غلتک ها و ماشین آلات آسفالت کاری
مهمترین مسئله در راهسازی میزان دانسیته و مقاومت لایه های راه میباشد این مقادیر باید درحد مطلوب باشد تا سطوح مختلف جاده در اثر تنش های وارده ناشی ازعبور بار تغییر شکل نداده و بتواند تحمل جذب وانتقال بار را از لایه های بالاتر به پایین تر داشته باشد براین منظور باید لایه های مختلف راه را تاحد قابل قبولی متراکم نمود.
نمود تراکم عبارتست از ازدیاد دانسیته خاک ازطریق نزدیک کردن ذرات و دانه های خاک به یکدیگر که معمولا با خارج کردن هوا ازفضاهای خالی بین ذرات خاک انجام میگیرد متراکم کردن خاک باعث اضافه شدن مقاومت خاک کم شدن قابلیت تغییر حجم کم شدن قابلیت نفوذپذیری خاک میگردد میزان تراکم پذیری خاک به دانسیته اولیه خاک خواص شیمیایی و فیزیکی خاک (نظیر توزیع دانه بندی چسبندگی وغیره) درصد رطوبت نوع و میزان نیروی متراکم کننده دارد.
انواع غلتکها انواع غلتکها عبارتند از
1-غلتکهای پاچه بزی TAMPING FOOT ROLLERS- SHEEPS FOOT ROLLERS
2- غلتکهای شبکه ای GRID MESH ROLLERS
3- غلتکهای ارتعاشی VIBRATORY MESH ROLLERS
4-غلتکهای فولادی صاف SMOOTH STEEL DRUM
5- غلتکهای پنوماتیک PNEUMATIC ROLLERS
6-غلتکهای کفشک دار SEGMENTED PAD ROLLERS
7-بولدوزرهای متراکم کننده SOIL COMPACTORS
غلتکهای پاچه بزی
غلتکهای پاچه بزی دارای استوانه ای مجهز به تعدادی پایه های بیرون آمده است واین پایه ها که به پاچه بزی موسومند به عمل تراکم کمک میکنند وجه تسمیه پاچه بزی این است که عمل کوباندن این غلتک شبیه اثری است که یک گله گوسفند یا بز برروی زمین برجای می گذارد این غلتک عمل تراکم را با استفاده ازفشار استاتیکی و همچنین کنترل انجام میدهد این غلتکها معمولات دارای چندین استوانه بوده وبه صورت جفتی هم بکارمی رود.
غلتکهای شبکه ای
این نوع غلتکها با سرعت نسبتا" زیاد قادربه کاربوده ودرحین عمل خاک را پراکنده نمی کنند این غلتکها برای خرد کردن قطعات کلوخه خاکهای چسبیده مناسب میباشند همچنین ازاین غلتک میتوان برای خرد کردن ومتراکم نمودن سنگهای نرم استفاده کرد.
غلتکهای لرزنده
انواع معینی ازخاک مانند ماسه شن وسنگهای درشت عکس العمل بسیارخوبی درمقابل تراکم تولید شده بوسیله ترکیب فشاروارتعاش ازخود نشان می دهند هنگامی که خاک مرتعش میشود ذرات تغییر محل داده وجهت افزایش وزن مخصوص توده به ذرات مجاورشان نزدیکتر میشوند.
غلتکهای لرزنده در اندازه های مختلف ازغلتک کوچک دستی باصفحه فلزی لرزان تا غلتکهای بزرگ خودرو که دارای استوانه های صاف یا پاچه بزی یا کفشک دار میباشند موجود هستند بسیاری ازانواع این غلتکها دارای فرکانس ودامنه نوسان قابل تنظیم میباشند تاعمل تراکم بدلخواه انجام پذیرد این غلتکها درحین کوبیدن خاک مقداری از رطوبت خاک را نیزکم می کنند که این عمل درمورد تراکم خاکهای مرطوب مزیت محسوب میشود نیروی متراکم کننده غلتکهای لرزنده اساسا ناشی از ارتعاش و وزن استاتیکی غلتک میباشد.
غلتک های دارای چرخ فولادی صاف
این نوع غلتکها هنوز هم به طور وسیع درعملیات ساختمانی به کار میروند این غلتکها جهت متراکم نمودن سطح آسفالت جاده ها مورد استفاده قرار میگیرد این نوع غلتکها دارای انواع متفاوتی هستند که متداول ترین آنها عبارتنداز : غلتک سه چرخ ( دومحوری ) غلتک دومحوری تاندم و غلتک سه محوری تاندم.
