« نكوهش از تظاهر به دينداري »

[soheil_g]

[الراغبون في الله]

وَبَقِيَ رِجَالٌ غَضَّ أَبْصَارَهُمْ ذِكْرُ الْمَرْجِعِ، وَأَرَاقَ دُمُوعَهُمْ خَوْفُ الْـمَحْشَرِ، فَهُمْ بَيْنَ شَرِيد نَادٍّ، وَخَائِف مَقْمُوع، وَسَاكِت مَكْعُوم، وَدَاع.

مُخْلِص، وَثَكْلاَنَ مُوجَع، قَدْ أَخْمَلَتْهُمُ التَّقِيَّةُ، وَشَمِلَتْهُمُ الذِّلَّةُ، فَهُمْ في بَحْر أُجَاج، أَفْوَاهُهُمْ ضَامِزَةٌ، وَقُلُوبُهُمْ قَرِحَةٌ، قَدْ وَعَظُوا حَتَّى مَلُّوا، وَقُهِرُوا حَتَّى ذَلُّوا، وَقُتِلُوا حَتَّى قَلُّوا.

[التزهيد في الدنيا]

فَلْتَكُنِ الدُّنْيَا أَصْغَرَ في أَعْيُنِكُمْ مِنْ حُثَالَةِ الْقَرَظِ، وَقُرَاضَةِ)الْجَلَمِ، وَاتّعِظُوا بِمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ قَبْلَ أَنْ يَتَّعِظَ بِكُمْ مَنْ بَعْدَكُمْ;

وَارْفُضُوهَا ذَمِيمَةً، فَإِنَّهَا قَد رَفَضَتْ مَنْ كَانَ أَشْغَفَ بِهَا مِنْكُمْ.

وهذه الخطبة ربما نسبها من لا علم له بها إلى معاوية، وهي من كلام

أميرالمؤمنين(عليه السلام) الذي لا يشك فيه، وأين الذهب من الرّغام! والعذب من الاجاج! وقد دلّ على ذلك الدليل الخِرِّيِت ونقده الناقد البصير عمروبن بحر الجاحظ; فإنه ذكر هذه الخطبة في كتابه «البيان والتبيين» وذكر من نسبها إلى معاوية، ثم تكلم من بعدها بكلام في معناها، جملته أنه قال: وهذا الكلام بكلام علي(عليه السلام)أشبه، وبمذهبه في تصنيف الناس وفي الاخبار عماهم عليه من القهر والاذلال ومن التقية والخوف أليق. قال: ومتى وجدنا معاوية في حال من الاحوال يسلك في كلامه مسلك الزهاد، ومذاهب العُبّاد!




راغبان به خدا(در اين ميان)گروهى باقى مانده‏اند كه:

ياد قيامت چشمهاشان را فرو افكنده، وترس باز پسين اشكشان را جارى ساخته،اينان(به خاطر سخنان حقى كه مى‏گويند)يا ازجامعه رانده شده‏اند و در خاموشى و

تنهائى فرو رفته‏اند و يا ترسان و مقهور مانده،و يا لب‏از گفتار فرو بسته‏اند،و بعضى هم مخلصانه به كار دعوت بسوى خدا پرداخته‏اند،عده‏اى‏هم گريان و دردناكند،كه

تقيه آنان را از چشم مردم انداخته است،و ناتوانى وجودشان‏را فرا گرفته(اينان به كسانى مى‏مانند)كه در درياى نمك غوطه‏ورند،دهان‏شان بسته،وقلب‏شان مجروح

است(آنقدر)نصيحت كرده‏اند كه خسته شده‏اند،از بس مغلوب شده‏اندناتوان گشته‏اند و از بس كشته داده‏اند به كمى گرائيده‏اند.

بى اعتنائى و زهد در دنيا اى مردم!

دنيا در چشم شما بايد كم ارزش‏تر از پوست درخت و اضافيهاى مقراضهائى‏كه با آن پشم حيوانات را مى‏چينند بوده باشد،از پيشينيان پند بگيريد،پيش از آنكه‏آيندگان

از شما پند بگيرند،اين جهان پست و مذموم را رها كنيد زيرا كه افرادى را كه ازشما شيفته‏تر نسبت‏به آن بوده‏اند رها ساخت!


سيد رضى مى‏گويد:

بعضى از نادانان اين خطبه را به معاويه نسبت داده‏اند،ولى بدون ترديد اين خطبه‏از سخنان امير مؤمنان است:

طلا كجا و خاك كجا؟آب گوارا و شيرين كجا و آب نمك كجا؟

دليل بر اين مطلب سخن‏«عمرو بن بحر،جاحظ‏»است كه ماهر در ادب و نقاد بصير سخن مى‏باشد او اين خطبه را در كتاب‏«البيان و التبيين‏»آورده و گفته است:

آن را به معاويه نسبت‏داده‏اند سپس اضافه كرده كه،اين خطبه به سخن امام(ع)و به روش او در تقسيم مردم‏شبيه‏تر است،

و اوست كه به بيان حال مردم از غلبه،ذلت،تقيه،و ترس واردتر است،

سپس مى‏گويد:تاكنون چه موقع ديده‏ايم كه معاويه در يكى از سخنانش مسير زهد پيش گيردو راه و رسم بندگان خدا را انتخاب كند؟!


و السلام عليكم و رحمة الله و بركاته
پايان خطبه 32/ نهج البلاغه