نخل روغني . نام علمي guineensis Elaeis (قسمت اول)

نخل روغني با نام علمي guineensis Elaeis متعلق به خانواده نخيلات Palmaceae بوده از سواحل غربي
آفريقا و کشورهاي آسيايي نظير اندونزي و مالزي منشاء گرفته است. نخل روغني گياهي يک پايه بوده و برخلاف خرما توليد پاجوش نمي کند. ساقه گياه واحد و رشد آن منحصر به وجود جوانه انتهايي مي باشد.برگها به صورت مارپيچ و با ميانگره هاي کوتاه روي تنه ظاهر مي شوند. با اينکه نخل روغني گلاذين خوشه ندارد ولي ميوه ها به صورت Cluster (مجتمع) تشکيل مي شود.

خصوصيات گياهشناسي و ژنتيکي نخل روغني :
باتوجه به اينکه اين گياه توليد پاجوش نمي کند، تنها از طريق بذر و يا کشت بافت قابل تکثير مي باشد.بذر گياه در شرايط محيطي گرم و مرطوب بعد از طي 100 -90 روز جوانه مي زند، با اين وجود در شرايط نامساعد سالها جوانه نمي زند، از اين رو اغلب باغداران تمايل به خريد و تهيه نهال هايي دارند که حاصل جوانه زني و رشد بذور مي باشد (در اين حالت گياه داراي 5 -4 برگ مي باشد).
ميوه هاي نخل روغني به صورت متراکم در نزديک يکديگر به حالت Cluster رشد و نمو مي کند و به لحاظ تقسيم بندي بوتانيکي سته مي باشد (نظير نخل خرما).
گياه بالغ نخل روغني، هرسال 25 -20 عدد برگ توليد مي کند. باتوجه به نقش مستقيم برگها در ميزان فتوسنتز، تعداد برگ، اندازه و وضعيت سلامت برگ بسيار مهم و قابل توجه مي باشد. با اين وصف بايد اضافه نمود که چون گلها در قاعده برگ (Leat Base) تشکيل مي شود، هرچه مقدار برگها بيشتر باشد، تعداد گلهاي بيشتري توليد شده و در نتيجه به تعداد کلاسترهاي ميوه افزوده مي شود.
ميوه هاي نخل روغني به صورت متراکم در نزديک يکديگر به حالت Cluster رشد و نمو مي کند و به لحاظ تقسيم بندي بوتانيکي سته مي باشد (نظير نخل خرما).
گياه بالغ نخل روغني، هرسال 25 -20 عدد برگ توليد مي کند. باتوجه به نقش مستقيم برگها در ميزان فتوسنتز، تعداد برگ، اندازه و وضعيت سلامت برگ بسيار مهم و قابل توجه مي باشد. با اين وصف بايد اضافه نمود که چون گلها در قاعده برگ (Leat Base) تشکيل مي شود، هرچه مقدار برگها بيشتر باشد، تعداد گلهاي بيشتري توليد شده و در نتيجه به تعداد کلاسترهاي ميوه افزوده مي شود.
از زمان کشت بذر و جوانه زني آن، گياهچه حاصل را به گلدان هاي پلاستيکي به مدت 5 -4 ماه منتقل مي کنند. بعد از اين مدت، گياه رشد کرده را به خزانه منتقل کرده و به مدت يک سال در آنجا نگهداري مي کنند.
در اين مدت نگهداري، گياه توليد حدود 15 برگ مي کند که در اين زمان به عنوان يک پايه بذري 18 -16 ماهه آماده انتقال و کشت به زمين اصلي مي باشد. (بطور معمول هر ماه توليد يک برگ جديد مي کند).
باردهي گياه پس از گذشت 4 -3 سال از سن پايه بذري آغاز مي گردد. در اين سن گياه ارتفاعي در حدود 2 متر دارد و بعد از آن بسته به رقم و شرايط اقليمي منطقه کشت سالانه 70 - 35 سانتيمتر رشد طولي خواهد داشت. گياه در سن 10 -6 سال بيشترين ميزان عملکرد و توليد را دارد و اين ميزان تا سن حدود 30 سالگي به صورت اقتصادي خواهد بود، با اين وجود بعد از اين سن نيز گياه باردهي خوبي دارد.
عملکرد متوسط نخل روغني 4 -3 تن در هکتار مي باشد.
گياه کاشته شده در زمين اصلي ابتدا به مدت چند ماه تنها توليد گلهاي نر مي کند که اين گلها در قسمت ليف (قاعده برگ) ظاهر مي شود. بعد از اين مدت، توليد گلهاي ماده آغاز مي شود و بعد از اين مرحله توليد توام گلهاي نر و ماده را خواهيم داشت.

