آموزش اوركلاك كارتهاي گرافيك(كارت گرافيك خود را منفجر كنيد)

آموزش اوركلاك كارتهاي گرافيك (كارت گرافيك خود را منفجر كنيد)

از عملكرد كارت‌گرافيك خود در بازي‌ها و برنامه‌هاي سه‌بعدي گله داريد يا نمي‌توانيد بازي‌هاي جديد و مهيج را بر روي كامپيوتر خود به خوبي اجرا نماييد حتمي به فكر ارتقا كارت‌گرافيك خود خواهيد افتاد اما قبل از اينكه دست به جيب ببريد مطمئن شويد كه از حداكثر كارايي كارت‌گرافيك خود تا مرز «انفجار» بهره برده ايد . افزايش كارايي كارت گرافيك فراتر از عملكردي كه در حالت عادي دارد با «اُوركلاكينگ» (Overclocking) كارت حاصل مي‌شود . «اُوركلاكينگ» كارت‌گرافيك سرعت پردازنده و حافظه گرافيكي را افزايش داده در نتيجه نرخ پردازش داده هاي ويديويي ، نرخ نمايش تعداد «فريم در ثانيه» و به طور كلي كارايي كارت گرافيك بيش پيش خواهد كرد . در اين مقاله قصد داريم تا «اُوركلاكينگ» كارت گرافيك را به صورت آماتوري بررسي نماييم و شما را با خطرها ، مزيت‌ها و چگونگي آن آشنا نماييم .

در حالت كلي به اعمال تغييرات در مشخصه‌هاي يك قطعه كامپيوتر با هدف افزايش كارايي آن قطعه «اُوركلاكينگ» گفته مي‌شود . اين عمل براي تمام قطعات كامپيوتر قابل تعريف مي‌باشد اما تنها اُوركلاكينگ پردازنده ، مادربرد ، كارت‌گرافيك و حافظه ‌اصلي سيستم عموميت پيدا كرده است ، چرا كه افزايش كارايي حاصل از «اُوركلاكينگ» ساير قطعات آنچنان در عملكرد كلي كامپيوتر تاثير گذار نمي‌باشد . اعمال تغييرات در مشخصه هاي اصلي هر قطعه در درجه اول نيازمند شناخت سخت‌افزاري آن قطعه و وظيفه آن در يك سيستم كامپيوتري و در درجه دوم چگونگي ارتباط آن با ساير قطعات مي‌باشد . به همين دليل بحث «اُوركلاكينگ» همانطور كه در نگاه آماتوري ساده و مختصر به نظر مي‌رسد در ديد افراد حرفه‌اي پيچيده و بسيار گسترده مي‌باشد به طوري كه كتاب‌ها و سايت‌هاي متعددي با محوريت اين موضوع عرضه شده‌اند . جذابيت «اُوركلاكينگ» در واقع در پشت اين واقعيت پنهان شده‌است كه سرعت و مشخصه‌هاي حياطي يك قطعه توسط كاربر قابل ارتقا مي‌باشد به عنوان مثال در اُوركلاكينگ آماتوري كارت‌گرافيك Geforce 6200 سعي مي‌گردد تا سرعت و كارايي كلي كارت را تقريبا به اندازه كارت‌گرافيك رده بالاتر با هسته مشابه (هسته NV43) يعني Geforce 6600 ارتقا داده شود و در اُوركلاكينگ حرفه‌اي اين كارت گرافيك سعي مي‌شود تا كارايي كارت Geforce 6200 به حداكثر ميزان ممكن يا در مرز «انفجار» و فراتر از Geforce 6600 افزايش داده شود .

