ديوان شمس

[!MAHSA!]

ای وصل تو اصل شادمانی


کان صورت‌هاست وین معانی


یک لحظه مبر ز بنده که نیست

بی آب سفینه را روانی


من مصحف باطلم ولیکن

تصحیح شوم چو تو بخوانی


یک یوسف بی‌کس است و صد گرگ

اما برهد چو تو شبانی


هر بار بپرسیم که چونی

با اشکم و روی زعفرانی


این هر دو نشان برای عام است

پیشت چه نشان چه بی‌نشانی


ناگفته حدیث بشنوی تو

ننوشته قباله را بخوانی


بی خواب تو واقعه نمایی


بی آب سفینه‌ها برانی


خاموش ثنا و لابه کم کن

کز غیب رسید لن ترانی

[!MAHSA!]

کژزخمه مباش تا توانی


هر زخمه که کژ زنی بمانی


پیر است عروس عیش دنیا

مرگش طلبی اگر ستانی


تا رخ ننمود جمله نور است

چون رخ بنمود شد دخانی


از سیل بلا چو کاه مگریز

در عشق و ولا چو پهلوانی


چون آب روان به هر نباتی

باید که حیات را رسانی

[!MAHSA!]

مست می عشق را حیا نی


وین باده عشق را بها نی


آن عشق چو بزم و باده جان را

می نوشد و ممکن صلا نی


با عقل بگفت ماجراها

جان گفت که وقت ماجرا نی


از روح بجستم آن صفا گفت

آن هست صفا ولی ز ما نی


گفتم که مکن نهان از این مس

ای کفو تو زر و کیمیا نی


کاین برق حدیث تو از آن است

جز جان افزا و دلربا نی


گفتا غلطی که آن نیم من

ما بوالحسنیم و بوالعلا نی


گفتم که به حق نرگسانت

دفعم بمده به شیوه‌ها نی


کاین غمزه مست خونی تو

کشته‌ست هزار و خونبها نی


بالله که تویی که بی‌تویی تو

ای کبر تو غیر کبریا نی


گر ز آنک تویی و گر نه‌ای تو

از تو گذری دو دیده را نی


گر فرمایی که نیست هست است

کو زهره که گویمت چرا نی


مغناطیسی و جان چو آهن

می‌آید مست و دست و پا نی


چون گرم شوم ز جام اول

غیر تسلیم در قضا نی


چون شد به سرم میم سراسر

می را تسلیم یا رضا نی


از بهر نسیم زلف جعدت

یکتا زلفی که جز دو تا نی


ای باد صبا به انتظارت

از بهر صبا و خود صبا نی


پس ما چه زنیم ای قلندر

اندر گره و گره گشا نی


گر ز آنک نه هر دمی خداوند

کو جز سر و خاصه خدا نی


مخدومی شمس دین تبریز

چون خورشیدش در این سما نی

[!MAHSA!]

گویم سخن لب تو یا نی

ای لعل لب تو را بها نی


ای گفته ما غلام آن دم

کان جا همگی تویی و ما نی


این جا که منم بجز خطا نی

و آن جا که تویی بجز عطا نی


این جا گفتن ز روی جسم است

و آن جا همه هستی است جا نی


سیاره همی‌روند پا نی

صد مشک روانه و سقا نی


رنجورانند همچو ایوب

دریافته صحت و دوا نی


بی چشمانند همچو یعقوب

بینا شده چشم و توتیا نی


ره پویانند همچو ماهی

بینند طریق‌ها ضیا نی


از رشک تو من دهان ببستم

شرح تو رسد به منتها نی

[!MAHSA!]

با دل گفتم چرا چنینی


تا چند به عشق همنشینی


دل گفت چرا تو هم نیایی

تا لذت عشق را ببینی


گر آب حیات را بدانی

جز آتش عشق کی گزینی


ای گشته چو باد از لطافت

پرباد شده چو ساتگینی


چون آب تو جان نقش‌هایی

چون آینه حسن را امینی


هر جان خسیس کان ندارد

می‌پندارد که تو همینی


ای آنک تو جان آسمانی

هر چند به صورت از زمینی


ای خرد شکسته همچو سرمه

تو سرمه دیده یقینی


ای لعل تو از کدام کانی

در حلقه درآ که خوش نگینی


ای از تو خجل هزار رحمت

آن دم که چو تیغ پر ز کینی


شمس تبریز صورتت خوش


و اندر معنی چه خوش معینی

[!MAHSA!]

