در هفدهم یا نوزدهم ماه مبارک رمضان سال دوم هجرت، غزوه بدر اتفاق افتاد. در این غزوه که نخستین مقابله سپاه اسلام با کفر و نبرد اهل توحید با اهل شرک بود، مشرکان از جنبه ساز و برگ و اسلحه و مهمات بر مسلمانان برتری داشتند و نفرات آنها تقریباً‌ سه برابر مسلمانان بود.

رسول اکرم صلي الله عليه و آله دست بر آسمان بلند کرد و عرضه داشت:

«خدايا! اين قبيله‌ی قريش هستند که به علت تکبّر و تفاخر با تو به مبارزه برخاسته پيامبرت را تکذيب مي‌نمايند؛ خدايا! نصرتي را که به من وعده فرموده بودي کجاست؟ پروردگارا! صبحگاهان، به آنها نيکي خويش را ارزاني دار.

آنقدر دست‌هايش را به دعا بلند نگاه داشت که روايش از دوش مبارک افتاد. جنگ بدر آغاز شد، مسلمانان با زباني تشنه و دلي گرسنه با حالت روزه در برابر مشرکين مقاومت کردند.در اين امتحان سخت مؤمنين سر بلند بيرون آمدند.

قرآن در سوره‌هاي آل عمران، نساء، انفال و حج و در بيش از چهل آيه غزوه بدر را به شرح نشسته است.

در آيه 41 سوره انفال اين روز تاريخي یوم الفرقان نامگذاري شده است.زيرا فرقان مرز بين دو عهد و دو عصر اسلامي گرديد. عهد گذشته، که عهد صبر و تحمل و بردباري و انتظار و وقت آماده شدن بود و عهد جديد، که عهد حرکت، نهضت،‌ قوت، پيشدستي، دفاع و مبارزه با ظلم، ستم، جهل و شرک شد.

جنگ بدر، فرقان بين دو نوع تفکر در عوامل پيروزي و عوامل شکست شد. يکي تفکر مشرکان و بت‌پرستان که عوامل پيروزي را اسلحه و مهمات جنگي و کثرت نفرات مي‌شمردند و ديگري تفکر مؤمنان و تربيت شدگان مکتب اسلام، که عوامل پيروزي را در درجه نخست، استقامت، فدارکاري و ايمان به هدف، همفکري و مدد خداوند مي‌دانستند.

(برگرفته از کتاب رمضان در تاريخ/فيقه فرزانه آيت الله العظمي صافي)