برنامه‌هاي محك‌زن


پس از «اُوركلاكينگ» كارت گرافيك ، بايد از پايداري تنظيمات جديد اطمينان پيدا كرد . در اين مقاله به برنامه‌هايي استناد شده كه فشار پردازشي سنگيني بر روي كارت گرافيك اعمال مي‌كنند تا از عملكرد و پايداري آن اطمينان حاصل شود . برنامه هاي متعددي براي اين كار در دسترس قرار دارند كه از جمله آنها 3DMark05 و 3DMark03 و AquaMark مي باشد . هنگام اجراي برنامه محك‌زن Demo هاي فوق‌العاده سنگيني راندو و به صورت همزمان نمايش داده مي شود و در پايان با توجه به نرخ «فريم در ثانيه» به كارت‌گرافيك سيستم يك امتياز تعلق مي‌گيرد كه مي‌توان از اين امتياز به عنوان ملاك مقايسه كارايي كارت‌گرافيك استفاده كرد . برنامه هاي محك‌زن مذكور به سادگي در بازار قابل تهيه مي‌باشند همچنين برنامه AquaMark در سی‌دی ماهنامه كاربر شماره ۱۱ (شهريورماه) گنجانده شده است اما در صورتي كه امكان دسترسي به هيچ يك از آنها مقدور نبود مي‌توانيد از يك بازي كامپيوتري با گرافيك سنگين كه بر روي كارت گرافيك شما بسيار كند اجرا مي شود جهت محك زدن پايداري سيستم بعد از اُوركلاكينگ استفاده كنيد .

اُوركلاكينگ كارت گرافيك

كارت‌گرافيك داراي دو مشخصه اصلي مي‌باشد كه در عملكرد آن به شدت تاثير گذارند . سرعت هسته «پردازنده‌گرافيكي» (GPU Core Speed) و سرعت حافظه‌گرافيكي (Vedio Memory Speed) ، «پردازنده‌گرافيكي» وظيفه راندو كردن هر فريم سه بعدي را بر عهده دارد و اوركلاك كردن آن به معني افزايش سرعت هسته مي‌تواند نرخ «فريم در ثانيه» بيشتر و درنتيجه كارايي بالاتري را ارائه نمايد . در صورتي كه تا كنون بازي ها كُند و «فريم فريم» اجرا مي‌كرديد با اين ترفند مي‌توانيد تا حدودي اجراي بازي در حالت عادي را تجربه نماييد و يا اگر براي راندو كردن انميشين‌ها و طراحي‌هاي خود ساعت‌ها وقت صرف مي‌كنيد هم اكنون مي‌توانيد اين زمان را كاهش دهيد . اما اگر پردازنده گرافيكي شما تكنولوژي هاي به كاربرده شده در طراحي يك بازي را به همراه نداشته باشد و نتواند آن را اجرا نمايد اُوركلاكينگ پردازنده گرافيكي هيچ مزيتي براي شما در اين مورد به شمار نمي‌آيد .

داده‌هاي ويديويي كه پردازنده‌گرافيكي موظف به پردازش آنها مي‌باشد در داخل حافظه‌‌هاي گرافيكي ذخيره‌سازي مي‌شوند ، تراشه‌هاي اين حافظه بر روي كارت نصب شده‌اند و افزايش سرعت آنها موجب مي‌شود تا «پردازنده گرافيكي» را سريعتر تغذيه نمايند لذا زمان انتظار براي دسترسي به حافظه گرافيكي كمتر از پيش خواهد گشت .

در اُوركلاكينگ اصولي كارت گرافيك سرعت پردازنده گرافيكي و حافظه آن تواما افزايش داده مي‌شود اما اين افزايش سرعت چه عوارضي را به همراه دارد ؟