غلتک های پنوماتیک ( چرخ لاستیکی )
این غلتک ها مسطح بوده وقوانین اعمال فشاردرمورد تراکم خاکهای زیرسطح درباره آنها صادق است بعضی ازاین غلتکها خود محرک بوده وبعضی دیگر ممکن است توسط ماشین آلات دیگر کشیده شوند.
غلتکهای پنوماتیک دردونوع اصلی غلتک چند چرخ وغلتک پنوماتیک سنگین موجود میباشند ازغلتک های سنگین پنوماتیک درمتراکم کردن لایه های ضخیم خاک استفاده میشود غلتکهای چند چرخ برای انجام کارهای پایانی و سطوح آسفالت و خاکریز سدها استفاده میشود.
غلتک های دارای صفحات فولادی ( کفشکدار )
این نوع غلتک ها شبیه به غلتکهای پاچه بزی بوده و فقط به جای پایه های پاچه بزی صفحات نسبتا بزرگتر فولادی برروی استوانه غلتک سوار شده اند این نوع غلتک ها درحین عمل تراکم اختلال کمتری درسطح خاک ایجاد می نمایند.
بولدوزرهای متراکم کننده
این بولدوزهای دارای چرخهای فلزی با زائده های پاچه بزی هستند به طوری که می توانند درزمان هل دادن خاک های سست خاکهای زیرین را متراکم کنند لازم به تذکر است که این ماشین های صرفا برای متراکم نمودن خاک به کارنمی روند بلکه درموارد خاصی مانند توده کردن خاکهای سست درضمن انجام کار مسیر راه را بازکرده و کار راحت تر انجام میگیرد کلیه مشخصات تراکتورها و غلتکهای پاچه بزی برای این ماشین صادق است.
ماشین آلات آسفالت کاری
رویه های آسفالتی یک سطح غیرقابل نفوذ ایجاد می کنند که مانع از نفوذ آب وفرسایش زیرسازی جاده میگردد اینگونه روکش ها را رویه های انعطاف پذیر می نامند زیرا قادرند تغییر شکلهای تحت تاثیر بارهای وارده یا نشتهای لایه های زیرین را تا حدی تحمل کنند رویه های آسفالتی قابل انعطاف وقتی درست طرح ریزی واجرا شده باشند تغییر شکلهای ناشی ازتغییرات درجه حرارت را بهتر از رویه های انعطاف پذیر بتنی تحمل می نمایند.
این ماشین ازدوقسمت اصلی تشکیل شده که یکی قسمت تراکتور موتوردار آن است که ماشین را به حرکت درآورده جام حامل مخلوط آسفالتی را هل داده تخته ماله (SCREEN UNIT) مخصوص پخش کردن آسفالت را به دنبال خود میکشد قسمت دیگر تخته ماله میباشد که در انتهای عقب ماشین قرار دارد وحمل و پخش آسفالت را تا تراز معینی انجام میدهد این تخته ماله ها توسط ویبراتور هیدرولیکی به لرزه درمی آیند که سبب تراکم مقدماتی آسفالت می گردد.
