– اگر ما نیت روزه ی قضای ماه رمضان را بکنیم ، آیا می توانیم روزه را نگیریم ؟
پاسخ – اگر فردی مثلا ده تا روزه ی قضا دارد و شش ماه هم وقت دارد که روزه بگیرد ، اگر نیت روزه بکند و تا قبل از ظهر روزه اش را بخورد اشکالی ندارد . ولی اگر بعد از ظهر روزه اش را بخورد ، هم گناه کرده است و هم روزه اش کفاره دارد . کفاره ی آن ده مُد طعام است که باید به فقیر بپردازند . اگر نتوانست که این کار را انجام بدهد باید سه روز روزه بگیرد . حالا اگر فرد ده روز روزه ی قضا دارد و ده روز هم به ماه رمضان مانده است ، احتیاط این است که روزه اش را باطل نکند .
22– اگر هنگام روزه بوی غذای غلیظ به حلق برود چه حکمی دارد ؟
پاسخ – بوی غذا باطل کننده ی روزه نیست و به حلق هم برسد اشکالی ندارد . البته غبار غلیظ حکم جداگانه ای دارد.
43 – آیا کفاره ی روزه ی پدر بر عهده ی پسر بزرگ است یا برعهده ی همه ی فرزندان آن مرحوم؟
پاسخ – اگر کفاره مالی است و میت بدهکار است و آن را نپرداخته است ، ورثه نیز این مسئله را می دانند یا وصیت کرده است باید از اموال میت پرداخته شود . یعنی ابتدا باید از اموال میت این کفاره و سایر دیون و واجبات مالی پرداخته شود و بعداً بقیه ی اموال تقسیم شود . اما اگر کفاره مالی نباشد بر عهده ی کسی نیست . کفاره غیر از نماز و روزه است که قضای آن بر عهده ی پسر بزرگ است .
44 – شوهر من اجازه نمی دهد که روزه بگیرم آیا چنین حقی را دارد؟ ( رضایت همسر )
پاسخ – نسبت به روزه ی واجب چنین حقی را ندارد و شما باید روزه ی واجب را بجا بیاورید . نسبت به روزه ی مستحب اگر با حق شوهر منافات داشته باشد نباید روزه بگیرید . اگر هم شوهر نهی می کند برخی از فقها گفته اند اگر شوهر نهی می کند خانم نباید روزه ی مستحب را بگیرد.61 – اصالت من شیرازی هستم . و خانه ی پدرم در شیراز است . ولی خودم ساکن بوشهر هستم . حکم نماز و روزه ی من در بوشهر چیست ؟
پاسخ – اگر شما در بوشهر تصمیم دارید که همیشه زندگی کنید و آنجا وطن شما باشد ، به فتوای همه فقها و مراجع تقلید نماز شما تمام و روزه ی شما هم صحیح است . ممکن است که شما از بوشهر بیرون بروید و نخواهید ده روز هم بمانید اشکالی ندارد زیرا وطن شماست . اگر شما بوشهر را بعنوان وطن انتخاب نکردید ولی هر بار که آنجا می روید ده روز را می مانید یا بیشتر ازده روز می مانید ، باصطلاح این را می گویند که قصد ده روز ماندن دارد مثل شهرهای دیگری که می روید و نماز شما کامل است . اگر قصد ماندن همیشگی را ندارید و گاهی اوقات ممکن است که به بوشهر بروید ولی ده روز را نمانید ، در اینجا بعضی از فقهاء می فرمایند که اگر تصمیم دارد که چند سالی در آنجا سکونت داشته باشد حکم وطن دارد اما بسیاری از فقهای دیگر هم می گویند که تصمیم ماندن همیشگی لازم است . تصمیم ماندن همیشگی یا قصد وطن به این معناست که می گوید ما اینجا زندگی می کنیم و اگر چند س پالی هم در جای دیگر رفتیم باز به اینجا بر می گردیم زیرا خانه و زندگی ما اینجاست. بنابراین اگر این تصمیم را داشته باشید نماز کامل است و اگر این تصمیم را نداشته باشید هر باز که می آیید و می خواهید ده روز بمانید نماز کامل است یا باید ببینید که فتوای مرجع شما در خصوص ماندن چند سال در آنجا چیست . اگر می فرمایند که حکم وطن دارد نماز کامل است و اگر می فرمایند که حکم وطن ندارد باید نماز را با قصد ده روز کامل بخوانید .