آيا اُوركلاكينگ به كارت گرافيك صدمه مي‌زند ؟


بله ، امكان صدمه ديدن كارت‌گرافيك در اُوركلاكينگ وجود دارد اما براي افرادي كه سعي مي‌كنند كارت گرافيك خود را به شدت اوركلاك و برنامه هاي سه بعدي را بر روي آن اجرا نمايند در غير اين صورت آسيب ديدن كارت‌گرافيك به خصوص كارت‌گرافيك‌هاي مدرن بعيد به نظر مي‌رسد ، هرچند كه غير ممكن نمي‌باشد . تنها راه «منفجر كردن» كارت گرافيك‌هاي مدرن ، اُوركلاكينگ آنها بسيار فراتر از حالت استاندارد و پافشاري براي اجراي برنامه هاي سه بعدي سنگين روي آنها مي‌باشد . اين كار موجب مي‌شود تا درجه حرارت پردازنده گرافيكي و حافظه هاي آن بسيار بالاتر از محدوده مجاز رفته و تراشه‌ها را دچار آسيب نمايد . وجود يك سيستم تهويه مناسب براي ايجاد جريان هواي پيوسته بالاي خنك كننده كارت‌گرافيك در اُوركلاكينگ پيشنهاد داده مي‌شود اما الزامي به وجود همچين سيستمي نمي‌باشد و مزيت استفاده از آن اُوركلاكينگ بيشتر و افزايش ضريب اطمينان آن مي‌باشد . پردازنده‌هاي گرافيكي جديد ati و nvidia به همراه يك «كنترلگر حرارتي» عرضه مي‌شوند كه در صورت بالابودن درجه حرارت سطح تراشه قبل از اينكه به آن آسيبي برسد سرعت و توان مصرفي آن را كاهش مي دهد . در صورتي كه اُوركلاكينگ كارت‌گرافيك مطابق با مراحلي كه در ادامه به آن اشاره شده صورت گيرد احتمال صدمه ديدن كارت به حداقل خواهد رسيد .

چگونه كارت گرافيك خود را اوركلاك كنيم ؟

براي اوركلاك كردن كارت گرافيك نرم‌افزارهاي متعددي وجود دارد كه ما نرم افزار RivaTuner را براي اينكار پيشنهاد مي‌دهيم . اين نرم افزار با ظاهري ساده قابليت‌هاي فوق‌العاده‌اي را ارائه ميكند و كاركردن با آن نيز آسان مي‌باشد .
كه RivaTuner حجم كمي دارد و به سادگي ميتوان آن را از همین بخش دانلود کرد ( تو بخش اورکلاک کارت گرافیک گذاشتمش )

در برگه اول برنامه مشخصات كارت‌گرافيك ، مانيتور و نسخه درايور فعلي ، نمايش داده شده است . در نيمه پايين اين برگه بر روي دكمه Customize Driver Setting كليك نماييد تا ليستي از آيكون ها جهت اعمال تغييرات در درايور كارت‌گرافيك نمايش داده شود . اولين آيكون به نام System Setting مربوط به «اُوركلاكينگ» كارت‌گرافيك مي‌باشد كه پس از انتخاب آن وارد پنجره System Tweaking خواهيد شد ، در اين پنجره مي توانيد فركانس پردازنده‌گرافيكي و حافظه‌هاي آن را كم و زياد كنيد . در ابتدا سرعت پردازنده‌‌گرافيكي و حافظه آن در حالت استاندارد قرار دارند و در دو طرف آن بازه اطمينان اُوركلاكينگ با دو علامت كوچك مشخص شده است . اين بازه با توجه به تنظيمات درايور تخمين زده شده است و نمي توان اين فرض تئوري را ملاك حداكثر اُوركلاكينگ قرار داد . براي كارت گرافيك هاي مبتني بر پردازنده گرافيكي NVIDIA در بالاي پنجره System Tweaking يك منوي كركره اي ظاهر مي شود كه توسط آن مي‌توان اوروكلاكينگ در حالت پردازش دو بعدي و در حالت پردازش سه بعدي را از يكديگر تفكيك نمود . در پردازنده هاي گرافيكي مدرن NVIDIA سرعت پردازنده گرافيكي در حالت كار با برنامه هاي دو بعدي يا برنامه هايي كه نياز به توان پردازشي زيادي ندارند به صورت خودكار كمتر از حالتي مي‌باشد كه برنامه هاي سه بعدي و بازي ها در حال اجرا مي‌باشند . به همين خاطر هنگام اُوركلاكينگ كارت گرافيك هاي مبتني بر پردازنده گرافيكي NVIDIA بايد ابتدا از منوي كركره‌اي گزينه Performance 3D انتخاب و سپس سرعت پردازنده‌گرافيكي و حافظه آن افزايش داده شود .