نگهداري و شرايط مناسب در خزانه :
طبق مباحث اخير، پايه هاي بذري که توليد 5 -4 برگ نموده اند براي رشد و استقرار بهتر، توسعه ريشه و افزايش ذخاير کربوهيدرات در بافتها به خزانه منتقل مي گردد. معمولاً باغداران در انتخاب پايه اي که توليد بذر مي کند، دقت زيادي بکار مي برند تا بهرحال بذر مربوط به گياهي خوب و قوي و با عملکرد بالا باشد.
براي نگهداري مطلوب پايه هاي بذري و به دست آوردن پايه اي با رشد و قدرت مناسب، موارد زير حايز اهميت و توجه مي باشند:


در انتخاب پايه هاي بذري همان طور که قبلاً گفته شد، ضمن اينکه بايد از پايه مادري مولد بذر اطلاع حاصل نمود، بايد از بين پايه هاي بذري رشد کرده، آنهايي انتخاب شوند که قوي، شاداب، سالم،رشد معمولي (نه کند و نه سريع) و قطرتنه مناسبي داشته باشند. علي رغم اينکه نخل روغني معمولاً به صورت دگرگشني لقاح مي يابد و حالت هتروزيگوتي در بذور (نتاج) بارز مي گردد ولي در نظر داشتن سلامت گياه مادري، عملکرد مطلوب، مقاومت به شرايط نامناسب و ساير ويژگيهاي مطلوب به عنوان پايه مادري بايد مدنظر واقع شود تا بذور تحت کشت، حتي الامکان از اين دسته پايه هاي مادري انتخاب شوند.












کاشت :
نهال هاي رشد کرده با شرايطي که قبلاً بيان شد آماده کشت در زمين اصلي مي باشند. حفر گودال با ابعاد 1 متر و مخلوط نمودن خاک سطح الارض با کود پوسيده حيواني اولين قدم در اين مهم ميباشد. خاک باغ بايد عميق و مسطح باشد. ريشه نخل روغني در هنگام برخورد با قسمت سخت خاک از رشد مي ايستد و اين توقف رشد، تأثير منفي مستقيمي در عملکرد و رشد قسمت هوايي گياه خواهد داشت.
تا جائيکه گياه حتي قادر به جذب مقدار مناسب و مورد نياز آب نيز نخواهد بود و باتوجه به نياز آبي بالاي اين گياه، کاهش عملکرد اولين تبعه منفي اين موضوع خواهد بود.
علي رغم موارد فوق، خاک مزرعه بايد حاصلخيز و داراي تهويه کافي باشد چراکه ريشه اين گياه به هوا و در اصل اکسيژن بالايي نيز نيازمند است.
از آنجا که اين گياه نياز حرارتي و رطوبتي بالايي دارد، توجه به اين دو اصل مهم و کليدي در انتخاب منطقه مناسب کشت آن در کشور بسيار حائز اهميت است.

