بسیاری از نهادهای دولتی، موسسات آموزشی و تجاری در گوشه و کنار جهان به سرعت در حال انتقال سیستم عامل رایانههای خود از ویندوز مایکروسافت به لینوکس میباشند. آنها برنامههای کاربردی خود را نیز از نرمافزار تجاری به نرمافزار آزاد منتقل میکنند. برای انجام این کار حداقل 25 دلیل قانعکننده وجود دارد:
![](http://www.foss.ir/themes/farsilx/images/top3.jpg)
1. از آنجایی که لینوکس همانند دیگر نرمافزارهای آزاد، تحت مجوز نرمافزار آزاد بوده در نتیجه به رایگان در اختیار همه افراد قرار دارد. این محصول را میتوان به رایگان از اینترنت دریافت کرده یا با پرداخت هزینه اندکی خریداری نمود. به علاوه از یک رونوشت آن میتوان بر روی هر تعداد رایانهای که وجود دارد استفاده نمود. این ویژگی دقیقاً برخلاف ویندوز مایکروسافت بوده زیرا برای نصب آن بر روی هر رایانه در حدود 100 دلار یا بیشتر باید پرداخته شود.
2. از آنجایی که لینوکس، نرمافزاری آزاد میباشد، در نتیجه در کد منبع آن میتوان هرگونه تغییری به وجود آورد. در صورتی که نسخه تغییر یافته مجدداً در خارج از سازمان توزیع نشود میتوان آنرا به صورت پنهانی نگهداری نمود. این مورد نیز برخلاف ویندوز مایکروسافت بوده زیرا ایجاد تغییر در ویندوز امکانپذیر نمیباشد. کد منبع، نسخه اصلی یک برنامه بوده که توسط برنامهنویس و با استفاده از زبانهای برنامهنویسی نوشته شده و هنوز توسط مترجم به شکلی که مستقیماً برای CPU رایانه قابل درک باشد تغییر پیدا نکرده است. وجود کد منبع برای ایجاد تغییر در یک برنامه ضروری میباشد. این امکان که بتوان با آزادی کامل به بررسی و تغییر کد منبع پرداخته و این تغییرات را به خارج از سازمان منتقل نکرد برای بسیاری از سازمانها حائز اهمیت است.
3. در اینترنت پشتیبانی بسیار خوبی از لینوکس انجام شده به عنوان مثال در گروههای خبری. برخی از افراد این طور بیان میکنند که این پشتیبانی حداقل به اندازه پشتیبانی از سیستم عامل اختصاصی که به ازای دریافت مبلغی انجام میشود خوب است. همچنین میتوان در صورت تمایل از پشتیبانی تجاری لینوکس نیز استفاده نمود. نمونههایی از پشتیبانیهای انجام شده از سیستم عامل شامل کمک به سفارشی کردن، نصب برنامههای جدید برای برطرف کردن نقایص و خطرات امنیتی میباشد. خوشبختانه نیاز به دو مورد آخر در رابطه با لینوکس اندک است.
4. احتمال اینکه در آینده پشتیبانی در لینوکس بنا بر دلایلی مانند به روز نبودن آن متوقف شود کم است. زیرا کد منبع همیشه در دسترس افرادی بوده که آن را از طریق اینترنت، به رایگان پشتیبانی میکنند و یا در دسترس شرکتهایی قرار داشته که این کار را به ازای دریافت مبلغی انجام میدهند. برخلاف این ویژگی، پشتیبانی از ویندوز مایکروسافت و دیگر محصولات اختصاصی که کد منبع آنها در دسترس عموم قرار ندارد کار دشواری است.
5. در رابطه با به روز نبودن و مهجور شدن لینوکس، دغدغههای اندکی وجود دارد زیرا معماری یونیکس که لینوکس بر اساس آن ارائه شده بیش از 35 سال است که بررسی و به روز شده و ثابت کرده که بسیار کارآمد، مطمئن و قدرتمند میباشد. انجام به روزرسانی همچنان ادامه داشته اما نسخههای جدید نیز با معماری مبتنی بر یونیکس سازگار هستند.