حال بايد مشخص كرد كه فركانس پردازنده‌گرافيكي و فركانس حافظه را حداكثر تا چه ميزان ميتوان افزايش داد .

اُوركلاكينگ تا مرز انفجار !



حداكثر فركانسي كه پردازنده‌گرافيكي و حافظه آن مي‌توانند بر روي يك كارت‌گرافيك به صورت پايدار اتخاذ كنند به كمك روش هاي علمي يا تئوري بدست نمي‌آيند ، چرا كه در هر كارت‌گرافيك با توجه به پردازنده‌گرافيكي و كيفيت طراحي كارت به حداكثر به ميزان مشخصي «اُوركلاكينگ پايدار» مي شود و اين ميزان با توجه به سيستم تهويه داخل كيس و نحوه تغذيه كارت‌گرافيك نيز وابستگي دارد ، لذا تنها راه براي بدست آوردن نرخ حداكثر فركانس‌هاي پردازنده‌گرافيكي و حافظه آن با روش تجربي مي‌باشد كه در ادامه طي پنج مرحله شرح داده شده است .

منظور از «اُوركلاكينگ پايدار» يك كارت گرافيك اين است كه افزايش فركانس از حداكثر ميزان آن فراتر نرفته و عملكرد كارت‌گرافيك تحت تاثير عوارض «اُوركلاكينگ» قرار نگيرند . ناپايداري هاي مشاهده شده در اُوركلاكينگ «آرتيفكت» (Artifact) نام دارد . معمول ترين آرتيفكت ها عبارتند از :

دانه‌هاي برف (Snow) كه هنگام اجراي برنامه محك‌زن ديده مي‌شوند . پيكسل‌هاي سفيد‌رنگي كه به دليل زياد بودن سرعت پردازنده‌گرافيكي و عدم هماهنگي آْن با سرعت ساير منابع پردازش آن‌ها دچار اخلال شده است .

حال كه با ناپايداري‌هاي ناشي از «اُوركلاكينگ» آشنا شديد به سراغ روشي مي‌رويم كه به كمك اين ناپايداري‌ها ميتوان حداكثر نرخ سرعت براي پردازنده‌گرافيكي و حافظه‌ي آن را ، بر روي هر كارت گرافيكي را پيدا كرد و از پتانسيل هاي كارت گرافيك كاملا استفاده نمود .

