از هورمون تا شپش

در مردان ريزش مو با افزايش سن، امري متداول به حساب مي‌آيد و گاهي‌اين فرآيند از سال‌هاي نوجواني ِ زندگي آنها آغاز مي‌شود.
برخي مردان با حقيقت كنار مي‌آيند، در حالي كه سايرين به جست‌وجوي روش‌هاي درماني مي‌روند. امّا زماني كه زنان با نازك شدن و يا ريزش مو مواجه مي‌شوند، بلااستثنا، استرس قابل توجهي را تجربه خواهند كرد. طاسي مردانه (شروع ريزش موي سر از قله سر و نواحي پيشاني گيجگاهي كه پزشكان به آن طاسي‌اندروژنيك مي‌گويند) يكي از علل شايع ريزش مو محسوب مي‌شود.‌اين مقاله سعي دارد مهم‌ترين و شايع‌ترين علل ريزش مو را بررسي كند.
۱ - گونه‌گونِگي(وارياسيون) نرمال: چرخه طبيعي مو شامل رشد مو، ريزش مو و جايگزيني مجدد موي ريخته شده است.‌اين يعني در هر زمان شماري از موها در فاز رشدند و شماري ديگر در فاز ريزش، بنابراين كاملا طبيعي است كه شما در حين‌شانه زدن، شستن و شامپو كردن، خشك كردن با حوله و يا مالش پوست سر متوجه ريزش موهايتان شويد. گاهي شدت و سرعت فاز ريزش مو بر فاز رشد مو پيشي مي‌گيرد كه مي‌تواند زنگ خطري دالّ بر آغاز كچلي باشد. از نخستين سؤالاتي كه از بيماران ِ نگران از ريزش موي سر بايد پرسيده شود‌اين است كه ‌آيا به راستي موهاي‌شان نازك‌تر شده است يا ريزش موي آنها افزايش يافته است. پاسخ مثبت به سوال دوم ممكن است بيانگر گونه‌گونگي ِ نرمال عده‌اي از افراد ِ بشر باشد و نيازي به درمان‌هاي دارويي نداشته باشد،‌ اين در حالي است كه نازك شدن موي سر اغلب نشان دهنده اختلالي پاتولوژيك است.
۲ - اختلالات هورموني: طيف گسترده‌اي از نابساماني‌هاي هورموني در ارتباط با ريزش مو شناسايي شده‌اند. افزايش يا كاهش هورمون تيروئيد كه به راحتي با آزمايش خون تشخيص داده مي‌شود يكي از عوامل هورموني دخيل در ريزش مو است. افزايش سطح خوني هورمون تستسترون موجب ريزش موي سر و رويش موي زايد صورت و بدن مي‌شود. سطوح بالاي انسولين، كه اغلب در مبتلايان به بيماري ديابت ديده مي‌شود نيز موجبات ريزش موي سر را فراهم مي‌آورد. در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلي كيستيك، افزايش همزمان تستسترون و انسولين ديده مي‌شود.
۳ - التهاب پوست سر: فرآيندهاي پوستي التهابي بسياري از جمله اگزما، سبوره (ترشح بيش از حد سبوم از غدد چربي پوست) و پسوريازيس (بيماري پوستي راجعه ارثي و مزمن كه با ماكول‌هاي قرمز روشن، پاپول يا پلاك‌هاي پوشيده‌شده با ورقه‌هاي نقره‌اي رنگ مشخص مي‌شود) مي‌توانند منجر به‌ايجاد مناطق ريزش مو در سر شوند، به گونه‌اي كه پوست سر در ناحيه مبتلا به ريزش، قرمز و پوسته پوسته شود. عفونت‌هاي قارچي و باكتريال ِ ريشه موها (فوليكوليت) نيز مي‌توانند مشكلات مشابهي‌ايجاد كنند. مناطق ريزش مو بدون قرمزي پوست ناحيه ريزش مي‌تواند واگوينده بيماري خودايمني به نام آلوپسي آره آتا (از دست دادن مو كه معمولا قابل برگشت بوده و به صورت يك منطقه با حاشيه كاملا مشخص در ريش يا پوست سر ديده مي‌شود) باشد.
