود اين مقالات درج‏شده‏ى در مجلات آى.سى.آى هم هميشه ملاك نيست. آن‏چنان كه اهل فن و افراد مطلع به بنده گزارش ميدهند، اينها سطوح مختلفى دارد و آن‏چنان نيست كه صرف اين معنا يك ملاك دائمى به حساب بيايد؛ ليكن ملاكهاى ديگرى هم وجود دارد: مثلاً فرض كنيد پرورش دانشجو. استادى كه در دانشجوپرورى و شاگردپرورى و به ثمر رساندن شاگرد، از خودش يك كار درخشانى نشان ميدهد، يا نظر نوى در مسائل علمى و دانشگاهى ابراز ميكند؛ ملاكِ ارتقاء است. اين ملاكهاى گوناگون را مى‏شود تدوين كرد و ملاك ارتقاء اعضاى هيئتهاى علمى قرار داد.
يك نكته‏ى ديگر، مسئله‏ى توازن نگاه رؤساى اين بخش علمىِ شما به رشته‏هاى علمى است، كه اين تابعِ همان نقشه‏ى جامعى است كه اول عرض كرديم. اگر آن نقشه‏ى جامع مطرح بشود و وجود داشته باشد، طبعاً نگاه به رشته‏هاى گوناگون، يك نگاه متوازنى خواهد بود. اين‏طور نيست كه ناگهان براى مدتهاى متمادى بعضى از علوم به انزوا و حاشيه بيفتند و بعضى از علوم هم مثل برخى از رشته‏هاى پزشكى يا مهندسى پُردرآمد، ناگهان اهميت پيدا كنند و درجه‏ى اول بشوند و بسيارى از رشته‏ها در انزوا قرار بگيرند؛ مثل بعضى از رشته‏هاى علوم انسانى و رشته‏هاى مربوط به علوم پايه كه سالهاى متمادى در اين كشور در انزوا قرار گرفته‏اند كه اگر كسانى تحقيق و دنبال كنند، احتمال دارد سرنخهاى سوء نيت هم در اين مسئله پيدا بشود.
ببينيد ما به پزشك، مهندس و اين علما و فنانين خدماتى و اجرايى نياز داريم. يك پزشك مثل آب، هوا و نان براى انسان لازم است، و همين‏طور برخى از رشته‏هاى ديگر؛ در اين هيچ شكى نيست. من اين‏طور رشته‏ها را - كه زندگى روزمره‏ى مردم متوقف به اينهاست - به آن پولى تشبيه كردم كه انسان در جيبش ميگذارد كه برود خرج كند. يك جامعه اين پول، اين ثروت، اين پزشك و اين مهندس را براى توى جيبش لازم دارد كه بتواند خرج و زندگى كند؛ اما اين پول، سرمايه نمى‏شود. اگر بخواهيد اين پول براى شما ماندگار شود، به يك سرمايه‏ى پولساز احتياج داريد كه پشتوانه‏ى اين پول باشد. همه‏ى زندگى كه همين پول امروزِ ما نيست؛ اين، آن رشته‏هاى پشتيبانى‏كننده و اساس تشكيل دهنده را احتياج دارد كه علوم پايه از اين قبيل است. اينها مدتها در اين كشور فراموش شد و سراغ همان رشته‏هايى رفتند كه حكم پول توجيبى را براى خرج روزمره‏ى يك كشور دارد. اگر كسى اينها را دقت كند، ممكن است رگه‏هاى سوءنيت را هم در اين كار پيدا كند. من ميگويم نگاه به رشته‏هاى علمى بايد نگاه متوازن و برخاسته‏ى از آن نگاه كلى باشد. مثلاً يك مدتى واقعاً علوم انسانى در كشور ما مغفولٌ‏عنه واقع شد؛ مدتى ادبيات فارسى - هويت ملى ما به زبان و خط ماست - اصلاً مورد غفلت و بى‏اعتنايى قرار گرفت؛ و خيلى چيزهاى ديگر. اين، نبايد اتفاق بيفتد.
نكته‏ى بعدى، اين است كه در كلمات و اظهارات ما تكرار ميشود كه بايد در دانشگاه به رشد كيفى دست پيدا كنيم؛ من اين را قبول دارم، ليكن اين به معناى نفى رشد كمّى نباشد. ما رشد كمّى هم لازم داريم. ما از زياد شدن دانشگاه و مركز تحقيقات و پژوهشگاه، به هر اندازه‏اى كه باشد، حالا حالاها سود خواهيم برد. توجه بكنيد كه در چشم‏انداز بيست ساله، حد ما رسيدن به رتبه‏ى اول علمى در منطقه است. اين همچنان كه به حركت كيفى و صيرورت احتياج دارد، به حركتهاى كمّى و توسعه‏ى كمّى هم احتياج دارد؛ افزايش دانشجو، افزايش مراكز دانشجويى، افزايش مراكز تحقيقاتى و چيزهايى كه در اين زمينه روزبه‏روز پيش مى‏آيد و بايستى به اينها رسيد. بايد به حد نصابى برسيم كه تأمين كننده‏ى سند چشم‏انداز باشد.
يك نكته‏ى ديگر كه اين هم در واقع دنباله‏ى همان سخن نقشه‏ى جامع است، اينكه رشد علمى كشور يك فرايند است. دانشگاه يك جزيره‏ى جدا از قبل و بعد خود نيست. براى اينكه ما بتوانيم رشد علمى كشور را به معناى حقيقى كلمه تأمين بكنيم، اين فرايند را بايستى تضمين بكنيم؛ يعنى از دبستان، تا بعد از مقاطع عالى دانشگاهى. بعد از مقاطع عالى دانشگاهى، مراكز تحقيقاتى و پيشرفتهاى تحقيقاتى و ارتباط با صنعت و پيشبرد فناورى در كشور و پديد آوردن جهشهاى فناورى در بخشهاى مختلف كشور است كه اينها به بعد از مقاطع بالاى دانشگاهى مربوط ميشود؛ اما بايد از دبستان شروع بشود. اين كار، تنها كار وزارت آموزش عالى و وزارت بهداشت هم نيست؛ اين كار، كار دولت است؛ كار شوراى عالى انقلاب فرهنگى است؛ كار مجامع تصميم‏گير و سياست‏ساز است. البته من در اين زمينه با وزارت آموزش و پرورش حرف ويژه‏اى دارم كه حالا اين در رابطه‏ى با آنهاست، كه آنها هم در خود آموزش و پرورش در اين زمينه مشكلاتى دارند و بايد تأمين بشود؛ اما با نگاه مشترك، آموزش و پرورش و آموزش عالى و آموزش پزشكى و حتّى برخى از بخشهاى ديگر بايد در اين زمينه همكارى كنند تا بتوانند اين فرايند را ترسيم كنند. ما كودك خودمان را بايد از آغاز براى ذهن مولّد، ذهن سازنده و ذهن مبتكر آماده كنيم؛ نه مثل آنچه كه ما را بار آورده‏اند، كه بنشينيم تا يك چيزى از بيرون بيايد و به دست ما بدهد و ما هم در حد همت خودمان از آن استفاده بكنيم. اين به ميزان زيادى به تربيتهاى علمى و ذهنى اوليه ارتباط دارد كه به دبيرستان و دبستان و مراكزى اين‏چنينى مربوط ميشود. برنامه‏هاى علمى و درسى آنها بسيار مهم است.
نكته‏ى بعدى، مسئله‏ى ارتقاى رتبه‏ى علمىِ حقيقىِ اساتيد است؛ و به روز بودن اساتيد. بايد ما ترتيبى بدهيم - حالا كار اجرايى و برنامه‏ريزى‏اش به عهده‏ى آقايان است - كه استادِ ما وقت مطالعه كردن داشته باشد. استادى كه مثل بعضى از روضه‏خوانها در دهه‏ى محرم از اين مجلس به آن مجلس؛ «دو كلمه و دعايتان بكنم!»؛ از اين دانشگاه به آن دانشگاه، از آن دانشگاه به اين دانشگاه، اين استاد نميتواند دستگيرِ دانشجو باشد. خود اساتيد - من با اساتيد سالى يكى دو بار جلسه دارم؛ شايد بعضى از آقايان هم در آن جلسات بوديد و بعضى هم در تلويزيون ديديد - به اين معنا مذعن‏اند و قبول دارند كه اين كمبود كار و مشكل آنهاست. البته تلاش معاش است و تقريباً ميشود گفت كه چاره‏اى هم ندارند؛ اما بايد شما اين را تأمين كنيد. عرض كردم، مسئولان اين بخش شماها هستيد. به شما بايد گفت: اين را بايد دنبال كنيد، برايش فكر كنيد. استاد براى دانشجو بايد وقت بگذارد؛ استاد بايد در اتاقش بنشيند تا دانشجو بيايد از او بپرسد و حرف بزند. نه اينكه بيايد مثل معلم دبستان يا دبيرستان، در كلاس يك درسى بدهد و بعد هم گچ را بيندازد و خداحافظ! اينكه فايده‏اى ندارد. بايد براى دانشجو وقت بگذارد و وقت مطالعه داشته باشد؛ بنشيند مطالعه كند. واقعاً استادى كه مطالعه نكند، درسش پوچ در مى‏آيد. حالا حُسن درسهاى حوزوى و طلبگىِ ما اين است كه اگر استاد بى‏مطالعه بيايد و بى‏ربط حرف بزند، فردا ديگر شاگرد پاى درس او نمى‏آيد. بعد از مدتى درسش از صد نفر به پنجاه نفر و بيست نفر ميرسد و گاهى هم تعطيل ميشود؛ اما دانشگاه اين‏طور نيست؛ اين شاگرد بيچاره مجبور است كه به اين كلاس بيايد و مجبور است اين واحدها را با اين استاد بگذراند و منتظر نمره‏ى او هم هست و نميتواند به او جسارتى هم بكند. پس از اين جهت، اين عيب دانشگاه است و اين حُسن حوزه است. بالأخره شما كارى كنيد كه استاد بتواند خودش از لحاظ علمى و سطح دانش خود، ارتقاء پيدا كند.
نكته‏ى بعدى، مسئله‏ى تربيت و فضاى دينى و فرهنگى در دانشگاههاست؛ اين بسيار چيز مهمى است و كشور به اين مسئله احتياج دارد. گويى اين‏طور باور شده كه اگر كسى يا جوانى به دانشگاه آمد، بايد از لحاظ رتبه دينى و فرهنگى تنزل كند و از دانشگاه بيرون بيايد! چرا عكس اين قضيه اتفاق نيفتد؟ دانشگاه طورى باشد كه وقتى جوان فارغ‏التحصيلِ دبيرستان به دانشگاه آمد و از آن بيرون آمد، از لحاظ عمق دينى و رعايت دينى و اخلاق دينى پيشرفت كرده باشد؛ اين را اصل قرار بدهيد؛ اين بايد بشود. كجا بهتر از دانشگاه و زمينه‏ى بسيار نورانى دل دانشجويان جوان؟ شما مى‏بينيد امروز چقدر تلاش ميشود كه جوانان ما را از دين و از مظاهر دينى دور كنند. شما دانشگاه ما را ببينيد؛ آن اعتكافش است و آن نماز جماعتش است. به من يك گزارشى از نماز جماعت دانشگاهها دادند؛ متوسط حضور دانشجويان در نماز جماعت در دانشگاهها از همه‏ى جاى كشور بيشتر است؛ البته غير از صحنهاى مطهر و مسجد گوهرشاد و آن جايى كه زوّارى هست. اما مثلاً كوچه، بازار، خيابان و مسجد محله كه مركز متدينهاست، دانشجويان دانشگاهها بيشتر از آنها در نماز جماعت شركت ميكنند. اين، خيلى حرف مهمى است. و اين كه از دانشجوها هم در اعتكافها - آنهايى كه در مساجد دانشگاهها يا در مساجد ديگر هستند - شركت ميكنند. دل دانشجو، دل خيلى خوبى است؛ ما بايد به حال دانشجو غبطه بخوريم؛ يعنى بنده كه غبطه ميخورم. دلهاى پاك و نورانى، آن وقت همراه با معرفت؛ اين ديگر آن جوان عوام هيچ چيز ندان نيست. دل او با نور علم هم روشن است، آن وقت پاك و صاف هم هست. بايد كارى كنيم كه عوامل دوركننده‏ى جوان از محيط دينى و تربيت دينى و اخلاق دينى كم اثر بشود. همه يك‏جور نيستند و خانواده‏ها و پدر و مادرها مختلف هستند و تأثيراتى هم هست. كارى كنيم كه اين تأثيرات به حداقل برسد.
ذهن جوان دانشجو، ذهن پرسشگرى است؛ اين خيلى چيز خوبى است. بعضى خيال ميكنند اين نقطه‏ى ضعف است؛ نه، اين نقطه‏ى قوّت است. گاهى اين‏قدر از ما نمى‏پرسند كه دلمان ميگيرد؛ ميگوييم بپرسند تا بتوانيم يك چيزى را بگوييم. دانشجو بايد بپرسد، تا آنچه را كه ميشود گفت، به او بتوان گفت. بهترين كسانى كه ميتوانند در مسائل دينى، اعتقادى، سياسى، معرفتى، توحيدى، پرسشگرى كنند، جوانانِ دانشجو هستند. با اين زمينه و استعداد، ما بايستى براى محيط دينى دانشجو و فضاى تربيتى، دينى و فرهنگى دانشگاهها تلاش كنيم. در همين زمينه، مسئله‏ى اعتماد به نفس ملى را - كه حالا چون متداول است، ميگويند غرور ملى؛ چون كلمه‏ى غرور، كلمه‏ى قشنگ خوش‏معنايى نيست؛ اما حالا متداول است. مراد همان احساس افتخار و اعتماد به نفس ملى است - بايد در دانشجو زنده كرد. ما از اول، درسهايمان اين‏طور بوده كه اسم دانشمند يونانىِ قديم - طالس فرض بفرماييد - تا دانشمندان گوناگون غربى در قاعده‏ى هندسه يا در فرمول شيمى را مى‏شناختيم؛ و همين‏طور دانشمندان ديگر را تا امروز؛ اما به قدر يك تاريخ علم‏نويس مانند «جرج سارتُن» - من سى چهل سال پيش، هم كتاب «پير روسو» را كه تاريخ علوم است، هم كتاب «جرج سارتن» را ديده بودم - كه دوره‏هاى علمى اسلامى را تقسيم ميكند به دوره‏ى جابربن‏حيان، دوره‏ى خوارزمى و دوره‏ى فلان، دانشمندان خودمان را نمى‏شناسيم! دانشجوى ما آنها را نمى‏شناسد، ولى آنها مى‏شناسند! خيام را به عنوان يك دانشمند و يك رياضى‏دان بزرگ در دنياى غرب مى‏شناسند؛ اما دانشجوى ما خيام را مثلاً با كوزه‏ى گلىِ مى مى‏شناسد؛ اگر هم بشناسد. نميداند خيام كه بوده است. ببينيد اينها موجب ميشود كه آن اعتماد به نفس ملى از دست برود و دانشجوى ما سابقه‏ى علمى، گذشته‏ى علمى و ميراث عظيم علمى خودش را نشناسد و افتخارات علمى خودش را در گذشته نداند. اين از جمله‏ى كارهايى است كه بايد حتماً در محيط دانشگاه انجام بگيرد. درس ميگذاريد، رشته ميگذاريد، تبليغات ميكنيد، هر كارى ميكنيد، من نميدانم، اين كار بايد بشود.
يك نكته‏ى ديگر، مسئله‏ى جريانهاى دانشجويى است. حركت سياسى دانشجويان و كار سياسى در دانشگاهها چيز مثبتى است. من سالها پيش در همين حسينيه، يك جمله‏اى گفتم كه آن وقت بعضى از مسئولان هم گله‏مند شدند. آن جمله راجع به تحرك سياسى دانشجويان در دانشگاهها بود؛ اين لازم است؛ نه فقط براى اينكه دانشجو تخليه بشود. بعضى خيال ميكنند كه تحرك سياسى دانشجويان در دانشگاهها، فقط فايده‏اش اين است كه اين جوان يك خُرده تخليه بشود؛ نه، اين جوان را ما براى فرداى اداره‏ى كشور لازم داريم. اين بايد سياست را بفهمد؛ مغزش در زمينه‏ى سياست، مغز پخته و كارآمدى باشد؛ والّا فريبش ميدهند و زمينش ميزنند. خوب، اين لازم است؛ منتها آنچه كه لازم است، قدرت تحليل و فهم سياسى است؛ آن چيزى كه متأسفانه جريانهاى سياسى بيرون از دانشگاه - كه دائم براى پيشبرد مقاصد سياسى خودشان به دانشگاهها دست‏اندازى كردند - مطلقاً به اين توجه نكردند. همان استثمارى كه ما مدتهاى طولانى در زمينه‏ى اقتصاد و فرهنگ و سياست و ... دچارش بوديم، متأسفانه جريانهاى سياسى، بخصوص در اين چند سال اخير، اين را نسبت به دانشجو در دانشگاه اعمال كردند. اين، غلط است؛ ليكن بايد فكرى بكنيد تا اين جريانهاى سالم دانشجويى - چه انجمنها، چه بسيج، چه تشكلهاى گوناگون ديگرى كه بحمداللَّه امروز تشكلهاى دانشجويى خوبى در دانشگاه هست - در كنار حركت فكرى علمى، به سمت يافتن قدرت تحليل سياسى كشانده شوند. قدرت تحليل كه نبود، انسان فريب تحليلِ فريبگرِ بيگانه را ميخورد. در دنياى سياست هيچ‏كسى صريحاً نمى‏آيد بگويد كه من ميخواهم به تو ظلم كنم؛ نه به يك ملت، نه به يك شخص؛ اين‏طور كه نميگويند. مى‏آيند با «مغالطه‏هاى سياسى» كارى ميكنند كه بتوانند بر او تسلط پيدا كنند. درست مثل مغالطه‏هاى فلسفى، ذهن طرف را با يك چشم‏بندى علمى - در واقع يك تردستى - منحرف ميكنند. يك مغالطه‏ى سياسى درست ميكنند، ميخ خودشان را ميكوبند. ما بايد كارى كنيم كه اين جوان ما بتواند مغالطه را بشناسد؛ كما اينكه در فلسفه و منطق، شناخت مغالطه يكى از هنرهاست. ما بتوانيم جوان خودمان را آشنا كنيم به اينكه مغالطه چيست، تا بتواند مچ مغالطه‏كننده را بگيرد. بگويد اين قضيه‏اى كه درست كردى، اينجايش اختلال و اشكال دارد. قدرت تحليل سياسى اين است؛ بايستى اين را در جوان به وجود آورد.
نكته‏ى بعد مسئله‏ى تحقيقات است، كه حالا چون زياد تكرار شده، به آن درست توجه نميشود؛ مثل اين اذكار عبادى كه آدم تكرار ميكند و همين‏طور عادت ميكند، در حالى كه ذهن انسان جاى ديگر است! در برنامه‏ى چهارم، تا سه درصد توليد ناخالص را براى بودجه‏ى تحقيقات در نظر گرفته‏اند. از قبل گفتند بايد تا آخر برنامه‏ى چهارم، بودجه‏ى تحقيقات به سه درصد برسد. در سال گذشته هم - به نظرم يا آخر 83 بود يا اوايل 84 - كه در اينجا و در جمع اساتيد صحبت بودجه‏ى تحقيقات شد، يك نفر گفت بودجه تحقيقات فلان درصد شده، من گفتم نه، به يك درصد رسيده و تا آخر امسال هم به يك‏ونيم درصد خواهد رسيد؛ اما اخيراً به من گزارش دادند كه شش‏دهم درصد شده است! حالا ظاهراً همه‏ى همان شش‏دهم را هم نداده‏اند؛ چهل‏وپنج صدمِ درصد داده‏اند! اينكه نميشود. اولاً آن برنامه‏ى پنج‏ساله، برنامه و قانون است، بايد تحقق پيدا بكند؛ تخلف از برنامه، تخلف از قانون است؛ وانگهى اين حيات آينده‏ى كشور است. اين همه راجع به علم و توليد علم و تحقيقات و اين مسائل حرف ميزنيم، آن وقت بودجه‏ى تحقيقات كشور، اعتباراتش داده نشود، كم بشود، بى‏اعتنايى بشود؛ اين نمى‏شود. خوب، حالا ما يقه‏ى چه كسى را بگيريم؟ اگر به آقاى رئيس‏جمهور بگوييم، ميگويد در دولت مطرح كنند. بايد يقه‏ى همين دو تا آقايان وزير را بگيريم! و از اينها بخواهيم كه در دولت اين مسئله را دنبال كنند؛ يعنى حقيقتاً اين مسئله‏ى تحقيقات، قضيه‏ى كوچكى نيست.
يك نكته‏ى ديگر، مسئله‏ى نسبت دانشجويان دوره‏هاى تحصيلات تكميلى به كل دانشجويان است. شنيده‏ام اين نسبت خيلى پايين است. آن‏طور كه به من گزارش كرده‏اند، اين نسبت شش درصد است. اين، پايين است. طبق نظر افراد صاحب‏نظر، اين نسبت بايد به حدود سى‏درصد برسد؛ روى اين كار بشود. بنابراين براى اينكه بتوانيم اين دانشجويان را به اين نسبت برسانيم، ما به تكثير مراكز تحصيلات تكميلى و پديد آوردن رشته‏هايى كه نداريم، احتياج داريم. اين نسبت را بايد حفظ بكنيم؛ اين هم مهم است.
پاركهاى علم و فناورى هم كه اخيراً چند سالى است كه دارد انجام ميگيرد، كار خوبى است. آن‏طور كه سه چهار سال پيش دوستانى در اين زمينه‏ها براى من شرح و گزارش دادند، كار بسيار خوبى است. البته شنيده‏ام از اين حدود ده پارك علمى و فناورى در كشور، دو، سه تا بيشتر فعال نيست و بقيه متوقف است. اين هم جزوِ كارهاى خوب است كه مسئولان مربوط، به اين مسائل توجه كنند.
اين حرفها را بايد بگوييم، تكرار بكنيم و اينها را فقط موعظه هم تلقى نكنيد. من خواهشم از رؤساى دانشگاهها و رؤساى مراكز تحقيقاتى و هم از آقايان وزرا و هيئت‏رئيسه‏هاى وزارتخانه‏ها كه اينجا تشريف داريد، اين است كه، سخنانى كه ما به شما عرض كرديم، موعظه نيست و اين‏طور نيست كه يك منبر رفتيم و حالا يك تذكراتى داديم؛ نه، اينها اجرائياتى است كه لازم‏الاطاعه و لازم‏الاجراست. بايد اين كارها را بكنيد. اگر نكرديد، در قانون مجازات معينى ندارد كه بگويند چنانچه اين كار انجام نگرفت، فلان وزير يا فلان مسئول، بايد مجازات بشود؛ اما مجازات سخت‏ترى دارد و آن قضاوتهايى است كه درباره‏ى شما خواهد شد. قضاوت ما امروز در مورد آن كسانى كه دانشگاههاى ما را از آغاز پيدايش با بافت غيربومى و غيرناظر به نگاههاى ملت و كشور تشكيل دادند و ما را به اينجا رساندند و به اين انحطاط ما را كشاندند، چيست؟ چنانچه كوتاهى كنيم، آن‏وقت يك چنين قضاوتى در مورد ما خواهد بود. مجازات ما از مجازاتى كه حالا در قانون براى يك جرم مشخص تعريف كرده باشند، سخت‏تر است. ان‏شاءاللَّه موفق و مؤيد باشيد.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار شركت كنندگان در همايش كنفرانس وحدت اسلامی
30/ 5/ 85
بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