6. کاربران لینوکس ملزم به انجام بهروزرسانی نیستند، زیرا از نسخههای قدیمیتر همچنان پشتیبانی شده، نسخههای جدیدتر نیز به رایگان موجود بوده و با نسخههای قدیمی نیز سازگار هستند. تولیدکنندگان محصولات اختصاصی تمایل دارند که کاربران دارای نسخههای قدیمیتر را مجبور کنند تا محصولات جدیدتری را خریداری نمایند.
7. در صورتی که کاربر نسخه رایگانی انتخاب نماید برای انجام بهروزرسانی نیازی به پرداخت هزینه مربوط به مجوز ندارد. به علاوه هزینه مربوط به دریافت سختافزار، آموزش و تغییر برنامهها (هزینه بهروزرسانی) به علت سازگاری نسخههای جدید با نسخههای قدیمی، ناچیز میباشد.
8. برای تمدید اعتبار مجوز لینوکس هیچگونه ضوابط سفت و سختی وجود ندارد. اما در رابطه با ویندوز مایکروسافت، تعداد زیادی از کارکنان یک شرکت بزرگ باید به صورت تمام وقت به بررسی این مساله که آیا رایانههای مورد استفاده بر اساس ضوابط EULA (قرارداد مجوز کاربر) هستند یا خیر بپردازند. اما کاربران لینوکس از بازرسی انجام شده توسط BSA (اتحادیه نرمافزار تجاری) هیچگونه واهمهای ندارند.
9. لینوکس دارای امنیت بسیار زیادی بوده و به ندرت تحت تاثیر ویروس، تروجان و برنامههای مخرب دیگری که وجود دارند قرار میگیرد؛ زیرا یونیکس و محصولات وابسته به آن (مانند لینوکس) از ابتدا با در نظر گرفتن مسائل امنیتی طراحی شدهاند. به عنوان مثال کاربر معمولاً به عنوان یک کاربر ریشه از سیستم استفاده نکرده در نتیجه حتی در صورت به وجود آمدن اختلال، او از فایلهای سیستم اصلی محافظت میکند. به علاوه در اکثر این محصولات از دیواره آتش قدرتمندی نیز استفاده شده است. در دسترس بودن کد منبع به افراد این امکان را میدهد که از گوشه و کنار جهان به بررسی میزان امنیت این محصول بپردازند.
10. لینوکس در برابر خرابی سیستم بسیار مقاوم بوده و به ندرت به راهاندازی مجدد نیاز دارد. این مساله برای شرکتهای بزرگی که حتی خرابی چند ثانیهای نیز هزینههای سنگینی را برای آنها به وجود میآورد حائز اهمیت میباشد. دلیل این مساله این است که لینوکس با استفاده از تاریخچه 35 ساله سیستم عاملهای شبیه یونیکس به صورت سیستم عامل قدرتمند و با ثباتی طراحی شده است.
11. اگرچه تعداد برنامههای کاربردی موجود برای لینوکس به اندازه برنامههای موجود برای ویندوز مایکروسافت نبوده اما این تعداد به سرعت در حال افزایش میباشد. اکثر برنامههای کاربردی لینوکس، نرمافزار آزاد بوده و دارای قابلیتهای مشابه یا بهتر از قابلیتهای برنامههای کاربردی مربوط به ویندوز مایکروسافت هستند. در حقیقت کاربران در اکثر مواقع میتوانند بدون خریداری نرمافزارهای تجاری، برنامههای مورد نیاز خود را به رایگان از طریق اینترنت دریافت نمایند.
12. محصولات متعددی از لینوکس وجود دارند که هر یک دارای قابلیتهای منحصر به فرد خود بوده اما با دیگر محصولات موجود کاملاً سازگار میباشد. تنوع این محصولات به کاربر این امکان را میدهد که محصول متناسب با نیازمندیهای خود را انتخاب کند. بدین معنا که اگر یکی از ارائهدهندگان محصول لینوکس از عرصه تجارت خارج شود تولیدکنندگان متعدد دیگری وجود دارند که میتوان از محصولات آنها استفاده نمود. به علاوه این مساله رقابت سالمی را میان ارائهدهندگان به وجود آورده و به بهبوده کیفیت و عملکرد لینوکس نیز کمک میکند. در صورتی که انجام انتخاب، دشوار باشد میتوان از محصولاتی مانند Suse یا Red Hat استفاده نمود.