در خون دلم رسید فتوی


از جمله مفتیان معنی


با خلق بگو که دور باشید

از زرق من و فسوس دعوی


با دل گفتم چنین خوش استت

دل نعره زنان که آری آری


برداشت ربابکی دل من

بنواخت که ما خوشیم یعنی


کان طعنه از این سوی وجود است

آن جا که منم کجاست طعنی


آن جا که منم چو من نگنجم

گنجد دگری بگو که نی نی


تا من باشی تو او نبینی

زیرا که شب است و چشم اعمی


تا چشم تو این بود چه بینی

در بتگه نفس نقش مانی


ای عاجز خویش رو به تبریز

در شمس الدین گریز باری

[!MAHSA!]

در عشق هر آنک شد فدایی


نبود ز زمین بود سمایی


زیرا که بلای عاشقی را

جانی شرط است کبریایی


زخم آیت بندگان خاص است

سردفتر عاشق خدایی


کاین عالم خاک خاک ارزد

آن جا که بلا کند بلایی


یک جو ز بلاش گنج زرهاست

ای بر سر گنج بین کجایی


از سوزش آفتاب محنت

در عشق چو سایه همایی


ای آنک تو بوی آن نداری

تو لایق آن بلا نیایی


لایق نبود به زخم او را

الا که وجود مرتضایی

[!MAHSA!]

عشق است دلاور و فدایی


تنهارو و فرد و یک قبایی


ای از شش و پنج مهره برده

آورده تو نرد دلربایی


یکتا شده خوش ز هر دو عالم

بربوده ز یک دلان دوتایی


آخر تو چه جوهر و چه اصلی

ای پاک ز جای از کجایی


در عالم کم زنان چه بیشی

در خطه دل چه جان فزایی


نتوان ز تو عشق صبر کردن

صبرا تو در این هوس نشایی


نادیده مکن چو دیده‌ای تو

بیگانه مرو چو آشنایی


تا ما ماییم جمله ابریم

بی ظلمت ما مها تو مایی


در پای غمش چه دیدی ای جان

کاین دست گشاده در دعایی


ای دل ز قضا چه رو نمودت

کز عشق تو طالب بلایی


رفتم بر عشق کاین به چند است

گفتا که نباشد این بهایی


الا بر شاه شمس تبریز

سر پای کنی به سر بیایی

[!MAHSA!]

ماها چو به چرخ دل برآیی


چون جان به تن جهان درآیی


ماها چه لطیف و خوش لقایی

ای ماه بگو که از کجایی


داریم ز عشق تو براتی

وز قند لطیف تو نباتی


از لعل لبت بده زکاتی

ای ماه بگو که از کجایی


ای یوسف جان که در نخاسی

در حسن و جمال بی‌قیاسی


در ما بنگر چو می‌شناسی

ای ماه بگو که از کجایی


زان سان ز شراب تو خرابیم

کز خود اثری همی‌نیابیم


بفزای اگر چه می‌نتابیم

ای ماه بگو که از کجایی


در زیر درخت تو نشینیم

وز میوه دلکش تو چینیم


جز گلشن روی تو نبینیم

ای ماه بگو که از کجایی


هر دم که ز باده تو نوشیم

بس روشن جان و تیزگوشیم


بی هوش شدیم و بس به هوشیم

ای ماه بگو که از کجایی


از آتش‌هات در فروغند

فارغ از صدق وز دروغند


با قبله آتشین چو موغند

ای ماه بگو که از کجایی


ای رشک بتان و بت پرستان

آرام دل خراب مستان


پا را بمکش ز زیردستان

ای ماه بگو که از کجایی


شمس تبریز پادشاهی

در خطه بی‌حد الهی


از ماه تو راست تا به ماهی

ای ماه بگو که از کجایی

[!MAHSA!]

آن شمع چو شد طرب فزایی


پروانه دلان به رقص آیی


چون جان برسد نه تن بجنبد

جان آمد از لحد برآیی


چون بانگ سماع در که افتاد

ای کوه گران کم از صدایی


کاین باد بهار می‌رساند

رقصانی شاخ را صلایی


در ذره کجا قرار ماند

خورشید به رقص در سمایی


هم آتش و دود گشته پیچان

از آتش روی جان فزایی


ماهی صنما ز روح بی‌جسم

شوخی شکری یکی بلایی


گه کوته و گه دراز گشتیم

با سایه صورت همایی


هم بر لب دوست مست گشتیم

نالان شده مست همچو نایی


بر باد سوار همچو کاهیم

اندر جولان ز کهربایی


چون پشه ز خون خویش مستیم

وز دیگ جگر دلا ابایی


اندر خلوت به هوی هویی

در جمعیت به های هایی


در صورت بنده کمینیم

در سر صفت یکی خدایی


این داد خدیو شمس تبریز

بی کبر ولیک کبریایی