در قسمت جلویی ماشین جام حمل آسفالت قراردارد به نحوی که کامیون درجلوی ماشین حرکت می کند وبه آرامی آسفالت را به داخل جام می ریزد درداخل جام دوسری تسمه نقاله وجود دراد که باعث هدایت آسفالت به قسمت عقب دستگاه میشود و درآنجا به داخل محوطه ای میریزد که درآن یک میله مخلوط کن مارپیچ درحال گردش است این میله مخلوط کن باعث میشود که آسفالت بطور یکنواخت درسطح پخش گردد سپس قسمت تخته ماله ازروی آن عبورمی کند این ماشین آلات انواع مختلفی دارند که از این میان میتوان به دستگاه کندن آسفالت سرد اشاره کرد این ماشینها سطح رویی راکه آسفالتی وبتنی است برش میدهند ( برای آشنایی بیشتر باین نوع ماشین میتوانید به کتاب آشنایی با دستگاه کندن آسفالت با دستگاه کندن آسفالت سرد از انتشارات شرکت همکار ماشین مراجعه کنید اما درمواردی جاده مورد نظر ماجاده های خاکی است که موج برداشتی و یا نشست کرده اند بنابراین باید سطح خاک روبه برداشته مخلوط وبه هم خورده ودوباره روی آن غلتک زده ودرصورت لزوم بعدا مجددا آسفالت گردد وسیله ای که برای برش خاک مخلوط کردن و به هم زدن وتثبیت آن به کار میرود ماشین تثبیت کننده خاک (Soil Stabilizer) نام دارد این ماشین ازدوقسمت اصلی تشکیل شده است یکی قسمت تراکتور و موتور که باعث حرکت ماشین مزبور میگردد و دیگری قسمت تثبیت کننده خاک قسمت موتور و تراکتور این ماشین از یک محور تشکیل شده است و تراکتور برای حفظ تعادل خود از دوچرخی که در قسمت عقب ماشین قراردارد این قسمت از تیغه استوانه ای مارپیچی که زائده هایی برروی آن نصب میگردد تشکیل شده که باتوجه به نوع ماشین دارای ابعاد مختلفی است و قدرتهای متفاوتی دارد.
طبقه بندی ماشین آلات راه سازی و ساختمانی
اصولاً ماشین آلاتی كه در كارگاه مورد استفاده قرار می گیرنند عبارتند از:
الف) ماشین آلات سنگین مانند: لودر، بلدوزر، گریدر، اسكریپر – غلتك، غلتك های استاتیكی و دینامیكی، بیل مكانیكی.
ب)ماشین آلات نیمه سنگین مانند: كمپرسی، آبپاش، جرثقیل كامیونی، تراك میكسر، پمپ بتون فینشر.
ج) ماشین آلات سبك مانند: لندرور، پیكان و غیره
د) سایر ماشین آلات كارگاهی (ماشینهای متفرقه) مانند: ویبراتور – دستگاه بتون بتونیر – موتور جوش – تسمه نقاله – سنگین شكن – ماسه شور و شن شور – ماسه ساز و غیره.
دستورالعمل کار با لیفتراکها
رانندگان لیفتراک ها باید دارای گواهینامه مخصوص رانندگی باشند.
2. رانندگان لیفتراک باید هر روز قبل از انجام کار لیفتراک مورد استفاده را بازرسی نمایند که این بازرسی شامل موارد زیر است:- تنظیم باد لاستیکها و بازدید چرخها - اطمینان از سالم بودن برق - بازدید ذخیره سوخت و روغن - اطمینان از شارژ صحیح باطری - اطمینان از سالم بودن قسمت بالا برنده و متمایل کننده
3. هرگز بیشتر از حد مجاز نباید به بالا برها بار تحمیل نمود.
4. هرگز جهت تعادل بار نباید در انتهای لیفتراک وزنه و یا افراد سوار شوند.
5. استفاده از دو دستگاه لیفتراک برای جا به جا کردن بارهای سنگین ممنوع می باشد.
6. قبل از بلند کردن بار بایستی نسبت به سالم بودن سکوها و … و استحکام آنها با توجه به وزن بار اطمینان حاصل نمود.
7. در حین رانندگی بایستی به علائم رانندگی در کارگاه دقت نمود و در مسیرهای خط کشی شده حرکت کرد.
8. در سر بالایی ها و سرازیری ها مراقب وسیله نقلیه و بار موجود در آن باشید.
9. در موقع عبور از محوطه دربها ، راهروها و تونلها به ارتفاع سقف توجه کنید.
10. هرگز وسیله نقلیه را روشن رها نکنید و در موقع ترک آن سو ئیچ را از روی آن بردارید.
11. حمل اشخاص بوسیله لیفتراک اکیدا" ممنوع می باشد.
12. از کشیدن سیگار در نزدیکی باطریهای در حال شارژ و همچنین هنگام سوخت گیری اجتناب نمایید.
13. در موقع سوخت گیری وسیله نقلیه را خاموش نمایید.
14. عرض کلی لیفتراک با در نظر گرفتن بار نبایستی از 5/2 متر بیشتر باشد.
15. در موقع حرکت بدون بار فاصله لبه پایینی چنگک از سطح زمین نباید از 15سانتی متر کمتر باشد.
16. از حرکت سریع و دور زدن و توقف ناگهانی بایستی اجتناب کرد.