۱. ابتدا برنامه اُوركلاكينگ و برنامه محك‌زن را نصب نماييد و مطمئن شويد كه با نسخه درايور فعلي شما سازگاري دارند . برنامه RivaTuner با درايور Catalist 5.5 كارت گرافيك هاي ATI كمي تداخل دارد لذا ما براي تست نسخه 5.4 را نصب كرديم پيشنهاد مي‌شود كه قبل از اُوركلاكينگ درايور كارت‌گرافيك را به روز نماييد و در صورت امكان از درايورهايي بهينه‌سازي شده مانند DNA-Force ها يا Omega-ware ها استفاده نماييد . معمولا درايورهاي بهينه شده محدوديت‌هاي اوركلاكينگ درايورهاي استاندارد را ندارند ، مجموعه كاملي از اين درايورها در سايت nVIDIA Geforce 280 260 9800 9600 8800 8600 GT GTX AMD ATI Radeon HD 4850 4870 X2 - Guru of 3D: PC Hardware Reviews گردآوري شده است . سپس برنامه محك‌زن خود را اجرا نماييد و امتياز يا نرخ «فريم بر ثانيه» كارت گرافيك خود را در ح الت استاندارد يادداشت نماييد تا پس از اوركلاكينگ مشخص گردد چه ميزان افزايش كارايي حاصل شده است . ۳. كامپيوتر خود را خاموش كنيد و اجازه دهيد تا كارت‌گرافيك به خوبي خنك شود ، سپس سيستم را مجددا راه اندازي نماييد و به اندازه آخرين فركانس پايدار مرحل ۲. با ثابت نگه داشتن فركانس حافظه‌گرافيكي ، فركانس هسته پردازنده‌گرافيكي را به طور متوالي هر بار 5 الي 10 مگاهرتز افزايش دهيد و پس از هر مرحله افزايش فركانس برنامه محك‌زن خود را اجرا نماييد . در صورتي كه حين اجراي برنامه با آرتيفكت روبرو شديد تنظيمات آخرين مرحله اُوركلاكينگ پايدار ، كه بدون آرتيفكت برنامه محك‌زن با آن اجرا شده را يادداشت نماييد .ه 2 پردازنده گرافيكي را اوركلاك نماييد ، اين بار برنامه محك‌زن خود را با تنظيمات سنگين‌تر از حالت قبل با وضوح بيشتر و اعمال ----- بر روي پيكسل ها اجرا نماييد تا حداكثر فشار ممكن بر روي پردازنده گرافيكي با فركانس جديد اعمال شود ، در صورتي كه حين اجرا برنامه با آرتيفكت روبرو شديد 3 الي 5 مگاهر ۴. مشابه مرحله 2و3 اين بار با ثابت نگه داشتن فركانس هسته پردازنده‌گرافيكي و افزايش مرحله به مرحله فركانس حافظه گرافيكي در هر مرحله به ميزان 10 الي 15 مگاهرتز حداكثر فركانس پايدار حافظه را نيز ثبت نماييد . تز فركانس هسته را پايين آورده و مجددا مرحله 3 را تكرار نماييد و در صورتي كه با آرتيفكت روبرو نشديد فركانس جديد هسته پردازنده گرافيكي را يادداشت نماييد . ۵. هم اكنون هر دو فركانس بدست آمده از مرحله 3 و 4 را به صورت توام روي كارت گرافيك خود اعمال كنيد و برنامه محك‌زن را جهت ارزيابي پايداري در حالت جديد راه اندازي نماييد در صورتي كه در اين حالت آرتيفكت مشاهده كرديد هر دو فركانس را 3 الي 5 مگاهرتز كاهش داده و مجدد پايداري سيستم را آزمايش كنيد در صورتي كه پايداري سيستم به كمك برنامه محك‌زن تاييد شد ، پس از راه اندازي مجدد كامپيوتر ، با فركانس هاي بدست آمده كارت خود را اوركلاك نماييد و يك بازي روي آن اجرا نماييد در صورتي كه بازي به خوبي اجرا شد شما موفق شديد كارت گرافيك خود را «منفجر» كنيد .

توصيه هاي ايمني پس از اُوركلاكينگ

همانطور كه ملاحظه فرموديد برنامه محك‌زن در روند اُوركلاكينگ كارت گرافيك اهميت فراواني دارد ، لذا توصيه مي شود كه از برنامه‌هايي محك‌زن سه بعدي استاندارد مانند 3Dmark03 براي ايفاي اين نقش حياتي استفاده شود و براي محك زدن پايداري سيستم ، برنامه به صورت كامل اجرا شده تا به سيستم امتياز داده شود و مقايسه‌ها بر اساس امتيازها صورت بگيرد .

اُوركلاكينگ كارت گرافيك موجب افزايش درجه حرارت سطح تراشه‌هاي آن خواهد شد به همين خاطر در صورت امكان از تهويه مناسب هواي داخل كيس اطمينان حاصل نماييد . در كيس‌هاي ATX تدبير مشخصي براي تهويه كارت‌گرافيك در نظرگرفته نشده و در صورت نياز بايد به صورت دستي فن‌هاي 80 ميليمتري به جلو و عقب كيس نصب نمود تا جريان هواي مطلوب را ايجاد نمايند . در اوركلاكينگ حرفه اي كارت گرافيك سيستم تهويه كارت گرافيك به طور كلي تعويض يا يك خنك كننده اضافي به صورت مستقيم بر روي آن نصب مي شود ..

