تصميم تزار به تصرف قلمرو ايران در قفقاز


الكساندر يكم تزار روسيه، در دومين سال سلطنت خود به فکر جهانگشايي در جنوب و شرق آن كشور افتاد و در جلسه 18 سپتامبر سال 1802 ژنرالهاي خود، موضوع را مطرح ساخت. در مرحله نخست، هدف تزار تصرف گرجستان و قسمت هاي ديگري از قفقاز و نيز همه آلاسكا و غرب كاناداي امروز و شمال غربي ايالات متحده بود. در اين جلسه، تزار علاقه مندي زيادي به پيشروي در مركز اروپا نشان نداد. در اروپاي مركزي، الكساندر يكم گاهي با ناپلئون در حالت جنگ و زماني در وضعيت صلح بود. الكساندر يكم 23 مارس سال 1801 پس از قتل پدرش «پل»، تزار روسيه شده بود.
در اجراي تصميم 18 سپتامبر 1802 تزار، ژنرال «سي سيانوف» شهر تفليس را كه در قلمرو ايران بود تصرف كرد و چندي بعد پيشروي خود را به سوي جنوب دنبال كرد كه منجر به آغاز جنگ اول ايران و روسيه در سال بعد شد. سي سيانوف سپس به خواست ايران، با طرح نقشه اي كشته شد كه ژنرالهاي بعدي موفق شدند هدفهاي تزار را تامين كنند و سرانجام در سال 1828 مرز جنوبي امپراتوري روسيه در غرب درياي مازندران، رود ارس تعيين شد.
دو جنگ معروف روسيه با ايران در زمان پادشاهي فتحعليشاه قاجار روي داده بودند. اين پادشاه مغول تبار و دولت او به سبب بي اطلاعي از اوضاع و تحولات جهان و نداشتن مهارت در ديپلماسي تازه، دستاويز قدرت هاي اروپايي (انگلستان، فرانسه و روسيه) شده بودند. به علاوه، شخص فتحعليشاه ذاتا مردي خسيس بود و اين خصلت او وسيعا به زيان وطن ما تمام شد.