63– من باردار هستم . آیا می توانم روزه بگیرم یا صرف بارداری نباید روزه گرفت ؟
پاسخ – در خصوص روزه فرموده اند که کسی که روزه برایش ضرر دارد یا توانایی بجا آوردن روزه را از نظر جسمی ندارد روزه واجب نیست . نفرموده اند که باردار برایش روزه واجب نیست . یعنی خانمی که بارداراست یا بچه شیر می دهد یا بیمار نیست. ممکن است بیماری داشته باشد ولی روزه برایش ضرر نداشته باشد. ممکن است که خانم باردار باشد نه برای خودش و نه برای حملش روزه ضرر نداشته باشد ، پس باید روزه بگیرد . حالا اگر خانم باردار روزه بگیرد برای خودش یا برای حملش ضرر دارد ، در این صورت روزه واجب نیست . حالا خانم چطور تشخیص بدهد ؟ با تجربیاتی که در گذشته داشته می داند که روزه ضرر دارد ،خوب نباید روزه بگیرد یا نمی داند و به پزشک متخصص مراجعه می کند و او برایش اطمینان بیاورد که روزه برایش ضرر دارد ، برای او روزه واجب نیست . بههر حال روزه یک تکلیف واجب است . این سالها هم هوا گرم است و ممکن است که بعضی ها با کمترین بهانه روزه نگیرند . روزه بسیار اهمیت دارد . روزه هم برای بدن و هم از نظر معنوی اهمیت دارد و هم یک تکلیف الهی است مثل نماز . البته نماز اهمیتش از روزه خیلی بیشتر است ولی روزه هم مهم است . نباید با بهانه ای از روزه داری فرار کرد . بهاین معنا که طرف عمدا روزه نگیرد . اگر واقعا هم روزه ضرر دارد ، روزه واجب نیست . مهم این است که شخص بداند تکلیف و وظیفه اش چیست . آیا روزه داری براو واجب است یا روزه خواری . گاهی روزه داری عبادت و اطاعت از دستور خداوند است و گاهی روزه خواری . شخصی که برایش روزه ضرر دارد نباید روزه بگیرد. اگر بگوید که خدایا چون فرمودی که روزه ضرر دارد و من نباید بگیرم من هم اطاعت امر تو را می کند و این خودش اطاعت از خدا می شود. افرادی که توانایی روزه داری را دارند وعذری هم ندارند ، اطاعت امر الهی آنها در روزه داری است.
64 – من ورم معده دارم و به هیچ وجه نمی توانم روزه بگیرم و دکتر هم گفته که نباید روزه بگیرم . آیا من باید کفاره بدهم ؟
پاسخ –افرادی که مثل شما که به جهت بیماری نباید روزه بگیرید روزه بر شما واجب نیست . اگر بعد از ماه مبارک رمضان حالتان خوب شد یا بخاطر اینکه روزها کوتاه است توانستید قضای روزها را بجا بیاورید ، قضای روزه ها را بجا می آورید و قضا هم ندارد . اما اگر این بیماری تا ماه رمضان سال بعد ادامه پیدا کرد و نتوانستید به سبب بیماری قضای روزه ها را هم بجا بیاورید کفاره هم ساقط است . شما باید فدیه بپردازید که اصطلاحا به آن کفاره می گویند . یعنی برای هر روز یک مد طعام یا750 گرم آرد یا نان یا برنج یا خرما به فقیر بپردازید .این وظیفه کسانی است که بواسطه ی بیماری نمی توانند روزه بجا بیاورند و بعد از ماه رمضان هم نمی توانند قضای آنرا بجا بیاروند .