13. لینوکس در رابطه با پیکربندی دارای انعطافپذیری زیادی بوده و این امکان را فراهم میکند که فرایند سفارشی کردن به آسانی و بدون نیاز به تغییر کد منبع انجام شود. به عنوان مثال میتوان لینوکس را در حین انجام عمل نصب، پیکربندی کرده تا به عنوان ایستگاه کاری، رایانه رومیزی، رایانه کیفی، کارساز وب، کارساز پایگاه داده یا یک رهیاب به کار برده شود. به علاوه میتوان ظاهر و عملکرد رایانه رومیزی (شمایل و گزینگان) را بر اساس علائق کاربر یا نیازمندیهای او به روشهای مختلفی پیکربندی کرده و حتی آنها را شبیه ویندوز مایکروسافت نمود. دسترسی آزاد به کد منبع و تغییر آن، قابلیت انعطافپذیری فراوانی را در رابطه با پیکربندی ارائه میدهد.
14. لینوکس و دیگر نرمافزار آزاد موجود از قالبهای فایل باز استفاده میکنند. این قالبها برای پردازش واژه، صفحات گسترده و دیگر فایلهای موجود در دسترس بوده و با بسیاری از استانداردهای صنعتی سازگار هستند. تولیدکنندگان نرمافزار میتوانند از این قالبها برای ارائه برنامههای سازگار استفاده کنند. این ویژگی برخلاف قالبهای مورد استفاده برخی از نرمافزارهای اختصاصی بوده و مشکل انحصاری بودن استانداردهای اختصاصی را برطرف میکند. همچنین به کاربر این امکان را میدهد که حتی در صورت توقف پشتیبانی از نرمافزار مورد استفاده، از دادههای خود به صورت کامل محافظت نماید.
15. لینوکس از نظر برخی قابلیتهای سختافزاری نیز سریعتر میباشد. دلیل این مساله، بهینهسازی کد منبع است.
16. لینوکس با دیگر سیستمهای عامل موجود بسیار سازگار میباشد. به عنوان مثال میتواند دادههای موجود بر روی گرداننده دیسک سخت (HDD) ویندوز را بخواند، بنویسد، پاک نماید و یا تغییر دهد. لینوکس همچنین میتواند برای کارخواههای (client) ویندوز به عنوان کارساز(server) ویندوز عمل کرده یا در صورت نیاز مستقیماً برنامههای ویندوز را اجرا نماید. برخلاف این مورد، سیستم عامل ویندوز مایکروسافت نمیتواند به بخشهای HDD که دربرگیرنده سیستمهای عامل دیگری هستند دسترسی پیدا نموده و دیسک را برای آنها قالببندی کند.
17. به دلیل آشکار بودن فرایند توسعه لینوکس و دیگر نرمافزار آزاد و در دسترس بودن کد منبع آنها، در رابطه با لینوکس از استانداردهای اصولی استفاده میشود. لینوکس تاکنون هیچگاه در دادگاه تخطی ایالات متحده محکوم نشده و به دلیل تقلید از فناوری دیگر شرکتها جریمهای پرداخت نکرده است.
18. در هنگام بهروزرسانی نسخههای جدیدتر، لینوکس نیاز به جایگزینی یا بهروزرسانی سختافزار را کاهش میدهد. زیرا کد لینوکس بسیار کارآمد بوده و امکان اجرا- بر روی رایانههای قدیمیتری که برای نسخههای جدید ویندوز مناسب نیستند- را فراهم میکند.
19. لینوکس در سکوهای مختلفی اجرا میشود. همچنین دارای این قابلیت است که بر روی تجهیزات مختلفی مانند ابر رایانهها، روباتهای صنعتی، تجهیزات پزشکی الکترونیکی و تلفن همراه نیز اجرا شود.
20. استفاده از لینوکس در موسسات آموزشی بنا به دلایلی ارجحیت دارد. یکی از این دلایل این است که هیچ نکته پنهانی وجود نداشته ( برخلاف نرمافزار اختصاصی) و دانشآموزان میتوانند در کنار یادگیری استفاده از رایانه، به بررسی عملکرد آن نیز بپردازند. بسیاری از مدرسین معتقدند که آموزش اصول علم رایانه بسیار مهمتر از کار با برنامههای خاصی مانند Word مایکروسافت میباشد. دلیل این مساله این است که اصول علم رایانه برای مدت زمان مدیدی معتبر خواهد ماند و این در حالی است که برنامههای کاربردی خاص به ویژه برنامههای اختصاصی که با استانداردهای صنعتی مطابقت ندارند به صورت مداوم در حال تغییر بوده و ممکن است که کنار گذاشته شوند.