۴ - ضربات موضعي: استفاده از تل‌ها و گيره‌هاي بسيار تنگ و مدل‌هاي بافته آفريقايي مي‌تواند به راحتي باعث نازك شدن موي سر شود. برخي درمان‌هاي شيميايي موهاي سر نيز مي‌تواند به فوليكول‌ها و يا خود موها آسيب برساند. حشراتي كه به موها حمله مي‌كنند، مانند شپش و يا گال(جرب) هم مي‌توانند يا به طور مستقيم يا از طريق شكستن موها و يا غير مستقيم به دليل خارش فراواني كه در ناحيه سر‌ايجاد مي‌كنند و فرد مبتلا را مجبور به خاراندن مكرر پوست سر مي‌كنند باعث آسيب به موها شوند.‌تريكوتيلومانيا كه‌يك اختلال روان شناختي است كه طي آن، افراد مبتلا اجبارا موهاي‌شان را مي‌كنند و يا مكررا دور انگشتان‌شان مي‌پيچند، بدون آن كه حتي متوجه انجام دادن‌اين اعمال باشند، هم منتهي به‌ايجاد مناطقي با موهاي شكسته و ريخته مي‌شود.
۵ - داروها: داروهاي بسياري مرتبط با ريزش مو شناسايي شده‌اند. استروييدها و داروهاي مورد استفاده در شيمي‌درماني از مهم‌ترين آن‌ها هستند. برخي داروهاي ادرار آور (مثل اسپيرونولاكتون) با افزايش سطوح تستسترون موجب نازك شدن موها مي‌شوند. اگر به نظر مي‌رسد كه ريزش موهايتان در نتيجه استفاده از دارويي جديد و يا افزايش دوز داروهاي قبلي است با پزشك معالج‌تان در صورت امكان، در ارتباط با تغيير دارو مشورت كنيد.
۶ - فاكتورهاي روانشناختي: استرس، اضطراب و افسردگي به ميزان قابل توجهي با ريزش مو در ارتباطند. استرس مي‌تواند موجب ريزش مو گردد و ريزش مو نيز مي‌تواند باعث افزايش اضطراب شود و بدين سان چرخه‌اي معيوب‌ايجاد مي‌شود كه طي آن علت و معلول يكديگر را تقويت مي‌كنند.
 درمان
بعد از آن كه متوجه ريزش موهايتان شديد قدم نخست بررسي علت ريزش مو است. در‌اين باره مي‌توانيد با پزشك خانوادگي‌تان، متخصص داخلي، متخصص اطفال، متخصص زنان و يا متخصص پوست مشورت كنيد. درمان اصلي متمركز بر علت ريزش مو است.
اگر علت شناسي كافي نباشد و يا علت اصلي قابل شناسايي نباشد، در حال حاضر 2 دارو به طور گسترده در مركز توجه قرار دارند:
۱ - Minoxidil كه درماني موضعي است و مكانيسم عمل‌اش كاملا شناخته نشده است.
۲ - Finasteride كه دارويي خوراكي است و فقط با تجويز پزشك عرضه مي‌شود. اين دارو از طريق مهار تبديل تستسترون به فرم فعال و كاركردي آن، دارويي موثر در كاهش كچلي فرم مردانه است. مصرف‌اين دارو در زنان و كودكان تاييد نشده است.
هر دو دارو در حفظ موهاي باقي مانده موثرتر عمل مي‌كنند تا رويش دوباره موهاي ريخته؛ با‌اين وجود مي‌توانند موهاي جديد ‌اندكي نيز توليد كنند. اثر آنها 3 تا 6 ماه بعد از شروع مصرف نمايان شده و متاسفانه با قطع مصرف، ريزش مو مجددا آغاز مي‌شود. در حال حاضر رويكردهاي زيبايي بي شماري نيز موجودند. از جمله كلاه‌گيس‌هاي مختلف، بافت‌هاي گوناگون، كاشت مو و ... كه همگي مي‌توانند اضطراب و استيصال ناشي از ريزش مو را به ميزان قابل توجهي تقليل دهند. اگر شما نيز به دنبال رشد دوباره موهاي طبيعي‌تان نيستيد، مي‌توانيد ‌اين روش‌هاي آسان‌تر و ارزان‌تر را بر مصرف درازمدت داروها‌ترجيح دهيد