66 – آیا قضای روزه های سالهای گذشته را حتما باید تا قبل از ماه مبارک رمضان بجا بیاوریم ؟
پاسخ – اگر روزه مربوط به سال قبل است بعضی از فقها احتیاط واجب دارند که تا پیش از ماه رمضان سال بعد قضای روزه باید بجا آورده بشود و اگر تاخیر شد باید فدیه بپردازد که اصطلاحا به آن کفاره ی تاخیر می گویند . قضای روزه های سالهای قبل که تاخیر شده است لازم نیست که آنها را همین الان بجا بیاورد . گرچه فرموده اند هر چه زودتر باشد بهتر است . در سال اول تکلیف و وظیفه بود که تاخیر نیندازد . تا ماه رمضان بعدی فرا نرسیده است قضای روزه ها را بجا بیاورد . اما حالا که تاخیر شده است هرچه زودتر بجا بیاورد ولی باید آن فدیه را هم بپردازد . یعنی برای هر یک روز یک مد طعام یا 750 گرم نان یا آرد یا برنج به فقیر بدهد ولی اگر سالهای بعد تاخیر شد دیگر اضافه نمی شود . قضای روزه ی چهار سال قبل لازم نیست که چهار مد طعام بپردازد و همان یک مد است . پس قضای روزه را باید تا پیش از رسیدن ماه رمضان بجا آوریم .اگر بجا نیاوردیم علاوه بر آن باید کفاره ی تاخیر بپردازیم . سالهای بعد اگر تاخیر شد دیگر کفاره اضافه نمی شود و همان قضا بعهده ی طرف هست اما بهتر آن است که قضای روزه تاخیر نشود .
74 – قورت دادن آب دهان حین روزه چه حکمی دارد؟
پاسخ – قورت آب داخل دهان روزه را باطل نمی کند .

77– من روزه های قضایی دارم که نتوانسته ام بگیرم . حالا با اینکه ناراحتی معده دارم و دکتر گفته که نباید روزه بگیرم و توانایی مالی دادن کفاره ی روزه را ندارم . راهنمایی بفرمایید .
پاسخ – اگر شما در زمستان که روزها کوتاه است بتوانید قضای روزه ها را بجا بیاورید باید این کار را بکنید . اما اگر این امکان ندارد و امید ندارید که بتوانید قضای روزه ها را بجا بیاورید ، اگر به سبب بیماری بوده و بیماری ادامه داشته و قضایش را هم نمی توانستید بجا بیاورید آن از گردن شما ساقط است ولی اگر کوتاهی بوده و می توانستید قضای روزه ها را بجا بیاورید و بجا نیاوردید ، الان اگر می توانید بجا می آورید و اگر نمی توانید باید وصیت کنید . اگر از خودتان اموالی دارید ، مالی را مشخص کنید که بدهند و روزه ها را بجا بیاورند . ممکن است که شما بگویید من الان جوان هستم . فرقی نمی کند زیرا وقت رفتن از این دنیا برای هیچ کس مشخص نیست . این یک تکلیف است . ممکن است که انسان از دنیا برود و دیگران هم ندانند که برایش بجا بیاورند . اگر فرزندان پسری دارید به پسر بزرگ تان اطلاع بدهید و اگر یک پسر دارید و مطمئن هستید که بجا می آورد به او بگویید . اموالی را از مال خودتان مشخص بکنید و بدهید که برای تان روزه ها را بجا بیاورند . اینکه گفتید که توانایی دادن کفاره را ندارید این واجب نیست و اگر در آینده توانستید بپردازید ، ادا می کنید زیرا کفاره وقت ندارد و اگر این توانایی نبود کفاره هم کفاره هم ساقط است .
106– آیا این درست است که اگر کسی روزه ی مستحبی بگیرد و دوستش به او چیزی تعارف کند و او دعوتش را بپذیرد و روزه ی خود را بخورد ثواب می برد ؟
پاسخ – بله اصل این مسئله درست است . فرموده اند که اگر کسی روزه ی مستحبی بجا می آورد اگر مومنی او را دعوت به غذا کرد پذیرفتن دعوت مومن مستحب است و فردی که که روزه ی مستحب گرفته ، اگر دعوت مومن را بپذیرد و او خوشحال می شود . خداوند فرموده است که من هم ثواب روزه را به تو می دهم و هم ثواب اجابت دعوت مومن را به تو می دهم . در بعضی از روایات قید خوشحال شدن را دارد که طرف خوشحال بشود نه اینکه با هم تبانی بکنند و بگوید که من روزه می گیرم و تو به من تعارف کن که ثواب ببریم . اما حالا طرف واقعا روزه گرفته و دوستش هم به او تعارف کرده است و این اشکال ندارد بشرطی که تبانی در کار نباشد . خدا می فرماید که موقع روزه تو میهمان من هستی اگر بنده ی من تو را به میهمانی دعوت کرد میهمانی او را بپذیر ، من هم ثواب میهمانی خودم را به تو می دهم و هم ثواب پذیرفتن دعوت مومن را به تو می دهم .
108 – احکامی را در مورد روزه ماه شعبان بفرمایید .