21. برای سازمانهای دولتی، لینوکس موجب وضوح دادهها میشود زیرا دادهها را در قالبی که با استانداردهای صنعتی مطابقت دارد ذخیره میکند. این ویژگی برخلاف قالب نرمافزارهای تجاری میباشد. نگهداری دادههای غیر محرمانه در قالب استاندارد به افراد این امکان را میدهد که بدون نیاز به خریداری نرمافزار اختصاصی گران قیمت به این دادهها دسترسی پیدا کنند. به علاوه نگهداری دادههای محرمانه در قالب استاندارد، بسیار مطمئنتر از نگهداری آنها در قالب اختصاصی میباشد.
22. در لینوکس و دیگر نرمافزارهای آزاد موجود در رابطه با وجود "backdoor"، نگرانی اندکی وجود دارد زیرا کد منبع در دسترس میباشد. backdoor، روشی برای دسترسی به رایانه از راه دور میباشد. بسیاری از دولتها و شرکتهای خارجی نگران این مساله هستند که برنامههای اختصاصی backdoor داشته باشند که تولیدکنندگان این برنامهها و دیگر دولتها با استفاده از آن بتوانند به اطلاعات محرمانه آنها دسترسی پیدا کنند.
23. استفاده و پشتیبانی از لینوکس موجب افزایش رقابت سالم در صنعت نرمافزاری میشود. وجود چنین رقابتی باعث پیشرفت فنی، بهبود عملکرد و کاهش هزینه نرمافزار متنباز و اختصاصی میشود. تجربه نشان داده که حق انحصاری موجب ارائه محصولاتی با کیفیت پائین و قیمت بالا شده و در نظام سیاسی اختلالاتی را به وجود میآورد.
24. لینوکس و دیگر نرمافزارهای آزاد موجود نه تنها به محصولات اختصاصی رسیدهاند بلکه به سرعت در حال پیشرفت و توسعه نیز میباشند. این روند با افزایش میزان تقاضا برای دریافت چنین محصولاتی و با مشارکت بیشتر سازمانها و افراد، سریعتر میشود.
25. لینوکس به کاربران این امکان را میدهد که با بررسی، تغییر، گسترش و توزیع مجدد کد منبع به پیشرفت فناوری نرمافزار کمک نمایند. این مورد بسیار متداول بوده و نمونه بارز آن IBM میباشد. نتیجه این کار به انجمن نرمافزارها بازگشته و در نوع خود یک مزیت به حساب میآید.
26. در حقیقت برای گرایش سازماها به لینوکس و دیگر نرمافزار آزاد موجود بیش از 25 دلیل وجود دارد. دلیل بیست و ششم این است که لینوکس در مقایسه با ویندوز به یکپارچهسازی گرداننده دیسک سخت نیاز ندارد. توزیع دادهها در بخشهای غیرمتمرکز گرداننده دیسک سخت موجب کند شدن عملکرد رایانه میشود. انجام عمل یکپارچهسازی، کار دشواری نبوده اما انجام آن به صورت دورهای شاید آزاردهنده باشد. در صورتی که سیستم عامل به خوبی طراحی شده باشد نیازی به انجام این کار نمیباشد.
شرایطی وجود دارند که شاید مهاجرت سازمانها از لینوکس به ویندوز بهتر باشد:
1. سازمانهایی که دارای عملکرد محدودی بوده و دارای مجوز معتبر ویندوزی هستند که بدون استفاده باقیمانده است. آنها میتوانند با جایگزین کردن مسئول ویندوز به جای متخصصین لینوکس در هزینههای خود صرفهجویی کنند. 2. در شرایطی که مایکروسافت مجموعه ارزان قیمتی را به یک سازمان ارائه دهد، این مجموعه شامل مجوز بلندمدت با هزینه اندک، آموزش و پشتیبانی رایگان میشود. این شرایط به نفع مایکروسافت بوده زیرا شهرت خوبی را برای آن به همراه دارد.