اُوركلاكينگ كارت گرافيك به صورت دائمي پيشنهاد داده نمي شود حتي در حالتي كه كارت گرافيك شما از تهويه مناسب برخوردار باشد چرا كه توان مصرفي كارت‌گرافيك در اُوركلاكينگ بالا رفته و اين افزايش توان مصرفي به صورت دائم ، مدار تغذيه كارت را تحت فشار قرار مي‌دهد . در صورتي كه از كارت‌گرافيك‌هايي استفاده مي‌كنيد كه با كانكتور برق اضافي تغذيه مي‌شوند ، هنگام اُوركلاكينگ سعي كنيد اين كانكتور مستقيما از منبع تغذيه به كارت‌گرافيك وصل شود و در ميان مسير قطعه ديگري را تغذيه نكند ، زيرا توان الكتريكي دريافتي توسط كارت‌گرافيك در اين حالت كاهش پيدا خواهد كرد .

پتانسيل اُوركلاكينگ

هر كارت‌گرافيك با توجه به مرغوبيت برد ، نوع تراشه هاي حافظه و نوع پردازنده گرافيكي پتانسيل اُوركلاكينگ مشخصي دارد . در كارت‌گرافيك‌هايي كه طراحي برد مناسب دارند سازنده كارت‌گرافيك مدار تغذيه را به نحوي طراحي كرده كه كارت بتواند توان مصرفي بالاتر از توان مصرفي استاندارد كارت‌گرافيك را نيز در صورت نياز تامين نمايد همچنين عملكرد خنك‌كننده كارت گرافيك نيز در مرغوبيت آن تاثير گذار مي باشد . تراشه هاي حافظه اي كه بر روي كارت گرافيك نصب مي شوند ، حداكثر تا فركانس مشخصي به صورت رسمي (تاييد شده از سوي توليد كننده تراشه) كار مي كنند كه سازنده كارت گرافيك ميتواند با انتخاب تراشه‌هايي كه عملكرد آنها در فركانس هاي بالاتر از حالت استاندارد برد نيز تضمين شده باشد پتانسيل اُوركلاكينگ كارت گرافيك را بالا ببرد .


معمولا پردازنده‌هاي گرافيكي كه با كم كردن سرعت هسته و حذف برخي مشخصه هاي ديگر از بازار محصولات گران‌قيمت به بازار محصولات ميان قيمت راه يافته اند ( مانند Geforce 5900XT يا Radeon 9800SE ) و پردازنده هايي كه با اين محدوديت ها از بازار محصولات ميان قيمت براي بازار محصولات ارزان قيمت در نظر گرفته شده اند (مانند Geforce 6200 يا Radeon 9550) پتانسيل اوركلاكينگ فراواني دارند به همين خاطر ميتوان به كمك اوركلاكينگ كارايي آنها را تا هم خانواده‌هاي سريعتر خود با هسته مشابه افزايش داد . به عنوان مثال پردازنده‌گرافيكي كارت‌گرافيك‌هاي Geforce 5900XT و Geforce 5900 و Geforce 5900 Ultra همگي NV35 مي باشد لذا اوركلاكينگ پايين ترين عضو اين خانواده يعني 5900XT (با فركانس هسته 390 و حافظه 700 مگاهرتز) به اندازه سريعترين عضو يعني 5900 Ultra (با فركانس هسته 450 و حافظه850مگاهرتز ) سبب ناپايداري از ناحيه پردازنده‌گرافيكي نخواهد شد . بدون شك سيستم خنك‌كننده ، مدار تغذيه و حافظه هاي كارت 5900XT عملكرد ضعيف تري نسبت به همتاهاي خود در كارت 5900 Ultra دارد لذا در صورتي كه فركانس 5900XT دقيقا برابر فركانس هاي 5900 Ultra تنظيم شود ، بروز ناپايداري از اين ناحيه ها محتمل مي باشد . در اوركلاكينگ حرفه‌اي به دنبال اين هستيم تا عملكرد ناحيه‌هاي مسبب ناپايداري در حد 5900 Ultra ارتقا داده شود .