پاسخ – حضرت علی (ع) فرمودند که ماه رجب ماه من است ماه شعبان ماه رسول الله است و ماه رمضان ماه خداست . و این را همه شنیده اید . پیامبر در آخرین روزهای ماه شعبان می فرمود که همه ی شما به ماه خدا دعوت شده اید . اینکه چه کسی بتواند به این میهمانی برود و دعوت بشود به آدابش برمی گردد . حضرت علی (ع) می فرماید که رجب ماه من است یعنی اولی ماه ولایت و ماه شعبان ماه رسول الله است یعنی دومی ماه نبوت است و سومین ماه ضیافت است . ما می خواهیم به ضیافت برویم ف راه را برای ما مشخص کرده اند . ولایت ، نبوت و ضیافت ، این طریق است و این دو ماه را هم ماه آمادگی برای ورود به ضیافت شمرده اند . یکی از اسباب آمادگی روزه داری در این دو ماه است . خوش به حال کسانی که ماه رجب را روزه داشته اند و نماز و دعاهای آنرا بجا آورده اند . روزه در ماه شعبان هم تاکید موکد است و روزه در سیزدهم و چهاردم و پانزدهم ماه شعبان ایام البیض است که در این سه روز ما می درخشد و این اختصاص به ماه رجب ندارد . در تمام ماههای قمری سیزدهم و چهاردهم و پانزدهم ایام البیض است و روزه گرفتن مستحب است .پس اگر توانستید این سه روز را روزه بگیرید . همچنین سه روز آخر ماه شعبان که روایت داریم که هر کس که این سه روز را روزه گرفت مثل این است که دو ماه را پی در پی روزه گرفته است . سه روز آخر را خدا ده برابر پاداش می دهد و می شود سی روز و ماه رمضان را هم روزه گرفت ومی شود دو ماه پشت سر هم . اما کسانی که روزه ی قضا دارند ، اگر از سال گذشته روزه ی قضا دارید سعی کنید که در ماه شعبان قضای روزه هایتان را بجا بیاورید و این تکلیف است . برخی فقهاء فتوا دارند یا احتیاط واجب دارند که تا پیش از ماه رمضان سال بعد ، غذای روزه ها را بجا بیاوریم و اگر در این ایام و ماه شعبان باشد ثواب روزه داری در این ماه را هم می برید . این ماه دعاهای زیادی دارد مثل مناجات شعبانیه . این مناجات مناجات امامان ماست ، حضرت امام خمینی مردم را به خواندن این مناجات توصیه می کردند .
113 – الان روزه ی قضا دارم ولی فرصت بجا آوردن همه ی آنها را ندارم . تکلیف من چیست ؟
پاسخ – الان نزدیک ماه رمضان است و امکان دارد که شخص روزه های قضای زیادی دارد و فرصت قضای همه ی آنها را نداشته باشد . به فتوای مشهور فقهاء باید قضای روزه ی ماه مبارک رمضان تا پیش از ماه رمضان سال بعد بجا آورده بشود. و عمدا نباید تاخیر بشود . حالا اگر این جور شد باید بعد از ماه رمضان قضای روزه ها را بجا بیاورد و بخاطر این تاخیر فدیه بپردازد که بعضی مواقع به کفاره ی روزه تاخیر قضا تعبیر می شود یعنی یک مُد غذا یا یک وعده طعام به فقیر بدهد یک مد ، هفت صد و پنجاه گرم است و طعام هم نان است یا چیزهایی که تبدیل به نان می شود مثل آرد ،گندم ، ماکارنی ،برنج و خرما . پول کفایت نمی کند . بعضی از مراکز مورد اطمینان و یا افراد مورد اطمینان یا دفاتر مراجع ، قیمتش را دریافت می کنند و به وکالت از شخصی که بدهکار است تبدیل به طعام می کنند و به فقیر می دهند .
115 – باطل کردن روزه ی قضا چه حکمی دارد ؟
پاسخ – اگر وقت وسعت دارد و اگر فرصت برای روزه گرفتن تا قبل از ماه رمضان را دارد تا پیش از ظهر فرصت دارد و می تواند روزه ی قضا را باطل کند . اما بعد از ظهر نمی تواند این کار را کند . اگر بدون عذر و عمدا روزه قضا را بعد از ظهر باطل کند هم گناه کرده و هم کفاره دارد . ولی کفاره اش ده مسکین طعام است . یعنی باید به ده نفر فقیر هر کدام یک وعده غذا یا یک مد طعام باید بپردازد.