کتاب برنامه ریزی برای آموزش اثر بخش

[Max Payne]

پرسشهای تشریحی: پرسشهای تشریحی نوع دوم از پرسشهایی است که برای سنجش میزان دانش فراگرفته شده مورد استفاده قرار می گیرد. پرسش تشریحی شامل یک محرک است که فراگیران باید پاسخی برای آن ارائه دهند. این پرسشها دو گونه اند: کوته پاسخ و انشایی
پرسشهای کوته پاسخ بر سه نوعند:
- تکمیلی یا پر کردنی[16]: اینها صرفاً جمله ناقصی هستند که فراگیر باید با نوشتن کلمه یا عبارتی جای خالی را پر کند تا جمله صحیح و کامل شود.

- تعریفی[17]: فراگیر باید تعریفی برای یک اصطلاح یا واژه خاص ارائه دهد.


- تشخیصی[18]: برای ارزشیابی فراگیران در مورد دروس معینی مورد استفاده قرار میگیرد. به این صورت که نمودار، نقشه یا تصویری نشان داده می شود و فراگیر بعد از مشاهده باید نام آنرا تشخیص دهد و بنویسد.
حسن پرسشهای کوته پاسخ اینست که اصولاً میتوان آنها را برای سنجش میزان اطلاع از حقایق، ‌اصول و فرایندها مورد استفاده قرار داد و ثانیاً در این نوع پرسش دادن پاسخهای صحیح برای فراگیران دشوار است.
مهمترین عیبی که این پرسشها دارند مشکل امتیاز بندی یا نمره دادن است. برخلاف پرسشهای بازشناسی یک پرسش کوته پاسخ ممکن است دارای چندین پاسخ صحیح باشد،‌از آنجایی که واژه ها دارای معانی مختلف هستند تصحیح کننده باید بتواند در مورد قابل پذیرش بودن پاسخها تصمیم گیری و قضاوت کند که این امر معمولاً‌دشوار و زمان بر است.


*توصیه هایی جهت تهیه پرسشهای کوته پاسخ:
توصیه 1: از فراگیران بخواهید پاسخهای کوتاه و مختصر ارائه دهند. پرسش را بدقت جمله بندی کنید طوری که ارائه پاسخ کوتاه از سوی پاسخ دهنده را تضمین کند. مقدار محلی که برای درج پاسخ منظور میشود میتواند به فراگیر نشان دهد که باید پاسخ کوتاه ارائه دهد.

توصیه 2: هر پرسش تکمیلی فقط باید دارای یک جای خالی برای واژه ها یا عبارات تکمیل کننده باشد.

توصیه 3:از نقل کردن عین عبارات مندرج در مطالب کتاب و دیگر مطالب آموزشی اجتناب کنید.

توصیه 4: مترادفها[19] یا پاسخهای مشابه را نیز هنگام تصحیح و یا در کلید پرسش منظور کنید. (در تهیه کلید تمام پاسخهای احتمالی باید منظور شود).

پرسشهای انشایی
این نوع پرسش معمولاً برای ارزیابی اهدافی بکار میرود که قدرت فراگیران را در حفظ مطالب، سازمان دادن و ارائه عقاید و نظریات و مهارتهایی که به دانش وسیع و گسترده نیاز دارد را می سنجد.
پرسشهای انشایی از حیث وسعت دامنه و طول پاسخ با یکدیگر متفاوتند. هدف اصلی پرسش باید ملاک تعیین طول پاسخ باشد.


حسن عمده این پرسشها اینست که برای سنجش مواردی فراتر از اطلاعات عینی مورد استفاده قرار می گیرد.
عیب پرسشهای انشایی اینست که تصحیح کردن آنها وقت زیادی طلب می کند، همچنین تعیین میزان صحت پاسخها بنحوه تصمیم گیری و قضاوت تصحیح کننده بستگی دارد.

*توصیه هایی جهت تهیه پرسشهای انشایی:
توصیه 1: هنگامی از پرسشهای انشایی برای سنجش و اندازه گیری دانش استفاده کنید که سنجش با هیچ یک از پرسشهای دیگر میسر نباشد.

توصیه 2: دستورالعملهای ویژه ای به فراگیران ارائه دهید تا از انتظارات شما مطلع باشند.

توصیه 3: زمان تقریبی مورد نیاز برای پاسخ دادن به هر پرسش را مشخص کنید.
استفاده از پرسشهای انتخابی را محدود کنید. اینکار سبب میشود تا امتیازبندی آزمون و مقایسه فراگیران مشکل شود. چرا که فراگیران همه به پرسشهای مشابهی پاسخ نمی دهند.

توصیه 5: یک پاسخ مطلوب باید قبل از طرح پرسش در آزمون تهیه شود. تهیه پاسخ مطلوب می تواند میزان مطقی بودن پرسش را نشان دهد. همچنین وقت مورد نیاز برای هر پرسش را میتوان براساس آن برآورد کرد و کلیدی برای امتیازبندی تهیه کرد.

1- آزمونهای عملکرد
آزمون عملکرد جهت سنجش میزان مهارتهای فراگیران مخصوصاً مهارتهای حرکتی مورد استفاده قرار می گیرد.
در سنجش عملکرد ه میتوان فرایند انجام وظیفه محول شده و هم نتیجه حاصل از آنرا مورد توجه و تأکید قرار داد فرایند انجام یک وظیفه را میتوان از طریق مشاهده مورد سنجش قرار داد. سنجش نتیجه کار با قضاوت درباره نتیجه حاصل از انجام وظیفه یعنی با مشاهده حاصل کار و قضاوت درباره چگونگی انجام آن صورت می پذیرد.
مهمترین حسن آزمونهای عملکرد اینست که می توانند رفتارهای پیچیده را در شرایط واقعی و عینی مورد ارزیابی قرار دهند.

نتایج حاصل از این آزمونها از اعتبار[20] و روایی[21] بالایی برخوردار است.
عیب آزمونهای عملکرد آنست که تهیه آن به تلاش و وقت یادی نیاز دارد.

انواع سیستمها و ابزارهای امتیازبندی
اصولاً سه نوع سیستم برای امتیازبندی عملکرد مورد استفاده قرار می گیرد.

امتیازبندی بوسیله مربی یا سرپرستی که مسئولیت مشاهده ارزیابی فعالیت ها را بر عهده دارد.

امتیازبندی بوسیله همرتبگان: در این نوع امتیازبندی فراگیران شخصاً نتیجه کار یکدیگر را مورد ارزشیابی قرار می دهند.

امتیاز بندی توسط خود فرد (خود سنجی): خود سنجی معمولاً بهترین وسیله برای ارزیابی است. شخص می تواند با استفاده از یک مقیاس امتیازبندی کیفیت کا خود را تشخیص دهد و از این طریق پیشرفت شخصی خود را تسهیل و تشویق کند بدون اینکه لازم باشد برای تحول یا پیشرفت از دیگری کمک بگیرد.