به همه‏ى برادران و خواهرانى كه تشريف داريد، خوش آمد عرض مى‏كنم و مبعث حضرت ختمى مرتبت، رسول اعظم و مطلع نورانيت تاريخ بشر را تبريك عرض مى‏كنم. همچنين به همه‏ى شما و همه‏ى مسلمانان، پيروزى درخشان برادرانمان در لبنان در مقابله‏ى با رژيم صهيونيستى را، كه در حقيقت پيروزى اسلام بود، تبريك عرض مى‏كنم.برادران ما در جنوب لبنان و در مقابله‏ى با متجاوزان صهيونيست، خط مقدم امت اسلامى بودند.

اين جلسه، بسيار جلسه‏ى مهم و با عظمتى است. شما از مجموعه دنياى اسلام در اين‏جا گرد آمديد. بدون شك آينده‏ى دنياى اسلام را بايد از برنامه‏هاى زبدگان دنياى اسلام شناخت؛ زبدگان علمى و زبدگان دينى و زبدگان سياسى. اين جمع و جماعتهاى برجسته‏ى دنياى اسلام اگر با نگاه حقيقت‏بين و دردشناس به امت اسلامى نگاه كنند و دنبال علاج باشند، امت اسلامى آينده‏ى خوبى خواهد داشت. اگر ما وظايف خودمان را نشناسيم، يا به آن عمل نكنيم، باز هم سالهاى طولانى دنياى اسلام به همان دردهايى كه امروز دچار آن هست، دچار خواهد بود. وظيفه‏ى ما سنگين است.

موضوع بحث شما اقليت‏هاى اسلامى در كشورهاى غيراسلامى است. البته موضوع مهمى است و جاى آن هست كه درباره‏ى اين موضوع، مجمع تقريب و برجستگان دنياى اسلام فكر و برنامه‏ريزى كنند. من از آنچه كه در اين زمينه شما انجام داديد، تقدير مى‏كنم؛ وليكن نكته‏اى را مى‏خواهم عرض بكنم و آن، اين است كه مسئله‏ى اول ما در دنياى اسلام، «وحدت امت اسلامى» است. اگر ما بتوانيم بر كيد دشمن فائق بياييم و نقشه‏ى او را در ايجاد اختلاف خنثى كنيم، بسيارى از مشكلات ما برطرف خواهد شد. مشكل اقليت‏هاى اسلامى هم از جمله‏ى اين مشكلاتى است كه برطرف خواهد شد.

ما دچار يك بيمارى مهلكى هستيم كه بايد همت كنيم و اين بيمارى را از خودمان دفع كنيم. اختلافات بين دنياى اسلام و ناهماهنگى‏ها و دامن زدن به دشمنى‏ها، بيمارى بسيار خطرناكى است. و من به شما عرض كنم كه اگر در طول زمانهاى گذشته اين بيمارى به طور طبيعى در جسم دنياى اسلام و امت اسلامى وجود داشت، امروز دستهاى سياسى بشدت به دنبال تشديد اين بيمارى هستند. ما نمونه‏هاى آن را در دنياى اسلام داريم مى‏بينيم، كه انسان به خود مى‏لرزد. ما از دشمنهاى بيرونى نمى‏ترسيم. هيبت امريكا و قدرتهاى استكبارى تا حالا ما را دچار ترس و ترديد نكرده؛ لشگركشى‏هاى خصمانه، تبليغاتى و سياسى و نظامى و اقتصادى ما را مطلقاً در موضع انفعال قرار نداده و قرار نخواهد داد؛ اما از اين بيمارى درون دنياى اسلام، ما به خودمان مى‏لرزيم و مى‏ترسيم. اين را علاج كنيد.

از وقتى پرچم اسلام در ايران بلند شد و جمهورى اسلامى با هدف تحقق بخشيدن به اهداف اسلامى تشكيل شد، دشمنان اسلام نقشه‏ى اختلاف را با دقت طراحى كردند و دنبال مى‏كنند؛ چون وقتى مسلمانها احساس شرف و عزت كردند، وقتى ديدند مى‏شود پرچم اسلام را بلند كرد، وقتى روح هويت اسلامى در آنها بيدار و زنده شد، وقتى توده‏هاى مسلمان شعار اسلام را در همه‏جا سر دادند، فهميدند كه خطر براى منافع استكبار در اين منطقه‏ى عظيم اسلامى، خطر جدى است و منافع متجاوزانه‏ى آنها تهديد مى‏شود.

دنياى اسلام، تقريباً با يك ميليارد و نيم جمعيت، با امكانات فراوان اقليمى و جغرافيايى و طبيعى و انسانى و سرمايه‏هاى بى‏نظيرى كه در اختيار دارد، مى‏تواند يك مجموعه عظيم و متحد را تشكيل بدهد. امروز بيش از دويست سال است كه كيسه‏ى استعمار غربى از اين منطقه پيوسته پُر مى‏شود؛ چه در دوران استعمار، چه در دوران استعمار نو، چه در دوران جديد، به شكلى اين منطقه در خدمت اهداف سياسى دنياى استكبار بوده، كه در رأس آن امريكاست. اگر امت اسلامى وحدت خود را به دست بياورد، اگر قدرت اسلامى به معناى حقيقى كلمه خود را نشان بدهد، اگر استقلال اسلامى، استقلال حقيقى، در اين مناطق به معناى واقعى كلمه تحقق پيدا كند، تسلط و سيطره‏ى اقتصادى و سياسى و فرهنگى دشمن قطع خواهد شد. اينها به اين راضى نيستند و با همه‏ى وجود تلاش مى‏كنند اين اتفاق نيفتد. راهى كه آنها پيدا كردند،ايجاد اختلاف است و اين بيمارى متأسفانه در جسم دنياى اسلام نفوذ كرده. من از شما درخواست مى‏كنم به اين مسأله به طور جدّ بينديشيد.

ما اسم وحدت اسلامى را خيلى مى‏آوريم و همه دم از وحدت اسلامى مى‏زنيم؛ همه دم از برادرى اسلامى مى‏زنيم؛ در عمل هم مجموعه‏اى از زبدگان دنياى اسلام، حقيقتاً احساس برادرى مى‏كنند - الان در اين جلسه، روح برادرى و اخوّت موج مى‏زند - ما همه يكديگر را از خود مى‏دانيم و بين خودمان فاصله‏اى قائل نيستيم. اين، واقعيتى است؛ اما ما نماينده و نشان‏دهنده‏ى واقعيتهاى دنياى اسلام در صحنه‏ى سياست، در صحنه‏ى حكومتها،در ميان توده‏هاى مردم، به معناى واقعى كلمه، نيستيم. دشمنان بذر اختلاف را در بين امت اسلامى مى‏پاشند و سياسيون ناخالص، تعصبهاى غلط، نديدن آفاق بلند دنياى اسلام و محدود شدن در ظرفهاى كوچك، زمينه رشد اين تعصبهاست.

بعضى از دوستان به عراق اشاره كردند. ببينيد در عراق چه اتفاقى دارد مى‏افتد. امروز در عراق، در برخى از كشورهاى ديگر، كسانى از برادران سنى و شيعه در مقابل هم قرار دارند و متقرباً الى‏اللَّه با هم دشمنى مى‏كنند! چرا؟ چه كسى اين انگيزه‏هاى باطل را در ميان اينها تزريق كرده؛ اينها كه از اسلام نيست. بياييد وحدت اسلامى را عملى كنيد و منشورى را كه همه‏ى علماى اسلام، همه‏ى روشنفكران دنياى اسلام، همه‏ى برجستگان سياسىِ با اخلاص دنياى اسلام آن را تأييد و تصديق كنند و براى عملى كردن آن تلاش كنند، تهيه كنيد، تا ديگر مسلمانى جرئت نكند متكلم به كلمه‏ى توحيد را كه در يك مذهب يا در يك جناح ديگر است، تكفير كند؛ تا برادران با هم باشند.

مراد ما از وحدت اسلامى، يكى شدن عقايد و مذاهب اسلامى نيست. ميدان برخورد مذاهب و عقايد اسلامى و عقايد كلامى و عقايد فقهى - هر فرقه‏اى عقايد خودش را دارد و خواهد داشت - ميدان علمى است؛ ميدان بحث فقهى است؛ ميدان بحث كلامى است و اختلاف عقايد فقهى و كلامى مى‏تواند هيچ تأثيرى در ميدان واقعيت زندگى و در ميدان سياست نداشته باشد. مراد ما از وحدت دنياى اسلام، عدم تنازع است: «ولاتنازعوا فتفشلوا». تنازع نباشد، اختلاف نباشد.

قرآن مى‏فرمايد: «واعتصموا بحبل اللَّه جميعاً ولاتفرّقوا». اعتصام به حبل‏اللَّه براى هر مسلمان يك وظيفه است؛ اما قرآن اكتفا نمى‏كند به اين كه ما را به اعتصام به حبل‏اللَّه امر كند، بلكه به ما مى‏گويد كه اعتصام به حبل‏اللَّه را در هيئت اجتماع انجام بدهيد؛ «جميعاً»؛ همه با هم اعتصام كنيد. و اين اجتماع و اين اتحاد، يك واجب ديگر است. بنابراين، علاوه بر اين كه مسلمان بايد معتصم به حبل‏اللَّه باشد، بايد اين اعتصام را به همراه ديگرِ مسلمانها و همدست با آنها انجام دهد. ما اين اعتصام را درست بشناسيم و آن را انجام دهيم. آيه‏ى شريفه‏ى قرآن مى‏فرمايد: «فمن يكفر بالطاغوت و يؤمن باللَّه فقداستمسك بالعروة الوثقى». اين، اعتصام به حبل‏اللَّه را براى ما معنا مى‏كند. تمسك به حبل‏اللَّه چگونه است؟ با ايمان باللَّه و كفر به طاغوت.

امروز طاغوت اعظم در دنيا، رژيم ايالات متحده امريكاست؛ زيرا صهيونيسم را او به وجود آورده است و آن را تأييد مى‏كند. امريكا جانشين طاغوت اعظم قبلى يعنى انگليس است. امروز تجاوز رژيم ايالات متحده و همفكرانش و همكارانش، دنياى اسلام را در وضعيت دشوارى قرار داده است و دنياى اسلام در پيشرفت خود، در موضعگيرى خود، در ترقى مادى و معنوى خود، زير فشار امريكا و همكاران و همفكران اوست. در همين تجاوز رژيم صهيونيستى به لبنان در اين يك ماه اخير - كه به اين حماسه بزرگ اسلامى از سوى حزب‏اللَّه منتهى شد و نصرت الهى بر اينها نازل شد - امريكا صريحاً وارد ميدان جنگ شد و فقط به حمايت زبانى و مالى و سياسى اكتفا نكرد و براى رژيم صهيونيستى تسليحات فراهم كرد، فرستاد و كمك كرد. در واقع اين جنگ را امريكاييها خواستند و آنها شروع كردند. امروز طاغوت اعظم آمريكاييها هستند.

در بسيارى از بخشهاى امت اسلامى ايمان باللَّه هست؛ اما كفر به طاغوت نيست. كفر به طاغوت لازم است. بدون كفر به طاغوت،تمسك به عروه‏ى وثقاى الهى امكانپذير نيست. ما كشورها و دولتها و ملتها را به اين كه به جنگ با امريكا بشتابند، دعوت نمى‏كنيم؛ ما دعوت مى‏كنيم كه تسليم امريكا نشوند. ما دعوت مى‏كنيم كه با دشمن اسلام و مسلمين همكارى نكنند. يكى از اقسام همكارى نكردن همين است كه به وسوسه‏هاى آنها در زمينه‏ى وحدت امت اسلامى اعتنا نكنند و امت اسلامى را با اتحاد خودش حفظ كنند.

امروز به نظر ما مهمترين مسئله‏ى دنياى اسلام، مسئله‏ى اتحاد است. اگر اين اتحاد انجام شد، ما پيشرفت علمى هم مى‏توانيم پيدا كنيم؛ پيشرفت سياسى هم مى‏توانيم پيدا كنيم. شما مى‏بينيد دشمنان دنياى اسلام چه فشارى بر روى مسئله انرژى هسته‏اى در ايران دارند. آنها مى‏دانند كه ما دنبال بمب اتم نيستيم. آنها از پيشرفت علم در اين كشور، از پيشرفت فناورى در يك كشور اسلامى ناراحتند. يك كشور اسلامى‏اى كه نشان داده كه تسليم سياستهاى امريكا نيست؛ نشان داده كه از امريكا نمى‏ترسد. اين كشور اسلامى بايد به پيشرفت مهمترين تكنولوژى امروز دنيا - يعنى تكنولوژى هسته‏اى - مجهز نباشد. آنها به خاطر اين، فشار را وارد مى‏كنند. البته ما تصميم خودمان را گرفته‏ايم. ملت ايران در طول بيست و هفت سال بعد از انقلاب، با تجربه فهميده است كه تنها راه خلاصى از كيد دشمنان، توكل به خدا و صبر در ميدان و مجاهدت است. ما اين راه را تا امروز رفته‏ايم و ثمرات شيرين آن را چشيديم و به حول و قوه‏ى الهى در ادامه هم همين راه را با قوت تمام خواهيم رفت، كه آثارش را هم مى‏بينيم.

برادران و خواهران عزيز! امروز دنياى اسلام در يك وضع استثنايى است. مى‏توان گفت قرنهاست كه اين فرصتى كه امروز دنياى اسلام دارد، گير دنياى اسلام نيامده است. امروز فرصت بسيار بزرگى در مقابل ماست؛ ملتهاى اسلامى بيدار شده‏اند، موج بيدارى اسلامى به زواياى دنياى اسلام كشيده شده، ملتهاى اسلامى به حقوق خودشان واقف شده‏اند و بسيارى از رهبران اسلامى - ولو تظاهر نكنند - در باطن خودشان سرشار از بغض و دشمنى با استكبارند، كه اين را ما مى‏بينيم. در بسيارى از كشورهاى اسلامى سران و رهبران و سياستمداران و مسؤولان، بسيار دلگير و ناراحت از رفتارهاى امريكا و قدرتهاى استكبارى هستند. اين، يك فرصت بزرگ براى دنياى اسلام است و از اين فرصت بايد استفاده كرد. يك وظيفه سياستمداران دارند، يك وظيفه هم رهبران فكرى و فرهنگى دارند. اين وظيفه‏ى دوم از وظيفه‏ى اول كم‏اهميت‏تر نيست. علماى اسلام، روشنفكران و اساتيد دنياى اسلام، متفكران برجسته‏ى دنياى اسلام، اين كسانى كه تريبونهاى مردمى در اختيار آنهاست و مى‏توانند افكار مردم خودشان را بسازند، وظيفه‏ى بزرگى دارند و بايد قدرت ملى، قدرت توده‏ى مردم در دنياى اسلام را بدرستى به آنها تفهيم كنند. چند قرن است - از اول دوران استعمار تا حالا - كه دستگاه استكبار خواسته است به ملتهاى مسلمان تفهيم كند كه از شماها كارى ساخته نيست؛ شماها توانايىِ مقابله‏ى با ما را نداريد. البته استعمار توانسته اين مسئله را در مدتى طولانى به جمع زيادى از مردم مسلمان بباوراند و خيانت بعضى از سياستمداران هم به اين كمك كرد. نتيجه‏ى اين باور غلط، گرفتاريهاى بزرگى شد كه در رأس آن، مسئله‏ى قدس شريف و مسئله‏ى فلسطين است.