17. بایستی اطمینان داشت که بار متعادل بوده و در جای خود محکم شده است تا از لغزش احتمالی و سقوط بار جلوگیری شود.
18. باید در طول مسیر سرعت لیفتراک را ثابت نگه داشت.
اطلاعاتي بيشتر در مورد اسكريپر همراه با تصوير
اسکريپر
ماشيني است که از آن براي عمليات تسطيح و محل هايي که بکارگيري بولدوزر
اقتصادي نيست استفاده ميشود زيرا در مناطقي که فاصله حمل متوسط است نه از
بولدوزر ميتوان استفاده کرد ونه از ماشين هاي با سرعت زياد چرا که اقتصادي
نيست.در واقع اسکريپر نوعي ماشين حفار است از اسکريپر ميتوان براي کندن
بارگيري حمل و تخليه مواد استفاده کرد . وسيله مناسبي براي عمليات خاکي
حجيم است و براي انجام کارهاي تکميلي مانند تسطيح هم استفاده ميشود.
اسکريپرها داراي 3 قسمت عمده هستند :1-مخزن (جام) 2- صفحه نگهدارنده خاک در
جام 3- بخش تخليه کننده خاک. اين ماشين ها داراي دو دسته موتور دار و بدون
موتور هستند بعضي اسکريپر ها توسط تراکتور هاي چرخ لاستيکي يا زنجيري
کشيده ميشود وبعضي از آنها بخشي از يک تراکتور-اسکريپر هستند.در مواردي که
فاصله حمل زياد است از اسکريپرهاي لاستيک دار يا دو موتوري استفاده ميشود.
اگر بخواهند از بولدوزر براي هل دادن اسکريپر ها استفاده کنند بر روي
بولدوزر تيغه کوشن که ويژه هل دادن اسکريپرها طراحي شده نصب ميشود. لازم
به ذکر است که اسکريپر ها قادر به انجام کار 5 نوع از
ماشين آلات راهسازي هستند:
1-
کندن مواد خاکي (بولدوزر) 2- خاک کنده شده را بارگيري ميکند ( لودر ها)
3- حمل مواد حفاري شده (کاميون ها يا واگن ها) 4-قادر به تسطيح سطح راه
هنگام تخليه و پخش مواد بارگيري شده است (گريدر ها) 5-ميتواند جاده را
کوبيده وغلتک بزند.(غلتکها) **"نبايد انتظارداشت که هريک از کارهاي ذکر شده
دقيقا همانند ماشين آلات خاص همان کار انجام گيرد"
اطلاعاتي بيشتر در مورد گريدر همراه با تصوير
گریدر
برای تنظیم شیب و شکل دادن به شیبها و تسطیح دامنه خاکریزیها وخاک برداری
ها کندن جوی مخلوط کردن و پخش مخلوط مواد قیری و خاک به کار میرود.در
مواقع بارش برف بعنوان برف روب بکار میرود و در پاکسازی زمین وبرداشتن لایه
های سست کاربرد دارد اگر در عملیات انجام شده توسط این ماشین دقت شود
هزینه پروژه ها به مقدار قابل توجه ای کاهش می یابد.عمل خاک برداری از
قسمتهای با ارتفاع بالاتر و خاکریزی در محل های با ارتفاع کمتر توسط گریدر
را اصطلاحا "بالانس" (تعادل)می گوییم و شکلبندی و تنظیم نهایی هر لایه از
راه را عملیات اصلاح مینامیم.
حداکثر تولرانس یا رواداری ها که توسط گریدر تنظیم میگردد به شرح زیر است:
زیر رتبه ( subgrade): بین 4 تا 8 میلیمتر در متر
زیر اساس (sub base):بین 2 تا 4 میلیمتر در متر
اساس(base): یک میلیمتر در متر
در رویه رواداری : صفر میلیمتر در متر
توجه داشته باشید که این مقادیر در مورد فرودگاهها و شاهراهها کمتر میشود.
تیغه های گریدر عبارتند از:
تیغه با لبه های مستقیم - لبه های منحنی - لبه های دندانه دار
در صورتی که به چرخهای گریدر دقت کرده باشید دیده اید که چرخها در هنگام حرکت به جهت جانبی متمایل میشوندعلت این است که :
الف) نیروی حاصل از فشار خاک به تیغه مایل گریدر را خنثی میکند.
ب)به گردش گریدر کمک میکند.