شرايط محيطي مناسب براي کشت نخل روغني :
اولين شرط لازم براي مناسب بودن يک منطقه جهت کشت نخل روغني تأمين نيازهاي حرارتي اين گياه است.
باتوجه به منشاء اين محصول روغني که نواحي آفريقايي و استوايي بوده است، نياز حرارتي آن نيز کاملاً روشن است. اين گياه به حرارت روزانه 30 - 25سانتيگراد در طول سال نيازمند است.
يکي از عوامل مهم در تحريک گياه به توليد برگ جديد حرارت مي باشد. در ضمن با عنايت به اين موضوع که به دليل تشکيل گلها در قاعده هر برگ، مقدار برگهاي توليد شده در گياه نمايانگر تعداد کلاسترها يا همان عملکرد گياه است. رابطه مستقيم بين تعداد برگ و عملکرد گياه قابل استنتاج مي باشد.
براساس تحقيقات انجام گرفته، کاهش دما از ميزان ياد شده توليد برگ جديد را کاهش داده و در نتيجه آن تعداد گلها به دليل توليد نشدن گل جديد نيز کاهش مي يابد که در پي آن کاهش عملکرد صورت خواهد گرفت. علاوه بر اين کاهش دما، حساسيت گياه را نسبت به بيماريها افزايش داده و گياه براي ابتلا به بيماري و حتي حمله آفات مساعدتر خواهد شد.
از ديگر موارد مورد نياز گياه، نور فراوان مي باشد. نياز نوري اين گياه بيش از حالت معمول است. چنانچه در مناطقي که در طول سال زمانهاي ابري زيادي دارند توصيه نمي شود.
نياز بالاي نوري اين گياه به دليل ماده سازي بالا و توليد روغن در آن مي باشد. آزمايشات انجام شده، نشان مي دهدکه نور زياد باعث رشد برگها شده و متعاقب آن به دليل افزايش سطح برگ که در واقع سطح فتوسنتزکننده است و افزايش در ماده سازي عملکرد گياه افزايش مي يابد و حتي تعداد گلهاي بيشتري نيز توليد مي شود.
نياز ديگر گياه آب فراوان است، بطوريکه کاهش ميزان بارندگي بطور مستقيم رشد برگها و حتي تعداد برگهاي جديد را کاهش مي دهد. اين کاهش در سطح و مقدار برگ مکانيسم مقاومتي گياه در برابر کمبود رطوبت است تا حتي الامکان رطوبت موجود به هر نحو حفظ شده و از دست گياه خارج نشود. با اين تفاسير در اثرکاهش رطوبت و کاهش سطح وتعداد برگها، تعداد گلها و در نتيجه عملکرد گياه نياز کاهش مي يابد. طي بررسيهاي انجام شده بهترين عملکرد اين گياه مربوط به مناطق گرمسيري داراي 1500 ميلي متر بارندگي يا حتي بيشتر مي باشد. اين ويژگي در انتخاب منطقه موردنظر براي کشت نخل روغني بايد دقيقاً مدنظر واقع گردد. با اين وجود در صورت وجود بارندگي با ميزان ياد شده، انجام عمليات آبياري منظم و کافي براي رسيدن به مقدار رطوبت گفته شده الزام مي يابد. بايد اضافه کرد که با وجود نياز آبي بالاي نخل روغني ولي بارندگي زياد (در حد 300 ميلي متر) در زمان گرده افشاني و لقاح، باعث کاهش ميزان گرده افشاني و کاهش محصول خواهد شد.

نگهداري پس از کاشت :
يکي از مهمترين و شايد اصلي ترين مرحله تعيين کننده ميزان عملکرد نخل روغني و حتي ساير محصولات باغي مرحله داشت مي باشد.اين مرحله در مورد نخل روغني نيز اهميت خاص خود را دارد.
در اينجا به برخي موارد مهم اشاره مي شود:







بيماريها و آفات :
گياه نخل روغني داراي بيماريها و آفات چندي مي باشد که اغلب با نخل خرما مشترک مي باشند. بعنوان مهمترين آفت اين گياه، سوسک سرخرطومي حنايي مي باشد که البته نخل روغني را بيشتر از نخل خرما مي پسندند تا جائيکه بعنوان ميزبان اول اين حشره شناخته شده است. از ديگر آفات مهم مي توان به Strategus beetle, Augo some beetles, Rhinoceros beetles و Palm weevil يا همان Rhynchophora نام برد. ساير آفتاب نظير زنجره ها، شته و کنه نيز از مهاجمان اين گياه مي باشند.
جهت مبارزه با سوسکهاي اين گياه اغلب روش طعمه سموم با استفاده از خاک اره و سوين در جوانه انتهايي استفاده مي شود.
بايد دقت کرد که گياه زخمي نشود چرا که حشرات معمولاً تخمهايشان را درون اينگونه زخم ها مي گذارند. براي مبارزه با موشها استفاده از پوشش توري فلزي اطراف تنه گياه با ارتفاع مناسب مرسوم مي باشد.
تنها نکته مهم بررسي وضعيت قرنطينه اي و پيش بيني وضعيت سوسک حنايي مي باشد که در مناطق خرماخيز جهان مي تواند مشکلات جدي به لحاظ ميزبان بودن نخل روغني ايجاد کند. براي اين منظور تهيه نهال از نهالستانهاي کاملاً تأييد شده و مورد اطمينان با ايجاد قرنطينه هاي ايزوله و فني حداقل به مدت يک سال قابل بررسي و تأکيد مي باشد. 2 - انتخاب پايه هاي بذري مناسب : 11 - براي جلوگيري از تبخير سطحي خاک استفاده از پوشش مالچ توصيه مي شود. با اين وجود دورتادور نهال تا قطر 20 سانتيمتر را نبايد پوشاند. 2 - قطع دائمي برگهاي خشک شده و يا با سن بيشتر از 6 سال از نزديکي ساقه (تنه) 3 - آبياري منظم و دقيق، کوددهي مناسب و مطلوب : براساس آزمون خاک، مراقبت عليه بيماريها و آفات گياهي و مبارزه دائمي با علف هاي هرز بايد بطور دائم صورت گيرد. 4 - از مکانهايي که قبلاً محل کاشت گياهاني چون کاکائو، قهوه و نخل روغني بوده است نبايد به عنوان خزانه استفاده کرد چرا که مواد مترشحه از ريشه اين گياهان از رشد مطلوب پايه هاي بذري مي کاهد. 5 - خاک خزانه بايد تا عمق 40 سانتيمتر شخم بخورد. 6 - کاشت گياهان لگوم و برگرداندن آنها همراه با شخم اثر مطلوب و مفيدي در رشد و توسعه نهال بذري خواهد داشت. 7 - براي داشتن خزانه اي منظم و قابل رسيدگي، تسطيح خزانه ضروري مي باشد. 8 - بلوک هاي استاندارد براي کشت در خزانه (منظور از بلوک همان کرت ميباشد) به ابعاد 5/3 ×45 متر مي باشد. 9 - کود کامل 20 :10: 10 به مقدار 250 کيلوگرم در هکتار اثرات خوبي در رشد داشته و در اغلب خزانه هاي پرورش نهال بذري نخل روغني غيرقابل چشم پوشي مي باشد. 10 - آبياري بايد در خارج از زمانهاي گرم روز و در زمان طلوع يا غروب انجام گيرد با اين وجود نياز آبي اين گياه بالاست. 12 - استفاده از سايبان در خزانه نخل روغني به دليل حساسيت نهال هاي تازه کشت شده به آفتاب سوختگي و Blast الزامي مي باشد. اين موضوع در مناطق بسيار گرم جهان ضرورت بيشتري مي يابد. ارتفاع مناسب براي اين سايبان 5/2 متر مي باشد. 13 - در صورت استفاده از سايبان (البته در نه مناطق بسيار گرم) نيازي به استفاده از مالچ نيست ولي مبارزه با علفهاي هرز بايد بطور مستمر و مفيد انجام گيرد. 14 - با رعايت تمام موارد فوق و با نگهداري نهال بذري به مدت يک سال در خزانه، گياه آماده کشت در زمين اصلي خواهد بود. 4 - قطع کليه گلهاي نر ظاهر شده روي گياه تا زمان ظهور گلهاي ماده (همانطور که قبلاً گفته شد در ابتداي رشد و توسعه نهال کشت شده نخل روغني، گياه صرفاً توليد گلهاي نر مي کند و ظهور گلهاي ماده حداقل بعد از 6 ماه آغاز مي شود. گلهاي نر بودن وجود گلهاي ماده عملاً جز مصرف مواد غذايي گياه کاري نخواهد کرد. 5 - نخل روغني به نمک هاي معدني نياز دارد. اين نياز معمولاً بالاتر از ساير گياهان است، لذا اين گياه چنين خاکهايي را مي پسندد. 6 - نخل روغني در زمان جواني به دليل رشد قوي خود نياز زيادي به کودهاي ازته و به عبارتي نيتروژن دارد. 7 - پس از به بار نشستن نياز گياه به سوي پتاس تغيير جهت مي دهد. افزايش ميزان پتاسيم باعث افزايش تعداد کلاسترهاي ميوه و همچنين افزايش اندازه ميوه ها مي گردد. 1 - مبارزه دقيق و مستمر با علفهاي هرز باغ حداقل تا محدوده اي 2 متري اطراف نهال. 1 - انتخاب مکان خوب و مناسب براي خزانه: از جهت، قابل کنترل بودن، در دسترس آسان قرار داشتن قابل کشت و کار و ساير موارد فني انتخاب باغ يا خزانه.