الان نزديك به شصت سال است كه فلسطين، خانه‏ى اسلام، متضمن قبله‏ى اول مسلمانان، از دست مسلمانها، از دست صاحبان خودش، خارج شده و فلسطينى‏ها آواره در كشورها شده‏اند و يا در خانه‏ى خودشان، در زير فشار آن غاصب مدعى هستند كه با پُررويى تمام آنجا نشسته و دشمنان اسلام هم از طرف او را تأييد مى‏كنند. اين غصه‏ى بزرگ، اين مصيبت بزرگ، به خاطر اين به وجود آمد كه مسلمانها از توانايى‏هاى خودشان غافل بودند. اگر اين بيدارى‏اى كه امروز در دنياى اسلام هست، در دهه‏هاى 30 و 40 ميلادى وجود داشت، قضيه‏ى فلسطين اتفاق نمى‏افتاد و دولت غاصب انگليس، آن روز جرئت نمى‏كرد يك كشور اسلامى را يكجا از مردمش غصب كند و به يك بيگانه بسپارد. حالا امروز بايد از آنچه خسارت خورده‏ايم، بتدريج جبران كنيم. و اين كار با برنامه‏ريزى ممكن است؛ اين كار با عقل و تدبير ممكن است؛ اين كار با عزم راسخ ممكن است؛ ولى با ميل به انفعال و تسليم، هيچ وقت دنياى اسلام به اهداف خود نخواهد رسيد؛ با ترس از دشمن و بى‏اعتقادى به نيروى مردم، هرگز مقاصد دنياى اسلام و امت اسلامى برآورده نخواهد شد.

اين توده‏هاى ميليونى مردم كه در كشورهاى اسلامى مى‏بينيد، يك قدرت عظيمى است كه اگر اين قدرت فعال بشود، هيچ قدرت بيگانه‏اى در مقابل آن نمى‏تواند ايستادگى كند. نمونه‏اش همين اتفاقى است كه افتاد و خداى متعال حجت را بر ما تمام كرد. حادثه‏ى لبنان و پيروزى واضح حزب‏اللَّه كه حقيقتاً مصداق «كم فئةٍ قليلة غلبت فئةً كثيرة باذن اللَّه و اللَّه مع الصّابرين» بود، حجت را بر ما تمام كرد. البته دشمنان اسلام نيروى مردم را انكار كردند و سياستمداران را به نيروى ملتهاى خودشان بى‏اعتقاد كردند. به نظر ما يكى از بزرگترين هنرهاى امام راحل ما اين بود كه اين نيروى مردم را شناخت و آن را كشف كرد و از آن بهره گرفت؛ و به مردم اعتماد كرد.

وضع ايران قبل از پيروزى انقلاب، وضع خوبى نبود؛ مردم در حال بى‏تكليفى، دشمنان مسلط، اينجا پايگاه اسرائيل و استراحتگاه سران رژيم صهيونيستى، كه مى‏آمدند مى‏بردند، مى‏خوردند و استفاده‏ى سياسى و مالى مى‏كردند. آن روزى كه بعضى از كشورهاى عرب تصميم گرفتند كه از نفت عليه اسرائيل استفاده كنند، شاه ايران دل صهيونيستها را گرم كرد و گفت من به شما نفت مى‏دهم. وضع ايران در آن روز اين‏گونه بود و كسى اميدى نداشت؛ اما امام راحل ما (قدّس‏اللَّه نفسه‏الزّكيه) وقتى همت گماشت و بر اين مبارزه عزم كرد، هيچ نيرويى جز نيروى مردم نداشت. او به اين نيرو معرفت پيدا كرد؛ به اين نيرو تكيه كرد و خداى متعال هم كه همه چيز دست اوست - كه «و ما رميت اذ رميت و لكنّ اللَّه رمى» - دلها را منقلب كرد. وقتى دلها متوجه به اين حقيقت شد، نيروها به ميدان آمدند و قدرت رژيم طاغوتى و وابسته شاه متزلزل شد و نظام اسلامى در اين كشور سربلند كرد. ما در حساسترين نقطه‏ى دنياى اسلام و بر سر چهارراه قرار داريم و بيشترين نقطه اعتماد امريكا و استكبار در اين منطقه، بر رژيم سلطنتى شاه بود.

نيروى مردم را بايد شناخت. اين نيرو، نيروى عظيمى است. براى به ميدان آوردن اين نيرو، همت و عزم و اخلاص و مجاهدت لازم است. اگر مردم داخل ميدان شوند و سياستمداران و زمامداران كشورها با توده‏هاى ميليونى مردم كشورهايشان نزديك شوند، هيچ قدرتى نمى‏تواند در مقابل آنها ايستادگى كند و هيچ تهديدى روى آنها تأثير نخواهد گذاشت. البته بدون جهاد، بدون تحمل سختى، انسان به جايى نمى رسد و امت اسلامى بايد سختى‏هايى را تحمل كند، تا بتواند به اهداف بلند خودش برسد؛ اينها وظايف مهم امروز ما در دنياى اسلام است.

خدا را شكر مى‏كنيم كه دلهاى جماعت كثيرى از ملتهاى مسلمان و برجستگان و علما و زبدگان را به سمت راه درست هدايت كرده است. اساس كار اين است كه نگذاريد ملتها نااميد شوند؛ نگذاريد افق را در مقابل آنها تيره و تار كنند و نگذاريد هيبت استكبار، سايه سنگين خود را بر روى دلها و عزمها و اراده‏هاى ما بيندازد؛ و نگذاريد اختلاف ما را ناتوان كند. امروز انسان متأسفانه مى‏بيند كه حرفهاى امريكا و انگليس از زبان بعضى از سياستمداران دنياى اسلام تكرار مى‏شود! همان چيزى كه آنها مى‏خواهند، اينها تكرار مى‏كنند و به آتش اختلاف شيعه و سنى و اختلافات فرقه‏اى دنياى اسلام دامن مى‏زنند. اين، درست بر طبق آن چيزى است كه دشمنان اسلام مى‏خواهند. بايد با اين كار مقابله كرد.

از خداوند متعال مى‏خواهيم كه همه‏ى ما را بر آنچه كه رضاى اوست، موفق بدارد و كمك كند تا ان‏شاءاللَّه بتوانيم تكليفمان را انجام بدهيم. ما در جمهورى اسلامى از انجاز وعده‏هاى الهى، با همه‏ى وجود خوشحال هستيم و پى‏درپى انجاز وعده‏هاى الهى را مى‏بينيم. البته ماها را تهديد مى‏كنند و دائماً تهديد هست؛ هيچ چيز تازه‏اى وجود ندارد - از اول انقلاب، جمهورى اسلامى را تهديد كردند؛ اما جمهورى اسلامى با ايستادگى خود، توانسته اين تهديدها را خنثى كند، بعد از اين هم همين‏جور خواهد بود؛ بعد از اين هم تهديدها خنثى خواهد شد - و هر يك از كشورهاى مسلمان كه در مقابل تهديدهاى استكبار بايستند و خود را نبازند، اين تجربه موفق را دارند كه پيروزى را به چشم ببينند؛ انجاز وعده‏هاى الهى را به چشم خودشان مشاهده كنند.

ما دست برادرى به سوى همه‏ى امتهاى اسلامى، به سوى همه‏ى رهبران فكرى و رهبران سياسى دنياى اسلام دراز مى‏كنيم و از آنها مى‏خواهيم كه اين پيوند برادرى را بيش از بيش مستحكم كنند و اميدواريم خداى متعال چشم دنياى اسلام را به پيروزيهاى بيشترى، در زمينه‏هاى مختلف، ان‏شاءاللَّه روشن كند.

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار با رئيس جمهور و اعضاى هيئت دولت
6/ 6/ 85

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

تا اين لحظه با شما دوستان عزيز و مسئولان محترم، جلسه‏ى خيلى خوبى داشتيم و من گزارشهاى دوستان را با دقت گوش كردم؛ گزارشهاى شفاف و روشنى بود.

من روز سوم شعبان را - كه بحمداللَّه امسال ديدار ما با شما مسئولان محترم دولت با اين روز مصادف شده است - به همه‏تان تبريك عرض ميكنم. ياد شهيد رجايى عزيز و شهيد باهنر عزيز را - كه در همان مدت كوتاه مسئوليتشان، طورى عمل كردند كه از خودشان براى ما الگو باقى گذاشتند - گرامى ميدارم و حقيقتاً با تلاش سختى كه كردند، با تحملى كه به خرج دادند و با تمسكى كه به عقيده و ايمان خودشان در عمل ورزيدند، موجب شدند كه ما امروز بتوانيم براى تعريف مدل موردنظر خودمان، اسم و ياد اينها را مطرح كنيم. در يك جمله‏ى كوتاه، كتابى از معنا را از نام اينها بفهميم، اين خيلى ارزش دارد. يادشان گرامى باد!

اين را هم در مورد گزارشهاى امروز عرض بكنم كه به نظر من، گزارش آقاى رئيس‏جمهور، گزارش خوب و جامعى بود و مناسب است كه اين گزارش عيناً منتشر شود؛ گزارش جامع‏الاطرافى است. اگر چه كلى بود؛ اما در عين حال، چنانچه به اين شكل منعكس نشده، حتماً منعكس بشود؛ خوب است.

آنچه كه من ميخواهم در اين جلسه‏ى خصوصى و صميمى به شما دوستان عزيز عرض بكنم، اين است كه فرصت اين روز و روزگارى كه شما بر سر كار هستيد، بسيار فرصت استثنايى و مغتنمى است؛ حقيقتاً از دوره‏هايى است كه ما نظير آن را در گذشته‏ى دوران انقلاب تا امروز كم داشته‏ايم. اولاً، شعارهاى دولت و مسئولان و اهداف تعيين‏شده‏ى آنان كاملاً با مبانى انقلاب و با مبانى اعلام‏شده‏ى امام عزيز ما منطبق است. ثانياً، اين گفتمان در بين مردم به طور محسوسى زنده است و وجود دارد؛ كه وجود اين گفتمان ميان مردم هم، عامل عمده و اصلىِ گرايش آنها به اين دولت و اين رئيس‏جمهور محترم بود. مردم، تشنه‏ى عدالت، تشنه‏ى مبارزه با فساد و تشنه‏ى تمسك به اصول انقلاب بودند، كه وقتى ديدند يك نفر صادقانه اين شعارها را سر دست گرفته و مطرح ميكند، حول محور او جمع شدند؛ خود اين نعمت بزرگى است كه اين تفكر به صورت يك گفتمان مسلط در جامعه درآمد و همچنان ادامه دارد و بعد از روى كار آمدن اين دولت، بحمداللَّه تقويت هم شده است. طبيعت كار هم اين است، هر چه شما بهتر، بيشتر، صميمى‏تر و پايبندتر به اصول حركت كنيد و پيش برويد، عمق اين ايمان در دلهاى مردم ما بيشتر خواهد شد و تغيير آن به وسيله‏ى دستهاى بيگانه، براى آنها دشوارتر خواهد شد. بنابراين فرصت، واقعاً فرصت مهمى است. مردم به دولت اعتماد دارند؛ دولت، خود را جزوِ مردم و از جنس مردم ميداند و مى‏شمارد؛ از لحاظ انعكاس بين‏المللى، كشور از يك عزت كم‏سابقه يا بى‏سابقه‏اى برخوردار است؛ ابهت نظام اسلامى، عظمت ملت ايران، رسايى و شفافيت اغراض و اهداف جمهورى اسلامى در دنياى اسلام، بيش از هميشه است؛ و حّتى در دنياى غير مسلمان، امروز عزت و ابهت ملت ما بسيار برجسته است و اين را همه تصديق ميكنند و از نشانه‏ها و عكس‏العملهاى خارجى‏اش هم اين را مى‏فهميم. به هر حال، فرصت بسيار مهمى است.

آنچه كه من به اين مناسبت ميخواهم عرض بكنم، اين است كه من و شما - همه مان، يكايكمان - توجه داشته باشيم كه اين فرصت را نبايد از دست بدهيم. در گزارش دولت - كه به مناسبت اين روزها به من داده شده - خوانده‏ام كه دولت حتّى يك روز را هم بيهوده از دست نداده؛ همين‏طور درست است. من ميخواهم تكيه كنم كه حتّى يك روز را هم نگذاريد هدر برود. از تمام روزهاى اين سه سالى كه على‏العجاله از عمر اين دولت باقى است، حداكثر استفاده را بكنيد؛ اين فرصت، بسيار فرصت مهمى است. اگر خداى نكرده طورى بشود كه نتوانيم آنچه را كه مردم درباره‏ى مجموعه‏مان تصور ميكنند، آن را تحقق ببخشيم، خسارت بزرگ خواهد بود و به اين جريان و جهت‏گيرى حتماً ضربه وارد خواهد آمد. آن وقت اميرالمؤمنين فرمود: «و لقلّ ما شى‏ء ادبر ثمّ اقبل»؛ موجى كه برگشت و رفت، ديگر خيلى آسان اين طرف نميايد و برنميگردد. خون دلها بايد خورد و زحمتها بايد كشيد تا اينكه باز براى اقبال و توجهى كه امروز وجود دارد، زمينه فراهم شود. اين را نبايد از دست داد.

خوب، نتيجه‏ى اين چيست؟ نتيجه‏اش اين است كه هم شما و همه همه‏ى دلسوزان كشور بايد به دولت كمك كنند تا بتواند اين شعارهايى را كه مطرح كرده، تحقق ببخشد. همه، بدون اغماض، و هر كسى كه حقيقتاً براى اين كشور و نظام دلسوز است، بايد در اين زمينه، خود را متعهد بداند.

نكته‏ى بعدى اين است كه اين دولت به عنوان يك دولت «اصولگرا» شناخته شده و رفتار و تلاشى هم كه تا امروز نشان داده و آنچه در عمل و قولش منعكس شده، همين اصولگرايى را نشان ميدهد؛ كه ان‏شاءاللَّه خودِ همين براى كشور و شما بركاتى خواهد داشت. شاخصه‏هاى اصولگرايى، شاخصه‏هاى مهمى است؛ اين شاخصه‏ها بايد مورد توجه قرار بگيرد، كه من به بعضى از اينها اشاره ميكنم. در اظهارات شما هم هست، آن را ميگوييد و تكرار ميكنيد و در برنامه‏هايتان ميگنجانيد. تحقق مجموعه‏ى اين شاخصه‏ها به معناى حقيقى كلمه، آن وقت دولت را به عنوان يك دولت اصولگرا معرفى خواهد كرد.

شاخصه‏ى اول «عدالتخواهى و عدالت‏گسترى» است. به زبان آسان است؛ اما در عمل بسيار كار دشوارى است و مقدمات بسيارى لازم دارد. بايد خيلى كار كرد تا اينكه عدالت تحقق پيدا كند؛ عدالت جغرافيايى، عدالت طبقاتى، عدالت در زمينه‏هاى مسايل اقتصادى، عدالت در زمينه‏هاى مسايل فرهنگى، عدالت در جايگزين شدن و جاى گرفتن در مسئوليتها و مناصب و عدالت در قضاوتهاى ما - نه فقط قضاوتى كه قاضى در دادگاه مى‏كند، بلكه داوريهايى كه ما نسبت به اشخاص و قضايا ميكنيم - اينها همه عدالت است و عدالت در آنها نقش دارد. عدالتخواهى و عدالت‏گسترى به معناى همه‏ى اينهاست. البته امروز كشور ما بيش از هر چيز ديگر، تشنه‏ى عدالت اقتصادى است. علت هم اين است كه واقعاً يك شكافى به صورت ميراث معيوبى از گذشته بود و اين شكاف بايد پُر ميشد، كه نشده است. البته به شكل معقولى بايد پُر شود. ما پُر كردنِ اين شكاف را به همان شكلى ميگوييم كه اسلام توصيه ميكند؛ حرفهاى غير منطقى و ناممكن و نامعقول را نميخواهيم به ميان بياوريم؛ همان‏طورى كه اسلام ميگويد: فرصتها در مقابل همه باشد و امكانات عمومى مورد استفاده‏ى همه قرار گيرد. بنابراين يك شاخصه، مسئله‏ى عدالتخواهى و عدالت‏گسترى است كه پهنه‏ى وسيعى دارد.

«فسادستيزى» شاخصه‏ى ديگرى است. «سلامت اعتقادى و اخلاقىِ مسئولان كشور» - بخصوص مسئولان عالى‏رتبه، در سطوح دولت و معاونين و از اين قبيل - بسيار مهم است و شاخصه‏ى ديگرى است كه از لحاظ اعتقادى و اخلاقى اشخاص سالمى باشند.

«اعتزاز به اسلام» يكى ديگر از شاخصه‏هاى اصولگرايى است. ما در دورانِ اين بيست‏وهفت سال، بعضى از مسئولان نظام اسلامى را ديده بوديم كه خجالت ميكشيدند يك حكم اسلامى يا يك جهتگيرى اسلامى را صريحاً بر زبان بياورند؛ نه، ما طلبگاريم. من بارها گفته‏ام، در قضيه‏ى «زن»، ما پاسخگوى غرب نيستيم، غرب بايد پاسخگوى ما باشد؛ ما هستيم كه سؤال مطرح ميكنيم. در زمينه‏ى حقوق‏بشر، ماييم كه طلبگار مدعيان منافق و دو روى حقوق‏بشر هستيم. بنابراين به اسلام اعتزاز داشته باشيد. آنچه را كه اسلام به ما آموخته، اگر ما درست ياد گرفته باشيم و دچار كج‏فكرى و انحراف و غلطفهمى نشده باشيم، چيزى است كه بايد به آن افتخار كنيم.

«ساده‏زيستى و مردم‏گرايى» شاخصه‏ى ديگرى است كه بحمداللَّه داريد.

«تواضع و نغلتيدن در گرداب غرور» هم يكى از شاخصه‏هايى است كه لازمه‏ى اصولگرايى است؛ ما در معرض اين هستيم. ببينيد عزيزان! شماها در موضع بالايى قرار داريد و مورد احتراميد؛ افراد پيش شماها ميآيند و تعريف و تمجيد ميكنند - بعضى از روى اعتقاد، بعضى بدون اعتقاد - براى اينكه شما خوشتان بيايد. ما خودمان بايد مواظب باشيم حرفهايى كه در تمجيد و ستايش ما ميزنند، اينها را باور نكنيم. ما بايد به درون خودمان نگاه كنيم: «الانسان على نفسه بصيرة»؛ نقصها، مشكلات و كمبودهايمان را نگاه كنيم و فريب نخوريم. اين فريب خوردن، انسان را در دام و گرداب غرور مى‏اندازد. اگر انسان خودش را بد برآورد كرد، آن وقت ديگر نجات پيدا نميكند.

«اجتناب از اسراف و ريخت‏وپاش» كه جزو برنامه‏هاى بسيار خوب شماهاست.

«خردگرايى و تدبير و حكمت در تصميم‏گيرى و عمل»، اين جزو مسائلى است كه حتماً به آن احتياج داريد؛ همه‏مان در تصميم‏گيريها و عملمان به آن احتياج داريم. البته بعضى از اينها را من بعداً باز مختصرى توضيح ميدهم و باز مى‏كنم.

«مسئوليت‏پذيرى و پاسخگويى»؛ در هر بخشى كه ما هستيم، مسئوليت آن كارى كه بر عهده گرفته‏ايم، اين را بپذيريم. زيرمجموعه، زيرمجموعه‏ى ماست، احساس مسئوليت كنيم. در هر نقطه‏اى مسئوليت تعريف‏شده‏اى وجود دارد، آن مسئوليت را بايستى پذيرفت.

