تا‌به‌حال براي‌تان پيش آمده كه ناگهان احساس گرماي غيرطبيعي كنيد يا تپش قلب‌تان شديد شود؟ اگر به‌تازگي با علائمي مثل كاهش يا افزايش ناگهاني وزن، تعريق بيش از حد، اضطراب و بي‌قراري قابل توجه يا خشكي پوست مواجه شده‌ايد هر چه زودتر به پزشك مراجعه كنيد. زيرا اين نشانه‌ها شما را از نامنظم بودن عملكرد غده تيروئيدتان باخبر مي‌كند. هر چند غده تيروئيد عضو كوچكي است اما يكي از مهم‌ترين غدد درون ريز بدن انسان به شمار مي‌آيد كه به سيستم‌هاي اصلي بدن مرتبط است. دكتر اكبر سلطاني، فوق تخصص غدد شما را با كم كاري و پركاري غده تيروئيد كه از شايع‌ترين نوع بيماري‌هاي غدد در ميان زنان هستند آشنا مي‌كنند.


غده همه كاره!

غده تيروئيد در ناحيه قدامي گردن و بالاي جناق قرار دارد. كار غده تيروئيد تنظيم سوخت و ساز بدن و رشد انسان است به علاوه، در تنظيم آب و الكتروليدها تاثير مي‌گذارد و به‌طور كلي با عملكرد تمامي سيستم‌ها به‌خصوص مغز، اعصاب و قلب رابطه مستقيم دارد و مهم‌ترين وظيفه آن تاثير روي سيستم سوخت و ساز بدن است.


اين نشانه‌ها را بشناسيد

پركاري تيروئيد 2‌نوع است: دائمي و موقت. پركاري موقت معمولا با مصرف دارو بعد از مدتي درمان مي‌شود. در مورد پركاري تيروئيد دائم معمولا بيمار با بعضي علائم واضح به پزشك مراجعه مي‌كند، مثلا بيمار در ناحيه قلب از تپش قلب زياد و غيرعادي شكايت مي‌كند و در موارد شديد دچار نارسايي قلبي مي‌شود. گاهي اوقات بيمار در ناحيه ريه با تنگي نفس به‌خصوص تنگي نفس فعاليتي به پزشك مراجعه مي‌كند. علائم اين بيماري در دستگاه گوارش به‌صورت كاهش وزن و افزايش اشتها ظاهر مي‌شود مگر در سنين بالا كه ميزان اشتهاي افراد كاهش پيدا مي‌كند. علاوه‌بر اين، مهم‌ترين ارگاني كه درگير مي‌شود سيستم مغز و اعصاب است كه بيمار با نشانه‌هايي مانند اضطراب و عصبانيت غيرعادي روبه‌رو مي‌‌شود. تحمل گرما نداشتن يا تعريق بيش از حد نيز از موارد ديگري هستند كه در سيستم سوخت و ساز بيمار رخ مي‌دهند. بعضي از بيماران دچار علائم چشمي مي‌شوند. در اين شرايط بيمار از بيرون زدگي چشم شكايت مي‌كند كه گاهي ميزان آن بسيار شديد مي‌شود. پركاري تيروئيد اگر بيش از حد معمول طول بكشد يا توسط پزشك تشخيص داده نشود روي استخوان تاثير منفي مي‌گذارد و تراكم آن را كم مي‌كند.




نخستين راه حل

روش‌هاي درماني براي بيماري پركاري تيروئيد معمولا به 3 دسته تقسيم مي‌شوند. با تجويز داروهاي مخصوص اين بيماري را مي‌توان به راحتي كنترل كرد، اين داروها توليد هورمون از غده تيروئد را كاهش مي‌دهند چون در پركاري تيروئيد توليد هورمون‌ها در اين غده بيش از حد معمول مي‌شود. بنابراين مصرف دارو باعث مي‌شود تا توليد چنين هورمون‌هايي به ميزان كنترل شده‌اي برسند. يد راديواكتيو روش ديگري براي درمان پركاري تيروئيد است و بعد از دارو شايع‌ترين روش درماني براي اين بيماري محسوب مي‌شود. يد راديواكتيو مي‌تواند غده تيروئيد را از كنار بيندازد و در 50 در صد موارد تحت‌تاثير اين يد غده تيروئيد كم‌كار مي‌شود. روش سوم كه معمولا كمتر بكار گرفته مي‌شود جراحي غده تيروئيد است كه به ندرت اتفاق مي‌افتد.




چطور گواتر نگيريم؟

يكي از فوايد نمك يددار اين است كه مقدار 100 تا 150 ميكروگرم در روز يد به بدن مي‌رساند كه اين مقدار هم براي ساختن هورمون كافي است، هم عموما براي جلوگيري از بزرگ شدن غده تيروئيد كه آن را گواتر مي‌ناميم مفيد و موثر است. اگر از نمك يددار استفاده مي‌كنيد و خيلي غذاهاي دريايي مصرف نمي‌كنيد، اين موضوع خيلي براي‌تان مشكل‌ساز نمي‌شود .




يد بخوريد

وقتي هورمون‌هاي تيروئيد ساخته مي‌شوند، داخل آن‌ها مقدار زيادي يد وجود دارد و اگر ما ميزان مناسبي يد مصرف نكنيم، اين غده نمي‌تواند هورمون بسازد يعني يد يكي از مواد اوليه سازنده هورمون تيروئيد است. هنگامي كه شما يد مصرف مي‌كنيد غده تيروئيد آن را جذب كرده و در مرحله بعد آن را با يك يا 2 نوع پروتئين تركيب مي‌كند و زماني كه اين تركيب اتفاق مي‌افتد، غده تيروئيد از آن هورمون مي‌سازد. در نهايت اين هورمون تيروئيد است كه سوخت‌وساز بدن را تنظيم مي‌كند و تقريبا روي بيشتر اعضاي بدن به‌طور جداگانه تاثير مي‌گذارد. بنابراين وقتي شما مقدار كمي يد مصرف كنيد، غده تيروئيد مواداوليه براي ساختن هورمون را ندارد به همين دليل اين غده ابتدا شروع به بزرگ شدن مي‌كند كه در نهايت به گواتر تبديل مي‌شود .





پف دور چشم، هشداري جدي

در مورد كم كاري تيروئيد مي‌توان گفت؛ علائم آن تا حدي برعكس پركاري تيروئيد است. اگر بخواهيم از علائم اين بيماري در ارگان‌هاي مختلف بدن شروع كنيم خشكي پوست يكي از نشانه‌هاي آن است. بيمار معمولا از خشكي بيش از حد پوست و احساس سرما شكايت مي‌كند. پف غيرعادي دور چشم به‌خصوص وقتي بيمار صبح از خواب بيدار مي‌شود مي‌تواند يكي ديگر از علامت‌هاي كم كاري تيروئيد باشد. كم خوني يكي ديگر از علائم كم كاري تيروئيد است كه در نتايج آزمايشات خون بيمار مشخص مي‌شود. تنگي نفس فعاليتي در دستگاه تنفسي، يبوست و كاهش اشتها در دستگاه گوارش از ديگر نشانه‌هاي بيماري كم كاري تيروئيد است كه مي‌تواند بيمار را از بروز اين ناراحتي آگاه كند.