از جمله‏ى شاخصه‏هاى مهم اصولگرايى، يكى «اهتمام به علم و پيشرفت علمى» است. شما ببينيد چه زمانى در آغاز پيدايش اسلام گفته شد كه: «طلب العلم فريضة على كل مسلم و مسلمة» يا «مؤمن و مؤمنة»؛ يعنى همان وقتى كه نماز و زكات و اين چيزها آمد، طلب العلم هم آمد؛ «اطلبوا العلم ولو بالصين» هم آمد. من بارها تكرار ميكنم، اين به خاطر همين است كه جامعه، بدون علم نخواهد توانست آرمانهاى خودش را بالا بياورد. مثل اين است كه انسان حرف حقى داشته باشد؛ اما اصلاً زبان گفتنش را نداشته باشد. نداشتن علم اين‏طورى است. علم موجب ميشود كه شما بتوانيد آن آرمانها، آن اهداف و آن خط روشن و جاده‏ى روشنِ صراط مستقيمى را كه در دست و اختيار شماست، مطرح كنيد و كسان بيشترى را از بشريت، به آن هدايت كنيد. علم نداشته باشيد، اين امكان‏پذير نخواهد بود. بنابراين علم - كه وسيله‏ى رشد ملى، بشرى، انسانى و اوج گرفتن در محيط عام بشريت است - جزوِ چيزهاى لازم است و بايد به اين اهتمام داشته باشيد.

«سعه‏ى صدر و تحمل مخالف»؛ كه از جمله‏ى شاخصه‏هايى است كه جزوِ پايه‏هاى اصولگرايى است. گاهى انسان از حرفى كه ميزنند، ناراحت هم ميشود؛ حرص هم ميخورد، گاهى به خدا هم شكايت ميكند كه خدايا! تو كه مى‏بينى واقع قضيه چيست و چقدر با چيزى كه اينها ميگويند، فاصله دارد؛ اما در عين حال، انسان بايستى حلم به خرج دهد. حلم يعنى ظرفيت و تحمل صداى مخالف را داشتن. البته اين - شايد بعداً هم عرض بكنم - به معناى آن نيست كه دولت از عملكرد خودش دفاع نكند؛ نه، حتماً بايستى دفاع كند.

«اجتناب از هواهاى نفس»؛ چه هواى نفس شخصى، چه هواى نفس گروهى؛ كه حالا آقاى رئيس‏جمهور گفتند و اين نكته‏ى خوبى است. بحمداللَّه عناصر دولت به هيچ گروه و دسته و باند و جريانى وابسته نيستند؛ اين خيلى نكته‏ى مهمى است. مراقب باشيد حركت، اظهارنظر و حرف، انتساب به يك جريان، به يك باند و به يك گروه را پيش نياورد، كه اگر اين‏طور شود، هواى نفس تقريباً انفكاك‏ناپذير است. هواى نفس گروهى هم مثل هواى نفس شخصى است؛ آن هم همين‏طور است. هواى نفس گروهى هم انسان را بى‏حساب و كتاب به اين طرف و آن طرف ميكشاند و از خرد و جاده‏ى مستقيم منحرف ميكند. اين هم جزو لوازم اصولگرايى است.

«شايسته‏سالارى»، «نظارت بر عملكرد زيرمجموعه» و «تلاش بى‏وقفه براى اين خدمات»، كه انصافاً اين مورد در اين دولت برجسته است. اين تلاش بى‏وقفه را حقيقتاً همه شاهدند و ما هم شاهديم. اين حركت پُرتلاشى كه همه‏ى دولت - بخصوص شخص آقاى رئيس‏جمهور - نشان ميدهند، خيلى باارزش است. «قانون‏گرايى»، «شجاعت و قاطعيت در بيان و اعمال آنچه كه حق است».

«انس با خدا»، «انس با قرآن» و «استمداد دائمى از خدا»؛ اين آخرى - كه از شاخصه‏هاى اصولگرايى است - تصمين‏كننده‏ى همه‏ى آن چيزهايى است كه قبلاً عرض كرديم. انس با خدا يادتان نرود. ما بارها ميگوييم كه خدمات مسئولان نظام از هر عبادتى بالاتر است؛ اين حرف درستى است و مبالغه هم در آن نيست. اما بدانيد، اين خدمات، آن وقتى خدمت خواهد شد و آن وقتى با خلوص و درخشش و شفافيت خود باقى خواهد ماند كه شما دلتان با خدا مأنوس باشد. اگر دل از خدا غافل شد، اگر دل رابطه‏ى خودش را با ذكر و توجه و خشوع از دست داد، همين خدمتى كه ما ميگوييم بالاترين عبادت است، همين خدمت، مشوب خواهد شد؛ اصلاً به كلى مشوب مى‏شود و در آن اغراض و هواها ميآيد. جهاد در ميدان جنگ و ميدان نظامى كه اين‏قدر عظمت دارد، اگر با اهداف خدايى نباشد و بدون ارتباط با خدا باشد، به يك چيز كم‏ارزش يا بى‏ارزش و گاهى هم ضد ارزش، تبديل ميشود! لذا من بر اين امر تأكيد و اصرار دارم؛ بخصوص حالا كه ماه شعبان هم هست. در اين صلوات ماه شعبان - صلواتى كه وارد شده و اول ظهر خوانده ميشود - «الّلهم صلّ على محمّد و آل محمّد شجرة النبوّة و موضع الرّسالة»، تا ميرسد به اينجا «و هذا شهر نبيّك سيّد رسلك شعبان الّذى حففته منك بالرّحمة و الرّضوان»؛ اين ماه پوشيده و محفوف‏شده‏ى به رحمت و رضوان الهى است؛ آن وقت «الّذى كان رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله يدأب فى صيامه و قيامه فى لياليه و ايّامه بخوعا لك فى اكرامه و اعظامه الى محل حمامه»؛ يعنى تا دم مرگ، پيغمبر اين حالت را حفظ كرد؛ ماه شعبان كه ميشد، ماه صيام و قيام پيغمبر بود - قيام يعنى برخاستن در نيمه‏هاى شب و تضرع، ذكر و خشوع، و صيام هم كه روزه‏ى روز هست - اين روش پيغمبر بود. ببينيد پيغمبر با آن عظمت مقامش و با آن رسيدن به عالى‏ترين مرتبه‏ى عصمت، در عين حال از اين تلاش و مجاهدتى كه او را دائم به خدا نزديكتر و متذكرتر كند، تا دم مرگ باز نمى‏ايستاد. چون پيغمبر هم روزبه‏روز تكامل پيدا ميكرد. پيغمبرِ سال اول بعثت با پيغمبرِ سال بيست‏وسوم بعثت، يك‏جور نبودند؛ پيغمبر بيست‏وسه سال در تقرب پروردگار جلو رفته بود. اما حتّى تا همان سال آخر هم - كه مراحل عالى انسانيت كه اصلاً در عقل هيچ انسانى نمى‏گنجد، او طى كرده بود - از ذكر و ارتباط و اتصال و خشوع غافل نميماند. ماها كه خيلى عقبيم، خيلى احتياج داريم. ما بيشتر از آن بزرگوار احتياج داريم؛ منتها همت ما آن‏قدر نيست. به هر حال، ارتباط با قرآن را، نماز اول وقت را، قرآن خواندنِ هر روز را، توجه و ذكر و استمداد از خداوند را، متوسل شدن در آن جاهايى كه كار مشكل ميشود، آن جاهايى كه بار سنگين ميشود و از خدا طلب كمك كردن، اينها را فراموش نكنيد، اينها بسيار مهم است.

خوب حالا چند نكته را عرض ميكنم. خوشبختانه ارزيابى يك ساله را دولت شروع كرده و خود آقاى رئيس‏جمهور در اين زمينه پيش‏قدم شدند؛ اين كار بسيار خوبى است. نقاط قوّت و ضعفتان را بسنجيد و بدون تعصب داورى كنيد. از نظرات افراد دلسوز در اين داورى حتماً استفاده كنيد. آن كسانى را كه دچار ضعف يا عملكرد نامطلوب هستند، به طور طبيعى به شكلهاى مختلف مورد تعرض قرار مى‏دهيد؛ اما در كنار آن، مديرى را هم كه خوب عمل كرده، حتماً تشويق كنيد؛ يعنى آن چيزى را كه من اينجا ميخواهم توصيه كنم، اين است كه، اخم به ضعفها و عملكردهاى ضعيف را ما در عملكرد مسئولان و رئيس‏جمهور و بعضى ديگر مشاهده ميكنيم؛ اما لبخند و تشويق و توجه به آن كسانى هم كه خوب عمل كرده‏اند، اين هم بايد حتماً در كنارش باشد. پس ارزيابى و مترتب بر ارزيابى و تقويم عملكردها، بايد برخورد متناسب با نوع و سطح عملكرد باشد.

نكته‏ى بعدى اين است كه بالأخره عمر دولت شما و امكاناتش هم محدود است. اگر چه امكانات كشور خيلى وسيع است؛ اما بالأخره نيازها و درخواستهايى كه بعضى از گذشته متراكم شده است و بعضى هم بالفعل به طور طبيعى وجود دارد، اينها خيلى زياد و وسيع است. از طرف ديگر، همت انسان مؤمن اين است كه همه‏ى اين مشكلات را برطرف كند؛ اما معلوم نيست واقعيتها اجازه‏ى اين را بدهد كه بتوان همه‏ى نقاط را در اين مدتى كه مسئوليت بر دوش اين دولت است، برطرف كرد؛ بنابراين اولويتهاى كارى را مشخص كنيد؛ معنايش اين نيست كه به كارهاى غيراولى‏ نپردازيد؛ نه، چند نقطه‏ى برجسته را كه ميتواند در بخشهاى ديگر اثر بگذارد و حالت سرفصل و چهارراه به خود ميگيرد، اينها را مشخص كنيد - چه در زمينه‏هاى اقتصادى، چه در زمينه‏هاى فرهنگى و چه در بقيه‏ى زمينه‏هايى كه موجود است - و به طور مداوم روى آنها تكيه كنيد؛ اگر امر دائر شد بين آنها و غير آنها، آنها را مقدّم بداريد.

نكته‏ى بعدى توجه دائم به سند چشم‏انداز است. اين سند چشم‏انداز، مسئله‏ى مهمى است. نبايد هم تصور شود كه اين سند يا سياستهاى كلى را كسانى نشسته‏اند و دارند تنظيم ميكنند؛ نه. درست است كه اينها يك فرايندى دارد و از يك جاهايى شروع ميشود؛ ليكن آن كسى كه در اين زمينه كار و فكر ميكند و تصميم مى‏گيرد، خودِ رهبرى است؛ اين سياستها، سياستهاى رهبرى است. اينها چيزهايى است كه با توجه به همه‏ى جوانب ملاحظه شده و اين سند چشم‏انداز درآمده است و بر اساس سياستهاى كلى‏اى كه در اين مدت وجود داشته، اعلام شده است. اينها بايد در برنامه‏ها رعايت شود و نبايد تخلف شود. البته ممكن است بعضى از تاكتيكها به ظاهر با سياستها متناسب نباشد؛ اما انسان دقت كه بكند، مى‏بيند اين تاكتيك در نهايت به همان چيزى كه در سياستها يا در سند چشم‏انداز ترسيم شده است، برميگردد. ما از اين امتناعى نداريم. مثل اينكه شما با اتومبيل داريد به طرف شرق حركت ميكنيد، يك جا جاده پيچ ميخورد؛ اگر كسى آنجا نگاه كند، مى‏بيند جاده به طرف غرب يا شمال يا جنوب ميرود؛ اما اين پيچ طبيعىِ جاده است. بعد از اينجا كه عبور كرديم، باز به همان مسير طبيعى ميرسيم. اين‏طور حركتها و مانورهاى تاكتيكى و بين‏راهى را من ايراد نميگيرم؛ اما جهتگيرى حتماً بايد جهتگيرى سند چشم‏انداز باشد.

نكته‏ى بعدى اين است كه سرعت را با دقت همراه كنيد. سرعت غير از شتابزدگى است؛ شتابزدگى بد است. سرعت وقتى با دقت همراه شد، كار معقول و صحيح است. سرعتِ بدون دقت، مى‏شود شتابزدگى. مواظب باشيد در تصميم‏گيريها و نوع كارها، شتابزدگى پيش نيايد و دست‏پاچه‏مان نكنند. گاهى اوقات دست‏پاچه كردنِ مسئولان به مسائل مختلف - گاهى بعضى از نخبگان، بعضى از آحاد مردم و بعضى از مرتبطين، آدم را سر يك كارى دست‏پاچه مى‏كنند - آنها را عقب مى‏اندازد. انسان وقتى كه دست‏پاچه شد، حتّى گاهى همان كارى هم كه در فرصت معينى مى‏توانست انجام بدهد، آن را هم نميتواند انجام بدهد؛ يعنى تأخير هم مى‏افتد. علاوه بر اينكه خيلى اوقات كار هم غلط و همراه با ضايعه انجام مى‏گيرد. من تأكيد ميكنم، اين سرعت عملى كه در رفتار دولت مشاهده ميشود، چيز ممدوحى است؛ اما مراقب باشيد اين سرعت عمل، شكل شتابزدگى به خودش نگيرد؛ يعنى هميشه با دقت همراه باشد.

طبعاً تدبير و درايت در تصميم‏گيريها و اجرا، از جمله‏ى توصيه‏هاى عمومى ماست.

نكته‏ى لازمى كه بايد عرض بكنم، اين است كه مردم به اين وعده‏ها و به اين سفرهاى استانىِ پُربركت، حقيقتاً اميد بسته‏اند؛ كوشش كنيد اين اميدها برآورده شود. مبادا در هر بخشى از بخشها طورى عمل شود كه مردم احساس كنند كه اميدوار نيستند. الان خوشبختانه مردم اميدوارند؛ اين را ما از طرق مختلف و با نشانه‏هاى گوناگون به دست آورده‏ايم. فقط به اين جمعيت نگاه نميكنم، ما در اين سالها تجربه‏مان در اين مسايل كم نيست؛ نه، از راههاى مختلفى به دست آورده‏ايم كه مردم خوشبختانه اميدوارند. اين اميد خيلى سرمايه‏ى بزرگى است، آن را نبايد از دست داد. چطورى از دست ميرود؟ اينكه مردم تصور كنند كه فلان كار، در فلان نقطه، فلان شكل تحقق پيدا ميكند، بعد ببينند تحقق پيدا نكرد و مراجعه كنند ببينند كه فايده‏اى نكرد، اين‏طور اميد مردم از دست ميرود. اگر يك‏بار هم حمل بر صحت كنند، وقتى تكرار شود، ديگر حمل بر صحت هم نخواهند كرد. اين را مراقب باشيد. حالا اين كه گفتند در معاونتها بخشى مخصوص پيگيرى هست، اين چيز خوبى است؛ اين پيگيرى را به طور جدى دنبال كنيد. البته يكى از راههايى كه اين اميدواريها از بين نرود، اين است كه ما با مردم در همان آغاز كار بگوييم، آقا اين كار را ما نميخواهيم بكنيم يا اين كار را نميتوانيم بكنيم؛ مردم به رئيس‏جمهور و دولت اطمينان دارند، اگر يك وقت شما گفتيد اين كار را ما نميتوانيم بكنيم، از شما قبول ميكنند. يا بگوييد بودجه و امكانات كشور براى اين كار كافى نيست. اگر در مواردى اين‏طور هم برخورد بكنيد، اين هم ايرادى ندارد. اين هم از همان مواردى است كه گفتيم فشارها انسان را دست‏پاچه نكند.

نكته‏ى مهم ديگر اين است كه از برنامه‏ها و اقدامهاى بلندمدت به خاطر مشكلاتى كه به صورت جارى و روزمره و همين‏طور متعاقب يكديگر براى دولت مطرح مى‏شود، غفلت نشود. همان‏طور كه گفتيم، مطالبات متراكم از گذشته زياد هست، كه حالا يا كوتاهى شده يا نتوانسته‏اند يا به هر دليل ديگر انجام نگرفته و مردم آنها را ميخواهند؛ اما اين موجب نشود كه ما از كارهاى مهم و زيربنايى و بلندمدت غفلت كنيم.

آن نكته‏اى كه در مورد اميد مردم عرض كردم، منظورم اين است كه تعهدات را با مقدورات تنظيم كنيد و به مطالبات و توقعات ناممكن دامن نزنيد. البته امروز يك عده‏اى به خاطر مخالفت با دولت اين مطالبات را دامن ميزنند! اينها مشهود و محسوس است و داريم مى‏بينيم. خودشان ميگويند كه دولت چرا به توقعات دامن ميزند؛ اما خودشان هم واقعاً توقعات را دامن ميزنند و شعارهاى بيخودى و كارهاى ناممكن مطرح ميكنند. شما هم از اين اطمينانى كه مردم به شما دارند، بيشترين استفاده را بكنيد. آن جايى كه واقعاً ممكن نيست، آن جايى كه درست نيست و آن جايى كه كار نشدنى است، به مردم صريح بگوييد؛ بگوييد اين كار نميشود و با امكانات كشور سازگار نيست؛ مردم از شما قبول ميكنند. من در يك مورد خاصى به آقاى رئيس‏جمهور گفتم اين مورد را به مردم بگوييد نميشود؛ حتّى اگر پيش از شما هم وعده‏اى داده شده و حالا شما مى‏بينيد عملى نيست، به مردم بگوييد آقا عملى نيست. مردم هم ميپذيرند.

نكته‏ى بعدى، مسئله‏ى كارِ كارشناسى است. من بارها در دولتهاى قبل و شايد با بعضى از شما دوستان هم در جلسات خصوصى و غير خصوصى گفته‏ام كه گاهى كارشناسى‏هاى مغرضانه، پوست خربزه زير پاى مسئولان است. به عنوان يك كارشناس يك كاغذ را روى ميز انسان ميلغزانند و اين ميشود يك سندى كه آدم بايد دنبالش برود؛ اما آدم نمى‏فهمد از كجا آمده است. من از اين قبيل ديده‏ام. اما اين يك روى قضيه است؛ روى ديگر قضيه اين است كه همه به كار كارشناسى احتياج داريم. كار بدون كارشناسى، ابتر و عقيم و خنثى خواهد بود. اين حرف موجب نشود كه ما به كار كارشناسى بى‏اعتنايى كنيم. كارشناسان صادق و خوب در دستگاهها و مجموعه‏ى ظرفيت عظيم انسانى كشور هستند؛ حتماً از نظر كارشناسى اين افراد صادق و مؤمن استفاده كنيد. كار بدون كارشناسى نبايد انجام بگيرد.

نكته‏ى بعدى - كه اين هم بسيار مهم است - مسئله‏ى تعامل با قواست. بالأخره شما و مجلس و قوه‏ى قضائيه يك واحديد و يك كلّ هستيد؛ ناچار بايد با هم تعامل كنيد. اين هم نميشود كه اين قوّه تقصير را بر گردن آن قوه بيندازد و آن قوه تقصير را بر گردن اين قوه بيندازد. بالاخره در مجموع، حالا بنده كه بر حسب قانون مسئوليت تنظيم قوا را بر عهده دارم، وقتى اين‏طور مى‏بينم، به اين نتيجه ميرسم كه يك خُرده تقصير اين قوّه است و يك خُرده تقصير آن قوّه است. وقتى كه اين‏طورى شد، طبعاً يك ذره اين بايد جلو بيايد، يك ذره آن بايد جلو بيايد. بدون هماهنگى با قواى ديگر، شما نميتوانيد كار را پيش ببريد و حتماً بايستى اين تعامل و هماهنگى و اعتماد را به‏وجود آوريد؛ كه اين اعتمادِ از يك طرف، اعتماد از طرف ديگر را هم به وجود بياورد. البته بديهى و طبيعى است كه وقتى انسان با يك طرفى ميخواهد تعامل كند كه در آن طرف هم اراده‏هاى مختلفى وجود دارد، نبايد انتظار داشته باشد كه همه‏ى اراده‏ها و زبانها در آن طرف، به اين اعتماد و خوش‏اخلاقى‏اى كه شما نشان داديد، توجه كنند؛ نه، حالا بالاخره يك گوشه‏اى هم يك صدايى در ميآيد. اما اصل را بر اين بايد گذاشت؛ هم آنها بايد به شما اعتماد كنند، هم شما بايد به آنها اعتماد كنيد. ميثاق همه‏ى ما قانون اساسى است و يك وظايف تعريف‏شده‏اى در قانون اساسى كشور وجود دارد. يك كارى بر عهده‏ى مجلس است كه بايد انجام بدهد، دولت ناگزير بايستى از آن تبعيت كند. اختياراتى هم بر عهده‏ى دولت گذاشته شده است، مجلس و قواى ديگر حق ندارند در آنها دخالت كنند. هر كدام يك محدوديت و مسئوليت تعريف شده‏اى دارند و بر اساس همين بايستى تعامل داشته باشيد. بالاخره قانون و مجلس و اينها اهميت كمى ندارند.

نكته‏ى بعدى، تعامل با نخبگان همفكر و بااخلاص است. آقاى رئيس‏جمهور اشاره كردند در سرتاسر كشور نخبگان زيادى هستند - در تهران هم خيلى هستند، در جاهاى ديگر هم هستند - بايد با اينها تعامل كنيم. البته نشست و برخاست با نخبگان در سفرها خوب است؛ ليكن اين كافى نيست، بيش از اين لازم است. كسانى هستند كه با شما همدلند و از جنس شمايند و حقيقتاً هم نخبه‏ى فكرى و داراى نظر صائب هستند. اصلاً نبايد خود را از تعامل با اينها و استفاده‏ى از وجود اينها محروم كرد؛ همچنان كه از ظرفيت مديريتى كشور نبايد غافل شد. ما الان در طول اين سالهاى متمادى، بالأخره افراد زيادى داشته‏ايم كه در اين چرخه‏ى مديريتى كشور ورز خورده‏اند؛ اين ورز خوردن نيروها و ورزيده شدن آنها خيلى چيز باارزشى است. اين ظرفيتى است و از اين ظرفيت بايد استفاده كرد. در هر رده‏اى از مسئوليتها كه ميتوانيد اعتماد كنيد، حتماً از اين مديريتها استفاده كنيد؛ اينها به درد بخورند. البته يك وقتى آدمى است كه عناد و دشمنى دارد، بناى بر اخلال و كارشكنى دارد، خوب، بديهى است كه از او نميتوان استفاده كرد. اما وقتى يك مدير شايسته و آدم بااخلاصى است و به كشور و اهداف كلان نظام و اينها علاقه‏مند هم است، از اين ظرفيت مديريتى حتماً استفاده كنيد. اينها به تدريج جمع شده‏اند و نبايد آسان از دست داد.

يك نكته‏ى ديگر، مسئله‏ى سالم‏سازى دستگاه دولت است؛ يعنى آسيب‏زدايى، كه به نظر من جزو كارهاى خيلى سخت است. از جمله كارهايى كه طبق تجربه‏ى ما واقعاً سخت است، سالم‏سازى اين دستگاه عظيم ادارى و ديوانى و به اصطلاح بوروكراسى است كه در كشور وجود دارد. اگر بتوانيد اين مشكل را يك طورى حل و علاج كنيد، حقيقتاً كارِ كارستانى انجام داده‏ايد و خيلى باارزش است.

نكته‏ى بعدى كه من باز مفيد ميدانم در اينجا عرض بكنم، مسئله‏ى تصدى‏گرى دولت در غير وظايف حاكميت است. اين از مسائل مهم است. بايد حتماً تا آنجايى كه ميتوانيد، در غير وظايف حكومتى و حاكميتى، از تصدى‏گرى دولت اجتناب كنيد؛ بگذاريد كار دست مردم باشد. حالا در اين مسئله‏ى اصل چهل‏وچهار - به اصطلاح اين مصوبه‏اى كه به عنوان تفسير و بيان اصل چهل‏وچهار ارائه شد - بند «ج» آن حالا محل بحث و كلام و ابلاغ است - كه حالا ايشان اشاره كردند - اما آن بندهاى «الف» و «ب» مصوبه‏ى ما خيلى مهم است؛ آن جلوگيرى از ورود دولت در سرمايه‏گذاريهاى جديد و تصدى‏گريهاى جديد است؛ نه اينكه دست دولت را به كلى كوتاه كنيم؛ اما يك حدودى در آنها مشخص شده است. به اين توجه كنيد.

يك مسئله هم تمركززدايى است كه جزوِ شعارهاى اين دولت است و شعار بسيار درستى هم هست؛ منتها مشخص كنيد اين تمركززدايى چطورى است؛ مدل مشخصى لازم دارد. بايد بالاخره به خصوصيات اقليمى و قومىِ استانهاى مختلف كشور توجه شود؛ طبق مسئله‏ى آمايش سرزمين، چه كارهايى را ميخواهيد به اين منطقه‏ى بخصوص محوّل كنيد؟ ممكن است بر اساس طرح آمايش سرزمين، اين كار اصلاً در اين منطقه مصلحت نباشد؛ حالا استاندار يا نماينده‏ى مجلس يا امام جمعه يا برخى از مردم دائم اصرار دارند! خوب، در اينجا تمركززدايى معنى ندارد؛ يعنى در طرح آمايش سرزمين، حتماً به خصوصيات اقليمى و قومى در اين تمركززداييها و واگذارى مسئوليت به استانها توجه بكنيد؛ همچنان كه بايستى به قانون اساسى و سياستها توجه بشود.

يك نكته‏ى ديگر هم كارهاى خوبى است كه در زمينه‏ى اقتصاد انجام گرفته - مثل اين سهام عدالت، ادامه‏ى طرحهاى نيمه تمام، نوع عدالت در ارائه‏ى تسهيلات بانكى، صندوق مهر رضا و امثال اينها - محتوا و فوايد اين كارها را با شكل صحيح براى مردم بيان كنيد تا معلوم شود اين كارها انجام گرفته است. البته ما بارها گفته‏ايم آمدن و نشستن و پشت ميكروفون يا جلوى دوربين حرف زدن، اين كافى نيست؛ يك مقدارى برنامه‏سازى و ارائه‏ى مطلب، به شكل هنرمندانه لازم است.

مسئله‏ى ديگر، مبارزه‏ى با فساد همراه با قاطعيت است. الان خوشبختانه رويكرد دولت و آقاى رئيس‏جمهور طورى بوده كه كسانى كه تمايل به فساد دارند، مرعوبند؛ اما اگر كار صحيح و واقعى انجام نگيرد، كم‏كم اين رعب شكسته ميشود و اين ابهت از بين ميرود؛ ميل به فساد در يك جاهايى وجود دارد. با فساد و تخلفات مالى بى‏محابا برخورد كنيد. البته عرض كرديم بى‏محابا و با شجاعت و قاطعيت برخورد كردن، معنايش بى‏درايتى در نوع برخورد نيست! اينها را بايد با هم جمع كنيد. هر دو طرفِ اين كفه‏ى متوازن بايستى ديده بشود.

يك مسئله‏ى مهم، حفظ سرمايه‏هاى ملى است. بعضى از دوستان حالا به اين ساخت و سازها و توسعه‏ى شهرهاى بزرگ و بخصوص تهران اشاره كردند. از پانزده، شانزده سال قبل كه اين ساخت و سازهاى اطراف تهران، به صورت يك حركت سرطانى آغاز شد، ما همين‏طور مكرر شهردارها - همه‏ى شهردارهايى كه در اين مدت تا امروز آمده‏اند - را مورد خطاب قرار داديم و به آنها دائم مطالبى را گفتيم. بعد به اين نتيجه رسيديم كه فقط مسئله‏ى شهرداريها نيست. متصديان منابع طبيعى اينجا تخلفات بزرگى كرده‏اند؛ منابع طبيعى را با سفارش و رفاقت و با ملاحظه و براى جلب حمايت اين و آن، همين‏طور بى‏دريغ در اختيار اشخاص و گروهها و مسئولان و عمامه‏اى و غيرعمامه‏اى و نهادهاى انقلابى و ... قرار داده‏اند. يعنى يك ملاحظه و مصلحت كوتاه‏مدت را در نظر گرفته‏اند و ديگر نگاه نكرده‏اند. آدم وقتى به طرف شمال تهران و ارتفاعات ميرود، واقعاً وحشت ميكند؛ يك بخشهايى هست كه بنده هر وقت ميروم، با اينكه محيط حركت و گردش و تحرك و ورزش است، با اعصاب ناراحت به خانه برميگردم. هر دفعه ميروم، مى‏بينم باز يك كارهاى جديدى انجام گرفته است. اين دولت به طور جدى مسئول است؛ هم وزارت مسكن، هم وزارت كشاورزى - كه منابع طبيعى را در اختيار دارد - هم بقيه‏ى دستگاهها و هم از جمله وزارت كشور و شهرداريها. نبايد بگذاريد اين اتفاق بيفتد؛ دارد همه جا اتفاق مى‏افتد. انسان در شهرهاى مختلف مى‏بيند؛ تهران كه جلوى چشم ماست و من به طور متوالى مى‏بينم؛ بعضى جاهاى ديگر هم كه رفته‏ايم، همين‏طور است. نگذاريد اين سرمايه‏هاى ملى را اين‏طورى ضايع كنند.

مسئله‏ى فرهنگ و قضاياى فرهنگى خيلى مهم است كه من حالا چون اهتمام شماها را به مسائل فرهنگ ميدانم و بحمداللَّه احساس ميكنم كه وزراى فرهنگى ما اهتمام دارند، روى آن تكيه نميكنم؛ والّا من سالهاى گذشته در ديدارهاى با دولتها، يكى از آن بخشهايى كه بيشترين تكيه را روى آن ميكردم، مسئله‏ى فرهنگ بود. اهميت كار فرهنگى نبايد مورد غفلت قرار گيرد. در كار فرهنگى هيچ وقفه و تعللى جايز نيست؛ چون بيشترين تلاش دشمنان بر روى جامعه و ملت و كشور ما، تلاش فرهنگى است. اين مبالغه نيست! بيشتر و پُرحجم‏تر و مؤثرتر از تلاشهاى سياسى و امنيتى، تلاش فرهنگى است. علت هم اين است كه آنها ميدانند اگر در تلاشهاى فرهنگى عليه انقلاب موفق و پيروز شوند، بقيه‏ى كارها براى آنها آسان خواهد شد؛ لذا روى اين متمركزند. ما مطلقاً نبايستى توقف داشته باشيم، بايد پيش برويم. هيچ سطحى‏نگرى جايز نيست. ظاهرگرايى و عوام‏زدگى در كار فرهنگى جايز نيست. كار فرهنگى بايستى مدبرانه، عميق، با حوصله و از سوى آدمهاى باصلاحيت و كارشناسهاى حقيقتاً وارد، در همه‏ى شعبه‏ها و شاخه‏هاى گوناگون فرهنگى مورد توجه قرار بگيرد.

در كنار اين مسئله‏ى كار فرهنگى هم بايد به مسئله‏ى تحقيق و علم و فناورى توجه كرد. كه حالا ما در آن جلسه‏اى كه تقريباً دو هفته‏ى پيش با رؤساى دانشگاهها(1) داشتيم، من گزارشى داشتم كه بودجه‏ى تحقيقاتى از آنچه كه در برنامه در نظر گرفته شده و ما تصور ميكرديم كه درصدى پيش رفته، تنزل كرده است! حالا در گزارشها من شنيدم: « براى كار تحقيقات داريم تلاش ميكنيم»؛ نه، طبق آن گزارش من گفتم به شش‏دهم درصد رسيده، بنابراين بودجه‏ى تحقيقاتى‏مان كمتر شده است؛ ما بايد به يك‏ونيم درصد ميرسيديم و تا آخر برنامه اين بودجه بايد به سه درصد برسد؛ نه فقط به يك و نيم درصد نرسيديم، بلكه از يك درصد هم پايين‏تر رفته است! يا مثلاً بنياد نخبگان كه من آن روز هم گفتم و اعتراض كردم؛ اين اعتراض به نظر من مهم است، بايد به اين برسيد. يا صندوق حمايت از پژوهشگران؛ اين صندوق حمايت از پژوهشگران و اين سبك كارها، با اصرار و تأكيد متوالىِ چند ساله‏ى ما در دولتهاى قبلى به وجود آمده است؛ اينها را نبايد متوقف كرد؛ اينها كارهاى بسيار لازم و مهمى است. يا دفتر ارتباط علم و صنعت كه من در دوره‏ى اين پانزده، شانزده سالِ اخير، با دو نفر از رؤساى محترم جمهور اين را در ميان گذاشتم و تأكيد و اصرار كردم؛ اما نشد. بايد اين دفتر را راه بيندازيد. اين كارهاى اساسىِ مهم، بين بخشى است؛ يعنى حتماً بايد وابسته‏ى به دفتر رياست جمهورى باشد؛ نميتواند به وزارت علوم يا وزارت آموزش و پرورش يا بقيه‏ى بخشها وابسته باشد. اين بايد حتماً زير نظر دستگاه رياست جمهورى باشد و آنجا اداره بشود.

در زمينه‏ى مسايل سياسى هم كارهاى زيادى شده و بيان هم كردند؛ ما هم تأكيد و اصرار مى‏كنيم همين مسئله‏ى تحركت ديپلماسىِ جهت‏دار، برنامه‏دار، پخته، نافذ و اثرگذار باشد. ما هر چه در زمينه‏ى ديپلماسى تحرك‏مان بيشتر باشد، بهتر است. اين سفرهاى خارجى، ملاقاتهاى خوب و گفتگوهاى تلفنى، همه‏اش كارهاى لازم امروز ماست؛ هر چه حجم و كيفيت اينها را بالا ببريد، بهتر است. مسئله‏ى ديپلماسى مهم است؛ البته همين‏طور كه گفتيم، ديپلماسى بايد جهت‏دار باشد؛ بايد بدانيم چه ميخواهيم و دنبال چه هستيم. گاهى انسان با پنج، شش، ده تا كار متفرق به يك هدفى ميرسد كه ظاهراً هيچ‏كدام از آن كارها، فى نفسه آن هدف را نشان نميدهند؛ اما مجموع آن كارها، آن هدف را نشان ميدهند. فرض كنيد فلان موقعيت منطقه‏اى يا فلان پيشرفت بين‏المللى با پنج تا، شش تا، ده تا كار فراهم ميشود. و ديپلماسى را بايد به كار اقتصادى بين‏المللى وصل كرد. يكى از ضعفهاى عمده‏ى ما، هم زمان دولت قبل، هم زمان دولت ماقبلِ قبل، همين بود كه دستگاههاى اقتصادىِ ما به دستگاه وزارت خارجه‏ى ما متصل نبودند؛ يعنى آنها براى خودشان كار ميكردند؛ گاهى يك نفرى ميرفت از يك وزارتخانه‏اى، در يك كشورى يك قرارداد مهمِ قابل توجهى هم مى‏بست، آن وقت سفير ما در آن كشور اصلاً مطلع نميشد؛ خوب، اين خيلى عيب بزرگى است. نبايد بگذاريد اين كار در اين دولت اتفاق بيفتد.

به هر حال، خداوند متعال كمك‏كار شماست. آنچه را كه ما داريم مشاهده و حس ميكنيم، همين است و اين را كاملاً نشان ميدهد. يك به يك، اين قدمها با حمايت و كمك الهى انجام ميگيرد و پيش ميرود. اوضاع بين‏المللى، اوضاع منطقه و ضعف روزافزون دشمنِ معاندِ نظام جمهورى اسلامى - يعنى امريكا و صهيونيسم - اينها همه، چيزهايى است كه جزوِ امدادهاى الهى است؛ اينها را مغتنم بشماريم و از اين فرصت، هر چه ممكن است بيشتر استفاده كنيم. ما هم كه براى همه‏ى شماها دعا ميكنيم؛ جزوِ دعاهاى هميشگى ما، دعاى به آقاى رئيس‏جمهور و شما و به مسئولان كشور است كه بتوانيد اين بار سنگينى را كه شانه‏تان را زيرش داده‏ايد، ان‏شاءاللَّه به بهترين وجهى به منزل برسانيد و كشور و انقلاب را يك قدم پيش ببريد.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار نخبگان جوان
25/ 6/ 85

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

يكى از دلايلى كه من شيفته‏ى اين مجالس جوانان هستم، همين احساس آزادگى و براى جوانِ امروز، دليرى بيان عقيده است. اين، آن نكته‏ى بسيار جالب است؛ لذا من از اين برادر عزيز كه برخاستند و اين مطلب را بيان كردند، تشكر ميكنم.
البته اداره‏ى اين جلسه به صورتى كه با وضع من متناسب باشد، به آن شكلى كه شما ميگوييد، تقريباً عملى نيست. من اگر خودم ميخواستم تصميم بگيرم، همان كار را ميكردم؛ يعنى ميگفتم كه افراد بلند شوند، خودشان وقت بگيرند و حرف بزنند؛ منتها اين يك زمان گسترده‏اى لازم دارد و با وقت محدود من سازگار نيست. من نظرات جوانها، دانشجويان، دانش‏آموزان و نخبگان - همين كسانى كه اين جلسات را تشكيل ميدهند و نظائر اينها - را در خلال گزارشهاى متعدد از جاهاى مختلف مى‏بينم و از واقعيتها دور نيستم. البته از زبان خود شماها شنيدن، يك لطف بيشترى دارد؛ ليكن چون من محدوديتهايى دارم، از اين جهت، آن ممكن نيست. به هر حال، به همين مقدارى كه براى ما ممكن است، حالا اكتفا ميكنيم.

* * *

اولاً به همه‏تان خوش‏آمد عرض ميكنم و از يكايك جوانانى كه اينجا مطالبى را بيان كردند، تشكر ميكنم. آن چيزهايى هم كه گفتيد، همه ثبت شد؛ بعضى از اينها نكاتى است كه قابل توجه مسئولان محترمى است كه اينجا تشريف دارند - وزراى محترم، معاون محترم، رئيس جمهور و بقيه‏ى مسئولان كه ديدم يادداشت هم ميكنند - و بايد مورد توجه قرار بدهند و دنبال كنند؛ بعضى شدنى است؛ بعضى هم ممكن است اشكالاتى بر آنها وارد باشد؛ به هر حال، بايد بررسى و توجه بشود. بعضى از حرفها چيزهايى است كه درست است و همين حالا مورد توجه است؛ مثلاً راجع به بنياد نخبگان - كه بعضى از دوستان صحبت كردند - خوشبختانه در اين اواخر مى‏بينيم كه اين بنياد، يك تحرك بهترى پيدا كرده است؛ در ضمن آن كسانى هم كه براى مسئوليت بنياد نخبگان - چه قبلاً و چه امروز - در نظر گرفتند، خودشان جزوِ نخبه‏هايند؛ حالا منتها نخبه‏هاى دوره‏هاى قبل از شما. اين‏طور نيست كه كار نخبگان به كسانى سپرده شود كه خودشان معناى نخبه را نميدانند و حظى از نخبه بودن ندارند؛ اين نخواهد بود. ان‏شاءاللَّه بهتر هم خواهد شد. من هم تأكيد كرده‏ام، مجدداً تأكيد ميكنم و جاى مهمى است.
يا آن نكته‏اى كه راجع به مركز تحقيقات پتروشيمى گفتند، حتماً اين را جنابعالى - جناب آقاى دكتر داوودى - بايد دنبال كنيد؛ چون وزير محترم نفت اينجا نيست. اين نكته‏ى بسيار مهمى است؛ اين همان چيزى است كه من روى آن تكيه ميكنم: «متصل شدن مراكز علم و تحقيق با مراكز استفاده‏كننده‏ى از علم و تحقيق»؛ اينها همديگر را زير نظر داشته باشند و از هم استفاده كنند. هم آنها ميتوانند تحقيق اينها را جهت بدهند، هم اينها ميتوانند فعاليت آنها را جهت بدهند. ان‏شاءاللَّه اين را حتماً جنابعالى دنبال كنيد.
بعضى نكات را هم كه من از بيانات دوستان استفاده كردم، بد نيست به شما بگويم؛ توجه داشته باشيد. ببينيد اين حركتِ به سمت مهاجرت به خارج از كشور، اولاً همه‏ى انواعش بد نيست، كه من بارها گفته‏ام، گريختن و فرار از جبهه نيست. فرار از جبهه بد است؛ كشور شما در حال يك تحرك، يك چالش عظيم و يك اقدام بزرگ براى جلو رفتن و پيش رفتن است؛ مثل يك جبهه‏ى جنگ. گريختن از اين جبهه بد است؛ اما آمدنِ كنار براى ياد گرفتن بيشتر و آماده شدن بيشتر، اين بد نيست. من همه‏ى اين رفتنهاى به خارج را مردود نميدانم؛ بارها هم در جمع شماها و بقيه‏ى جوانها گفته‏ام. چه عيب دارد بعضيها بيرون ميروند؟ خوب بروند. آن كسانى كه كشور را فراموش ميكنند، مصالح كشور و مصالح ملت خودشان - يعنى خانواده‏ى خودشان - را پشت گوش مى‏اندازند و فقط براى پر كردن جيب خودشان راه مى‏افتند و بيرون ميروند، البته اينها از نظر عقل محكومند؛ نه محكوم قضايى، هيچ قانونى وجود ندارد كه اين كار را محكوم كند؛ اما وجدان و عقل بشرى و وجدان ملى، يك چنين عملى را محكوم ميكند. اينها هم اين‏طور نيست كه نخبه‏ها باشند؛ نه، ممكن است در بين آنها چهار تا نخبه هم باشند، چهل تا غير نخبه هم هستند. تصور نشود حالا اينهايى كه پا ميشوند و بيرون ميروند، همه نخبه‏هاى ما هستند كه يكى‏يكى بيرون ميروند؛ نه، پا ميشوند ميروند و دچار مشكلات هم ميشوند - شما هم توجه داشته باشيد، ما در اين زمينه اطلاعات زيادى داريم - كسانى كه ميروند، غالباً با يك استقبال خوب و قدردانى‏اى مواجه نميشوند. اگر حقيقتاً هم نخبه باشند، آن مراكز، اينها را در حد توانشان مى‏فشرند، استفاده‏ى خودشان را ميكنند و بعد پرتاب ميكنند دور؛ و هيچ تعهدى نسبت به آنها ندارند. هدف بايد اين باشد كه انسان براى كشور خودش، براى مردم خودش، براى خانواده‏ى خودش، براى آن سرزمينى كه او را در خود نشانده؛ بارور كرده و ثمربخش كرده، براى نسل فعلى و نسلهاى آينده مفيد واقع شود. هدف بايد اين باشد. اين هدف هر طور كه فراهم شود، ايرادى ندارد.
يك نكته‏ى ديگر در زمينه‏ى مسئله‏ى «استقلال فرهنگى» است كه بعضى از دوستان اشاره كردند. اين استقلال فرهنگى در كشور شروع شده است. از اواسط دوران قاجار، يك فريفتگى و بيگانه‏زدگى در ما پيدا شد؛ البته عوامل طبيعى‏اى هم داشت و اين عوامل روزبه‏روز شدت پيدا كرد؛ در دوران حكومت پهلوى به اوج رسيد و بر اساس آنها، پايه‏هاى فرهنگى بسيار خطرناكى را در كشور پايه‏گذارى كردند: مثل اينكه ايرانى «نميتواند»، ايرانى عُرضه‏ى حضور در ميدانهاى علم و فرهنگ را ندارد؛ و نگاه منفى نسبت به همه‏ى گذشته‏ى فرهنگى و مواريث ارزشمند تاريخى و علمى ما؛ اينها چيزهايى بود كه در اين كشور اتفاق افتاد. شماها آن دوران را نديديد. ما كه در آن دوران بزرگ شديم، بنده كه با اكثر شماها شايد در حدود نيم قرن اختلاف سنى دارم، آن دورانها را درك كرديم و ديديم كه چه بود. حقيقتاً فرهنگى كه ترويج ميشد، فرهنگ «نميتوانيم» بود؛ فرهنگ ترجيح مطلقِ هر چيز غربى بر هر چيز ايرانى بود؛ اين‏طورى بود. در زمينه‏ى افتخارات ايرانى، دقيقاً بر روى چيزهايى تكيه ميشد كه غرب آنها را به دلايلى ميخواست - با دلايل استعمارى و قدرت‏طلبانه - كه طراحان سياستمدار غرب، آنها را طراحى كرده بودند؛ برخى نقاط را در كشور ما برجسته ميكردند؛ همين نقاط مورد توجه دستگاههاى اداره‏كننده‏ى كشور قرار ميگرفت ولاغير. سالهاى متمادى گذشته اين‏طور بود.
انقلاب، همه‏ى وجدانهاى اين مردم را تكان داد، ماها را بيدار كرد، متوجه هويت خودمان كرد، تواناييهاى خودمان را به ما نشان داد و «ما ميتوانيم» را شعار ما قرار داد. ما هم وارد شديم و تجربه كرديم؛ ديديم بله، ميتوانيم. لذا امروز استقلال فرهنگى در اين كشور، روزبه‏روز در حال پيشرفت است و خودباورى فرهنگى بيشتر ميشود. اصرار ما هم همين است كه اين كار بشود و شما جوانها به اين توجه كنيد و هر حركتى را كه مشاهده مى‏كنيد با اين روحيه‏ى استغناى فرهنگى و استقلال فرهنگى معارضه دارد، با چشم بدبينى به آن نگاه كنيد و بدانيد كه هدايت شده است.
يك نكته‏ى ديگر مربوط به روند رشد علمى كشور است؛ كه بعضى از دوستان گفتند اين روند كُند است. من ميخواهم بگويم نه، اتفاقاً روند رشد از جهت شتابان بودن، جزوِ شتابنده‏ترين روندهاى رشد علمى در دنياست. اين با محاسبه‏ى علمى معلوم شده است؛ يعنى ما از لحاظ روند رشد علمى و فناورى در كشور، جزو شتابنده‏ترينها در سطح دنيا هستيم. منتها چون فاصله خيلى زياد بوده، اين شتاب، الان نتايجش را به‏روشنى نشان نميدهد. چنانچه همين شتاب و آهنگ حركت را بتوانيم به توفيق الهى ده، پانزده سال حفظ كنيم و پيش برويم، آن وقت كاملاً خودش را نشان خواهد داد. من البته مثالهاى زيادى براى اين دارم. بعضى از مثالها ممكن است براى شما محسوس نباشد؛ چون آنچه را كه ممكن است من به عنوان آمار ذكر كنم، شما از آن اطلاعى نداريد، لذا محسوس نيست. اما حالا همين چيزهايى كه محسوس است و مشاهده ميشود، مثل همين تحقيقات مربوط به انرژى هسته‏اى ؛ اين، به دست آمده از آن نقطه‏اى است كه ما حركتمان را از آن نقطه شروع كرديم. فاصله‏اش، يك فاصله‏ى دهشت‏آور است؛ ولى اين كار انجام گرفت. در بحث مسايل زيست‏شناسى، همين مسئله‏ى سلولهاى بنيادى و در بحث توليدات نظامى، تحقيقات گوناگونى كه در اين زمينه انجام گرفته، همين مسئله است كه عرض كردم. چون شما از آنچه كه اتفاق افتاده، اطلاعى نداريد، جزء معلومات عمومى و اطلاعات عمومى نيست، لذا بيان آن براى شما خيلى محسوس نخواهد بود. اين را بارها گفته‏ام، ما در اين كشور در قبل از انقلاب، آن جنگنده‏هايى كه عمدتاً از امريكا خريدارى ميشد، وقتى يك بخشى از آنها خراب ميشد و احتياج به تعمير داشت يا مدت آن قطعه تمام ميشد - شايد هنوز هم امكان كار كردن داشت، منتها زمان معين ميكردند كه بايد تغيير كند - اجازه نميدادند كه اين قطعه‏ى مركب - قطعه‏ى مركب خودش متشكل از بيست، سى يا پنجاه قطعه است - باز بشود و آن قطعات ريز ديده شود؛ يعنى صنعتگران و همافران و افسران فنى ما كه در نيروى هوايى بودند، اجازه‏ى اين كار را نداشتند. يكى، دو مرتبه اين كار را كردند، آن همافر و افسر ذيربط را از طرف دادگاه نظامى رژيم محاكمه كردند كه شما به چه مجوّزى مثلاً اين بخش از هواپيماى اف چهارده يا اف چهار را باز كرديد؟ بايد همان قطعه را سربسته و دربسته تحويل مستشار امريكايى ميدادند، او اين را سوار هواپيما ميكرد و به امريكا ميبرد و قطعه‏ى جايگزينش را ميآورد؛ يعنى اجازه‏ى اطلاع از اين را هم كه اين قطعه از چند جزء تشكيل شده و كجايش خراب شده، نميدادند.
حالا ما از آنجا به اينجا رسيديم كه جنگنده‏ى ايرانى در آسمان پرواز كرد! همه‏تان اين را در تلويزيون ديديد. البته اين در واقع نسل چندم است. اولين هواپيماى جنگنده كه ساخت ايرانى بود، در حدود هشت، نه سال قبل از اين در يك مانور نظامى - به پرواز درآمد كه بنده آنجا خودم شاهد و ناظر بودم - بعد اين تقويت و تكميل شد؛ حالا اين درآمده است؛ يعنى ميتوانند اين را به توليد انبوه برسانند؛ يعنى اگر براى كشور صرفه‏ى اقتصادى داشته باشد، قابل اين هست كه به توليد انبوه برسد. اين فاصله‏ها، فاصله‏هاى دهشت‏آور است؛ يعنى فاصله‏ها بسيار فاصله‏هاى عميقى است كه در اين مدت به بركت پيگيرى و كوشش، طى شده است. بنابراين شتاب خوب است ؛ منتها اين شتاب بايستى حفظ شود. اين چيزى كه شما جوانهاى آگاه و هوشمند و مستعد بايد بدانيد، اين است كه اين شتاب را بايستى همچنان حفظ كرد. مسئولان هم البته به اين مسأله اهتمام دارند و بنا هم بر همين است كه اين چيزها دنبال شود. اگر در يك گوشه‏اى اختلالى هم در كيفيت پيشرفت كار هست، اينها اختلالهاى جزئى است و برطرف خواهد شد. ما منكر وجود عيوب نيستيم؛ منتها منكر اين هستيم كه اين عيوب ما را نااميد كند؛ اين را نميگذاريم؛ يعنى بنده خودم و مسئولانى كه مسئولان اين بخشها هستند، با همه‏ى وجود با نااميدى مبارزه ميكنيم. براى اينكه مهمترين مانع پيشرفت يك شخص و يك ملت، نااميدى و تاريك ديدن افق است؛ نه، افق روشن است و مى‏توان جلو رفت.
من چند نكته را قبل از بيانات شما مطرح كردم. البته در مورد اين بياناتى كه گفتيد، باز نكات ديگرى هم هست كه حالا من بعضى از آنها را يادداشت كرده‏ام. ديگر فرصت بيان آنها نيست. حالا يك نكته‏اش را اشاره كنم. يكى از اين دخترخانمها گله كردند از اينكه جايگاه فارغ‏التحصيلان علوم‏انسانى، مثلاً يك جايگاه مشخص يا برجسته‏اى نيست. اين طورى نيست؛ من به شما بگويم، اگر شماها ان‏شاءاللَّه زبده شويد و در همين علوم انسانى، مثلاً تاريخ، جامعه‏شناسى و روانشناسى‏اى كه خودتان گفتيد، پيشرفت كنيد، حقيقتاً بدانيد ارزش شما در جامعه و در سطح بين‏المللى، از يك پزشك پيشرفته يقيناً كمتر نيست؛ بلكه بيشتر هم هست. شما الان نگاه كنيد، ببينيد در اين چهره‏هاى علمى معروف دنيا چند تا پزشك هستند، چند تا جامعه‏شناس يا مورخ وجود دارند. مى‏بينيد كه تعداد و برجستگى اين دومى بيشتر است. منتها بايد كار كنيد تا پيش برويد. به اين مقدارى كه الان شماها رسيده‏ايد، مطلقاً قانع نباشيد. به نام نخبه و استعداد درخشان هم قانع نباشيد. شما با انتخابِ به عنوان نخبه، چه مثلاً با پذيرش در كنكور يا مدال آوردن در فلان المپياد يا فلان جشنواره، وارد يك جاده‏اى شده‏ايد. وضع فعلى شما اين است. شما وارد اين جاده شده‏ايد. چنانچه از حركت باز بمانيد، همين اول جاده مانده‏ايد و مثل اين است كه وارد نشده باشيد. اهميت كار شما اين است كه اين جاده را با هر چه سرعت بيشتر طى كنيد، پيش برويد و خسته نشويد تا ان‏شاءاللَّه به آنجايى برسيد كه شايسته‏ى شماهاست.
من يك نكته‏اى را عرض بكنم. اولاً هدف از اين جلسه، حل اين مشكلات نيست. اين مشكلات بايد حل بشود، بلاشك. ليكن اين جلسه‏ى ما، يك هدفِ بالاترى دارد؛ من بارها هم اين را گفته‏ام. اين جلسه عمدتاً يك جلسه‏ى نمادين است. اين جلسه اولاً، نشان‏دهنده‏ى تكريم نظام جمهورى اسلامى به علم، ثانياً، به تحصيل كننده‏ى علم و ثالثاً، به اهميت علم در پيشرفت كشور است؛ نماد اينهاست. كارهاى نمادين هيچ منافات با اين ندارد كه در واقعيت خود هم يك حركتى در آن وجود داشته باشد؛ اما بيشترين تكيه روى نمادين است؛ مثل شعائر اسلامى؛ شعائر اين‏طورى است. شعائر اسلامى جنبه‏ى نمادين دارد. خودش هم يك حركت است؛ اما بيشترين تأثيرى كه مورد توجه است، آن تأثير نمادين است. مثلاً: «انّ الصّفا و المروة من شعائر اللَّه»؛ صفا و مروه در حج؛ بيشتر اعمال حج از همين قبيل است. اينها اعمال نمادين است. دو نقطه را با يك فاصله‏اى معين كرده‏اند، ميگويند بايستى بين اين دو نقطه را مرتباً طى كنيد و در حركت باشيد. در يك بخشى از اين دو نقطه، اين حركت، بايد حالت دويدن به خودش بگيرد؛ اين نماد است. نماد يك حركت دائمى براى مسلمان است. يا طواف؛ بر گرد يك محور، يك حركت تمام‏نشدنى است؛ حركت طواف تمام‏نشدنى است. شما حركت طوافتان تمام ميشود، نفر بعدى شروع ميكند. شما كعبه را هيچ‏وقت خالى از اين دايره‏ى حركت‏كننده‏ى مردم مشاهده نميكنيد. اينها «شعائراللَّه» است؛ يعنى جنبه‏ى نمادين دارد. اين درس را به جامعه‏ى انسانى ميدهد. كارهاى نمادين اين است. ما ميخواهيم در اين كشور، معلوم باشد كه تحصيل علم و خود علم و تأثير آن در آينده‏ى كشور، يك نقطه‏ى برجسته و اساسى براى نظام جمهورى اسلامى است. در حقيقت اين نقطه‏ى اساسى و برجسته‏اى در ذهن ملت ايران و براى اين ملت است. ما از اين ناحيه ضربه خورده‏ايم؛ از ناحيه‏ى عقب‏ماندگى در علم ضربه خورده‏ايم. يك روزى يك حركت علمى‏اى در دنيا به وجود آمد - حركتهاى علمى هميشه در دنيا حكم ظرفهاى مرتبط را دارد و به همديگر وصل ميشوند. ملت و جامعه‏ى ما از علم يكديگر استفاده ميكنند - يك روزى مركز پيدايش علم دنيا اسلام بود؛ بدون اينكه دنياى اسلام با داشتن ابزار علم، برود مثلاً اروپا، افريقا يا هر نقطه‏ى ديگرى را استعمار بكند. اين علم گسترش پيدا كرد، به همه جا رسيد و همه از آن استفاده كردند و بهره‏مند شدند. اما در اين برهه‏ى اخير - يعنى بعد از رنسانس به اين طرف كه علم به دست يك مجموعه‏ى اروپايى و غربى افتاد - از علم استفاده‏ى معمولى و طبيعى نشد. علم در دست آنها ابزارى براى تسلط شد؛ سلطه‏ى بر كشورها، و بتدريج مسئله‏ى استعمار پيش آمد. دويست، سيصد سال شرق، يعنى اغلب مناطق آسيا و اروپا، زير چكمه‏ى استعمار له شد و غربيها از علم، نه فقط براى سلطه‏ى سياسى و استعمارى، كه براى فشردن ملتها و گرفتن شيره‏ى آنها و امكانات و ثروتهايشان استفاده كردند. همچنان كه براى تحميل فرهنگ خودشان بر ملتهاى عقب‏افتاده‏ى از لحاظ علمى هم استفاده كردند و اين آخرى - يعنى تحميل فرهنگ - موجب شد كه آنها در پيشرفت علمى مطلقاً سهمى پيدا نكنند و به آنها اجازه داده نشود، و تشويق كه نميشوند هيچ، بلكه موانعى هم جلوِ آنها گذاشته شود. اين وضعى بوده كه پيش آمده است.
خوب، ما اين عقب‏افتادگى تاريخى را بايد جبران كنيم؛ يعنى ما ضربه را از بى‏علمى خورده‏ايم. اگر امروز دنياى اسلام از لحاظ اقتصادى عقب است، از لحاظ فرهنگى يا سياسى عقب‏مانده است، اين به خاطر آن است كه رقيب، يعنى دنياى غرب، مجهز به سلاح علم است. از سلاح علم براى غلبه‏ى در ميدانهاى سياست، اقتصاد و فرهنگ استفاده ميكند.
ما بايد اين سلاح را به دست آوريم. بايد بتوانيم مسلح به علم شويم تا تهديد رقيب - يا رقيب يا دشمن، حالا همه‏شان يك جور نيستند - نتواند آن‏طورى كه تاكنون كارآمد بوده است، كارآمد باشد. ما بايد اين را داشته باشيم. اين يك هدف راهبردى بسيار بلند ملت و بسيار مهم و حياتى است. علم را بايد به دست آورد. البته اين را ميدانيم كه علم به تنهايى كافى نيست. علم بايد با اخلاق و ايمان همراه شود تا ما به همان چاله‏اى نيفتيم كه غرب در آن افتاد؛ يعنى علم براى آن وسيله‏ى ظلم شد، وسيله‏ى انحراف اخلاقى شد و وسيله‏ى گسترش فرهنگهاى گمراه‏كننده و هلاك‏كننده شد. ما بايد دچار آن نشويم. آن به جاى خود محفوظ، اما حالا نقطه‏ى اساسى اين است كه علم براى ما يك امر حياتى است.
بنابراين ما در اين جلسه خواستيم از علم، علم‏آموزى و كسانى كه در ميدان علم‏آموزى يك برجستگى از خودشان نشان داده‏اند، تجليل كنيم. اين جلسه، نماد تجليل از اين چند خصوصيت است.
من در سرنوشت و تاريخ ملتها يك قدرى مطالعه ميكنم - نه فقط در گذشته، در زمان خود ما هم همين‏طور است - مى‏بينم كه دو عنصر از مهمترين عناصر تأثيرگذار در پيشرفتهاى ملى براى كشورها، عبارت است از: يكى «خطرپذيرى» و يكى هم «كار سخت و پيگير و پشتكار» است. من ميخواهم امروز اين دو خصوصيت را به شماها توصيه كنم.
خطرپذيرى؛ نقطه‏ى مقابل آن، ترس است. ترس از چه؟ ترس از عدم موفقيت؛ وارد نشويم كه مبادا موفق نشويم؛ حركت نكنيم كه مبادا نرسيم؛ اقدام نكنيم كه مبادا مورد قبول قرار نگيرد؛ اقدام نكنيم كه مبادا براى ما مشكلات ايجاد كند. اينها همه‏اش نقطه‏ى مقابل خطرپذيرى است. يكى از خصوصيات خوب غربيها - كه ما خصوصيات بد و خوب، هر دو را در كنار هم مى‏بينيم و انكار نميكنيم - خطرپذيرى است. غربيها اين خصوصيت مثبت را و به تبع آنها امريكاييها - كه فرهنگ اروپاييها را اول‏بار گرفتند - خطرپذيرند. خطرپذيرى ميتواند جامعه را موفق كند. شما جوانها بايد آماده باشيد؛ ترس از اينكه شايد نشود، اين خيلى چيز بدى است. گاهى اوقات تصورات انسان، يك آينده‏اى را براى انسان تصوير ميكند كه بكلى او را مأيوس ميكند؛ اين به نظر من، يكى از ايرادهاست. حالا اگر وارد دانشگاه شديم، اگر درس خوانديم، اگر اين تحقيق را كرديم، اگر وارد رشته‏ى تحقيق و پژوهش شديم، آيا قبول ميشود؟ آيا دست ما را به جايى بند ميكنند؟ آيا نميكنند؟ بايد وارد شويد! به قول شاعر عرب ميگويد: «شر من الشر خوف منه عن يقعى»؛ از بلا بدتر، ترس از بلاست، ترس از فرود آمدن بلاست؛ اين از خود بلا سخت‏تر است. نبادا نشود؛ خوب به اين «نبادا» نبايد اعتنا كرد. وارد شويد، خواهيد ديد كه ميشود. در همه‏ى ميدانهاى مادى و معنوى كه انسان موفقيتى مشاهده ميكند، اين جرئت و گستاخى و نترسيدن از احتمال موفق نشدن، عامل بسيار مهمى است كه ما را پيش ميبرد.
يكى هم مسئله‏ى «كار سخت» نقطه‏ى مقابل تنبلى است. نگذاريد تنبلى و راحت‏طلبى و تن دادن به زندگىِ دور از مشكل، شما را وسوسه كند. اگر اين حالت تنبلى وجود داشت، هيچ‏كدام از اين كشفيات مهم علمى به وجود نميآمد. شرح حال اين كاشفان و مخترعان بزرگ را ببينيد، چطور خواب را بر خودشان حرام كردند، سختيها را براى خودشان هموار كردند، با مشكلات ساختند و رفتند تا به آن نقطه‏ى اساسى رسيدند. البته اين موفقيتها در بسيارى از موارد - شايد بتوان گفت در اغلب موارد - در نهايت هم برايشان فايده داشته؛ فايده‏ى مادى و زندگى و عنوان و پول و اين چيزها را هم داشته است. ليكن اينها از اول هدفشان اين چيزها نبوده است؛ ميخواستند بروند تا عمق يك مسئله و يك كار را به دست آورند و به آنجا برسند. اين را به عنوان يك توصيه‏ى قطعى عرض ميكنم.
يك نكته‏ى ديگرى كه به شما عرض ميكنم، اين است كه (همين نكته‏اى كه اشاره شد) علم با دين و اخلاق هست كه براى بشريت مفيد خواهد بود. اين را به طور قاطع بدانيد، علم هر چه هم پيشرفت كند، اگر از اخلاق و دين فاصله بگيرد، به حال بشريت مفيد نخواهد بود. آن كسانى كه ميگويند ما دانش را براى ارتقاء بشريت ميخواهيم، بايد به اين نكته توجه كنند. حالا مثالهاى واضحى كه همه شنيديد، من نميخواهم اينها را تكرار كنم كه حالا كسانى كه مثلاً در علم شيمى پيشرفت كرده‏اند، به بمبهاى شيميايى و وسايل كشتار جمعى رسيدند؛ كسانى كه در علوم هسته‏اى پيشرفت كردند، به بمب اتمى و كشتار فاجعه‏آميز ملتها رسيدند؛ اينها حالا مثالهاى واضحى است. شما در ملتها نگاه كنيد. يك ملت پيشرفته‏ى از لحاظ علمى را كه در دنيا در اوج پيشرفت علمى قرار دارد، در نظر بگيريد، ببينيد آيا مردم اين كشور حقيقتاً به سعادت رسيده‏اند؟ آيا در آن كشور عدالت وجود دارد؟ آيا در آن كشور فقر و تبعيض و بى‏عدالتى از بين رفته است؟ آيا آن‏چنان كه ادعا ميكنند، مردم با آرامش و دور از خشونت و تجاوز و تعدى زندگى ميكنند؟ با اينكه علم در آنجا هست، اين واقعيات هم در آنجا هست! آيا بر زندگى خانواده‏ها، يك حس اعتماد و آرامشى حكمفرماست؟ فرزندان در آغوش پدر و مادرها با عواطفِ خوب تربيت ميشوند؟ قتل و ترور و جنايت و اينها در آنجا نيست؟ مى‏بينيد درست به عكس است. امروز بيشترين ناامنى در آن كشورى است كه از لحاظ علمى، بالاترين رتبه را دارد؛ يعنى امريكا. هيچ كشورى در دنيا به ناامنى امريكا نيست؛ نه در اروپا، نه در آسيا. بيشترين ناآرامى روانى در آنجاست. بيشترين قتل و خشونت از ناحيه‏ى شهروندان نسبت به يكديگر در آنجاست. بيشترين تبعيض و فاصله‏ى طبقاتى در آنجاست. ثروتهايى به بلندى كوه هيماليا و فقرهاى غير قابل توصيف - يعنى مردن از گرسنگىِ به معناى واقعى - در آنجاست. فاصله‏ها اين است. مهمترين آرمانهاى بشرى كه از اول تاريخ تا حالا با تغييرات زمانه، تغيير نكرده، اينهاست. آرمان مهم بشر «عدالت» و «امنيت» است؛ «آسان زندگى كردن در كنار ديگران» است - بهشت آنجاست كازارى نباشد - «آزارنديدن از ديگران» است؛ احساس آرامش كردن در روان است؛ راحت بودن در خانواده است؛ لذت بردن از زندگى خانوادگى و از ديدن فرزندان است؛ از بودن در آغوش پدر و مادر است؛ اينها اساسى‏ترين نيازهاى بشر است؛ اينها چيزهايى است كه بشر از اول تا امروز ميخواسته؛ ديروز هم مى‏خواسته و امروز هم مى‏خواسته است. اين چيزها در آن جامعه‏اى كه از لحاظ علمى پيشرفته‏ترين است، مطلقاً وجود ندارد. پس ببينيد وقتى كه علم با ايمان و اخلاق همراه پيش نرفتند، دوش‏به‏دوش پيش نرفتند، نتيجه اين ميشود. عالِم اگر متدين باشد، از علم او جامعه بهره‏ى حقيقى ميگيرد. دين جلوِ پيشرفت علم را نميگيرد؛ بلكه حتّى به پيشرفت علم، كمك هم ميكند. اما جلوِ تعدى علم و تخطى از حدود انسانيت را كه ممكن است علم به آن دچار شود، ميگيرد.
لذا من توصيه‏ام به جوانها اين است: شما، همان قدرى كه براى علم كار ميكنيد، براى دل و معنويت خودتان هم كار كنيد. ميدان معنويت به روى شما باز است. علم و معنويت با هم هيچ منافاتى ندارند. كار كردن در يك كارگاه علمى، كارگاه آموزشى، مركز تحقيقات، فلان كلاس درس و فلان دانشگاه، هيچ منافاتى با اين ندارد كه انسان نمازش را اول وقت، با توجه و با احساس حضور در مقابل خداوند بجا آورد. اين، دل شما را شستشو ميدهد. شماها جوانيد و دلهاى شما نورانى است؛ حتّى كسانى هم كه تا حالا خيلى با مسائل مذهبى سر كار نداشته‏اند، دلهايشان به خاطر جوانى پاك و صاف است؛ يعنى دل شما از دل افرادى در سنين من، وضعش خيلى بهتر است و آمادگى‏تان زياد است. مثل آينه‏هاى شفاف، نور لطف و توجه الهى را زود ميگيرد و منعكس هم ميكند؛ يعنى شما وقتى كه از لحاظ دينى خوب بوديد، از لحاظ روحى پاكيزه و پاكدامن بوديد، عفيف بوديد، متذكر بوديد، حضور خودتان را در برابر پروردگار حقيقتاً حس كرديد، وقتى اين‏طورى باشيد، وجود شماها - در هر نقطه‏اى باشيد؛ چه دانشگاه، چه محل كار، چه خانه و چه خانواده و فاميل - تأثير نورانى خواهد داشت؛ يعنى وقتى شما خوب باشيد و نورانى باشيد، به ديگران هم نور ميدهيد. اين را قدر بدانيد و از دست ندهيد. اين خطاب به شما چند ده نفرى كه اينجا هستيد، نيست؛ اين خطاب به همه‏ى جوانهاست و بخصوص جوانهايى كه دارند در كار علم حركت ميكنند. و خوشبختانه امروز به ميزان زيادى همين هم هست.
يكى از شما دوستان گفتيد كه نسل كنونى كشور و ملت ما، از نسل اولِ انقلاب كمتر نيستند، اين حرف من است؛ بنده هم همين عقيده را دارم و بارها هم گفته‏ام و به اين معتقدم. شما جوانهاى نسل امروز، در بخشهاى مختلف نشان داديد كه يك قدم جلوتر رفته‏ايد؛ يعنى نسل جوان ما يك قدم به جلو حركت كرده است؛ منتها كوره‏ى جنگ تحميلى و دفاع مقدس و آن حال و هواى عجيب، يك تأثيرات طبيعى‏اى دارد. اگر آن وضعيت، امروز هم پيش ميآمد، آن وقت معلوم ميشد كه جوانهاى ما چقدر در زمينه‏هاى معنوى پيش رفته‏اند. و ما امروز داريم اين را مشاهده ميكنيم؛ هم در دانشگاهها و هم در بيرون دانشگاه‏ها. بنابراين علم را بايد با دين و اخلاق توأم كرد. اين خطاب به اشخاص شماها بود.
از فرصت ماه رمضان استفاده كنيد؛ روزه را خوب بگيريد؛ جوانها روزه كه ميگيرند، منتها خوب روزه بگيريد. خوب روزه گرفتن به اين است كه در حالى كه دهان شما از لحاظ خوردنى و آشاميدنى روزه است، دلتان را هم در زمينه‏ى هوسها، چشم خودتان را هم در زمينه‏ى آنچه كه با چشم از هوسها دنبال ميشود و بقيه‏ى اعضا و جوارح را روزه نگه داريد. احساس كنيد كه در اين ماه - يعنى ماه رمضان - با اين حال روزه داريد به خداى متعال نزديكتر ميشويد و دلتان نورانيتر ميشود.
من مطالب ديگرى را هم يادداشت كرده‏ام كه فرصت نميشود. چون يكى از خود شما جوانها گفتيد و من هم يادداشت كرده بودم، فقط اين جمله را هم بگويم: شما جوانها خودتان بايد احساس كنيد نقش‏آفرينيد؛ منتظر اين نباشيد كه حالا در جاهاى ديگر اتفاق خاصى بيفتد. بله، دستگاههاى دولتى وظايفى دارند، بنياد نخبگان وظايفى دارد و بايد انجام بدهند و ان‏شاءاللَّه انجام هم مى‏دهند و بتدريج بهتر هم خواهد شد؛ اما آنى كه محور مسئوليت است، آن را شما «خودتان» بدانيد. خودتان احساس كنيد كه مسئوليد و احساس كنيد كه نقش داريد. اين كه آيا در آينده به ما نقشى خواهند داد يا نه؟ اين را فعلاً شما كنار بگذاريد و ببينيد امروز در دوران دانشجويى و دوران تحصيل و كسب كمال، چه نقشى به عهده‏ى شماست، آن نقش را ايفا كنيد؛ و آن، خوب درس خواندن، خوب كار كردن، جدى حركت كردن، شتاب اين حركت را مطلقاً كاهش ندادن و در كنار تحصيل علم به تحصيل دين و تقوا و تزكيه‏ى نفس هم پرداختن است.
ان‏شاءاللَّه كه خداوند همه‏تان را موفق و مؤيد بدارد و ان‏شاءاللَّه روزبه‏روز درهاى سعادت را به روى شماها باز كند.

بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏ در ديدار خبرگان منتخب ملت
9/ 6/ 85

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الرّ� �يم‏

به همه‏ى آقايان محترم خوش‏آمد عرض ميكنم و از خداوند متعال مسئلت ميكنم كه اين زحمات و تلاشها را به عين قبول مورد نظر قرار دهد و همه را مشمول توفيق و رحمت و بركات خود قرار دهد.

شعبانيات مباركه را تبريك عرض ميكنيم؛ چه خود ايام شعبان، چه اعياد شعبان؛ بخصوص اين مواليدى كه بر آنها مرور كرديم و ميلاد حضرت بقيةاللَّه‏الاعظم (ارواحنافداه) كه در پيش داريم و خداوند متعال توفيق دهد بتوانيم به بركت اين وجودات مقدس و مبارك، خودمان را هر چه بيشتر به صراط مستقيم الهى نزديك كنيم.

لازم ميدانم از مجلس كنونىِ خبرگان تشكر كنم كه على‏الظاهر آخرين اجلاسيه‏ى خودش را برگزار كرد و در طول مدت مسئوليت، كارهاى باارزشى را انجام داد؛ اولاً اجلاسهاى متعدد و مضاعف - تقريباً دو برابرِ دوره‏ى قبلى - طرح و توجه به مسائل مهم در اين اجلاسيه‏ها و كارهاى جانبى‏اى كه انجام گرفته است، كه لازم است افكار عمومى در جريان اين تحركات و اين اقدامات قرار بگيرد. مثلاً در دبيرخانه كارهاى خوبى انجام گرفته؛ مانند مجله‏ى حكومت اسلامى كه شماره‏هاى متعدد منتشر شده، كه شامل مباحث خوب و تحقيقى است؛ مركز تحقيقاتى راه‏اندازى شده است كه مسائلى در آنجا مطرح ميشود و مورد پژوهش قرار مى‏گيرد؛ نشستهاى علمى - تخصصى‏اى پيرامون مسائل مرتبط با خبرگان گذاشته‏اند؛ برنامه‏هاى علمى‏اى در مسئله‏ى ولايت فقيه و مسائل مربوط به رهبرى با همكارى صدا و سيما توليد و پخش شده و در اختيار مردم قرار گرفته است. اينها كارهاى باارزشى است كه انجام گرفته. بيانيه‏هاى مجلس خبرگان در هر دوره - كه در همين اجلاس هم من بيانيه را ديدم - بسيار متين و شامل مباحث مهم و نشان‏دهنده‏ى گرايش و جهتگيرىِ مجموعه‏ى زبدگان علمى و سياسى كشور در زمينه‏ى مسائل اصولى انقلاب و نظام است. ما بايد از يكايك آقايان تشكر كنيم.

آنچه كه من امروز عرض ميكنم، مسئله‏ى جايگاه مجلس خبرگان است. مجلس خبرگان در حقيقت يك پشتوانه‏ى عظيمى براى نظام است؛ مثل صندوق ذخيره‏ى ارزىِ معنوىِ نظام. يك پشتوانه و يك ذخيره‏ى معنوى است كه بايد حاضر باشد، آماده باشد، پابه‏كار باشد و به‏روز باشد براى هنگام لازم و مورد نياز؛ همچنان كه كشورها نيروهاى مسلحشان را آماده نگه ميدارند، سالهاى متمادى در پادگانهايشان هستند و عملاً كارى انجام نميدهند؛ ليكن براى لحظه‏ى مورد نياز به‏روز و آماده نگه ميدارند. مسئله‏ى مجلس خبرگان، يك چنين چيزى است. اگر اين مجلس نباشد، در آن ساعت فقدان و خلأ رهبرى، هيچ دست و انگشتى گره‏گشاى مشكلى كه پيش خواهد آمد، نخواهد بود. اين، آن مجلسى است كه كار آن در لحظه‏ى بحران و در لحظه‏ى لزوم گره‏گشايى اساسى است. اين مجلس بايد هميشه باشد، هميشه آماده‏ى به كار باشد، متوجه اوضاع باشد، مسائل جارى، مهم و اساسى كشور را دائماً مورد سنجش قرار دهد و براى آن لحظه‏اى كه نياز هست، آن كار اصلى خودش را - كه انتخاب رهبرى است - انجام دهد. اين، اهميت مجلس خبرگان را نشان ميدهد. در لحظه‏ى بحران، نقش‏آفرينى منحصر به اين مجلس است.

و انسان مى‏بيند كه اين سازوكارى هم كه قانون اساسى براى تشكيل مجلس خبرگان فراهم كرده است، عاقلانه‏ترين و متين‏ترين سازوكار است. والّا اگر قرار بود در لحظه‏ى نياز، آن وقتى كه بايد از سوى مردم رهبر انتخاب شود يا از سوى گروه خاصى انجام بگيرد - كه سابقه نداشت - براى آن گروه قطعاً مشكلات و معضلاتى پيش ميآمد كه قابل حل نبود. قانون اساسى، مردم را به شكل انتخابات خبرگان، به طور كامل در متن قضيه وارد كرده است؛ مردم انتخاب ميكنند، اين ذخيره‏ى معنوى را براى كشور ايجاد ميكنند و اين ذخيره‏ى معنوى در هنگام لزوم، كارى را كه بايد انجام بدهد، انجام ميدهد. اين كار اصلى است و اهميت مجلس خبرگان را از اينجا ميتوان فهميد.

خوب، آنچه كه بر اين معنا مترتب است، الزاماتى است كه اين جايگاه و نقش مهم، با خود همراه مى‏آورد. اين طبيعى است، هر چه كار مهمتر و نقش اساسى‏تر و محوريتر باشد، طبعاً الزامات هشداردهنده‏ترى در كنار آن وجود خواهد داشت.

اولين چيزى كه جزوِ الزامات اين جايگاه به حساب ميآيد، اين است كه ما مجلس خبرگان را در وضعى قرار دهيم كه براى مردم اطمينان‏بخش و مورد قبول و اعتماد آنها باشد. هر گونه حركتى كه به تضعيف جايگاه مجلس خبرگان بينجامد، نقطه‏ى مقابل اين رويكرد است. مجلس خبرگان را نبايد تضعيف كرد. مردم وارد ميدان ميشوند، فكر ميكنند، مطالعه ميكنند، مشورت ميكنند و رأى ميدهند و اين مجلس تشكيل ميشود؛ پس مجلسى است كه خود مردم آن را تشكيل داده‏اند، كما اينكه همين مجلسى كه شما آقايان محترم در اين دوره نماينده هستيد، در هشت سال پيش از اين كه بنا بود انتخابات آن انجام بگيرد، تبليغاتى براى عدم شركت مردم در اين انتخابات از ماوراى مرزهاى ما شروع شد؛ يعنى رسانه‏هاى بيگانه از مدتى قبل از انتخابات، يك برنامه‏ى طولانى‏اى را شروع كردند تا مردم را نسبت به انتخابات خبرگان دلسرد كنند، آن را كم‏اهميت و بى‏فايده جلوه بدهند و مانع از حضور مردم بشوند. مثل هميشه آن حرفها يك پژواكهايى هم در داخل داشت و متأسفانه در داخل هم كسانى دنباله‏ى همان صداها را گرفتند تا اينكه مردم را از پاى صندوقهاى رأى دور كنند و نگذارند. از چند ماه قبل از انتخابات خبرگان، اين كار انجام گرفت. خوب، مردم على‏رغم همه‏ى اينها آمدند، هجده ميليون - كه يك رقم بسيار بالايى است - در يك چنين انتخاباتى وارد شدند، رأى دادند و بحمداللَّه اين مجلس تشكيل شد.

مردم اعتماد ميكنند؛ نبايد اين اعتماد آنان به هيچ كيفيتى خدشه‏دار شود؛ چه در تبليغات گوناگونى كه مربوط به اين مجلس است - كه حالا اين‏طور چيزها را در پيش خواهيم داشت - و چه در اظهارات گوناگون با انگيزه‏هاى سياسى يا غيرسياسى. چيزى كه مردم را نسبت به اين مجلس مهم و مؤثر و اجتناب‏ناپذير مردّد كند و اعتماد آنها را كم كند، نبايستى از افراد صادر شود. اين يكى از الزامات است كه نبايستى بگذاريم با اظهارات نسنجيده، اعتمادى كه مردم دارند و اظهار كرده‏اند و چند دوره اين اظهار اعتماد تكرار شده است، متزلزل بشود.

كار ديگرى كه بايد انجام بگيرد، اين است كه اين مجلس بايد از وزانت برخوردار باشد؛ يعنى كسانى در اين مجلس شركت بكنند كه بعد از آن كه مورد انتخاب قرار گرفتند و اينجا آمدند، آن وزانت و موقعيت لازم را از لحاظ علمى، سياسى، وجهه‏ى اجتماعى و ديانت داشته باشند كه در آن روزى كه آنها بناست يك انتخابى انجام بدهند، اين انتخاب آنها مردم را خاطرجمع كند. پس وزانت اين مجلس هم يكى از مسائل بسيار مهم است.

صاحبان صلاحيت هم بايستى سعى كنند كه خود را در معرض اين كار قرار بدهند؛ يعنى واقعاً هر كسى كه احساس ميكند ميتواند و صلاحيت اين كار را دارد كه در يك چنين مجلسى براى تكليف و براى خاطر خدا عضو باشد و وظيفه‏اى را كه در موعدى كه خداى متعال از آن خبر دارد و ما خبر نداريم، بر عهده‏ى آنها خواهد گذاشت، آن را آزادانه، مستقل و با توجه به تكليف شرعى انجام بدهد، كسى كه يك چنين خاطرجمعى‏اى را از خود دارد، به نظر من وظيفه‏ى شرعىِ اوست كه خودش را در معرض اين معنا قرار بدهد و به ميدان بيايد. ما در مورد انتخاباتهاى ديگر هم بارها گفته‏ايم، كسانى كه در انتخابات رياست جمهورى، نمايندگى مجلس و امثال اينها در خود صلاحيت مى‏بينند كه به داخل ميدان بيايند؛ اما در اينجا اين مسئله از آن انتخاباتها مؤكّدتر است. آن كسانى كه واقعاً احساس ميكنند اين صلاحيت و توانايى را دارند، بيايند، وارد اين ميدان بشوند و خودشان را در معرض انتخاب مردم و حضور در اين مجلس مهم و محترم قرار بدهند. آحاد مردم هم بايد وظيفه بدانند. حالا ما ان‏شاءاللَّه در فرصت خود درباره‏ى مجلس خبرگان به مردم مطالبى عرض خواهيم كرد و توصيه‏هايى داريم كه ان‏شاءاللَّه براى مردم ميگوييم. دير نشده است. اجمالاً اينجا عرض بكنيم كه اين، يك وظيفه‏ى عمومى است؛ همه احساس كنند وظيفه دارند كه اين كار را انجام بدهند. اين هم يكى از چيزهايى است كه بايد براى حفظ اعتبار اين مجلس مورد توجه باشد.

اين مجلس جاى مسائل خطى و جناحى و دسته‏بازى و گروه‏بازى نيست؛ هدف اين مجلس و آن مقصود و غرضى كه براى آن به وجود آمده، يك مسئله‏ى كاملاً عمومى و ملى است. مسئله‏اى نيست كه انگيزه‏هاى جناحى و خطى و مخالفتهاى سليقه‏اى و اينها حق داشته باشند كه در كار اين مجلس دخالت كنند. اين مجلس بالاتر از اين حرفهاست. بنابراين صاحبان عقايد و سلايق سياسى ميتوانند در همه جا، از جمله در اين مجلس حضور داشته باشند؛ ليكن جاى اعمال اين اغراض و اين جناح و خطگراييها اينجا نيست. بايد از اين انگيزه‏هاى جناحى جداً پرهيز كرد.

من آنچه كه درباره‏ى وضع كنونى كشور ميتوانم به شما آقايان محترم عرض بكنم، اين است كه بحمداللَّه و حسن‏توفيقه، وضع عمومى كشور در همه‏ى بخشها رو به جلو و پيشرفت است. مبادا بعضى از محاسبات موقتى يا بعضى از پديده‏هاى كوتاه‏مدت و موقت، ما را از نگاه بلندمدت نسبت به آنچه كه وجود دارد، غافل كند و دور بيندازد؛ نه، ما حقيقتاً رو به جلو و به سمت اهداف انقلاب حركت كرده‏ايم و الان در كشور آنچه كه واضح و محسوس است، شتاب گرفتن فعاليتهاى سازنده‏ى كشور است. حقاً و انصافاً مسئولان كنونى در حركت به سمت كارهاى لازمى كه براى كشور متصور هست، با شتاب، با حركت سريع و بدون تفويت فرصت دارند حركت مى‏كنند؛ جهتگيريها و هدفگيريهايشان هم درست است. هدفگيرى «عدالت اجتماعى» هدفى است كه همه‏ى ما دنبال آن هستيم؛ اصلاً فلسفه‏ى وجود ما اين است. يا هدف «رسيدگى به مناطق محروم و مناطق دوردست» اينها جزوِ آرزوهاى ماست.

در مجموعه‏ى كسانى هم كه امروز در دولت و قوه‏ى مجريه مشغول فعاليت هستند، انسان مشاهده ميكند كه ذهنهاى باز، فعال و نگاههاى عالمانه در بين آنها زياد است. علاوه بر آنچه كه انسان در نشانه‏هاى كارى آنها ميتواند ببيند، در گزارشهاى رسمى و اطلاعاتى و ديدارهايى كه ما با بعضى از وزراى محترم داريم، انسان دارد مشاهده ميكند و مى‏بيند ذهنيت منطقى، متكى به نگاه علمى و دور از مسامحه‏كارى در محاسبه وجود دارد. الان، برنامه‏ها اين‏طور است. دارند فكر ميكنند، كار ميكنند، بررسى ميكنند و بى‏وقفه اقدام ميكنند و حركت ميكنند؛ اين خيلى مغتنم است. يك مجموعه‏ى جوان، پُرنشاط و تازه‏نفس وارد ميدان شده‏اند و دارند خوب كار ميكنند. من ميشنوم و مى‏بينم تبليغاتى را كه از اطراف - عمدتاً هم از مخالفان خارج از كشور و مخالفان اصل نظام - عليه جهتگيريهاى كنونى وجود دارد، اين جلو چشم ماست؛ ما همه‏ى اين خبرها را مى‏بينيم، ميشنويم و مى‏فهميم كه آماج اين تبليغات، چه كسانى هستند و ذهن چه كسانى را ميخواهند از واقعيتها منحرف كنند. واقعيت اين است كه عرض كرديم؛ در همه‏ى زمينه‏ها به معناى حقيقى كلمه دارد كار انجام مى‏گيرد؛ آن هم كار خوب. خوب، اثرش هم اين بوده است كه در مردم - بخصوص در جوانان - حقيقتاً نشاطى به وجود آمده است؛ نشاط كار، اميد و نگاه به آينده؛ اين را هم انسان از مراجعات مردم و از اطلاعاتى كه انسان دارد، مى‏فهمد و لمس ميكند.

در عرصه‏ى سياست خارجى هم همين‏طور است. ما امروز در زمينه‏هاى سياست خارجى تحرك و نشاطمان خوب است و انسان اين تحرك و نشاط و فعاليت وسيع را مى‏بيند كه هست. ابتكار عمل هم در بسيارى از مسائل جهانى در دست نظام جمهورى اسلامى است؛ بخصوص در مسائل منطقه‏اى. اين يك پديده‏ى كم‏سابقه و كم‏نظيرى است كه ابتكار عمل در دست مسئولان نظام جمهورى اسلامى است. اين‏طور نيست كه منتظر نشسته باشند تا ديگران يك حرفى بزنند و اينها هم به مخالفت يا موافقت يك چيزى بگويند؛ نه، اينها اقدام و ابتكار ميكنند. خوشبختانه حوادثى هم كه پيش آمده - كه حقيقتاً امدادهاى الهى است - اينها هم كمك كرده است. همين حادثه‏ى شگفت‏آور لبنان يكى از اين حوادث است. حقيقتاً مصداق: «و ما رميت اذ رميت و لكن اللَّه رمى» همين حادثه‏ى لبنان بود. خدا دست قدرتمند الهى اين جوانها را مثل «زُبر الحديد» آن‏چنان در اين ميدان دشوار نفوذناپذير كرد كه [نقص نوار] عظيم و مهمى بود اين حادثه. ارتشى كه كشورهاى قوى همسايه‏ى آن تصور نميكردند كه بتوانند در مقابل آن مقاومت كنند، چه برسد به اينكه به آن اين‏طور ضربه وارد كنند. دشمن صهيونيستى در لبنان، آن هم در مقابل بخشى از امكانات لبنان، نه فقط متوقف شد، بلكه ضربه هم خورد، بر او خسارت وارد آمد، بى‏آبرو شد و نتوانست بيايد اهدافى را كه ترسيم كرده بود؛ حتّى عُشرى از آنها را هم تصرف كند و به آن اهداف دست پيدا كند. اين خيلى حادثه‏ى عجيبى است. مخالفان و معاندين اسلام و مسلمين حاضر نيستند اين را به زبان اعتراف كنند؛ اما در لابه‏لاى حرفهاى آنها كاملاً ميشود فهميد. اينها مبهوتند! مانده‏اند! يك حادثه‏ى عظيمى است كه اصلاً قابل فهم و تحليل نيست. حالا ميخواهند بنشينند درباره‏اش بحث و تحليل كنند و ببينند چه شد كه اين‏طور شد؛ اما شد. اين امداد و لطف الهى بود كه با مجاهدت و تلاش به دست آمد.

در خود فلسطين هم همين‏طور است؛ همين پيروزى حماس در چند ماه قبل از اين در انتخابات مردمى روى كار آمدن دولت حماس؛ به زبان يك حرف آسانى است. حماس، يك گروهى كه تحت تعقيبِ هم دشمن غاصب و هم آن حكومتى كه با همراهى دشمن غاصب بر سر كار آمده بود و در طول چند سال مورد مطارده و اذيت و آزار آنها بود، و بچه‏ى كوچك و پيرمردشان را در ساحل شرقى و غزه راحت هدف قرار ميدادند و نابود ميكردند؛ اين گروه كه رهبرانش جرئت نميكنند در خود فلسطين حضور پيدا كنند و مورد تهديد قطعى هستند؛ يك چنين گروهى به حكومت در فلسطين برسد! اين اصلاً حادثه‏ى شگفت‏آورى بود؛ اما اين حادثه اتفاق افتاد.

حالا دشمنان نظام اسلامى و جمهورى اسلام تبليغ ميكنند كه ايران كمك و حمايت كرد، كه حالا اينها حرفهاى غلطى است؛ اما آنچه كه واقعيت دارد، اين است كه ملت ايران و نظام اسلامى و انقلاب اسلامى با اين پيروزيهاى بزرگ - كه همه ميدانند در شعاع حركت انقلابى ملت ايران بود - تقويت شد؛ در اين هيچ ترديدى نيست و اين سابقه ندارد. امروز بعد از سالهاى متمادى، براى جمهورى اسلامى يك چنين موقعيتى پيش آمده است؛ اين، اعتبار جمهورى اسلامى، عزت جمهورى اسلامى، عظمت و نفوذ انقلاب و روانى و رسايى و جاذبه‏ى شعار و پيام انقلاب را براى همه‏ى دنيا روشن كرد. امروز در همه‏ى كشورهاى عربى و بلكه كشورهاى اسلامى، دلهاى جوانها و طبقه‏ى روشن‏بين جامعه، سرشار و لبالب از دلبستگى به اين شعارها و جهتگيرى است؛ انسان اين را مشاهده ميكند، در گزارشها مى‏فهمد و از نشانه‏ها و آثارش به دست مى‏آورد.

خوب، اين كمك به ماست و خوشبختانه در داخل هم ما مشكل اساسى‏اى نداريم. البته كار سخت است؛ من نظرم هست زمان حيات مبارك حضرت امام (رضوان‏اللَّه‏عليه) افراد از دستگاههاى مختلف - چه وزارتخانه‏ها، چه دستگاههاى ديگر - پيش امام ميآمدند و شِكوه‏هايى ميكردند: آقا فلان جا چنين نقصى وجود دارد، فلان جا اين اشكال وجود دارد؛ بارها امام در جواب اينها ميگفتند: «آقا! كار سخت است.» در واقع هم همين‏طور است. از خواستن تا توانستن و از توانستن تا تحقق پيدا كردن، فاصله‏هاى زيادى است؛ انسان خيلى كارها را ميخواهد بكند، ليكن راه طولانى است و مقدماتى دارد. در طى اين مقدمات نبايد بى‏حوصلگى كرد. اگر روشن شد كه تلاش دارد انجام ميگيرد و جهتگيرى هم درست است، بايستى منتظر نتايج بود تا ان‏شاءاللَّه به آن نتايج دست پيدا كنيم.

در همين زمينه‏هايى هم كه آقايان فرمودند، خوب كارهايى دارد انجام ميگيرد. خوشبختانه چه در زمينه‏ى مسائل اخلاقى جامعه، چه در زمينه‏ى مسائل فرهنگى و چه در زمينه‏ى مسائل ادارى، مسئولان بى‏تفاوت نيستند؛ عيب و بيمارى را احساس ميكنند، در مورد آن فكر هم ميكنند و به دنبال علاجش هم هستند و به نتايجى هم ميرسند. البته ممكن است بعضى از اين نتايج درست باشد، بعضى غلط باشد؛ بعضى از راهكارها مؤثر باشد، بعضى مؤثر نباشد؛ اينها هميشه در همه‏ى كارها محتمل است. بالاخره انسان تا به آنجا برسد، كار دشوارى پيش رو دارد.

من آخرين نكته‏اى را كه ميخواهم عرض بكنم، اين نگرانى و دغدغه‏اى است كه بنده به مناسبت حضور موسم انتخابات در كشور ما، از تخريبها دارم. متأسفانه چند وقتى است كه رائج شده؛ من حقيقتاً از اين جهتگيرى‏اى كه در گوشه و كنار مشاهده ميشود، نگرانم. نه اينكه حالا افراد زياد هم هستند، نه، عده‏ى كمى هستند؛ منتها همان تحرك عده‏ى كم، فضاى جامعه را خراب ميكند؛ مثل يك جمعيت هزار نفرى يا دوهزار نفرى كه يك جا نشسته‏اند، پنج، شش نفر هم دچار سرماخوردگى و سرفه‏اند و دائم سرفه ميكنند؛ اين كار فضاى مجلس را خراب مى‏كند؛ واقعاً اين‏طورى است.

متأسفانه عده‏اى با انگيزه‏هاى گوناگون، تا فصل انتخابات ميشود، تخريبهايشان هم از همان نزديكى انتخابات شروع ميشود. حالا بعضى با انگيزه‏هاى سياسى و بعضى با انگيزه‏هاى حتّى دينى اشخاص - چهره‏هاى سياسى، چهره‏هاى دينى، چهره‏هاى انقلابى، موجّهين حوزه‏هاى علميه و حتّى محترمين از علما و روحانيون - را مورد تخريب قرار ميدهند. اين چه كارى است؟! اين نه منطق شرعى دارد و نه منطق عقلايى؛ نه شرع با اين كار موافق است، نه عقل. اگر واقعاً انسان از يك جهتگيرى‏اى كه خيال ميكند فلان كس يا فلان كسان در آن جهتگيرى هستند، ناراضى است، راهش تخريب و اهانت به اشخاص نيست، راهش اسم آوردن از اين و آن نيست، راهش تبيين است. از اول، حركت انقلاب بر اساس تبيين به وجود آمد و حقايقى تبيين شد. وقتى انسان يك جايى روشنايى را معرفى كرد، تاريكى به خودى خود معرفى خواهد شد. عيبى ندارد تاريكى را هم معين كنند. اسم آوردن از اشخاص، تخريب كردن چهره‏هاى محترم و موجّه، منطق عقلى ندارد. اگر كسانى هدفشان اين است كه ميخواهند يك خط انحرافى را كور و خراب كنند، راهش اين نيست؛ اين، آن مقصود را حاصل نميكند. از نظر شرعى هم كه معلوم است. اين‏طور كارها عادتاً خالى از افتراء ناخواسته، دروغ ناخواسته و قول به غيرعلم ناخواسته، نيست. قرآن به ما ميگويد: «لو لا اذ سمعتموه ظنّ المؤمنين و المؤمنات بأنفسهم خيرا»؛ چرا به هم حسن‏ظن نداريد؟ چرا حمل بر صحت نميكنيد؟ خوب شما كسى را قبول نداريد، آن اثرى را كه بر قبول داشتن مترتب ميشود، مترتب نكنيد؛ اما اينكه انسان بيايد دست به تخريب بزند، اين بسيار كار بدى است. من آن چيزى را كه الآن در اين شرايط در باب انتخابات ميخواهم بگويم، همين نكته است. حالا حرفهاى ديگرى در باب انتخابات هست كه بعداً عرض خواهيم كرد. مراقب باشند انتخابات را - بخصوص انتخابات خبرگان را - با فضاى تخريب و مخدوش كردن چهره‏ى افراد، متهم كردن اشخاص - چه در حوزه‏ها علميه، چه در تهران، چه در شهرستانها - آلوده نكنند. اين از جمله‏ى چيزهايى است كه همه بايد به آن توجه كنند و به آن اهميت بدهند. تا ان‏شاءاللَّه خداى متعال هم راه را باز كند و مردم و دلهايشان را هدايت كند؛ دلهاى مردم دست خداست. ايجاد اميد، ايجاد انگيزه و عزم توفيق حركت كردن به سمت كار و هدف درست، خداى متعال اينها را به انسانها ميدهد. از خداى متعال بخواهيم و به او توكل كنيم. آنچه را هم كه وظيفه‏ى ماست، انجام بدهيم؛ نتيجه را هم به خدا واگذار كنيم. هر چه كه خداى متعال خواست، همان انجام خواهد گرفت؛ ان‏شاءاللَّه آن محصول نيّت و كار خير ما باشد و ان‏شاءاللَّه مطلوب ما باشد. اين‏طور بايستى حركت كرد.

از خداوند متعال ميخواهيم كه همه‏ى ما را به راه راست و صراط مستقيم هدايت كند و ملت بزرگ، انقلابى، مؤمن و هوشمند ما را در وظايفى كه بر عهده‏ى اوست، ان‏شاءاللَّه تواناتر و موفق‏تر بدارد و اين پيشرفتهايى كه انسان در زمينه‏ى علمى، فناورى، سياسى، اقتصادى و غيره مشاهده ميكند يا آثار آن را مشاهده ميكند، ان‏شاءاللَّه اين را روزافزون بفرمايد.

والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته